Adhyaya 13

Verse 1

लोमश उवाच । ततस्ते गर्ज्जमानाश्च आक्षिपंतः सुरान्रणे । शतक्रतुप्रमुख्यांस्तन्महाबलपराक्रमान्

Sinabi ni Lomaśa: Pagkatapos, habang umuungal, sinalakay nila sa digmaan ang mga Deva—yaong mga makapangyarihan at matatapang na pinangungunahan ni Śatakratu (Indra).

Verse 2

विमानमारुह्य तदा महात्मा वैरोचनिः सर्वबलेन सार्द्धम् । दैत्यैः समेतो विविधैर्महाबलैः सुरान्प्रदुद्राव महाभयावहम्

Pagkatapos, ang dakilang Vairocani ay sumakay sa vimāna, kasama ang buong hukbo; at kasama ang maraming makapangyarihang Daitya, itinaboy niya ang mga Deva hanggang magsitakas, na nagdulot ng matinding pangamba.

Verse 3

स्वानि रूपाणि बिभ्रंतः समापेतुः स हस्रशः । केचिद्व्याघ्रान्समारूढा महिषांश्च तथा परे

Taglay ang kani-kanilang anyo, nagtipon sila nang libu-libo. May ilan na nakasakay sa tigre, at ang iba nama’y nakasakay sa kalabaw.

Verse 4

अश्वान्केचित्समारूढा द्विपान्केचित्तथा परे । सिंहांस्तथा परे रूढाः शार्दूलाञ्छरभांस्तथा

May ilan na nakasakay sa kabayo, may ilan sa elepante; ang iba’y nakasakay sa leon, gayundin sa tigre at maging sa śarabha.

Verse 5

मयूरान्राजहंसांश्च कुक्कुटांश्च तथा परे । केचिद्धयान्समारूढा उष्ट्रानश्वतरानपि

Ang iba’y nakasakay sa paboreal, sa maharlikang sisne, at maging sa tandang. May ilan namang sumakay sa kabayo, at pati sa kamelyo at mula rin.

Verse 6

गजान्खरान्परे चैव शकटांश्च तथा परे । पादाता बहवो दैत्याः खङ्गशक्त्यृष्टिपाणयः

Ang iba’y may mga elepante at asno, at ang iba pa’y may mga kariton. Maraming Daitya ang lumaban nang nakalakad, tangan ang espada, sibat na inihahagis, at panaog na sibat sa kanilang mga kamay.

Verse 7

परिघायुधिनः पाशशूलमुद्गरपाणयः । असिलोमान्विताः केचिद्भुशुंडीपरिघायुधाः

May ilan na may sandatang pamalong bakal; ang iba’y may bitag na lubid, trident, at maso. May ilan na nababalutan ng baluting bakal na tila talim ng espada, at may ilan na may bhuśuṇḍī at mabibigat na pamalong bilang sandata.

Verse 8

हयनागरथाश्चान्ये समारूढाः प्रहारिणः । विमानानि समारूढा बलिमुख्याः सहस्रशः

Ang iba’y nakasakay sa kabayo, elepante, at karwaheng pandigma, at marahas na nananagupa. At sa libu-libo, ang mga pinunong pinangungunahan ni Bali ay sumakay rin sa mga vimāna.

Verse 9

स्पर्द्धमानास्ततान्योन्यं गर्जंतश्च मुहुर्मुहुः । वृषपर्वा ह्युवा चेदं बलिनं दैत्यपुंगवम्

Sila’y nag-uunahan at paulit-ulit na umuungal. Si Vṛṣaparvan at iba pang kabataang pinuno ay nagsalita kay Bali, ang makapangyarihang toro sa hanay ng mga Dānava.

Verse 10

त्वया कृतं महाबाहो इंद्रेण सह संगमम् । विश्वासो नैव कर्तव्यो दुर्हृदा च कथंचन

O makapangyarihang may malalakas na bisig, nakipag-alyansa ka kay Indra; ngunit huwag kailanman magtiwala sa kaaway na may pusong mapanira—sa anumang paraan.

Verse 11

ऊनेनापि हि तुच्छेन वैरिणापि कथंचन । मैत्री बुद्धिमता कार्या आपद्यपि निवर्तते

Kahit sa taong mababa o walang halaga—kahit sa kaaway—ang marunong ay maaaring makipagkaibigan; sapagkat sa oras ng kapahamakan, iyon ay makapagtataboy ng panganib.

Verse 12

न विश्वसेत्पूर्वविरोधिना क्वचित्पराजिताः स्मोऽथ बले त्वयाधुना । पुराणदुष्टाः कथमद्य वै पुनर्मंत्रं विकर्तुं न च ते यतेरन्

Huwag kailanman magtiwala sa dating kalaban. Kami’y minsang natalo, ngunit ngayo’y matatag dahil sa iyong lakas. Yaong masasama mula pa noon—paano sila hindi magsisikap ngayon na ibagsak ang aming payo at mga balak?

Verse 13

इत्यूचुस्ते दुराधर्षा योद्धुकामा व्यवस्थिताः । ध्वजैश्छत्रैः पताकैश्च रणभूमिममंडयन्

Gayon nagsalita ang mga mandirigmang di-madadaig, nakahanay at sabik makipaglaban; sa mga watawat, payong-dangal, at mga bandila, pinalamutian nila ang larangan ng digmaan.

Verse 14

चामरैश्च दिशः सर्वा लोपितं च रणस्थलम् । तथा सर्वे सुरास्तत्र दैत्यान्प्रति समुत्सुकाः

Sa mga pamaypay na buntot-yak (chamara), waring natakpan ang lahat ng dako at nalambungan ang larangan ng digmaan. Doon, ang lahat ng mga Deva ay sabik na harapin ang mga Daitya.

Verse 15

पीत्वामृतं महाभागा वाहान्यारुह्य दंशिताः । गजारूढो महेंद्रोपि वज्रपाणिः प्रतापवान् । सूर्यश्चोच्चैः श्रवारूढो मृगा रूढश्च चन्द्रमाः

Ang mga mapalad, matapos uminom ng amrita at sumakay sa kani-kanilang sasakyan, ay tumindig na may sandata at handang lumaban. Si Dakilang Indra, ang makapangyarihang may hawak ng Vajra, ay nakasakay sa elepante. Si Sūrya ay sumakay kay Uccaiḥśravas, at si Candra ay sumakay sa usa.

Verse 16

छत्रचामरसंवीताः शोभिता विजयश्रिया । प्रणम्य विष्णुं ते सर्व इंद्राद्या जयकांक्षिणः

Napapaligiran ng mga payong at pamaypay na buntot-yak, nagningning sa karangalan ng tagumpay, silang lahat—si Indra at ang iba pa—ay yumukod kay Viṣṇu, naghahangad ng pananaig.

Verse 17

ते विष्णुना ह्यनुज्ञाता असुरान्प्रति वै रुषा । असुराश्च महाकाया भीमाक्षा भीमविक्रमाः

Nang mapahintulutan ni Viṣṇu, sumulong sila laban sa mga Asura sa galit. At ang mga Asura man ay may dambuhalang katawan, may nakapanghihilakbot na mga mata, at kakila-kilabot na lakas.

Verse 18

तेषां बोरमभूद्युद्धं देवानां दानवैः सह । तुमुलं च महाघोरं सर्वभूतभयावहम्

Pagkaraan, sumiklab ang digmaan—ng mga Deva laban sa mga Dānava—maingay at lubhang nakapanghihilakbot, na nagdudulot ng takot sa lahat ng nilalang.

Verse 19

शरधारान्वितं सर्वं बभूव परमाद्भुतम् । ततश्च टचटाशब्दा बभूवुश्च दिशोदश

Ang lahat ay naging tunay na kamangha-mangha, punô ng mga ulang palaso. Pagkaraan, sa sampung dako, umalingawngaw ang kalantog na “ṭacaṭā”.

Verse 20

ततो निमिषमात्रेण शरघातयुता भवन् । शरतोमरनाराचैराहताश्चापतन्भुवि

Pagkaraan, sa isang kisapmata, lalong tumindi ang bagsik ng mga palaso; tinamaan ng palaso, sibat at mga tulos na bakal, sila’y bumagsak sa lupa.

Verse 21

विध्यमानास्तथा केचिद्विविधुश्चापरान्रणे । भल्लैर्भग्नाश्च पतिता नाराचैः शकलीकृताः

May ilan, bagaman tinutusok, ay nakapagpabagsak pa ng iba sa labanan; may ilan na winasak ng mga palasong may barb at bumagsak, at may iba na pinagpira-piraso ng mga palasong bakal.

Verse 22

क्षुरप्रहारिताः केचिद्दैत्या दानवराक्षसाः । शिलीमुखैर्मारिताश्च भग्नाः केचिच्च दानवाः

May ilang Daitya, Dānava, at Rākṣasa ang tinamaan ng mga sandatang matalas na parang labaha; ang iba’y napatay ng mga palasong śilīmukha, at may ilang Dānava na nabasag ang hanay at nagkawatak-watak sa pag-urong.

Verse 23

एवं भग्नं दानवानां च सैन्यं दृष्ट्वा देवा गर्जमानाः समंतात् । हृष्टाः सर्वे संमिलित्वा तदानीं लब्ध्वा युद्धे ते जयं श्लाघयन्ते

Nang makita ng mga Deva na wasak na ang hukbo ng mga Dānava, umalingawngaw ang kanilang dagundong sa lahat ng panig; nagalak ang lahat, nagtipon noon din, at nang makamtan ang tagumpay sa digmaan, ipinahayag nila ang kanilang pagwawagi.

Verse 24

शंखवादित्रघोषेण पूरितं च जगत्त्रयम् । देवान्प्रति कृतामर्षा दानवास्ते महाबलाः

Sa dagundong ng mga kabibe at tugtugin ng mga kasangkapang pandigma, napuno ang tatlong daigdig; ngunit ang makapangyarihang mga Dānava, nagngitngit laban sa mga Deva, ay muling naging mabangis.

Verse 25

बलिप्रभृतयः सर्वे संभ्रमेणोत्थिताः पुनः । विमानैः सूर्यसंकासैरनेकैश्च समन्विताः

Muling tumindig si Bali at ang iba pa sa matinding pagkabahala, na sinasamahan ng maraming vimāna—mga karwaheng panghimpapawid—na nagniningning na gaya ng araw.

Verse 26

द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं देवानां दानवैः सह । संप्रवृत्तं पुनश्चैव परस्परजिगीषया

Muling sumiklab ang marahas at magulong labanan ng tunggalian sa pagitan ng mga Deva at mga Dānava, sapagkat kapwa nagnanais na magwagi laban sa isa’t isa.

Verse 27

बलिना दानवेंद्रेण महेंद्रो युयुधे तदा । तथा यमो महाबाहुर्नमुच्या सह संगतः

Noon, nakipaglaban si Mahendra kay Bali, ang panginoon ng mga Dānava; gayundin si Yama na makapangyarihan ang bisig ay sumagupa kay Namuci.

Verse 28

नैरृतः प्रघसेनैव पाशी कुंभेन संगतः । निकुंभेनैव सुमहद्युद्धं चक्रे सदारयः

Nakipagsagupa si Nairṛta kay Praghasena; ang may hawak ng lubid na panggapus (pāśa) ay humarap kay Kumbha; at si Sādāraya naman ay nagsagawa ng napakalaking labanan laban kay Nikumbha.

Verse 29

सोमेन सह राहुश्च युद्धं चक्रे सुदारुणम् । राहुणा चन्द्रदेहोत्थममृतं भक्षितं तदा । संपर्कादमृस्यैव यथा राहुस्तथाऽभवत्

Nakipagdigma si Rāhu kay Soma (ang Buwan) sa isang labang lubhang mabagsik. Noon, nilamon ni Rāhu ang amṛta—ang nektar na sumibol mula sa mismong katawan ng Buwan; at dahil sa pagdikit sa amṛta, si Rāhu ay naging gaya ng kanyang anyo ngayon—tila walang-kamatayan, ngunit laging kaaway ng Buwan.

Verse 30

तानि सर्वाणि दृष्टानि शंभुना परमेष्ठिना । आश्रयोऽहं च सर्वेषां भूतानां नात्र संशयः । असुराणां सुराणां च सर्वेषामपि वल्लभः

Nakita ni Śambhu, ang Kataas-taasang Panginoon, ang lahat ng pangyayaring iyon. “Ako ang kanlungan ng lahat ng nilalang—walang alinlangan. Sa mga asura at sa mga deva, ako’y minamahal ng lahat.”

Verse 31

एवमुक्तस्तदा राहुः प्रणम्य शिरसा शिवम् । मौलौ स्थितस्तदा चंद्रो अमृतं व्यसृजद्भयात्

Nang masabihan nang gayon, si Rāhu ay yumukod at nagpatirapa kay Śiva. Pagdaka, ang Buwan na nasa korona ni Śiva ay nagpakawala ng amṛta, dahil sa takot.

Verse 32

तेन तस्य हि जातानि शिरांसि सुबहून्यपि । एकपद्येन तेषां च स्रजं कृत्वा मनोहराम् । बबंध शंभुः शिरसि शिरोभूषणवत्कृतम्

Dahil doon, maraming ulo ang tunay na lumitaw para sa kanya. At sa iisang hibla ng kuwintas, inihanay ni Śambhu ang mga ulong iyon bilang isang kaakit-akit na korona ng kuwintas, at itinali sa sarili Niyang ulo na wari’y palamuti ng putong.

Verse 33

अशनात्कालकूटस्य नीलकंठोऽभवत्तदा । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मुंडमाला तथा कृता

Sa paglunok Niya ng lasong Kālakūṭa, noon Siya’y naging Nīlakaṇṭha, ang May Bughaw na Lalamunan. At upang matupad ang layunin ng mga deva, ginawa rin ang muṇḍamālā, ang kuwintas ng mga bungo.

Verse 34

दधार शिरसा तां च मुण्डमालां महेश्वरः

At si Maheśvara ay nagdala ng muṇḍamālā, ang kuwintas ng mga bungo, sa ibabaw ng Kaniyang ulo.

Verse 35

तया स्रजाऽसौ शुशुभे महात्मा देवादिदेवस्त्रिपुरांतको हरः । गजासुरो येन निपातितो महानथांधको येन कृतश्च चूर्णः

Nang mapalamutian ng gayong kuwintas ng bulaklak, ang dakilang Hara—Diyos ng mga diyos, tagapagwasak ng Tripura—ay nagningning nang maningning: Siya ang nagpatumba sa makapangyarihang Gajāsura, at Siya rin ang dumurog kay Andhaka hanggang maging alabok.

Verse 36

गंगा धृता येन शिरस्सुमध्ये चंद्रं च चूडे कृतवान्भयापहः । वेदाः पुराणानि तथागमाश्च तथैव नानाश्रुतयोऽथ शास्त्रम्

Siya ang naghawak sa Gaṅgā sa gitna ng Kanyang ulo, at naglagay ng Buwan sa Kanyang putong—Siya ang tagapag-alis ng takot. Ang mga Veda, mga Purāṇa, mga Āgama, at gayundin ang sari-saring banal na salinlahi at mga śāstra (pawang nagpapahayag sa Kanya).

Verse 37

जल्पंति नानागमभेदैर्मीमांसमानाश्च भवंति मूकाः । नानागमार्चायमतप्रभेदैर्निरूप्यमाणो जगदेकबंधुः

Nagdadaldalan ang mga tao, hinahati ang mga tradisyon sa sari-saring Āgama; at ang mga tanging nakikipagtalo at nagsusuri ay napapipi (sa harap ng Katotohanan). Bagaman inilalarawan sa maraming anyo ng pagsamba ayon sa Āgama at sa iba’t ibang pananaw-doktrina, Siya pa rin ang iisang Kaibigan ng sanlibutan.

Verse 38

शिवं हि नित्यं परमात्मदैवं वेदैकवेद्यं परमात्मदिव्यम् । विहाय तं मूढजनाः प्रमत्ताः शिवं न जानंति परात्मरूपम्

Si Śiva ay walang hanggan—ang Kataas-taasang Sarili, ang Banal na Diyos—na nakikilala sa pamamagitan ng Veda lamang, ang maningning na Kataas-taasang Katotohanan. Ngunit ang mga nalilinlang at pabaya ay tumatalikod sa Kanya at hindi nakikilala si Śiva sa Kanyang anyo bilang Pinakamataas na Sarili.

Verse 39

येनैव सृष्टं विधृतं च येन येन श्रितं येन कृतं समग्रम् । यस्यांशभूतं हि जगत्कदाचिद्वेदांतवेद्यः परमात्मा शिवश्च

Siya ang lumikha ng sansinukob na ito, Siya ang nagtataguyod nito, sa Kanya ito nananahan, at Siya ang humubog sa kabuuan; at ang daigdig ay kung minsan ay bahagi lamang ng Kanyang sarili. Siya ang Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, na nakikilala sa turo ng Vedānta.

Verse 40

आढ्यो वापि दरिद्रो वा उत्तमो ह्यधमोऽपि वा । शिवभक्तिरतो नित्यं शिव एव न संशयः

Maging mayaman man o dukha, maging marangal man o hamak—ang sinumang laging nakatuon sa debosyon (bhakti) kay Śiva ay tunay na si Śiva mismo; walang pag-aalinlangan.

Verse 41

यो वा परकृतां पूजां शिवस्योपरि शोभिताम् । दृष्ट्वा संतोषमायाति दायं प्राप्नोति तत्समम्

Ang sinumang makakita ng maringal na pagsamba ng iba na iniaalay kay Śiva at makadama ng taos-pusong kagalakan—tatanggap siya ng bahagi ng gantimpalang espirituwal na kapantay ng pagsambang iyon.

Verse 42

ये दीपमालां कुर्वंति कार्तिक्यां श्रद्धयान्विताः । यावत्कालं प्रज्वलंति दीपास्ते लिंगमग्रतः । तावद्युगसहस्राणि दाता स्वर्गे महीयते

Yaong sa buwan ng Kārttika, na may pananampalataya, ay nag-aayos ng garland ng mga ilawan sa harap ng Śiva-liṅga—habang patuloy na nagniningas ang mga ilawang iyon, sa gayong libu-libong yuga ang nagkaloob ay pinararangalan sa langit.

Verse 43

कौसुंभतैलसंयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । दातारस्तेऽपि कैलासे मोदन्ते शिवसंनिधौ

Ang mga ilawang inihandog sa templo ni Śiva na puno ng langis ng safflower—ang mga nagkaloob nito ay nagagalak din sa Kailāsa, sa mismong presensya ni Śiva.

Verse 44

अतसीतैलसंयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । ते शिवं यांति संयुक्ताः कुलानां च शतेन वै

Ang mga ilawang inihandog sa templo ni Śiva na puno ng langis ng linseed (atasī)—ang mga nagkaloob nito ay nakararating kay Śiva, tunay na kasama ang sandaang salinlahi ng kanilang angkan.

Verse 45

ज्ञानिनोऽपि हि जायंते दीपदानफलेन हि

Sa bunga ng pag-aalay ng ilawan, maging ang mga pantas at naliwanagan ay isinilang (ang gayong kabutihan ay lumilikha ng karunungang espirituwal).

Verse 46

तिलतैलेन संयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । ते शिवं यांति संयुक्ताः कुलानां च शतेन वै

Ang mga ilawang inihandog sa templo ni Śiva na puno ng langis ng linga—ang mga naghandog ay makararating kay Śiva, kasama ang sandaang salinlahi ng kanilang angkan.

Verse 47

घृताक्ता यैः कृता दीपा दीपिताश्च शिवालये । ते यांति परमं स्थानं कुललक्षसमन्विताः

Yaong naghahanda ng ilawang pinahiran ng ghee at pinasisindi sa templo ni Śiva—sila’y dumarating sa kataas-taasang tahanan, kasama ang isang lakṣa (isandaang libo) ng kanilang angkan.

Verse 48

कर्पूरागुरुधूपैश्च ये यजंति सदा शिवम् । आरार्तिकां सकर्प्पूरां ये कुर्वंति दिनेदिने । ते प्राप्नुवंति सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

Ang mga laging sumasamba kay Śiva sa handog na samyo ng kampor at insensong aguru, at ang mga araw-araw na nagsasagawa ng ārati na may kampor—ang mga debotong ito’y nakakamit ang sāyujya (ganap na pakikiisa sa Panginoon); dito’y walang dapat pag-alinlangan.

Verse 49

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं ये ह्यतंद्रिताः । लिंगार्चनं प्रकुर्वंति ते रुद्रा नात्र संशयः

Yaong walang kapabayaan na sumasamba sa Śiva-liṅga minsan, dalawang beses, o tatlong beses sa isang araw—sila’y nagiging mga Rudra mismo; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 50

रुद्राक्षधारणं ये च कुर्वंति शिवपूजने । दाने तपसि तीर्थे च पर्वकाले ह्यतंद्रिताः । तेषां यत्सुकृतं सर्वमनंतं भवति द्विजाः

O mga dalawang-ulit na isinilang, yaong masikap na nagsusuot ng butil na rudrākṣa sa pagsamba kay Śiva, sa pagkakawanggawa, pag-aayuno at pagtitika, sa mga banal na tawiran, at sa panahon ng mga kapistahan—anumang kabutihang-merito nila ay nagiging walang hanggan.

Verse 51

रुद्राक्षा ये शिवेनोक्तास्ताच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः । आरम्भैकमुखं तावद्याबद्वक्त्राणि षोडश । एतेषां द्वौ च विज्ञेयौ श्रेष्ठौ तारयितुं द्विजाः

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, pakinggan ninyo ang mga rudrākṣa na ipinahayag ni Śiva: mula sa may isang mukha hanggang sa may labing-anim na mukha. Sa mga ito, dalawa ang dapat makilalang pinakadakila upang maghatid ng paglaya, O mga brāhmaṇa.

Verse 52

रुद्राक्षाणां पंचमुखखस्तथा चैकमुखः स्मृतः । ये धारयंत्येकमुखं रुद्राक्षमनिशं नराः । रुद्रलोकं च गच्छंति मोदन्ते रुद्रसंनिधौ

Sa mga rudrākṣa, ang may limang mukha at ang may isang mukha ang lalo nang inaalala. Ang mga lalaking palaging nagsusuot ng rudrākṣang may isang mukha ay tutungo sa daigdig ni Rudra at magagalak sa Kanyang piling.

Verse 53

जपस्तपः क्रिया योगः स्नानं दानार्चनादिकम् । क्रियते यच्छृभं कर्म्म ह्यनंतं चाक्षधारणात्

Japa, pagtitika, gawaing ritwal, yoga, pagligo, pagkakawanggawa, pagsamba at iba pa—anumang mapalad na gawa ay nagiging di-nauubos dahil sa pagsusuot ng rudrākṣa.

Verse 54

शुनः कंठनिबद्धोऽपि रुद्राक्षो यदि वर्तते । सोऽपि संतारितस्तेन नात्र कार्या विचारणा

Kahit ang rudrākṣa ay itali sa leeg ng isang aso, ang nilalang na iyon man ay maililigtas at maitatawid dahil dito; dito’y hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o pagtatalo pa.

Verse 55

तथा रुद्राक्षसंबंधात्पापमपिक्षयं व्रजेत् । एवं ज्ञात्वा शुभं कर्म कार्यं रुद्राक्षबंधनात्

Gayundin, sa pag-uugnay sa rudrākṣa, maging ang kasalanan ay napapawi. Sa pagkaalam nito, dapat gawin ang mga mapalad na gawa habang nakasuot ng rudrākṣa.

Verse 56

त्रिपुण्ड्रधारणं येषां विभूत्वा मन्त्रपूतया । ते रुद्रलोके रुद्राश्च भविष्यंति न संशयः

Yaong nagsusuot ng Tripuṇḍra na may vibhūti na pinadalisay ng mantra—sila, sa daigdig ni Rudra, ay magiging mga Rudra; walang pag-aalinlangan.

Verse 57

कपिलायाश्च संगृह्य गोमयं चांतरिक्षगम् । शुष्कं कृत्वाथ संदाह्यं विभूत्यर्थं शिवप्रियैः

Ang mga debotong minamahal ni Śiva ay dapat magtipon ng dumi ng kapilā na baka, patuyuin, at saka sunugin upang ihanda ang vibhūti, ang banal na abo.

Verse 58

विभूतीति समाख्याता सर्वपापप्रणाशिनी । ललाटेंऽगुष्ठरेखा च आदौ भाव्या प्रयत्नतः

Ito’y tinatawag na “vibhūti,” na pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Sa pasimula, dapat maingat na iguhit ang bakas ng hinlalaki sa noo.

Verse 59

मध्यमां वर्जयित्वा तु अंगुलीक्द्वयेन च । एवं त्रिरेखासंयुक्तो ललाटे यस्य दृश्यते । स शैवः शिववज्ज्ञेयो दर्शनात्पापनाशनः

Iwasan ang gitnang daliri at gumamit ng dalawang daliri. Ang sinumang makitang may tatlong guhit na tanda sa noo ay dapat kilalaning Śaiva, tunay na tulad ni Śiva; sa pagtanaw pa lamang sa kanya, napapawi ang kasalanan.

Verse 60

जटाधराश्च ये शैवाः सप्त पंच तथा नव । जटा ये स्थापियिष्यंति शैवेन विधिना युताः

Yaong mga Śaiva na may jaṭā (banal na buhol-buhol na buhok)—pito, lima, o siyam (hibla); at yaong magtatatag ng kanilang jaṭā ayon sa tuntuning Śaiva—

Verse 61

ते शिवं प्राप्नुवं तीह नात्र कार्या विचारणा । रुद्राक्षधारणं कार्यं शिवभक्तैर्विशेषतः

Nararating nila si Śiva dito (at sa kabilang-buhay); dito’y walang dapat pag-alinlangan. Ang rudrākṣa ay dapat talagang isuot—lalo na ng mga deboto ni Śiva.

Verse 62

अल्पेन वा महत्त्वेन पूजितो वा सदाशिवः । कुलकोटिं समुद्धृत्य शिवेन सह मोदते

Maging kaunti man o marami ang handog sa pagsamba, si Sadāśiva—na nag-aangat at nagliligtas ng di-mabilang na salinlahi ng angkan—ay nagagalak kasama ni Śiva.

Verse 63

तस्माच्छिवात्परतरं नास्ति किंचिद्द्विजोत्तमाः । यदैवमुच्यते शास्त्रे तत्सर्वं शिवकारणम्

Kaya nga, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, walang higit pa kay Śiva. Anumang gayong ipinahayag sa mga śāstra—lahat yaon ay may Śiva bilang sanhi.

Verse 64

शिवो दाता हि लोकानां कर्ता चैवानुमोदिता । शिवशक्त्यात्मकं विश्वं जानीध्वं हि द्विजोत्तमाः

Si Śiva nga ang Tagapagkaloob sa mga daigdig, Siya rin ang Gumagawa at ang Nagbibigay-pahintulot. Alamin ninyo, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, na ang sansinukob ay may likas na Śiva at Śakti.

Verse 65

शिवेति द्व्यक्षरं नाम त्रायते महतो भयात् । तस्माच्छिवश्चिंत्यतां वै स्मर्यतां च द्विजोत्तमाः

Ang pangalang may dalawang pantig na “Śiva” ay nagliligtas mula sa dakilang takot. Kaya, O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak, pagnilayan at alalahanin si Śiva nang palagian.

Verse 66

ऋषय ऊचुः । सोमनाथस्य माहात्म्यं ज्ञातं तस्य प्रसादतः । राहोः शिरोभयात्सर्वे रक्षिताः परमेष्ठिना

Wika ng mga rishi: “Sa iyong biyaya, nalaman namin ang kadakilaan ni Somanātha. Mula sa takot sa ulo ni Rāhu, kaming lahat ay iningatan ni Parameṣṭhin (Brahmā).”

Verse 67

सुराश्चेंद्रादयश्चान्ये तस्मिन्युद्धे सुदारुणे । अत ऊर्ध्वं सुराः सर्वे किमकुर्वत उच्यताम्

“At ang mga diyos—si Indra at ang iba pa—sa labang lubhang kakila-kilabot na iyon: pagkaraan, ano ang ginawa ng lahat ng mga diyos? Isalaysay, pakiusap.”

Verse 68

शिवस्य महिमा सर्वः श्रुतस्तव मुखोद्गतः । अथ युद्धस्य वृत्तान्तः कथ्यतां परमार्थतः

“Narinig namin ang buong kadakilaan ni Śiva mula sa iyong bibig. Ngayon, isalaysay mo ang tunay na pangyayari ng labanan ayon sa wastong diwa.”

Verse 69

लोमश उवाच । यदा हि दैत्यैश्च पराजिताः सुराः शम्भुं च सर्वे शरणं प्रपन्नाः । शिवं प्रणेमुः सहसा सुरोत्तमा युद्धाय सर्वे च मनो दधुस्तदा

Sinabi ni Lomaśa: Nang magapi ng mga Daitya ang mga diyos, silang lahat ay sumilong kay Śambhu. Agad na yumukod ang mga pinakadakilang deva kay Śiva, at pagkaraan ay itinuon nilang lahat ang isip sa digmaan.

Verse 70

तथैव दैत्या अपि युध्यमाना उत्साहयुक्तातिबलाश्च सर्वे । देवैः समेताश्च पुनः पुनश्च युद्धं प्रचक्रुः परमास्त्रयुक्ताः

Gayundin, ang mga Daitya, na nakikipaglaban na puspos ng sigasig at sukdulang lakas, ay paulit-ulit na sumalakay sa mga diyos, tangan ang mga kataas-taasang sandata.

Verse 71

एवं च सर्वे ह्यसुराः सुराश्च शक्त्यृष्टिशूलैः परिघैः परश्वधैः । जयार्थिनोमर्षयुताः परस्परं सिंहा यथा हैमवतीं दुरात्ययाः । निहन्यमाना ह्यसुराः सुरैस्तदा नानास्त्रयोगैः परमैर्निपेतुः

Sa gayon, ang lahat ng Asura at Sura ay naglaban gamit ang mga sibat, javelin, trident, pamalo, at palakol; uhaw sa tagumpay at puspos ng matinding poot, nagsalpukan sila na parang mga leon sa mahirap tawiring lupain ng Himalaya. Pagkaraan, nang mapuksa ng mga diyos sa sari-saring pagsasanib ng kataas-taasang sandata, bumagsak ang mga Asura.

Verse 72

चक्रुस्ते सकलामुर्वी मांसशोणितकर्दमाम् । महीं वृक्षाद्रिसंयुक्तां ससागरवनाकराम्

Ginawa nila ang buong daigdig na putik ng laman at dugo—ang mundong ito na may mga puno at bundok, may mga dagat, kagubatan, at mga minahan.

Verse 73

शिरांसि च कबन्धानि कवचानि महांति च । ध्वजारथाः पताकाश्च गजवाजिशिरांसि च

Mga ulo at mga katawan na walang ulo, malalaking baluti, mga karwaheng may mga bandila at watawat—at pati mga ulo ng elepante at kabayo—ay nagkalat sa paligid.

Verse 74

बहन्त्यश्चापगा ह्यासन्नद्यो भीरुभयावहाः । अगाधाः शोणितोदाश्च तरंतो ब्रह्मराक्षसाः । तयंति परान्भूतप्रतप्रमथराक्षसान्

Doon ay may mga batis at ilog na umaagos, nakapanghihilakbot sa mga duwag—malalalim na agos na ang tubig ay dugo. Lumangoy patawid ang mga Brahma-rākṣasa, at pinahirapan nila ang iba pang nilalang: mababangis na bhūta, pramatha, at rākṣasa.

Verse 75

शाकिनीडाकिनीसंघा यक्षिण्योऽथ सहस्रशः । नानाकेलिषु संयुक्ताः परस्परमुदान्विताः

Ang mga pulutong ng Śākinī at Ḍākinī, at ang mga Yakṣiṇī na libo-libo, ay nagkaisa sa sari-saring nag-aalab na paglalaro, na nagdiriwang sa isa’t isa.

Verse 76

एवं संक्रीडमानास्ते भूतप्रमथराक्षसाः । रणे तस्मिन्महारौद्रे देवासुरसमागमे

Gayon nga, ang mga bhūta, pramatha, at rākṣasa ay naglalaro-laro sa digmaang yaon—lubhang kakila-kilabot—nang magsagupaan ang mga deva at asura.

Verse 77

बलिना सह देवेन्द्रो युयुधेऽद्भुतविक्रमः । शक्त्या जघान देवेंद्रं वैरोचनिरमर्षणः

Si Indra, hari ng mga deva na may kamangha-manghang tapang, ay nakipaglaban kay Bali. Pagkaraan, si Virocani (Bali), sa galit na di matitiis, ay tumama kay Indra sa pamamagitan ng sibat.

Verse 78

तां शक्तिं वञ्चयामास महेन्द्रो लघुविक्रमः । जघान स बलिं यत्नाद्दैत्येंद्रं परमेण हि

Si Mahendra, mabilis sa giting, ay nakaiwas sa sibat na iyon. Pagkaraan, sa matatag na pagsisikap, kanyang ibinagsak si Bali, panginoon ng mga Daitya, sa isang sukdulang hampas.

Verse 79

वज्रेण शितधारेण बाहुं चिच्छेद विक्रमी । गातासुरपतद्भूमौ विमानात्सूर्यसंन्निभात्

Sa matalim na vajra, pinutol ng matapang ang kanyang bisig; at ang panginoon ng mga asura ay bumagsak sa lupa mula sa vimāna na kasingliwanag ng araw.

Verse 80

पतितं च बलिं दृष्ट्वा वृषपर्वा रूपान्वितः । ववर्ष शरधाराभिः पयोद इव पर्वतम्

Nang makita si Bali na bumagsak, si Vṛṣaparvan na marilag ang anyo ay nagpaulan ng mga palaso, gaya ng ulap-ulan na bumubuhos sa bundok.

Verse 81

महेंद्रं सगजं चैव सहमानं शिताञ्छरान् । तदा युद्धमभूद्वोरं महेन्द्रवृषपर्वणोः

Noon ay sumiklab ang kakila-kilabot na labanan nina Mahendra (Indra) at Vṛṣaparvan; si Indra, kasama ang kanyang elepante, ay nagtiis sa matutulis na palaso.

Verse 82

निपात्य वृषपर्वाणमिंद्रः परबलार्दनः

Si Indra, ang dumudurog sa lakas ng kaaway, ay naibagsak si Vṛṣaparvan.

Verse 83

ततो वज्रेण महता दानवानवधीद्रणे । शिरसि च्छेदिताः केचित्केचित्कंधरतो हताः

Pagkaraan, sa pamamagitan ng makapangyarihang Vajra, pinuksa niya ang mga Dānava sa digmaan; ang ilan ay napugutan ng ulo, at ang iba’y napatay sa leeg at balikat.

Verse 84

विह्वलाश्च कृताः केचिदिंद्रेण कुपितेन च । तथा यमेन निहता वायुना वरुणेन च

Ang ilan ay napatigil at nataranta dahil kay Indra sa kanyang poot; gayundin, ang iba’y pinaslang ni Yama, ni Vāyu, at ni Varuṇa.

Verse 85

कुबेरेण हताश्चान्ये नैरृतेन तथा परे । अग्निना निहताः केचिदीशेनैव विदारिताः

Ang iba ay pinaslang ni Kubera, at ang iba pa ni Nairṛta; ang ilan ay pinabagsak ni Agni, at ang ilan ay pinunit ng mismong Īśa.

Verse 86

एवं तदा तैर्निहता बलीयसो महासुरा विक्रमशानिनश्च । सुरैस्तु सर्वैः सह लोकपालैः शिवप्रसादा भिहतास्तदानीम्

Kaya noong panahong iyon, ang makapangyarihan at magigiting na dakilang Asura ay napatay—ng lahat ng mga diyos kasama ang mga Lokapāla—sa pamamagitan ng biyaya ni Śiva.

Verse 87

ततो महादैत्यवरो दुरात्मा स कलानेमिः परमास्त्रयुक्तः । ययौ तदानीं सुरसत्तमांस्तान्हंतुं सदा क्रूरमतिः स एकः

Pagkatapos, ang masamang-loob na pinuno ng mga dakilang Daitya—si Kalānemi, na may taglay na mga kataas-taasang sandata—ay sumulong mag-isa, laging malupit ang hangarin, upang patayin ang mga pinakamainam sa mga diyos na iyon.

Verse 88

सिंहारूढो दंशितश्च त्रिशुलेन हि संयुतः । दैत्यानामर्बुदेनैव सिंहारूढेन संवृतः

Nakasakay sa leon at nakasuot ng baluting pandigma, tangan ang trisula, siya’y napalibutan ng napakaraming Daitya—na pawang nakasakay din sa leon.

Verse 89

ते सिंहा दंशिताः सर्वे महाबलपराक्रमाः । तेषु सिंहेषु चारूढा महादैत्याश्च तत्समाः

Ang lahat ng mga leon na iyon ay pawang may sandata at kagamitang pandigma, makapangyarihan sa lakas at tapang; at nakasakay sa kanila ang mga dakilang Dānava (Daitya), kapantay sa bangis.

Verse 90

आयांतीं दैत्यसेनां तां सर्वां सिंहविभूषिताम् । कालनेमियुतां दृष्ट्वा देवा इंद्रपुरोगमाः । भयमाजग्मुरतुलं तदा ध्यानपरा भवन्

Nang makita ang hukbong Daitya na papalapit—na pawang pinalamutian ng mga leon—at kasama si Kālanemi, ang mga Deva na pinangungunahan ni Indra ay sinaklot ng takot na di-mapapantayan; kaya sila’y tumuon sa pagninilay (dhyāna).

Verse 91

किं कुर्मोऽद्य वयं सर्वे कथं जेष्याम चाद्भुतम् । एतादृशमसंख्याकमनीकं सिंहसंवृतम्

“Ano ang gagawin nating lahat ngayon? Paano natin magagapi ang kahanga-hangang lakas na ito—isang hukbong di-mabilang na napalilibutan ng mga leon?”

Verse 92

एवं विचिंत्यमानास्ते ह्यागतस्तत्र नारदः । नारदेन च तत्सर्वं पुरावृत्तं महत्तरम्

Habang sila’y nagbubulay-bulay nang gayon, dumating doon si Nārada; at sa pamamagitan ni Nārada, ang buong mabigat na salaysay ng mga naganap noon ay naipahayag.

Verse 93

कथितं च महेंद्राय कालनेमेस्तपोबलम् । अजेयत्वं च संग्रामे वरदानबलेन तु

At ipinaliwanag kay dakilang Indra ang lakas na natamo ni Kālanemi mula sa kanyang mga pag-aayuno at pagtapa, at ang kanyang di-matatalong katayuan sa digmaan dahil sa kapangyarihan ng isang biyayang ipinagkaloob.

Verse 94

विष्णुं विना वयं देवा अशक्ता रणमंडले । जेतुं च स ततो विष्णुः स्मर्यतां परमेश्वरः । तमालनीलो वरदः सर्वैर्विजयकांक्षिभिः

“Kung wala si Viṣṇu, kaming mga Deva ay walang lakas sa larangan ng digmaan. Kaya alalahanin si Viṣṇu—ang Kataas-taasang Panginoon—na maitim-bughaw gaya ng punong tamāla, ang Tagapagkaloob ng biyaya; tawagin Siya ng lahat ng naghahangad ng tagumpay.”

Verse 95

नारदस्य वचः श्रुत्वा तदा देवास्त्वरान्विताः । ध्यानेन च महाविष्णुं ततः परबलार्द्दनम् । स्मरंतः परमात्मानमिदमूचुश्च तं विभुम्

Nang marinig ang mga salita ni Nārada, ang mga Deva—punô ng kagyat na pag-aalala—ay nagmuni-muni kay Mahāviṣṇu, ang dumudurog sa lakas ng kaaway; at sa pag-alaala sa Kataas-taasang Sarili, sinabi nila ang mga salitang ito sa Panginoong lumalaganap sa lahat.

Verse 96

देवा ऊचुः । नमस्तुभ्यं भगवते नमस्ते विश्वमंगलम् । श्रीनिवास नमस्तुभ्यं श्रीपते ते नमोनमः

Wika ng mga Deva: “Pagpupugay sa Iyo, O Bhagavān; pagpupugay sa Iyo, ang kabanalan at pagpapala ng buong sansinukob. O Śrīnivāsa, pagpupugay sa Iyo; O Panginoon ni Śrī, muli’t muli kaming yumuyukod sa Iyo.”

Verse 97

अद्यास्मान्भयभीतांस्त्वं कालनेमिभयार्दितान् । त्रातुमर्हसि दैत्याच्च देवानामभयप्रद

“Ngayong araw, nararapat Mong iligtas kami—na nanginginig sa takot at pinahihirapan ng pangamba kay Kālanemi—mula sa Daitya; O Tagapagkaloob ng kawalang-takot sa mga Deva!”

Verse 98

एवं ध्यातः संस्मृतश्च प्रादुर्भूतो हरिस्तदा । नीलो गरुडमारुह्य जगतामभयप्रदः

Sa gayon, nang Siya’y pagnilayan at alalahanin, nagpakita noon si Hari—may madilim na anyo—na nakasakay kay Garuḍa, ang Tagapagkaloob ng kawalang-takot sa mga daigdig.

Verse 99

चक्रपाणिस्तदायातो देवानां विजयाय च । गगनस्थं महाविष्णुं गरुडोपरि संस्थितम् । श्रीवासमेनं दुर्द्धर्षं योद्धुकामं ददर्शिरे

Pagkaraan, dumating ang Panginoong may hawak ng Chakra para sa tagumpay ng mga Deva. Namalas nila si Mahāviṣṇu sa himpapawid, nakaluklok sa ibabaw ni Garuḍa—Śrīvāsa (tahanan ni Śrī)—di-matatalo at sabik sa pakikidigma.

Verse 100

तथा दृष्ट्वा कालनेमिस्तदानीं प्रहस्यमानोऽतिरुषा बलान्वितः । कस्त्वं महाभाग वरेण्यरूपः श्यामो युवा वारणमत्तविक्रमः । करे गृहीतं निशितं महाप्रभं चक्रं च कस्मात्कथयस्व मे प्रभो

Nang makita siya nang ganito, si Kālanemi—na tumatawa nang may paghamak at puno ng matinding galit—ay nagsabi: "Sino ka, O mapalad na nilalang na may kahanga-hangang anyo—maitim ang balat, bata, at may lakas ng isang galit na elepante? At bakit hawak mo sa iyong kamay ang matalim at maningning na discus? Sabihin mo sa akin, O panginoon."

Verse 101

श्रीभगवानुवाच । युद्धार्थमिह चायातो देवानां कार्यसिद्धये । त्वं स्थिरो भव रे मंद दहाम्यद्य न संशयः

Ang Pinagpalang Panginoon ay nagsabi: "Ako ay naparito para sa digmaan, upang isakatuparan ang layunin ng mga diyos. Tumayo kang matatag, O hangal—susunugin kita ngayon; walang duda tungkol dito."

Verse 102

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं कालनेमिः प्रतापवान् । उवाच रुषितो भूत्वा भगवंतमधोक्षजम्

Sa pagkarinig sa mga salita ng Panginoon, ang makapangyarihang si Kālanemi, na naging galit na galit, ay nagsalita sa Pinagpalang Isa, ang transendenteng Adhokṣaja.

Verse 103

मूलभूतो हि देवानां भगवान्युद्धदुर्मदः । युद्धं कुरु मया सार्द्धं यदि शूरोऽसि संप्रति

"Ikaw nga ang pinaka-ugat na sandigan ng mga diyos, O Panginoon—baliw sa pagmamalaki ng digmaan! Lumaban ka sa akin, kung ikaw ay tunay na bayani ngayon."

Verse 104

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाचेदं महाप्रभः । गगनस्थो भव त्वं हि महीस्थोऽहं भवामि वै

Nakangiti, ang makapangyarihang Panginoong Vishnu ay nagsabi: "Manatili ka sa himpapawid; ako ay mananatili sa lupa."

Verse 105

अप्रशस्तं च विषमं युद्धं चैव यथा भवेत् । तथा कुरु महाबाहो गगनो वा महीतले

Huwag hayaang ang labanan ay maging hindi wasto o hindi patas. Lumaban nang naaayon, O ikaw na may makapangyarihang mga bisig, maging sa himpapawid man o sa lupa.

Verse 106

तथेति मत्वा हि महानुभावो दैत्यैः समेतोऽर्बुदसंख्यकैश्च । सिंहोपरिस्थैश्च महानुभावैर्महाबलैः क्रूरतरैस्तदानीम्

Sa pag-iisip na, "Mangyari nawa," ang dakilang iyon ay sumulong, kasama ang mga daitya na bumibilang sa sampu-sampung milyon—kasabay ng mga makapangyarihan at mababangis na mandirigma na nakasakay sa mga leon sa oras na iyon.

Verse 107

गगनमथ जगाहे मंदमंदं महात्मा ह्यसुरगणसमेतो विश्वरूपं जिघांसुः । त्रिशिखमपरमुग्रं गृह्य संदेशचेष्टादशनविकृतवक्त्रो योद्धुकामो हरिं सः

Pagkatapos, ang dakilang asura na iyon, na sinamahan ng mga hukbo ng mga demonyo at may layuning patayin si Viṣṇu na may anyong unibersal, ay dahan-dahang pumasok sa himpapawid. Hawak ang isang lubhang nakakatakot na tridente, ang kanyang mukha ay baluktot sa malagim na mga kumpas, siya ay nananabik na labanan si Hari.