Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीस्कान्दे महापुराणे प्रथमं माहेश्वरखण्डं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । ओंनमो भगवते वासुदेवाय । ओंनारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वती चैव ततो जयमुदीरयेत्

Ngayon ay nagsisimula ang unang bahagi ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, ang Māheśvara-khaṇḍa. Pagpupugay kay Śrī Gaṇeśa. Oṁ—pagpupugay sa Mapalad na Panginoong Vāsudeva. Matapos yumuk at magbigay-galang kay Nārāyaṇa, at kay Nara, ang pinakadakila sa mga tao, at gayundin sa diyosang Sarasvatī, saka dapat ipahayag ang tagumpay.

Verse 2

तीर्थानामुत्तमं तीर्थं क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । तत्रैव नैमिषारण्ये सौनकाद्यास्तपोधनाः । दीर्घसत्रं प्रकुर्वंतः सत्रिणः कर्मचेतसः

Sa Naimiṣāraṇya—pinakamataas sa mga banal na tawiran at pinakadakila sa mga sagradong pook—si Śaunaka at ang iba pang mga pantas na mayaman sa tapa ay nagsasagawa ng mahabang sesyon ng yajña, na ang isip ay nakatuon sa tungkuling ritwal.

Verse 3

तेषां सदर्शनौत्सुक्यादागतो हि महातपाः । व्यासशिष्यो महाप्राज्ञो लोमशोनाम नामतः

Dahil sa pananabik na makita sila, dumating ang dakilang asceta—alagad ni Vyāsa, ang lubhang marunong na pantas na kilala sa pangalang Lomaśa.

Verse 4

तत्रागतं ते ददृशुर्मुनयो दीर्घसत्रिणः । उत्तस्थुर्युगपत्सर्वे सार्घ्यहस्ताः समुत्सुकाः

Nakita ng mga pantas na kasali sa mahabang sattrā ang kanyang pagdating; sabay-sabay silang tumindig, masigla at sabik, na may hawak na arghya bilang handog sa kanilang mga kamay.

Verse 5

दत्त्वार्घ्यपाद्यं सत्कृत्य मुनयो वीतकल्मषाः । तं पप्रच्छुर्महाभागाः शिवधर्मं सविस्तरम्

Matapos ihandog ang arghya at tubig na panghugas ng paa at parangalan siya, ang mga pantas na walang dungis at pinagpala ay nagtanong sa kanya nang masinsinan tungkol sa dharma ni Śiva.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कथयस्व महाप्राज्ञ देवदेवस्य शूलिनः । महिमानं महाभाग ध्यानार्चनसमन्वितम्

Wika ng mga rishi: O lubhang marunong, O pinagpala, isalaysay mo sa amin ang kadakilaan ni Śūlin, ang Diyos ng mga diyos, kasama ang mga alituntunin ng dhyāna (pagmumuni) at arcana (pagsamba).

Verse 7

संमार्जने किं फलं स्यात्तथा रंगावलीषु च । प्रदाने दर्पणस्याथ तथा वै चामरस्य च

Anong bunga ng kabanalan ang nagmumula sa pagwawalis at paglilinis ng banal na pook, at gayundin sa paggawa ng mga palamuting guhit (raṅgāvalī)? At ano ang gantimpala ng pag-aalay ng salamin, at ng pamaypay na pangseremonya (cāmara)?

Verse 8

प्रदाने च वितानस्य तथा धारागृहस्य च । दीपदाने किं फलं स्यात्पूजायां किं फलं भवेत्

At ano ang gantimpala ng pag-aalay ng kanopi (vitāna) at ng bahay-daluyan ng tubig (dhārāgṛha)? Anong bunga ang dulot ng pag-aalay ng mga ilawan (dīpa-dāna), at anong bunga ang nagmumula sa pagsamba mismo?

Verse 9

कानिकानि च पुण्यानि कथ्यतां शिवपूजने । इतिहासपुराणानि वेदाध्ययनमेव च

Isalaysay po ang iba’t ibang kabanalang nakukuha sa pagsamba kay Śiva—kabilang ang gantimpala ng pakikinig/pagbigkas ng mga Itihāsa at Purāṇa, at gayundin ng pag-aaral ng Veda.

Verse 10

शिवस्याग्रे प्रकुर्वंति कारयन्त्यथ वा नराः । किं फलं च नृणां तेषां कथ्यतां विस्तरेण हि

Anuman ang ginagawa ng mga tao bilang handog sa harap ni Śiva—o ipinagagawa sa iba—anong bunga ang matatamo nila? Ipagpaliwanag ito nang masinsinan.

Verse 11

शिवाख्यानपरोलोके त्वत्तो नान्योऽस्ति वै मुने

Sa mundong ito, O pantas, wala nang iba kundi ikaw ang lubos na nakatuon sa pagsasalaysay ng banal na kasaysayan ni Śiva.

Verse 12

इति श्रुत्वा वचस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । उवाच व्यासशिष्योऽसौ शिवमाहात्म्यमुत्तमम्

Nang marinig ang mga salita ng mga muni na may pusong napanday sa disiplina, ang alagad ni Vyāsa ay nagpahayag ng kataas-taasang kadakilaan ni Śiva.

Verse 13

लोमश उवाच । अष्टादशपुराणेषु गीयते वै परः शिवः । तस्माच्छिवस्य माहात्म्यं वक्तुं कोऽपि न पार्यते

Sinabi ni Lomaśa: Sa lahat ng labingwalong Purāṇa, tunay na inaawit ang Kataas-taasang Śiva. Kaya walang sinuman ang ganap na makapagsasalaysay ng kadakilaan ni Śiva.

Verse 14

शिवेति द्व्यक्षरं नाम व्याहरिइष्यंति ये जनाः । तेषां स्वर्गश्च मोक्षश्च भविष्यति न चान्यथा

Yaong mga bumibigkas ng dalawang-pantig na Pangalan na “Śiva”—para sa kanila ay may langit at moksha; hindi maaaring iba pa.

Verse 15

उदारो हि महादेवो देवानां पतिरिश्वरः । येन सर्वं प्रदत्तं हि तस्मात्सर्व इति स्मृतः

Tunay na mapagbigay si Mahādeva—ang Panginoon, ang naghahari sa mga deva. Yamang ang lahat ay ipinagkaloob Niya, kaya Siya’y inaalala bilang “Sarva” (Ang Lahat).

Verse 16

ते धन्यास्ते महात्मानो ये भजंति सदा शिवम्

Mapalad, tunay na mapalad ang mga dakilang kaluluwa na laging sumasamba kay Śiva.

Verse 17

विना सदाशिवं योहि संसारं तर्तुमिच्छति । स मूढो हि महापापः शिवद्वेषी न संशयः

Sinumang nagnanais tumawid sa dagat ng pag-iral sa sansara nang walang Sadāśiva ay tunay na nalilinlang—may malaking kasalanan at walang duda’y napopoot kay Śiva.

Verse 18

भक्षितं हि गरं येन दक्षयज्ञो विनाशितः । कालस्य दहनं येन कृतं राज्ञः प्रमोचनम्

Siya ang lumunok ng nakamamatay na lason; siya ang sumira sa paghahandog ni Dakṣa; siya ang nagpaurong at nagsunog sa Kamatayan at naghatid ng paglaya sa isang hari.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । यथा गरं भक्षितं च यथा यज्ञो विनाशितः । दक्षस्य च तथा ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

Wika ng mga rishi: “Isalaysay mo sa amin kung paano nilunok ang lason at kung paano winasak ang paghahandog—at gayundin kung ano ang nangyari kay Dakṣa. Tunay na dakila ang aming pag-uusisa.”

Verse 20

सूत उवाच । दाक्षायणी पुरा दत्ता शंकराय महात्मने । वचनाद्ब्रह्मणो विप्रा दक्षेण परमेष्ठिनः

Sinabi ni Sūta: “O mga brāhmaṇa, noong unang panahon si Dākṣāyaṇī ay ibinigay bilang asawa kay Śaṅkara na dakila ang diwa—sa utos ni Brahmā—sa pamamagitan ni Dakṣa, ang maringal na panginoon ng mga nilalang.”

Verse 21

एकदा हि स दक्षो वै नैमिषारण्यमागतः । यदृच्छावशमापन्न ऋषिभिः परिपूजितः

Minsan, dumating si Dakṣa sa Naimiṣāraṇya na wari’y nagkataon lamang; at doon siya’y pinarangalan at pinarangalan nang wasto ng mga rishi.

Verse 22

स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च तथा सर्वैः सुरासुरैः । तत्र स्थितो महादेवो नाभ्युत्थानाभिवादने । चकारास्य ततः क्रुद्धो दक्षो वचनब्रवीत्

Pinupuri ng mga himno at yumuyukod ang lahat—mga diyos at asura man—si Mahadeva ay nakatayo doon, ngunit hindi siya tumayo o nagbigay ng pormal na pagbati. Pagkatapos si Daksha, na galit, ay nagsalita ng ganito.

Verse 23

सर्वत्र सर्वे हि सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवराः समुत्सुकाः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महात्मा भूतादिभिः प्रेतपिशाचयुक्तः । श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना

Saanman, ang lahat ng mga diyos at asura ay yumuyukod nang malalim sa akin, O pinakamahusay sa mga brahmana, sabik na parangalan ako. Bakit ang 'dakilang kaluluwa' na ito, na umaasal na parang masamang tao—kasama ang mga duwende, multo, at piśāca, na naninirahan sa mga sementeryo, walang hiya—ay hindi yumuyukod sa akin ngayon?

Verse 24

पाखंडिनो दुर्जनाः पापशीला विप्रं दृष्ट्वा चोद्धता उन्मदाश्च । वध्यास्त्याज्याः सद्भिरेवंविधा हि तस्मादेनं शापितुं चोद्यतोऽस्मि

Ang mga ereheng tulad nito—masama at makasalanan ang kalikasan—ay nagiging mayabang at hibang kahit na nakakakita ng isang brahmana. Ang mga taong ganito ay nararapat parusahan at itakwil ng mabubuti; kaya't ako ay desididong isumpa siya.

Verse 25

इत्येवमुक्त्वा स महातपास्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं बभाषे

Matapos magsalita ng ganito, ang dakilang asetiko na iyon—na puno ng poot—ay nagsabi ng mga salitang ito kay Rudra.

Verse 26

श्रृण्वंत्वमी विप्रतमा इदानीं वचो हि मे कर्तुमिहार्हथैतत् । रुद्रो ह्ययं यज्ञबाह्यो वृतो मे वर्णातीतो वर्णपरो यतश्च

Hayaan ang mga pangunahing brahmana na ito na makinig ngayon sa aking mga salita at gawin ang nararapat dito. Sapagkat ang Rudra na ito ay inilayo ko sa sakripisyo—siya ay labas sa kasta at higit pa sa kasta; kaya't siya ay aking ibinukod.

Verse 27

नंदी निशम्य तद्वाक्यं शैलादो हि रुषान्वितः । अब्रवीत्त्वरितो दक्षं शापदं तं महाप्रभम्

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Nandī—anak ni Śilāda—ay nag-alab sa galit at dagling hinarap si Dakṣa, ang makapangyarihang panginoon, na may sumpang-kutya sa kanyang mga labi.

Verse 28

नन्द्युवाच । यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशोऽयं कृतः कथम् । यस्य स्मरणमात्रेण यज्ञाश्च सफला ह्यमी

Wika ni Nandī: “Paano nagawang ituring na ‘nasa labas ng yajña’ ang aking Panginoon, ang Maheśa? Sa pag-alaala lamang sa Kanya, ang mga yajña ring ito ay nagiging mabunga!”

Verse 29

यज्ञो दानं तपश्चैव तीर्थानि विविधानि च । यस्य नाम्ना पवित्राणि सोयं शप्तोऽधुना कथम्

“Ang yajña, pagkakawanggawa, pag-aayuno at pagninilay, at ang sari-saring banal na tawiran—lahat ay pinadadalisay ng Kanyang Pangalan. Paano Siya ngayo’y masusumpa?”

Verse 30

वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोऽयं दक्ष दुर्मते । येनेदं पालितं विश्वं सर्वेण च महात्मना । शप्तोऽयं स कथं पाप रुद्रोऽयं ब्राह्मणाधम

“O Dakṣa na baluktot ang isip, walang saysay ang sumpa mo, bunga ng kayabangan ng brahmana. Siya ang dakilang Ātman na nag-iingat sa buong sansinukob—paano masusumpa ang Rudra? O makasalanan, o pinakahamak sa mga brahmana!”

Verse 31

एवं निर्भार्त्सितस्तेन नंदिना हि प्रजापतिः । नंदिनं च शशापाथ दक्षो रोषसमन्वितः

Sa gayon, matapos mapagalitan nang mariin ni Nandī, ang Prajāpati na si Dakṣa, nag-aalab sa poot, ay isinumpa rin si Nandī bilang ganti.

Verse 32

यूयं सर्वे रुद्रवरा वेदबाह्याश्च वै भृशम् । शप्ताहि वेदमार्गैश्च तथा त्यक्ता महर्षिभिः

“Kayong lahat—mga deboto ni Rudra—ay lubusang mapapasa-labas sa saklaw ng Veda. Isinusumpa kayong maputol sa landas ng Veda at talikdan ng mga dakilang rishi.”

Verse 33

पाषंडवादसंयुक्ताः शिष्टऽचारबहिष्कृताः । कपालिनः पानरतास्तथा कालमुखा ह्यमी

“Sila’y mapapabilang sa mga aral na erehe, itataboy mula sa asal ng mga marangal; sila’y magiging Kapālin, mga asetikong may dalang bungo, lulong sa inumin, at tatawaging Kālāmukha.”

Verse 34

इति शप्तास्तदा तेन दक्षेण शिवकिंकराः । तदा प्रकुपितो नंदी दक्षं शप्तुं प्रचक्रमे

Sa gayon, isinumpa ni Dakṣa ang mga tagapaglingkod ni Śiva; at si Nandī, sa tindi ng galit, ay nagsimulang sumpain si Dakṣa bilang ganti.

Verse 35

शप्ता वयं त्वया विप्र साधवः शिवकिंकराः । वृथैव ब्रह्मचापल्यादहं शापं ददामि ते

“O brahmin, kami—mga matuwid na tagapaglingkod ni Śiva—ay isinumpa mo nang walang saysay, dahil sa padalus-dalos na pagmamataas ng isang brahmin. Kaya ngayo’y ipahahayag ko ang sumpa laban sa iyo.”

Verse 36

वेदवादरता यूयं नान्यदस्तीतिवादिनः । कामात्मानः स्वर्गपरा लोभमोहसमन्विताः

“Kayo’y nakatuon lamang sa pakikipagtalo tungkol sa Veda, at nagsasabing, ‘Wala nang iba pa rito.’ Dahil sa pagnanasa, langit lamang ang hangad, at kayo’y nabibihag ng kasakiman at kamangmangan.”

Verse 37

वैदिकं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणाः शूद्रयाजकाः । दरिद्रिणो भविष्यंति प्रतिग्रहरताः सदा

Sa pag-aangkin ng kapangyarihan ng Veda bilang tabing, ang mga brāhmaṇa na nagsasagawa ng yajña para sa mga śūdra ay magiging dukha, at laging nahuhumaling sa pagtanggap ng mga handog.

Verse 38

दक्ष केचिद्भविष्यन्ति ब्राह्मणा ब्रह्मराक्षसाः । लोमश उवाच । विप्रास्ते शपितास्तेन नंदिना कोपिना भृशम्

May ilang brāhmaṇa ay magiging brahma-rākṣasa—tunay ngang tuso at matalino. Wika ni Lomāśa: “Ang mga vipra na iyon ay isinumpa nang mabagsik ni Nandin na nag-aalab sa galit.”

Verse 39

अथाकर्ण्येश्वरो वाक्यं नंदिनः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मधुरं बोधययुक्तं सदाशिवः

Nang marinig ng Panginoon ang mga salita ni Nandin, waring bahagyang ngumiti; si Sadāśiva ay nagsalita ng matatamis na pananalita, puspos ng aral at kaliwanagan.

Verse 40

महादेव उवाच । कोपं नार्हसि वै कर्तुं ब्राह्मणान्प्रति वै सदा । ब्राह्मणागुरवो ह्येते वेदवादरताः सदा

Wika ni Mahādeva: “Huwag kang kailanman magtanim ng galit laban sa mga brāhmaṇa. Sila’y mga gurong kagalang-galang, laging nakatuon sa Veda at sa pagbigkas nito.”

Verse 41

वेदो मंत्रमयः साक्षात्तथा सूक्तमयो भृशम् । सूक्ते प्रतिष्ठितो ह्यात्मा सर्वेषामपि देहिनाम्

Ang Veda ay tuwirang binubuo ng mga mantra, at sagana sa mga sukta, mga banal na himno. Sa mga himnong iyon itinatag ang Ātman para sa lahat ng nilalang na may katawan.

Verse 42

तस्मान्नात्मविदो निन्द्या आत्मैवाहं न चेतरः । कोऽयं कस्त्वं क्व चाहं वै कस्माच्छप्ता हि वै द्विजाः

Kaya nga, ang mga nakakakilala sa Sarili (Ātman) ay hindi dapat libakin: ang Sarili lamang ang ako—walang ‘iba.’ Sino ito? Sino ka? At nasaan ako? Sa anong dahilan nga ba isinumpa ang mga brāhmaṇa?

Verse 43

प्रपंचरचनां हित्वा बुद्धो भव महामते । तत्त्वज्ञानेन निर्वर्त्य स्वस्थः क्रोधादिवर्जितः

Talikdan ang paghahabi ng mga anyong makamundo; magising ka, O dakilang-isip. Isakatuparan ito sa pamamagitan ng kaalaman sa katotohanan—manatiling matatag sa loob, malaya sa galit at mga katulad nito.

Verse 44

एवं प्रबोधितस्तेन शंभुना परमेष्ठिना । विवेकपरमो भूत्वा शैलादो हि महातपाः । शिवेन सह संगम्य परमानंदसंप्लुतः

Sa gayon, nang maturuan siya ni Śambhu, ang Kataas-taasang Panginoon, ang dakilang asceta na si Śailāda ay naging pinakamataas sa pag-unawa. At nang makipagtagpo kay Śiva, siya’y binaha ng sukdulang kaligayahan.

Verse 45

दक्षोपि हि रुषाऽविष्टऋषिभिः परिवारितः । ययौ स्थानं स्वकं तत्र प्रविवेश रुषाऽन्वितः

At si Dakṣa man, sinakmal ng galit at napaliligiran ng mga rishi, ay nagtungo sa sarili niyang tahanan at pumasok doon, taglay pa rin ang poot.

Verse 46

श्रद्धां विहाय परमां शिवपूजकानां निंदापरः स हि बभूव नराधमश्च । सर्वैर्महर्षिभिरुपेत्य स तत्र शर्वं देवं निनिन्द न बभूव कदापि शान्तः

Tinalikuran niya ang pinakamataas na pananampalataya; abala siyang manlait sa mga deboto ni Śiva at kaya naging pinakamababa sa mga tao. Pagdating doon kasama ang lahat ng dakilang rishi, nilibak pa niya si Śarva (Śiva), ang Diyos—at kailanma’y hindi siya nagkamit ng kapayapaan.