Adhyaya 28
Inilalahad ng Kabanata 28 ang kabanalan ng tīrtha na Lohayaṣṭikā sa timog-kanluran (nairṛta), na pinapagingning ng presensya ni Rudra bilang isang svayaṃbhu-liṅga. Sa balangkas ng pag-uusap nina Vyāsa at Mārkaṇḍeya, itinatakda ang tamang panahon ng ritwal—lalo na sa amāvāsyā at sa panahong papaliit ang buwan sa Nabhasya/Bhādrapada—at itinuturo ang mga paraan ng śrāddha at tarpaṇa na kaugnay ng mga tubig ng Sarasvatī. Ipinapantay ng teksto ang bunga ng paulit-ulit na pag-aalay ng piṇḍa rito sa kilalang pamantayan ng Gayā, at sinasabing makakamit ang kasiyahan ng mga ninuno kahit sa pook na ito sa pamamagitan ng disiplinadong pagsasagawa. Binabanggit din ang mga karagdagang dāna sa mga tinukoy na tīrtha: pag-aalay ng baka sa Rudra-tīrtha at pag-aalay ng ginto sa Viṣṇu-tīrtha para sa mga naghahangad ng mokṣa. Ibinibigay ang isang debosyonal na pormula upang ihandog ang piṇḍa sa “kamay ni Hari (Janārdana),” na nag-uugnay sa mga ritong pitṛ sa Vaiṣṇava na pananampalataya at sa paglaya mula sa ṛṇa-traya (tatlong utang). Sa mga pahayag ng phala, binibigyang-diin ang pagliligtas sa mga ninuno mula sa kalagayang preta, ang pagkamit ng pangmatagalang merit, at ang mga biyaya sa mga salinlahi—kalusugan at pag-iingat. Kahit munting handog na matuwid ang pinagmulan, sinasabi ring lalo pang lumalaki ang gantimpala kapag inialay sa tīrtha na ito.
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । गोवत्सान्नैरृते भागे दृश्यते लोहयष्टिका । स्वयंभुलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्थितः स्वयम् । श्रीमार्कण्डेय उवाच । मोक्षतीर्थे सरस्वत्या नभस्ये चंद्रसंक्षये । विप्रान्संपूज्य विधिवत्तेभ्यो दत्त्वा च दक्षिणाम्
Sinabi ni Vyāsa: Sa timog-kanlurang panig ng Govatsāna ay nakikita ang Lohayaṣṭikā. Doon nananahan si Rudra mismo, sa anyo ng kusang nahayag na Liṅga. Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa Mokṣatīrtha sa ilog Sarasvatī, kapag kumukupas ang buwan sa buwang Nabhas (Bhādrapada), marapat na parangalan nang wasto ang mga brāhmaṇa at bigyan sila ng itinakdang dakṣiṇā.
Verse 2
एकविंशतिवारांस्तु भक्त्या पिंडस्य यत्फलम् । गयायां प्राप्यते पुंसां ध्रुवं तदिह तर्प्पणात्
Ang bungang natatamo ng mga tao sa Gayā sa pag-aalay ng mga piṇḍa nang may debosyon sa dalawampu’t isang ulit—yaon ding bunga ay tiyak na nakakamit dito sa pamamagitan ng tarpaṇa.
Verse 3
लोहयष्ट्यां कृते श्राद्धे नभस्ये चंद्रसंक्षये । प्रेतयोनिविनिर्मुक्ताः क्रीडंति पितरो दिवि
Kapag sa Lohayaṣṭikā ay isinagawa ang śrāddha sa buwang Nabhas, sa pagkupas ng buwan, ang mga ninuno—pinalaya mula sa kalagayang preta—ay naglalaro sa langit.
Verse 5
लोहयष्ट्याममावस्यां कार्यं भाद्रपदे जनैः । श्राद्धं वै मुनयः प्राहुः पितरो यदि वल्लभाः
Sa araw ng amāvasyā (bagong buwan) sa Lohayaṣṭikā, dapat magsagawa ang mga tao ng śrāddha sa Bhādrapada; gayon ang ipinahayag ng mga muni—kung minamahal nila ang mga ninuno.
Verse 6
क्षीरेण तु तिलैः श्वेतैः स्नात्वा सारस्वते जले । पितॄंस्तर्पयते यस्तु तृप्तास्तत्पितरो ध्रुवम्
Pagkaligo sa tubig ng Sarasvatī na may gatas at puting linga (sesame), ang sinumang mag-alay ng tarpaṇa sa mga pitṛ—tiyak na nasisiyahan ang kaniyang mga ninuno.
Verse 7
तत्र श्राद्धानि कुर्वीत सक्तुभिः पयसा सह । अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोक्षमिच्छकैः
Doon, yaong nagnanais ng paglaya ng kanilang mga ninuno ay magsagawa ng mga ritong śrāddha, na may handog na saktu (harinang inihaw na butil) na kasama ng gatas, lalo na pagdating ng banal na araw ng amāvāsyā (bagong buwan).
Verse 8
रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दद्याद्वस्त्रादिभूषिताम् । विष्णुतीर्थे हिरण्यं च प्रदद्यान्मोक्षमिच्छुकः
Pagkaraan, sa Rudra-tīrtha, ang nagnanais ng mokṣa ay maghandog ng isang baka na pinalamutian ng mga kasuotan at iba pa; at sa Viṣṇu-tīrtha naman, magbigay rin ng ginto bilang kawanggawa.
Verse 9
गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः । तं ध्यात्वा पुंडरीकाक्षं मुच्यते च ऋणत्रयात्
Sa Gayā, si Janārdana Mismo ay nananahan sa anyo ng mga ninuno. Sa pagninilay sa Panginoong may mga matang gaya ng lotus, ang tao’y napapalaya sa tatluhang utang.
Verse 10
प्रार्थयेत्तत्र गत्वा तं देवदेवं जनार्दनम् । आगतोऽस्मि गयां देव पितृभ्यः पिंडदित्सया । एष पिंडो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन
Pagdating doon, manalangin siya kay Janārdana, ang Diyos ng mga diyos: “O Panginoon, naparito ako sa Gayā, na may hangaring maghandog ng mga piṇḍa para sa aking mga ninuno. Ang piṇḍang ito’y inihandog ko sa Iyong kamay, O Janārdana.”
Verse 11
परलोकगतेभ्यश्च त्वं हि दाता भविष्यसि । अनेनैव च मंत्रेण तत्र दद्याद्धरेः करे
“At para sa mga pumanaw na tungo sa kabilang daigdig, Ikaw nga ang magiging tagapagkaloob.” Sa ganito ring mantra, doon ay ilagay ang handog sa kamay ni Hari.
Verse 12
चंद्रे क्षीणे चतुर्दश्यां नभस्ये पिंडमाहरेत् । पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः
Kapag humihina ang buwan—sa ika-labing-apat na araw ng buwan sa buwan ng Nabhas—maghandog ng piṇḍa; at ang kasiyahan ng mga ninuno’y magiging di-mauubos, walang alinlangan.
Verse 13
एकविंशतिवारांश्च गयायां पिंडपातनैः । भक्त्या तृप्तिमवाप्नोति लोहयष्ट्यां पितृतर्प्पणे
At sa Gayā, sa dalawampu’t isang ulit na paghulog ng mga piṇḍa, nakakamtan ang kasiyahan (ng mga ninuno) sa pamamagitan ng debosyon—lalo na sa pitṛ-tarpaṇa sa Lohayaṣṭī.
Verse 14
वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमत्र हि । फलप्रदः सुतान्भक्तानारोग्यमभयप्रदः
Dito nga, ang nagkakaloob ng tubig ay nakakamtan ang kasiyahan at di-nasisirang kaligayahan. Ang (tīrtha/gawang) ito’y nagbibigay ng bunga—nagkakaloob ng debotong mga anak na lalaki, kalusugan, at kawalan ng takot.
Verse 15
वित्तं न्यायार्जितं दत्तं स्वल्पं तत्र महाफलम् । स्नानेनापि हि तत्तीर्थे रुद्रस्यानुचरो भवेत्
Ang yaman na matuwid na kinita, kapag ibinigay—kahit kaunti—ay nagbubunga roon ng dakilang gantimpala. At sa pagligo man lamang sa tīrtha na iyon, nagiging tagasunod ng Rudra ang tao.
Verse 28
इति श्रीस्कांदे महापुराणे एकाकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां तृतीये ब्रह्मखण्डे पूर्वभागे धर्मारण्यमाहात्म्ये संक्षेपतस्तीर्थमाहात्म्य वर्णनं नामाष्टविंशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-28 kabanata, na pinamagatang “Maikling Paglalarawan ng Kadakilaan ng mga Tīrtha,” sa Dharmāraṇya Māhātmya, sa naunang bahagi ng ikatlong Brahmakhaṇḍa, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod.