Adhyaya 14

Verse 1

लोमश उवाच । ततो युद्धमतीवासीदसुरैर्विष्णुना सह । ततः सिंहाः सपक्षास्ते दंशिताः परमाद्भुताः

Sinabi ni Lomaśa: Pagkatapos ay sumiklab ang isang napakatinding labanan sa pagitan ng mga asura at ni Viṣṇu. Pagkaraan, ang mga kamangha-manghang leon na iyon—na may pakpak at armado ng mga pangil—ay lumitaw.

Verse 2

असुरैरुह्यमानास्ते रहुत्मंतं व्यदारयन् । सिंहास्ते दारितास्तेन खंडशश्च विदारिताः

Habang ang mga leon na iyon ay dinadala ng mga asura, pinunit nila si Rahutmanta. Ngunit siya naman ay pinagwatak-watak ang mga leon na iyon—hinati sila sa mga piraso.

Verse 3

विष्णुना च तदा दैत्याश्चक्रेण शकलीकृताः । हतांस्तानसुरान्दृष्ट्वा कालनेमिः प्रतापवान्

Pagkatapos ay pinutol ni Vishnu ang mga daitya gamit ang kanyang discus. Nang makita ang mga asura na napatay, ang makapangyarihang si Kalanemi ay nag-alab sa galit.

Verse 4

त्रिशूलेनाहनद्विष्णुं रोषपर्याकुलेक्षणः । तमायांतं च जगृहे मुकुंदोऽनाथसंश्रयः

Gamit ang isang trident ay hinampas niya si Vishnu, ang kanyang mga mata ay nanginginig sa galit. At habang siya ay sumusugod, sinunggaban siya ni Mukunda—ang kanlungan ng mga walang magawa.

Verse 5

करेण वामेन जघान लीलया तं कालनेमिं ह्यसुरं महाबलम् । तेनैव शूलेन समाहतोऽसौ मूर्च्छान्वितोऽसौ सहसा पपात

Gamit ang kanyang kaliwang kamay, pabiro niyang hinampas ang makapangyarihang asura na si Kalanemi. Pagkatapos, tinamaan ng mismong trident na iyon, siya ay bumagsak kaagad, nadaig ng pagkahimatay.

Verse 6

पतितः पुनरुत्थाय शनैरुन्मील्य लोचने । पुरतः स्थितमालोक्य विष्णुं सर्वगुहाशयम्

Matapos bumagsak, siya ay bumangon muli at dahan-dahang iminulat ang kanyang mga mata. Nakita niya si Vishnu na nakatayo sa kanyang harapan—na nananahan sa pinakaloob na kweba ng lahat ng nilalang.

Verse 7

लब्धसंज्ञोऽब्रवीद्वाक्यं कालनेमिर्महाबलः । तव युद्धं न दास्यामि नास्ति लोके स्पृहा मम

Nang magkamalay, ang makapangyarihang si Kalanemi ay nagsalita: "Hindi kita aalukin ng laban. Wala akong pagnanasa sa anumang bagay sa mga mundo."

Verse 8

ये येऽसुरा हता युद्धे अक्षयं लोकमाप्नुयुः । ब्रह्मणो वचनात्सद्य इंद्रेण सह संगताः

Sinumang asura na napatay sa digmaan ay nakamtan ang di-nasisirang daigdig; sa salita ni Brahmā, sila’y agad na napag-isa bilang mga kasama ni Indra.

Verse 9

भुंजतो विविधान्भोगान्देववद्विचरंति ते । इंद्रेण सहिताः सर्वे संसारे च पतंत्यथ

Tinatamasa nila ang sari-saring kaluguran at gumagala na parang mga diyos, na kasama si Indra; at pagkaraan, muli silang nahuhulog sa saṃsāra.

Verse 10

तस्माद्युद्धेन मरणं न कांक्षे क्षणभंगुरम् । अन्यजन्मनि मे वीर वैरभावान्न संशयः । दातुमर्हसि मे नाथ कैवल्यं केवलं परम्

Kaya’t hindi ko ninanais ang kamatayan sa digmaan, na panandalian at madaling maglaho. Sa ibang kapanganakan, O bayani, tiyak na muling sisibol sa akin ang pagkapoot at pag-aalitan. Kaya, O Panginoon, ipagkaloob Mo sa akin ang sukdulan at dalisay na Kaivalya, ang ganap na paglaya.

Verse 11

तथेति दैत्यप्रवरो निपातितः परेण पुंसा परमार्थदेन । दत्त्वाऽभयं देवतानां तदानीं तथा सुधां देवताभ्यः प्रदत्त्वा

Sa pagsasabing, “Gayon nga,” ang pinakadakila sa mga daitya ay ibinagsak ng Kataas-taasang Persona, ang tagapagkaloob ng pinakamataas na kabutihan. Noon din, ipinagkaloob Niya sa mga diyos ang kawalang-takot, at gayundin ay ibinigay ang amṛta, ang nektar, sa mga diyos.

Verse 12

कालनेमिर्हतो दैत्यो देवा जाता ह्यकटकाः । शल्यरूपो महान्सद्यो विष्णुना प्रभविष्णुना

Nang mapatay ang demonyong Kālanemi, ang mga diyos ay naging malaya sa pagdurusa. Ngunit agad ding sumibol ang isang malaking pighati—na parang sibat na nakabaon—maging sa pamamagitan ni Viṣṇu, ang Panginoong makapangyarihan sa lahat.

Verse 13

तिरोधानं गतः सद्यो भगवान्कमलेक्षणः । इंद्रोऽपि कदनं कृत्वा दैत्यानां परमाद्भुतम्

Ang Mapalad na Panginoon, na may matang gaya ng lotus, ay naglaho agad. Pagkaraan, si Indra man ay nagsagawa ng isang lubhang kagila-gilalas na paglipol sa mga asura.

Verse 14

पतितानां क्लीबरूपाणां भग्नानां भीतचेतसाम् । मुक्तकच्छशिखानां च चक्रे स कदनक्रियाम्

Laban sa mga nabuwal—wasak, takot ang loob, at nagmistulang duwag, na luwag ang bigkis sa baywang at ang tuktok na buhol ng buhok—isinagawa niya ang pagwasak.

Verse 15

अर्थशास्त्रपरो भूत्वा महेंद्रो दुरातिक्रमः । दैत्यानां कालरूपोऽसौ शचीपतिरुदारधीः

Nang maging masidhi si Mahendra sa mga pakana at sining ng pamamahala, siya’y naging di-malalabanan; sa mga daitya, siya’y nagmistulang si Kāla, ang Panahon mismo—ang asawa ni Śacī, may dakilang pasiya.

Verse 16

एवं निहन्य्मानानामसुराणां शचीपतेः । निवारणार्थं भगवानागतो नारदस्तदा

Habang ang mga asura ay pinapatay nang gayon ng Panginoon ni Śacī, dumating noon ang kagalang-galang na Nārada upang siya’y pigilan.

Verse 17

नारद उवाच । युद्धहताश्च ये वीरा ह्यसुरा रणमण्डले । तेषामनु कथं कर्ता भीतानां च विहिंसनम्

Wika ni Nārada: “Ang mga magigiting na asura ay napatay na sa larangan ng digmaan; paano pa magpapatuloy ang pananakit sa mga natatakot?”

Verse 18

ये भीतांश्च प्रपन्नांश्चघातयंति मदोद्धताः । ब्रह्मघ्नास्तेऽपि विज्ञेया महापातकसंयुताः

Ang sinumang lasing sa kapalaluan at pumapatay sa mga natatakot at sa mga sumuko at nagpasaklolo, ay dapat ding makilalang “mamamatay ng Brahmā”—mga taong nadungisan ng dakilang kasalanan.

Verse 19

तस्मात्त्वया न कर्त्तव्यं मनसापि विहिंसनम् । एवमुक्तस्तदा शक्रो नारदेन महात्मना

Kaya nga, huwag kang gagawa ng pananakit—kahit sa isip man lamang. Sa gayong pananalita, noon ay pinayuhan at sinaway si Śakra (Indra) ng dakilang-loob na si Nārada.

Verse 20

सुरसेनान्वितः सद्य आगतो हि त्रिविष्टपम् । तदा सर्वे सुरगणाः सुहृद्भ्यश्च परस्परम् । बभूवुर्मुदिताः सर्वे यक्षगंधर्वकिंनराः

Kasama ang hukbo ng mga diyos, siya’y mabilis na nagbalik sa Triviṣṭapa (kalangitan). Noon, ang lahat ng pangkat ng mga deva ay nagalak sa isa’t isa na parang mga minamahal na kaibigan; ang lahat ng Yakṣa, Gandharva, at Kiṃnara ay napuspos ng tuwa.

Verse 21

तदा इंद्रोऽमरावत्यां हस शच्याऽभिषेचितः

Noon nga, sa Amarāvatī, si Indra ay pinahiran at itinanghal (abhiṣeka) ni Śacī.

Verse 22

देवर्षिप्रमुखैश्चैव ब्रह्मर्षिप्रमुखैस्तथा । शक्रोऽपि विजयं प्राप्तः प्रसादाच्छंकरस्य च

Sa pangunguna ng mga devarṣi at gayundin ng mga brahmarṣi, si Śakra (Indra) ay nagkamit ng tagumpay—sa biyaya ni Śaṅkara (Śiva).

Verse 23

तदा महोत्सवो विप्रा देवलोके महानभूत् । शंखाश्च पटहाश्चैव मृदंगा मुरजा अपि । तथानकाश्च भेर्यश्च नेदुर्दुंदुभयः समम्

Noon, O mga brāhmaṇa, sumilang ang isang dakilang pagdiriwang sa daigdig ng mga deva. Umalingawngaw ang mga śaṅkha at mga tambol, ang mṛdaṅga at muraja, gayundin ang nāka at bherī—kasabay ng mga dundubhi sa iisang tugma.

Verse 24

गायकाश्चैव गंधर्वाः किन्नराश्चाप्सपोगणाः । ननृतुर्जगुस्तुष्टुवुश्च सिद्धचारणगुह्यकाः

Ang mga mang-aawit, ang mga Gandharva, ang mga Kinnara at ang mga pangkat ng Apsaras ay nagsayaw, umawit, at naghandog ng mga himno ng papuri; gayundin ang mga Siddha, Cāraṇa, at Guhyaka.

Verse 25

एवं विजयमापन्नः शक्रो देवेस्वरस्तदा । देवैर्हतास्तदा दैत्याः पतितास्ते महीतले

Sa gayon, noon ay nakamtan ni Śakra, ang panginoon ng mga deva, ang tagumpay. Pagkaraan, ang mga Dānava/Daitya na pinaslang ng mga deva ay bumagsak sa ibabaw ng lupa.

Verse 26

गतासवो महात्मानो बलिप्रमुखतो ह्यमी । तपस्तप्तुं पुरा विप्रो भार्गवो मानसोत्तरम्

Ang mga dakilang iyon—si Bali ang nangunguna—ay nawalan na ng buhay. Noong una, ang brāhmaṇa na si Bhārgava (Śukra) ay nagtungo sa Mānasottara upang magsagawa ng tapas, ang banal na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 27

गतः शिष्यैः परिवृतस्तस्माद्युद्धं न वेद तत् । अवशेषाश्च ये दैत्यास्ते गता भार्गवं प्रति

Pagpunta niya roon na napalilibutan ng kanyang mga alagad, hindi niya nalaman ang tungkol sa digmaang iyon. At ang mga Daitya na nalabi ay nagtungo kay Bhārgava.

Verse 28

कथितं वै महद्धृत्तमसुराणां क्षयावहम् । निशम्य मन्युमाविष्टो ह्यागतो भृगुनंदनः

Nang maibalita ang dakilang pangyayari na nagdadala ng kapahamakan sa mga Asura, ang anak ni Bhṛgu (Bhārgava/Śukra), pagkarinig nito, ay sinaklot ng poot at lumabas.

Verse 29

शिष्यैः परिवृतो भूत्वा मृतांस्तानसुरानपि । विद्यया मृतजीविन्या पतितान्समजीवयत्

Napapaligiran ng kanyang mga alagad, binuhay niyang muli maging ang mga Asurang namatay at bumagsak, sa pamamagitan ng ‘kaalamang nagbabalik-buhay’ na bumabangon sa patay.

Verse 30

निद्रापायगता यद्वदुत्थितास्ते तदाऽसुराः । उत्थितः स बलिः प्राह भार्गवं ह्यमितद्युतिम्

Na wari’y lumipas lamang ang kanilang pagkakatulog, ang mga Asura ay bumangon noon. Bumangon din si Bali at nagsalita kay Bhārgava na may di-masukat na ningning.

Verse 31

जीवितेन किमद्यैव मम नास्ति प्रयोजनम् । पातितस्त्रिदशेंद्रेण यथा कापुरुषस्तथा

“Ano pa ang silbi ng buhay sa akin ngayon? Wala na akong layunin—ibinagsak ako ng panginoon ng Tatlumpu (Indra), na parang isang duwag.”

Verse 32

बलिनोक्तं वचः श्रुत्वा शुक्रो वचनमब्रवीत् । मनस्विनो हि ये शूराः पतंति समरे बुधा

Nang marinig ang mga salita ni Bali, sumagot si Śukra: “Tunay nga, ang mga bayaning may dakilang diwa na nabubuwal sa labanan ay itinuturing ng mga pantas na marangal sa katotohanan.”

Verse 33

ये शस्त्रेण हताः सद्यो म्रियमाणा व्रजंति वै । त्रिविष्टपं न संदेह इति वेदानुशासनम्

Ang sinumang mapatay ng sandata at mamatay agad, tunay na napupunta sa Triviṣṭapa (langit); walang pag-aalinlangan—ganyan ang kautusan ng Veda.

Verse 34

एवमाश्वासयामास बलिनं भृगुनंदनः । तपस्तताप विविधं दैत्यानां सिद्धिदायकम्

Sa gayon, inaliw ng anak ni Bhṛgu (Śukra) si Bali. Pagkaraan, nagsagawa siya ng sari-saring austeridad—mga pagsasanay na nagkakaloob ng tagumpay at katuparan sa mga Daitya.

Verse 35

तथा दैत्य गताः सर्वे भृगुणा च प्रचोदिताः । पातालमवसन्सर्वे बलिमुख्याः सुखेन वै

Kaya nito, sa pag-uudyok ni Bhṛgu (si Śukra ng angkan ni Bhṛgu), ang lahat ng Daitya—na pinamumunuan ni Bali—ay nagtungo at nanirahan sa Pātāla, tunay na payapa.