Adhyaya 19

Verse 1

लोमश उवाच । एवं संबोधितो दैत्यो गुरुणा भार्गवेण हि । उवाच प्रहसन्वाक्यं मेघगंभीरया गिरा

Sinabi ni Lomaśa: Nang sa gayon ay kausapin ng kanyang guro na si Bhārgava, ang Daitya ay nagsalita—nakangiti—sa tinig na malalim na parang kulog sa ulap.

Verse 2

त्वयोक्तोहं हितार्थाय यैर्वाक्यैश्चालितोऽस्म्यहम् । तव वाक्यं मम प्रीत्यै हितमप्यहितं भवेत्

Nagsalita ka sa akin para sa aking kapakanan, at sa iyong mga salita ako’y naudyok na kumilos. Ngunit upang ako’y mapasaya, ang iyong payo—bagaman mabuti ang hangarin—maaari ring maging mapanganib.

Verse 3

दास्यामि भिक्षितं चास्मै विष्मवे बटुरूपिणे । पात्रीभूतो ह्ययं विष्णुः सर्वकर्मफलेश्वरः

Magbibigay ako ng limos sa Viṣṇu na ito na dumating sa anyo ng isang batang brahmacārin. Sapagkat ang Viṣṇu ring ito ang karapat-dapat tumanggap—Siya ang Panginoon na nagkakaloob ng bunga ng lahat ng gawa.

Verse 4

येषां हृदि स्थितो विष्णुस्ते वै पात्रतमा ध्रुवम् । यस्य नाम्ना सर्वमिदं पवित्रमिव चोच्यते

Yaong may Viṣṇu na nananahan sa puso, sila nga—walang alinlangan—ang pinakakarapat-dapat na tumanggap. Sa mismong Banal na Pangalan Niya, ang lahat ng ito’y binibigkas na wari’y nalinis at pinabanal.

Verse 5

येन वेदाश्च यज्ञाश्च मंत्रतंत्रादयो ह्यमी । सर्वे संपूर्णतां यांति सोऽयं विश्वेश्वरो हरिः

Sa Kanya, ang mga Veda at mga yajña, at ang mga ritwal na gaya ng mantra at tantra—lahat ay nagkakaganap sa ganap na kaganapan; Siya nga si Hari, ang Panginoon ng sansinukob.

Verse 6

आगतः कृपया मेद्य सर्वात्मा हरिरीश्वरः । उद्धर्तुं मां न संदेह एतज्जानीहि तत्त्वतः

Ngayong araw, dahil sa habag, si Hari—ang Panginoon na Siya ring Sarili ng lahat—ay dumating sa akin. Huwag mag-alinlangan: dumating Siya upang iahon ako; alamin mo ito sa katotohanan.

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः । भार्गवः शप्तुमारेभे दैत्येंद्रं धर्म्मवत्सलम्

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Bhārgava ay nag-alab sa galit, punô ng poot, at nagsimulang sumpain ang panginoon ng mga Daitya—bagaman siya’y tapat sa dharma.

Verse 8

मम वाक्यमतिक्रम्य दातुमिच्छस्यरिंदम । विगुणो भव रे मंद तस्मात्त्वं निःश्रिको भव

“O manlulupig ng kaaway! Yamang nais mong magbigay sa paglabag sa aking salita, ikaw ay magiging salat sa kabutihang-loob at bisa ng merito. O mapurol ang isip, kaya maging ‘niḥśrīka’—salat sa kasaganaan at kapalaran.”

Verse 9

एवं शशाप च तदा परमार्थविज्ञं शिष्यं महात्मानमगाधबोधम् । स वै जगामाथ महाकविस्त्वरात्स्वमाश्रमं धर्म्मविदां वरिष्ठः

Kaya nga, noon, isinumpa ng dakilang rishi ang kaniyang alagad—yaong nakaaalam ng pinakamataas na katotohanan, dakila ang loob at di-masukat ang lalim ng pagkaunawa. Pagkaraan, si Bhārgava, ang dakilang makata at pinakadakila sa mga nakakabatid ng Dharma, ay mabilis na nagtungo sa sarili niyang ashram.

Verse 10

गते तु भार्गवे तस्मिन्बलिर्विरोचनात्मजः । वामनं चार्चयित्वा स महीं दातुं प्रचक्रमे

Nang makaalis na si Bhārgava, si Bali—anak ni Virocana—pagkatapos sambahin si Vāmana, ay nagsimulang ipagkaloob ang lupa bilang dakilang dāna.

Verse 11

विंध्यावलिः समागत्य बलेरर्द्धांगशोभिता । अवनिज्य बटोः पादौ प्रददौ विष्णवे महीम्

Lumapit si Vindhyāvalī, ang marangal na kabiyak na nagpapaganda kay Bali; hinugasan niya ang mga paa ng batang asceta (Vāmana) at ipinagkaloob ang lupa kay Viṣṇu.

Verse 12

संकल्पपूर्वेण तदा विधिना विधिकोविदः । संकल्पेनैव महता ववृधे भगवानजः

Pagkaraan, ang bihasa sa banal na ritwal ay nagsagawa ayon sa wastong paraan, na pinangungunahan ng taimtim na saṅkalpa. At sa lakas ng dakilang saṅkalpa na iyon lamang, ang Panginoong Di-Ipinanganak (Aja) ay nagsimulang lumawak.

Verse 13

यदैकेन मही व्याप्ता विष्णुना प्रभविष्णुना । सर्वे स्वर्गा द्वितीयेन व्याप्तास्तेन महात्मना

Nang sa isang hakbang ay nilukuban ni Viṣṇu na makapangyarihan ang buong daigdig, sa ikalawang hakbang naman ay nilukuban ng dakilang-loob na iyon ang lahat ng mga langit.

Verse 14

सत्यलोकगतो विष्णोश्चरणः परमेष्ठिना । कमण्डलुगतेनैव अंभसा चावनेनिजे

Umabot sa Satyaloka ang banal na paa ni Viṣṇu; at hinugasan iyon ni Parameṣṭhin (Brahmā) sa tubig na nasa kanyang kamaṇḍalu.

Verse 15

तत्पादसंपर्कजलाच्च जाता भागीरथी सर्वसुमंगला च । यया त्रिलोकी च कृता पवित्रा यया च सर्वे सगराः समुद्धृताः । यया कपर्दः परिपूरितो वै शंभोस्तदानीं च भगीरथेन

Mula sa tubig na sumayad sa Kanyang paa ay isinilang si Bhāgīrathī—ang Gaṅgā, ang ganap na mapalad. Sa kanya nilinis ang tatlong daigdig; sa kanya iniligtas ang lahat ng anak ni Sagara. At sa kanya rin, noong panahong iyon, napuno ang mga buhol na buhok ni Śambhu—nang ibaba siya ni Bhagiratha.

Verse 16

तीर्थानां तीर्थमाद्यं च गंगाख्यमवतारितम् । तद्विष्णोश्चरणेनैव समेतं ब्रह्मणा कृतम्

Ang pangunahing tīrtha sa lahat ng tīrtha, na tinatawag na Gaṅgā, ay ibinaba; at ito’y naitatag sa pamamagitan ng mismong paa ni Viṣṇu, na isinagawa ni Brahmā.

Verse 17

त्रिविक्रमात्परो ह्यात्मा नाम्ना त्रिविक्रमोऽभवत् । त्रिविक्रमक्रमाक्रांतं त्रैलोक्यं च तदाऽभवत्

Dahil sa tatlong hakbang, ang Kataas-taasang Sarili ay nakilala sa pangalang Trivikrama; at noon, ang tatlong daigdig ay nasaklaw ng mga yapak ni Trivikrama.

Verse 18

पदद्वयेन वा पूर्णं जगदेतच्चराचरम् । विहाय तत्स्वरूपं च देवदेवो जनार्द्दनः । पुनश्च बटुरूपोऽसावुपविश्य निजासने

Sa dalawang hakbang lamang, napuno ang buong sansinukob na ito—ang gumagalaw at di-gumagalaw. Pagkaraan, si Janārdana, ang Diyos ng mga diyos, ay iniwan ang anyong lumalaganap sa lahat; at muli, sa anyo ng isang batang brahmacārin, umupo Siya sa sarili Niyang luklukan.

Verse 19

तदा देवाः सगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः । आगताश्च बलेर्यज्ञं द्रष्टुं यज्ञपतिं प्रभुम्

Noon, dumating ang mga diyos, kasama ang mga Gandharva, at ang mga muni, Siddha, at Cāraṇa, upang masaksihan ang yajña ni Bali at masilayan ang Panginoon, ang Guro ng yajña.

Verse 20

तत्र ब्रह्मा समागत्य स्तुतिं चक्रे परात्मनः । बलेस्तत्रैव चान्येन च दैत्येंद्राश्चागतास्त्वरम्

Doon, dumating si Brahmā at naghandog ng himno ng papuri sa Kataas-taasang Sarili. At doon din, agad na dumating ang iba pang mga panginoon ng Dānava upang sumama kay Bali.

Verse 21

एभिः सर्वैः परिवृतो वामनो बलिसद्मनि । उपविश्यासने सोऽथ उवाच गरुडं प्रति

Napapalibutan ng lahat, umupo si Vāmana sa isang upuan sa bulwagan ni Bali. Pagkaraan, nagsalita siya kay Garuḍa.

Verse 22

दैत्योऽसौ बालिशो भूत्वा दत्तानेन मही मम । त्रिपदक्रमणेनैव गृहीतं च पदद्वयम्

“Ang Daitya na iyon, sa kanyang kamangmangan, ay ibinigay sa akin ang lupa. Sa mismong paglakad ng tatlong hakbang, dalawang hakbang ay nalakaran at naangkin ko na.”

Verse 23

पदमेकं प्रतिश्रुत्य न ददाति हि दुर्मतिः । तस्मात्त्वया गृहीतव्यं तृतीयं पदमेव च

“Nangako siya ng isang hakbang, ngunit ang masamang-isip na iyon ay hindi ibinibigay. Kaya dapat mong angkinin din ang ikatlong hakbang.”

Verse 24

इत्युक्तो गरुडस्तेन वामनेन महात्मना । वैरोचनिं विनिर्भर्त्स्य वाक्यं चेदमुवाच ह

Nang kausapin siya ng dakilang-loob na si Vāmana, sinaway ni Garuḍa si Bali, anak ni Vairocana, at nagsalita ng mga salitang ito:

Verse 25

रे बले किं त्वया मूढ कृतमस्ति जुगुप्सितम् । अविद्यमाने ह्यर्थे हि किं ददासि परमात्मने । औदार्येण हि किं कार्यमल्पकेन त्वयाधुना

“Hoy, Bali! Hangal—anong kasuklam-suklam at kahiya-hiyang ginawa mo? Kapag wala ka nang natitira, ano ang maihahandog mo sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman)? At ngayon na napakaliit na ng nalalabi sa iyo, ano pa ang silbi ng pagiging mapagbigay?”

Verse 26

इत्युक्तो बलिराविष्टः स्यमानः खगेश्वरम् । वक्ष्यमाणमिदं वाक्यं गरुत्मन्तं तदाऽब्रवीत्

Nang masabihan nang gayon, si Bali—nababalot ng pagkalito at lalong nababagabag—ay sumagot kay Garuḍa, panginoon ng mga ibon, habang binibigkas nito ang mga salitang iyon.

Verse 27

समर्थोस्मि महापक्ष गृपणो न भवाम्यहम् । येनेदं कारितं सर्वं तस्मै किं प्रददाम्यहम्

Sinabi ni Bali: “O dakilang may pakpak! May kakayahan pa ako; hindi ako magiging maramot. Sa Kanya na siyang nagpasapit ng lahat ng ito—ano ang hindi ko maihahandog?”

Verse 28

असमर्थो ह्यहं तात कृतोऽनेन महात्मना । तदोवाच बलिं सोऽपि तार्क्ष्यपुत्रो महामनाः

“Mahal na ginoo, dahil sa dakilang-loob na Ito, ako’y ginawang walang kapangyarihan.” Pagkaraan, ang anak ni Tārkṣya (si Garuḍa), na marangal ang diwa, ay nagsalita kay Bali.

Verse 29

जानन्नपि च दैत्येंद्र गुरुणापि निवारितः । विष्णवेऽपि महीं प्रादास्त्वया किं विस्मृतं महत्

O panginoon ng mga Daitya! Bagama’t batid mo ang kahihinatnan at pinigilan ka ng iyong guro, ibinigay mo pa rin ang daigdig kay Viṣṇu—nakalimutan mo ba ang dakilang panata mong iyon?

Verse 30

दातव्यं तत्पदं विष्णोस्तृतीयं यत्प्रतिश्रुतम् । न ददासि कथं वीर निरयेच पतिष्यसि

Ang ikatlong hakbang ni Viṣṇu na ipinangako mo ay dapat mong ibigay. Kung hindi mo ibibigay, paano ka matatawag na bayani? Mahuhulog ka rin sa impiyerno.

Verse 31

न ददासि तृतीयं च पदं मे स्वामिनः कथम् । बलाद्गृह्णामि रे मूढ इत्युक्त्वा तं महासुरम् । बबंध वारुणैः पाशैर्विरोचन सुतं तदा

“Paano mo hindi maibibigay ang ikatlong hakbang sa aking Panginoon? Kung hindi mo ibibigay, hangal ka, aagawin ko ito sa lakas!” Pagkasabi nito, noon din ay iginapos niya ang dakilang Asura—si Bali, anak ni Virocana—sa mga panali ni Varuṇa.

Verse 32

नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः । बद्धं स्वपतिमालोक्य विंध्यावलिः समभ्ययात्

Naging lubhang mahigpit si Garuḍa—pinakamataas sa mga nagwawagi—at nanindigan. Nang makita niyang nakagapos ang kanyang asawa, lumapit si Vindhyāvalī.

Verse 33

बाणमेकं समारोप्य वामनस्याग्रतः स्थिता । वामनेन तदा पृष्टा केयं चात्राग्रतः स्थिता

Isinukbit niya ang isang palaso at tumindig sa harap ni Vāmana. Noon ay nagtanong si Vāmana, “Sino itong nakatayo sa unahan dito?”

Verse 34

तदोवाच महातेजाः प्रह्लादो ह्यसुराधिपः । बलेः पत्नीति त्वां प्राप्ता इयं विंध्यावली सती

Pagkaraan nito, nagsalita si Prahlāda na nagliliwanag sa kapangyarihan, ang panginoon sa mga Asura: “Ang banal at marangal na si Vindhyāvalī na ito ay dumating sa iyo bilang asawa ni Bali.”

Verse 35

प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा वामनो वाक्यमब्रवीत् । ब्रूहि विंध्यावले वाक्यं किं कार्यं ते करोम्यहम् । एवमुक्ता भगवता विंध्यावलिरभाषत

Nang marinig ni Vāmana ang mga salita ni Prahlāda, nagsalita siya: “Magsalita ka, Vindhyāvalī—ano ang nais mong gawin ko para sa iyo?” Nang tawagin ng Panginoon sa gayon, sumagot si Vindhyāvalī.

Verse 36

विन्ध्यावलिरुवाच । कस्माद्बद्धो मम पतिर्गरुडेन महात्मना । तत्कथ्यतां महाभाग त्वरन्नेव जनार्द्दन । तदोवाच महातेजा बटुवेषधरो हिः

Sinabi ni Vindhyāvalī: “Bakit ginapos ang aking asawa ng dakilang-loob na si Garuḍa? Ipaalam mo agad sa akin, O mapalad na Janārdana.” Pagkaraan, ang Maningning na may anyong batang brahmacārin ay sumagot.

Verse 37

श्रीभगवानुवाच । अनेनैव प्रदत्ता मे मही त्रिपदलक्षणा । पदद्वयेन च मयाक्रांतं त्रैलोक्यमद्य वै

Wika ng Mapagpalang Panginoon: “Sa pamamagitan niya, ang daigdig na nasusukat sa tatlong hakbang ay naialay sa Akin. At sa dalawang hakbang, ngayong araw ay tunay Kong nasaklaw ang tatlong daigdig.”

Verse 38

अनेन मम दातव्यं तृतीयं पदमेव च । तस्माद्बद्धो मया साध्वि गरुडेनैव ते पतिः

“Dahil sa pangakong ito, ang ikatlong hakbang ay dapat ding ialay sa Akin. Kaya, O marangal na ginang, ang iyong asawa ay ginapos Ko—tunay ngang sa pamamagitan ni Garuḍa.”

Verse 39

श्रुत्वा भगवतो वाक्यमुवाच परमं वचः । प्रतिश्रुतमनेनैव न दत्तं हि तव प्रभो

Nang marinig ang mga salita ng Panginoon, siya’y nagsalita ng dakilang tugon: “O Panginoon, ang ipinangako niya ay hindi pa naibibigay sa Iyo.”

Verse 40

क्रांतं त्रिभुवनं चाद्य त्वया विक्रमरूपिणा । तदस्माकं विजघ्नीथाः स्वर्गे वाप्यथवा भुवि

“Ngayong araw, Ikaw—ang anyo ng kosmikong paglakad—ay nilakbay ang tatlong daigdig. Kaya ilapat Mo ang nalalabing hakbang sa amin, maging sa langit o sa lupa.”

Verse 41

किंचिन्न दत्ता हि विभो देवदेव जगत्पते । प्रहस्य भगवानाह तदा विंध्यावलिं प्रभुः

“Wala pang naibibigay, O Lubos na Lumalaganap, O Diyos ng mga diyos, O Panginoon ng sanlibutan.” Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon, na nakangiti, ay nagsalita kay Vindhyāvalī.

Verse 42

पदानि त्रीणि मे चाद्य दातव्यानि कुतोऽधुना । शीघ्रं वद विशालाक्षि यत्ते मनसि वर्त्तते । तदोवाच च सा साध्वी ह्युरुक्रममवस्थिता

Sinabi ng Panginoon: “Kahit ngayon, tatlong hakbang ang dapat ibigay sa Akin—paano ito maisasagawa sa sandaling ito? Magsalita ka agad, O malalaking-mata, kung ano ang nasa iyong puso.” Pagkaraan, ang banal na babae, na nakatayo sa harap ni Urukrama (Viṣṇu), ay nagsalita.

Verse 43

त्वया कुतो वेयमुरुक्रमेण क्रांता त्रिलोकी भुवनैकनाथ । तथैव सर्वं जगदेकबंधो देयं किस्माभिरतुल्यरूपिणे

“Paano kami makapagbibigay sa Iyo ng anuman, O Urukrama, na nilakbay ang tatlong daigdig—O tanging Panginoon ng sansinukob? Tunay nga, O nag-iisang kamag-anak ng sanlibutan, ano ang maihahandog namin sa may anyong walang kapantay?”

Verse 44

तस्माद्विहाय तद्विष्णो त्वमेवं कुरु संप्रति । प्रति श्रुतानि मे भर्त्रा पदानि त्रीणि चाधुना । ददाति मे पतिस्तेद्य नात्र कार्या विचारणा

Kaya nga, O Viṣṇu, isantabi mo iyon at gawin mo ito ngayon: ang tatlong hakbang na ipinangako ng aking asawa—ngayon ay ibinibigay ng aking asawa sa Iyo. Wala nang dapat pag-isipan pa rito.

Verse 45

निधेहि मे पदं त्वं हि शीर्ष्णि देववर प्रभो । द्वितीयं मे शिशोस्त्वं हि कुरु मूर्ध्नि जगत्पते

Ipatong mo ang isang hakbang sa aking ulo, O pinakamainam sa mga diyos, O Panginoon. At ang ikalawang hakbang, ipatong mo sa ulo ng aking munting anak, O Tagapamahala ng sanlibutan.

Verse 46

तृतीयं च जगन्नाथ कुरु शीर्ष्णि पतेर्मम । एवं त्रीणि पदानीश तव दास्यामि केशव

At ang ikatlo, O Panginoon ng daigdig, ipatong mo sa ulo ng aking asawa. Sa gayon, O Panginoon, ibibigay ko sa Iyo ang tatlong hakbang, O Keśava.

Verse 47

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा परितुष्टो जनार्दनः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा विरोचनसुतं प्रति

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Janārdana (Viṣṇu) ay labis na nalugod; at sa banayad na pananalita ay kinausap Niya ang anak ni Virocana (Bali).

Verse 48

भगवानुवाच । सुतलंगच्छ दैत्येन्द्र मा विलंबितुमर्हसि । सर्वैश्चासुरसंघैश्च चिरं जीव सुखी भव

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O pinuno ng mga Daitya, magtungo ka sa Sutala; huwag kang mag-antala. Mabuhay ka nang matagal at maging masaya, kasama ang lahat ng pangkat ng mga Asura.”

Verse 49

परितुष्टोऽस्म्यहं तात किं कार्यं करवाणि ते । सर्वेषामपि दातॄणां वरिष्ठोऽसि महामते

Minamahal kong anak, lubos Akong nalulugod. Ano ang magagawa Ko para sa iyo? O dakila ang loob, sa lahat ng nagbibigay, ikaw ang pinakapanguna.

Verse 50

वरं वरय भद्रं ते सर्वान्कामान्ददामि ते । त्रिविक्रमेणैवमुक्तो विरोचनसुतस्तदा

Pumili ka ng isang biyaya—pagpapala sa iyo; ipagkakaloob Ko sa iyo ang lahat ng ninanais mo.” Nang masabi ito ni Trivikrama, noon ang anak ni Virocana, si Bali…

Verse 51

विमुक्तो हि परिष्वक्तो देवदेवेन चक्रिणा । तदा बलिरुवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः

Nang siya’y mapalaya at mayakap ng Panginoon ng mga diyos, ang Tagapagdala ng Chakra, si Bali—dalubhasa sa pananalita—ay nagsabi ng mga salitang ito.

Verse 52

त्वया कृतमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तस्मान्न कामये किंचित्त्वत्पदाब्जं विना प्रभो

Sa Iyo nagmula ang lahat—ang buong sanlibutan, gumagalaw man o di-gumagalaw. Kaya, O Panginoon, wala akong ninanais kundi ang Iyong mga paang-loto.

Verse 53

भक्तिरस्तु पदांभोजे तव देव जनार्दन । भूयोभूयश्च देवेश भक्तिर्भवतु शाश्वती

Nawa’y magkaroon ng debosyon sa Iyong mga paang-loto, O Diyos na Janārdana. Muli’t muli, O Panginoon ng mga diyos, nawa’y maging walang hanggan ang aking debosyon.

Verse 54

एवमभ्यर्थितस्तेन भगवान्भूतभावनः । उवाच परमप्रीतो विरोचनसुतं तदा

Sa gayon, nang siya’y mapakiusapan, ang Mapalad na Panginoon, Tagapagtaguyod ng lahat ng nilalang, ay nagsalita noon nang lubhang nalulugod sa anak ni Virocana (Bali).

Verse 55

भगवानुवाच । बले त्वं सुतलं याहि ज्ञातिसंबंधिभिर्वृतः । एवमुक्तस्तदा तेन असुरो वाक्यब्रवीत्

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O Bali, pumaroon ka sa Sutala, na napapaligiran ng iyong mga kamag-anak at kaanib.” Nang masabihan Siya nang gayon, ang Asura ay nagsalita bilang tugon.

Verse 56

सुतले किं नु मे कार्यं देवदेव वदस्व मे । तिष्ठामि तव सांनिध्ये नान्यथा वक्तुमर्हसि

“Sa Sutala, ano ang dapat kong gawin, O Diyos ng mga diyos? Ipagpaalam Mo sa akin. Mananatili ako sa Iyong piling; hindi Ka nararapat magsalita nang iba.”

Verse 57

तदोवाच हृषीकेशो बलिं तं कृपयाऽन्विततः । अहं तव समीपस्थो भवामि सततं नृप

Pagkaraan, nagsalita si Hṛṣīkeśa kay Bali, na may habag: “O hari, mananatili Akong laging malapit sa iyo.”

Verse 58

द्वारि स्थितस्तव विभो निवासामि नित्यं मा खिद्यतामसुरवर्य बले श्रृणुष्व । वाक्यं तु मे वर महो वरदस्तवाद्य वैकुंठवासिभिपलं च भजामि गेहम्

“Nakatayo sa iyong pintuan, O Makapangyarihan, maninirahan Ako roon magpakailanman. O Bali, pinakamainam sa mga Asura, huwag kang malumbay—pakinggan mo ang Aking salita. Ngayon, tunay kang dakilang tagapagkaloob ng biyaya; kaya, kasama ng mga nananahan sa Vaikuṇṭha, babantayan Ko ang iyong tahanan.”

Verse 59

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विष्मोरतुलतेजसः । जगाम सुतलं दैत्यौ ह्यसुरैः परिवारितः

Nang marinig ang mga salitang iyon ni Viṣṇu na may liwanag na di-mapapantayan, si Bali na Daitya, na napalilibutan ng mga Asura, ay nagtungo sa Sutala.

Verse 60

तदा पुत्रशतेनैव बाणमुख्येन सत्वरम् । वसमानो महाबाहुर्दातॄणां च परा गतिः

Pagkaraan, ang makapangyarihang may malalakas na bisig ay agad na nanahan doon kasama ang sandaang anak, na pinangungunahan ni Bāṇa; at siya’y naging pinakamataas na kanlungan ng mga nagbibigay-limos.

Verse 61

त्रैलोक्ये याचका ये च सर्वे यांति बलिं प्रति । द्वारि स्थितस्तस्य विष्णुः प्रयच्छति यथेप्सितम्

Lahat ng mga namamanhik sa tatlong daigdig ay lumalapit kay Bali; at si Viṣṇu, na nakatayo sa kanyang pintuan, ay nagkakaloob ng anumang ninanais.

Verse 62

भुक्तिकामाश्च ये केचिन्मुक्तिकामास्तथा परे । येषां यज्ञे च ते विप्रास्तत्तेभ्यः संप्रयच्छति

May mga nagnanais ng ginhawang makamundo, at may iba namang naghahangad ng kalayaan; pati ang mga Brahmin na nagsasagawa ng yajña—sa lahat ng iyon, ipinagkakaloob niya ang kanilang minimithi.

Verse 63

एवंविधो बलिर्जातः प्रसादाच्छंकरस्य च । पुरा हि कितवत्वेन यद्दत्तं परमात्मने

Ganyan naging si Bali dahil sa biyaya ni Śaṅkara. Sapagkat noong una, kahit sa tila pabirong o di-sinasadyang paraan, ang anumang inialay niya sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman) ay nagbunga rin.

Verse 64

अशुचिं भूमिमासाद्य गंधपुष्पादिकं महत् । पतितं चार्प्पितं तेन शिवाय परमात्मने

Kahit makarating sa lupang di-malinis, maging ang dakilang handog—pabango, mga bulaklak at iba pa—na nahulog ay inialay pa rin niya kay Śiva, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 65

किं पुनः परया भक्त्या चार्चयंति महेश्वरम् । पुष्पं फलं तोयं ते यांति शिवसन्निधिम्

Lalo pa nga yaong sumasamba kay Maheśvara nang may sukdulang debosyon, na nag-aalay ng bulaklak, bunga at tubig—tiyak na mararating nila ang kinaroroonan ni Śiva.

Verse 66

शिवात्परतरो नास्ति पूजनीयो हि भो द्विजाः । ये हि मूकास्तथांधाश्च पंगवो ये जडास्तथा

Walang higit kay Śiva; tunay nga, O mga dwija, Siya lamang ang karapat-dapat sambahin. Maging yaong mga pipi, bulag, pilay, o mapurol ang isip—

Verse 67

जातिहीनाश्च चंडालाः श्वपचा ह्यंत्यजा ह्यमी । शिवभक्तिपरा नित्यं ते यांति परमां गतिम्

Maging yaong wala sa katayuang kasta—mga Caṇḍāla, tagaluto ng karne ng aso, at yaong tinuturing na ‘pinakamababa’—kung laging nakatuon sa Śiva-bhakti, mararating nila ang sukdulang hantungan.

Verse 68

तस्मात्सदाशिवः पूज्यः सर्वैरेवमनीषिभिः । पूजनीयो हि संपूज्यो ह्यर्चनीयः सदाशिवः

Kaya nga, si Sadāśiva ay dapat sambahin ng lahat ng marurunong at may pag-unawa. Tunay, si Sadāśiva lamang ang ganap na karapat-dapat sa pagsamba—lubos na kagalang-galang at nararapat alayan ng mga handog.

Verse 69

महेशं परमारथज्ञाश्चिंतयंति हृदि स्थितम् । यत्र जीवो भवत्येव शिवस्तत्रैव तिष्ठति

Ang mga nakakabatid ng sukdulang katotohanan ay nagmumuni kay Maheśa na nananahan sa puso. Saanman naroroon ang jīva, naroon din si Śiva.

Verse 70

विना शिवेन यत्किंचिदशिवं भवति क्षणात् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च गुणकार्यकरा ह्यमी

Kung wala si Śiva, anumang bagay ay nagiging di-mapalad sa isang kisap. Maging sina Brahmā, Viṣṇu, at Rudra ay kumikilos bilang mga tagapagpatupad ng mga guṇa at ng mga bunga nito.

Verse 71

रजोगुणान्वितो ब्रह्मा विष्णुः सत्त्वगुणान्वितः । तमोगुणाश्रितो रुद्रो गुणातीतो महेश्वरः

Si Brahmā ay kaugnay ng rajas; si Viṣṇu ay kaugnay ng sattva. Si Rudra ay nakasalig sa tamas—ngunit si Maheśvara ay lampas sa lahat ng guṇa.

Verse 72

लिंगरूपो महादेवो ह्यर्चनीयो मुमुक्षुभिः । शिवात्परतरो नास्ति भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

Si Mahādeva, na nasa anyo ng Liṅga, ay dapat sambahin ng mga naghahangad ng kalayaan. Wala nang hihigit pa kay Śiva, ang nagbibigay ng kapwa ginhawang makamundo at ganap na paglaya.