Adhyaya 26

Verse 1

लोमश उवाच । अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवंतं महागिरिम्

Sinabi ni Lomaśa: Pagkaraan, ang mga pinakadakilang bundok—mula kay Meru—ay napukaw sa galak at nagsalita nang maikli sa dakilang bundok na si Himavat.

Verse 2

पर्वता ऊचुः । कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः । हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय

Wika ng mga Bundok: “O Himalaya, isagawa mo ngayon ang banal na pag-aalay ng iyong anak na dalaga. Sa iyong mabuting kapalaran, natamo mo ngayon ang maringal na Śambhu. Huwag nang mag-atubili sa puso; kaya’t ihandog siya sa Panginoon.”

Verse 3

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सुहृदां वै हिमालयः । सम्यक्संकल्पमकरोद्ब्रह्ममा नोदितस्तदा । इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर

Nang marinig ang mga salita ng mga kaibigang may mabuting hangarin, ang Himalaya ay nagpasya nang matatag, sa udyok ni Brahmā. At sinabi niya: “O Parameśvara, ang dalagang ito ay inihahandog ko sa Iyo.”

Verse 4

भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान् । अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव । कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना

Sa pamamagitan ng mantrang ito ay ibinigay niya siya, na nagsasabi: “Tanggapin mo siya bilang asawa—inihahandog sa dakilang Rudra, kay Śambhu, ang Diyos ng mga diyos.” Kaya ang dalaga ay naibigay kay Maheśa ng marangal na panginoon ng mga bundok.

Verse 5

वेद्यां च बहिरानीतौ दंपतीव कमलेक्षणौ । उपवेशितौ बहिर्वेद्यां पार्वतीपरमेश्वरौ

Pagkaraan, sina Pārvatī at Parameśvara—may mga matang gaya ng lotus, na wari’y mag-asawang pinagpala—ay dinala sa labas patungo sa dambana at pinaupo sa lupa sa tabi ng platapormang handog.

Verse 6

आचार्येणाथ तत्रैव कश्यपेन महात्मना । आह्वानं हवनार्थाय कृतमग्नेस्तदा द्विजाः

Pagkatapos, doon din mismo, ang dakilang guro na si Kaśyapa ay nagsagawa ng pag-anyaya kay Agni para sa paghahandog ng havana; at naroon ang mga dwija, ang mga “dalawang ulit na isinilang.”

Verse 7

ब्रह्मा ब्रह्मासनगतो बभूव शिवसन्निधौ । प्रवर्तमाने हवन ऋषयश्च विचक्षणाः

Si Brahmā, nakaupo sa kaniyang luklukan ni Brahmā, ay naroon sa piling ni Śiva; at nang magsimula ang havana, nagtipon din ang mga pantas na rishi na may malinaw na pag-unawa.

Verse 8

ऊचुः परस्परं तत्र नानादर्शनवेदिनः । वेदवादरताः केचिदवदन्संमतेन वै

Doon, ang mga nakaaalam ng sari-saring pananaw ay nag-usap-usap sa isa’t isa; at ang ilan, masugid sa pagtatalo tungkol sa Veda, ay nakipagtalo ayon sa itinuturing ng bawat isa na “pinagkasunduan” o may awtoridad.

Verse 9

एवमेव न चाप्येवमेवमेव न चान्यथा । कार्यमेव न वा कार्यं कार्याकार्यं तथा परे

“Ganyan nga!”—“Hindi ganyan!”—“Ganyan lamang!”—“Hindi maaaring iba!” Sa gayon, may nagtatalo: “Dapat gawin,” o “Hindi kailangang gawin,” at ang iba nama’y nagtatalo tungkol sa dapat gawin at sa hindi dapat gawin.

Verse 10

इत्येवं ब्रुवतां शब्दः श्रूयते शिवसन्निधौ । स्वकीयं मतमास्थाय ह्यब्रुवंस्ते परस्परम् । तत्त्वज्ञानविहीनास्ते केवलं वेदबुद्धयः

Sa ganitong pagsasalita nila, narinig ang kanilang ingay sa harap ni Śiva. Kumakapit sa sariling kuru-kuro, nagtalo-talo sila sa isa’t isa. Wala silang kaalaman sa Katotohanan; tanging isip na nakatuon lamang sa Veda ang taglay nila.

Verse 11

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा परस्परजयैषिणाम् । प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच शिवसन्निधौ

Nang marinig ni Nārada ang mga salita ng mga sabik magwagi laban sa isa’t isa, siya’y tumawa at nagsalita sa harap ni Śiva.

Verse 12

यूयं सर्वे वादिनश्च वेदवादरतास्तथा । मौनमास्थाय भोविप्रा हृदि कृत्य सदाशिवम्

“Kayong lahat ay mga nakikipagtalo at masugid din sa pagtatalong Veda. Kaya, O mga brāhmaṇa, manahimik kayo; at kapag naitatag na ninyo si Sadāśiva sa puso bilang panloob na pagtuon, manatili kayo nang gayon.”

Verse 13

आत्मानं परमात्मानं पराणां परमं च तत् । येनेदं कारितं विश्वं यतः सर्वं प्रवर्त्तते । यस्मिन्निलीयते विश्वं तस्मै सर्वात्मने नमः

Pagpupugay sa Kanya na Sariling-Lahat—na Siya ang Sarili at ang Kataas-taasang Sarili, ang pinakamataas sa lahat; sa Kanya hinubog ang sansinukob, mula sa Kanya nagmumula ang lahat, at sa Kanya sa wakas nalulusaw ang daigdig.

Verse 14

सोऽयमास्तेऽधुना गेहे पर्वतेंद्रस्य भो द्विजाः । मुखादस्यैव संजाताः सर्वे यूयं विचक्षणाः

Siya ring yaon ang ngayo’y nananahan sa tahanan ng Panginoon ng mga Bundok. O mga dwija (dalawang ulit na isinilang), kayong lahat—mga marurunong—ay tunay na nagmula sa mismong bibig Niya.

Verse 15

एवमुक्तास्तदा तेन नारदेन द्विजोत्तमाः । उपदेशकरैर्वाक्यैर्बोधितास्ते द्विजोत्तमाः

Kaya noong sandaling iyon, nang magsalita si Nārada, ang mga pinakadakilang brāhmaṇa ay tinuruan—ginising ng kanyang mga salitang nagsilbing payong espirituwal.

Verse 16

वर्त्तमाने च यज्ञे च ब्रह्मा लोकपितामहः । ददर्श चरणौ देव्या नखेंदुं च मनोहरम्

Habang nagpapatuloy ang yajña, si Brahmā, ang lolo ng mga daigdig, ay namasdan ang mga paa ng Diyosa—at ang kaakit-akit na kislap na tila buwan sa kanyang mga kuko.

Verse 17

दर्शनात्स्खलितः सद्यो बभूवांबुजसंभवः । मदनेन समाविष्टो वीर्यं च प्राच्यवद्भुवि

Sa pagtanaw na iyon, ang Isinilang sa Loto (Brahmā) ay agad natisod sa loob; nilamon ng pagnanasa, ibinuhos niya ang kanyang binhing-buhay sa lupa.

Verse 18

रेतसा क्षरमाणेन लज्जितोऽभूत्पितामहः । चरणाभ्यां ममर्द्दाथ महद्गोप्यं दुरत्ययम्

Nang dumaloy ang binhi, napahiya ang Dakilang Ninuno (Brahmā); kaya’t pinisil niya ito sa ilalim ng dalawang paa, upang ingatan ang isang dakilang lihim na mahirap itago.

Verse 19

बहवश्चर्षयो जाता वालखिल्याः सहस्रशः । उपतस्थुस्तदा सर्वेताततातेति चाब्रुवन्

Pagkaraan, maraming rishi ang isinilang—mga Vālakhilya na libo-libo. Lahat sila’y lumapit at sumigaw, “Ama! Ama!”

Verse 20

नारदेन तदोक्तास्ते वालखिल्याः प्रकोपिना । गच्छंतु बटवो यूयं पर्वतं गंधमादनम्

Pagkatapos, si Nārada, sa galit, ay nagsalita sa mga Vālakhilya: “Umalis kayo, kayong mga musmos; tumungo sa Bundok Gandhamādana!”

Verse 21

न स्थातव्यं भवद्भिश्च भवतां न प्रयोजनम् । इत्येवमुक्तास्ते सर्वे वालखिल्याश्च पर्वतम् । नारदेन समादिष्टा ययुः सर्वे त्वरान्विताः

“Hindi kayo dapat manatili rito; wala kayong layunin sa pook na ito.” Pagkasabi nito, ang lahat ng Vālakhilya—sa utos ni Nārada—ay nagmadaling tumungo sa bundok.

Verse 22

नारदेन ततो ब्रह्माऽश्वासितो वचनैः शुभैः । तावच्च हवनं पूर्णं जातं तस्य महात्मनः

Pagkaraan, inaliw ni Nārada si Brahmā sa pamamagitan ng mga mapagpalang salita; at sa sandaling iyon, natapos na ang banal na havana (handog sa apoy) ng dakilang kaluluwang iyon.

Verse 23

महेशस्य तथा विप्राः शांतिपाठपरा बभुः । ब्रह्मघोषेण महता व्याप्त मासीद्दिगंतरम्

Gayundin, ang mga brāhmaṇa ay nagtuon sa pagbigkas ng mga panawagang kapayapaan (śānti-pāṭha) para kay Maheśa; at sa makapangyarihang awit ng Veda (brahma-ghoṣa), napuno ang buong kalawakan ng mga dako.

Verse 24

ततो नीराजितो देवो देवपत्नीभिरुत्तमः । तथैव ऋषिपत्नीभिरर्चितः पूजितस्तथा

Pagkaraan, ang Kataas-taasang Diyos ay pinarangalan ng nīrājana ng mga asawa ng mga deva; gayundin, siya’y sinamba at pinarangalan nang may paggalang ng mga asawa ng mga ṛṣi.

Verse 25

तथा गिरीन्द्रस्य मनोरमाः शुभा नीराजयामासुरथैव योषितः । गीतैः सुगीतज्ञविशारदाश्च तथैव चान्ये स्तुतिभिर्महर्षयः

Gayundin, ang mga kababaihang mapalad at kaakit-akit ay nagsagawa ng nīrājana para sa Panginoon ng mga Bundok; ang mga bihasa sa matatamis na awit ay pumuri sa kanya sa pamamagitan ng mga himno, at ang iba pang dakilang ṛṣi ay naghandog din ng mga papuri.

Verse 26

रत्नानि च महार्हाणि ददौ तेभ्यो महामनाः । हिमालयो महाशैलः संहृष्टः परितोषयन्

At ang Himālaya, ang dakilang bundok na may marangal na puso, ay masayang nagkaloob sa kanila ng mga hiyas na napakamahalaga, upang parangalan at bigyang-lugod sila.

Verse 27

बभौ तदानीं सुरसिद्धसंघैर्वेद्यां स्थितोऽसौ सकलत्रको विभुः । सर्वैरुपेती निजपार्षदैर्गणैः प्रहृष्टचेता जगदेकसुन्दराः

Noong sandaling iyon, ang Makapangyarihang Panginoon ay nagningning, nakatayo sa dambana, kasama ang mga pangkat ng mga deva at siddha; pinalilibutan sa lahat ng panig ng sarili niyang mga gaṇa na tagapaglingkod, masaya ang kalooban—siya’y lumitaw bilang tanging kagandahan ng sansinukob.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे तत्र ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । ऋषिगंधर्वयक्षाश्च येन्ये तत्र समागताः

Samantala, dumating doon ang mga pinangungunahan nina Brahmā at Viṣṇu, kasama ang mga rishi, gandharva, yakṣa, at iba pang nagtipon sa pook na iyon.

Verse 29

सर्वान्समभ्यर्च्य तदा महात्मा महान्गिरीशः परमेण वर्चसा । सद्रत्नवस्त्राभरणानि सम्यग्ददौ च ताम्बूलसुगन्धवार्यपि

Pagkaraan, ang dakilang-loob at maningning na si Girīśa ay marapat na pinarangalan ang lahat, at maayos na nagkaloob ng mahuhusay na hiyas, kasuotan at alahas—pati na rin ng tāmbūla (nganga) at mabangong tubig na pinabango.

Verse 30

तदा शिवं पुरस्कृत्याभ्यव जह्रुः सुरेश्वराः । तथा सर्वे मिलित्वा तु ऐकपद्येन मोदिताः

Pagkatapos, ang mga panginoon ng mga diyos, inilagay si Śiva sa unahan, ay naghandog ng mapitagang pagpupugay; at silang lahat, nagtipon, ay nagalak nang nagkakaisa sa iisang papuri.

Verse 31

पंक्तीभूताश्च बुभुर्लिंगिना श्रृंगिणा सह । केचिद्गणाः पृथग्भूता नानाहास्यरसैर्विभुम्

At sila’y pumila-pila at nagsalo-salo kasama ang asetang may liṅga (liṅgin) at ang may sungay (śṛṅgin); samantalang ang ilang gaṇa, humiwalay sa mga pangkat, ay nagpasaya sa Panginoon sa sari-saring nakatatawang aliw.

Verse 32

अतोषयन्नारदाद्या अनेकालीकसंयुताः । तथा चण्डीगणाः सर्वे बभुजुः कृतभाजनाः

Nagalak si Nārada at ang iba pa, kasama ang maraming pangkat ni Kālīkā. Gayundin, ang lahat ng mga hukbo ni Caṇḍī, na naihain na ang kani-kanilang bahagi, ay nakibahagi sa handog na iyon.

Verse 33

वैतालाः क्षेत्रपालाश्च बुभुजुः कृतभाजनाः । शाकिनी डाकिनी चैव यक्षिण्यो मातृकादयः

Ang mga Vaitāla at ang mga tagapagbantay ng banal na pook (kṣetrapāla) ay nakikain din, na naihain nang wasto. Gayundin ang mga Śākinī, Ḍākinī, Yakṣiṇī, at ang mga Ina (Mātṛkā) at iba pa.

Verse 34

योगिन्योऽथ चतुः षष्टिर्योगिनो हि तथा परे । दश कोट्यो गणानां च कोट्येका च महात्मनाम्

Pagkaraan, naroon ang animnapu’t apat na Yoginī, at gayundin ang iba pang mga Yogin. Sa mga gaṇa ay may sampung koṭi, at sa mga dakilang kaluluwa (mahātmā) ay may isang koṭi.

Verse 35

एवं तु ऋषयः सर्वे तथानये विबुधादयः । योगिनो हि मया चान्ये कथिताः पूर्वमेव हि

Sa gayon, ang lahat ng mga ṛṣi, at sa gayunding paraan ang mga diyos at iba pa (ay naroon/napaglingkuran). Tungkol naman sa iba pang mga Yogin, tunay na naisalaysay ko na sila noon pa man.

Verse 36

योगिन्यश्चैव कथितास्तासां भक्ष्यं वदामि वः । खड्गानां केचिदानीय क्रव्यं पवित्रमेव च

Nabanggit na rin ang mga Yoginī; ngayo’y sasabihin ko sa inyo ang kanilang pagkain. May ilan na nagdadala nito na may mga espada, at kumakain ng laman—na para sa kanila’y tunay na ‘dalisay’—gayundin.

Verse 37

भुंजंति चास्थिसंयुक्तं तथांत्राणि बुभुक्षिताः । आनीय केचिच्छीर्षाणि महिषाणां गुरूणि च

Sa tindi ng gutom, kinain nila ang laman na may kasamang mga buto, at pati ang mga lamang-loob. May ilan na nagdala ng mabibigat na ulo ng kalabaw, at kinain din iyon.

Verse 38

तथा केचिन्नृत्यमानास्तदानीं रोरूय्यमाणाः प्रमथाश्चैव चान्ये । केचित्तूष्णीमास्थिता रुद्ररूपाः परेचान्यांल्लोकमानास्तथैव

Noon, ang ilan ay sumasayaw, samantalang ang iba—mga Pramatha at iba pa—ay umuungal nang malakas. Ang ilan ay nakatayo sa katahimikan, taglay ang anyong tulad ni Rudra; ang iba nama’y patuloy na nakatitig sa ibang daigdig.

Verse 39

योगिनीचक्रमध्यस्थो भैरवो हि ननर्त च । तथान्ये भूतवेताला मामेत्येवं प्रलापिनः

Si Bhairava, na nasa gitna ng bilog ng mga Yoginī, ay tunay na sumayaw. At ang iba pang mga Bhūta at Vetāla, lumapit sa akin at nagbulalas ng kung anu-ano sa ganitong paraan.

Verse 40

एवं तेषामुद्धवं हि निरिक्ष्य मधुसूदनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंकरं लोकशंकरम्

Nang makita ni Madhusūdana ang gayong kaguluhan nila, nagsalita siya nang may ngiti kay Śaṅkara, ang tagapagpala ng mga daigdig.

Verse 41

एतान्गणान्वारय भो अत्र मत्तांश्च संप्रति । अस्मिन्काले च यत्कार्यं सर्वैस्तत्कार्यमे व च

“Pigilin mo ang mga gaṇa na ito, O Panginoon, sapagkat sila’y lasing ngayon dito. At anumang dapat gawin sa panahong ito—ang gawaing iyon din ang isagawa ng lahat.”

Verse 42

पांडित्येन महादेव तस्मादेतान्निवारय । तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रो वीरभद्रमुवाच ह

“O Mahādeva, kaya’t pigilin mo sila sa pamamagitan ng marunong na payo.” Nang marinig iyon, ang pinagpalang Rudra ay nagsalita kay Vīrabhadra.

Verse 43

रुद्र उवाच । वारयस्व प्रमत्तांश्च क्षीबांश्चैव विशेषतः । तेनोक्तो वीरभद्रश्च शंभुना परमेष्ठिना

Wika ni Rudra: “Pigilin ang mga padalus-dalos—lalo na ang mga lasing.” Sa gayong utos ni Śambhu, ang Kataas-taasang Panginoon, si Vīrabhadra ay sumunod.

Verse 44

आज्ञापिताः प्रमत्ताश्च वीरभद्रेण धीमता । प्रमथा वारितास्तेन तूष्णीमाश्रित्य ते स्थिताः

Inutusan ng marunong na si Vīrabhadra ang mga padalus-dalos; at ang mga Pramatha, nang mapigil niya, ay tumindig na tahimik at hindi kumikilos.

Verse 45

निश्चला योगिनीमध्ये भूतप्रमथगुह्यकाः । शाकिन्यो यातुधानाश्च कूष्मांडाः कोपिकर्पटाः

Walang kibo sa gitna ng mga Yoginī ang mga Bhūta, Pramatha, at Guhyaka; naroon din ang mga Śākinī, Yātudhāna, Kūṣmāṇḍa, at iba pang mababangis na pangkat.

Verse 46

तथान्ये भूतवेतालाः क्षेत्रपालाश्च भैरवाः । सर्वे शांताः प्रमत्ताश्च बभूवुः प्रमथादयः

Gayon din ang iba pang Bhūta at Vetāla, ang mga Kṣetrapāla at Bhairava—tunay na ang lahat ng Pramatha at iba pa ay kumalma, at napawi ang kanilang pagwawala.

Verse 47

एवं विस्तारसंयुक्तं कृतमुद्वहनं तदा । हिमाद्रिणा परं विप्राः सुमंगल्यं सुशोभनम्

Kaya nga, O mga brāhmaṇa, ang seremonyang ‘udvahana’ ay isinagawa noon ni Himādri nang may ganap na karangyaan—lubhang mapalad at marilag pagmasdan.

Verse 48

चत्वारो दिवसा जाताः परिपूर्णेन चेतसा । हिमाद्रिणा कृता पूजा देवदेवस्य शूलिनः

Apat na araw ang lumipas, at ang kanyang puso’y ganap na nakatuon; si Himādri ay nagsagawa ng pagsamba sa Diyos ng mga diyos, ang Panginoong Śūlin na may hawak na tridenteng trisula.

Verse 49

वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः । पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्

Pagkaraan, matapos sambahin si Mahādeva sa pamamagitan ng mga kasuotan, alahas, palamuti, at sari-saring mamahaling hiyas, si Himādri ay naging masinop na nakikinig sa mga salita ni Viṣṇu.

Verse 50

लक्ष्मीसमेतं विष्णुं च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । पूजयामास हिमवांस्तथा ब्रह्माणमेव च

Sinamba rin ni Himavān si Viṣṇu na kasama si Lakṣmī, sa pamamagitan ng mapalad na kasuotan at mga palamuti; at gayundin, sinamba niya si Brahmā.

Verse 51

इंद्रं पुरोधसा सार्द्धमिंद्राण्या सहितं विभुम् । तथैव लोकपालांश्च पूजयित्वा पृथक्पृथक्

Sinamba niya ang makapangyarihang Indra kasama ang kanyang punong pari at sa piling ni Indrāṇī; at gayundin, sinamba niya ang mga Lokapāla, bawat isa nang hiwa-hiwalay.

Verse 52

तथैव पूजिता चंडी भूतप्रमथगुह्यकैः । वस्त्रालंकरणैश्चैव रत्नैर्नानाविधैरपि । ये चान्य आगतास्तत्र ते च सर्वे प्रपूजिताः

Gayundin, sinamba si Caṇḍī ng mga Bhūta, Pramatha, at Guhyaka—inihandog ang mga kasuotan, alahas, at sari-saring hiyas. At ang lahat ng iba pang dumating doon ay pinarangalan at sinamba rin nang nararapat.

Verse 53

एवं तदानीं प्रतिपूजिताश्च देवाश्च सर्वे ऋषयश्च यक्षाः । गंधर्वविद्याधरसिद्धचारणास्तथैव मर्त्त्याप्सरसां गणाश्च

Kaya nga, nang panahong yaon, ang lahat ng mga Deva ay pinarangalan bilang ganti; gayundin ang mga Ṛṣi at mga Yakṣa—pati ang mga Gandharva, Vidyādhara, Siddha, at Cāraṇa, at ang mga pangkat ng mga mortal at mga Apsaras din.