Adhyaya 24
Tinatapos ni Vyāsa at muling pinagtitibay ang māhātmya ng isang pangunahing rehiyong tīrtha na kinikilala bilang Dharmāraṇya, na inilalarawan bilang pinakadakilang pook ng pagpapala at tagapaglinis ng mga kasalanang naipon sa maraming kapanganakan. Itinuturo niya na ang pagligo roon ay nagliligtas mula sa mga paglabag, kaya si Yudhiṣṭhira (Dharmarāja) ay pumasok sa gubat upang maalis ang mabibigat na kasalanan at mapangalagaan ang mga matuwid. Isinasalaysay din ang mga gawaing panritwal sa pook: paglubog sa mga tīrtha, pagdalaw sa mga dambana ng mga diyos, at pagsasagawa ng iṣṭa-pūrta (mga handog na sakripisyo at kawanggawa) ayon sa layunin ng nagsasagawa. Sa phalāśruti, sinasabing ang sinumang makarating—o kahit makarinig lamang—ay magkakamit ng kapakinabangan sa daigdig at ng kalayaan, at sa huli’y aabot sa nirvāṇa matapos ang mga karanasan sa mundo. Binibigyang-diin ang pagbigkas sa panahon ng śrāddha ng mga “dalawang ulit na isinilang,” na sinasabing nagdudulot ng pangmatagalang pag-angat sa mga ninuno. Itinatampok ang Dharmavāpī: kahit tubig lamang, nang walang ibang kasangkapang ritwal, ay kayang magwasak ng napakalaking demerit at magbunga ng kapantay ng Gayā-śrāddha at paulit-ulit na pag-aalay ng piṇḍa—isang payak ngunit makapangyarihang aral na nakasentro sa tubig at banal na pag-alaala.
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । एतत्तीर्थस्य माहात्म्यं मया प्रोक्तं तवाग्रतः । अनेकपूर्वजन्मोत्थपातकघ्नं महीपते
Sinabi ni Vyāsa: “Ipinahayag ko sa harap mo ang kadakilaan ng tīrthang ito, O hari ng lupa—na pumupuksa sa mga kasalanang bunga ng maraming nagdaang kapanganakan.”
Verse 2
स्थानानामुत्तमं स्थानं परं स्वस्त्ययनं महत् । स्कंदस्याग्रे पुरा प्रोक्तं महारुद्रेण धीमता
Ito ang pinakadakila sa lahat ng mga banal na pook—kataas-taasan, dakilang bukal ng pagpapala at kagalingan. Noong unang panahon, ito’y ipinahayag ng marunong na Mahārudra sa harap ni Skanda.
Verse 3
त्वं पार्थ तत्र स्नात्वा हि मोक्ष्यसे सर्वपात कात् । तच्छ्रुत्वा व्यासवाक्यं हि धर्म्मराजो युधिष्ठिरः
“O Pārtha, sa pagligo mo roon ay mapapalaya ka sa lahat ng kasalanan.” Nang marinig ang mga salita ni Vyāsa, si Dharmarāja Yudhiṣṭhira ay tumugon.
Verse 4
धर्मात्मजस्तदा तात धर्मारण्यं समाविशत् । महापातकनाशाय साधुपालनत त्परः
Noon, mahal ko, ang anak ni Dharma ay pumasok sa banal na Dharmāraṇya, upang lipulin ang malalaking kasalanan at mag-ingat sa mga matuwid.
Verse 5
विगाह्य तत्र तीर्थानि देवतायतनानि च । इष्टापूर्तादिकं सर्वं कृतं तेन यथेप्सितम्
Lumubog siya roon sa mga tīrtha at dinalaw ang mga dambana ng mga diyos; at ayon sa kanyang nais, ginanap niya ang lahat ng gawaing kabanalan—iṣṭa at pūrta at iba pa.
Verse 6
ततः पापविनिर्मुक्तः पुनर्गत्वा स्वकं पुरम् । इद्रप्रस्थं महासेन शशास वसुधातलम्
Pagkaraan, malaya sa kasalanan, muli siyang nagbalik sa sariling lungsod; at mula sa Indraprastha, O makapangyarihang mandirigma, pinamahalaan niya ang daigdig.
Verse 7
इदं हि स्थानमासाद्य ये शृण्वंति नरोत्तमाः । तेषां भुक्तिश्च मुक्तिश्च भविष्यति न संशयः
Tunay nga, ang pinakamahuhusay na tao na dumarating sa pook na ito at nakikinig sa pagpupuri nito ay magkakamit ng kapwa ginhawa sa mundo at kalayaan—walang pag-aalinlangan.
Verse 8
भुक्त्वा भोगान्पार्थिवांश्च परं निर्वाणमाप्नुयुः । श्राद्धकाले च संप्राप्ते ये पठंति द्विजातयः
Matapos tamasahin ang mga makamundong kaluguran, mararating nila ang kataas-taasang nirvāṇa. At kapag dumating ang panahon ng śrāddha, yaong mga dvija na bumibigkas (ng māhātmya na ito)…
Verse 9
उद्धृताः पितरस्तैस्तु यावच्चंद्रार्क्कमेदिनि । द्वापरे च युगे भूत्वा व्यासेनोक्तं महात्मना
Sa pamamagitan nila, tunay na naiaangat ang kanilang mga ninuno hangga’t nananatili sa daigdig ang buwan at araw. Ito’y winika ng dakilang-loob na Vyāsa, na nagpakita sa yugto ng Dvāpara.
Verse 10
वारिमात्रे धर्मवाप्यां गयाश्राद्धफलं लभेत् । अत्रागतस्य मर्त्यस्य पापं यमपदे स्थितम्
Sa isang dakot na tubig lamang sa Dharma-vāpī, natatamo ang bunga ng pag-aalay ng śrāddha sa Gayā. Sa mortal na dumarating dito, ang kasalanang nakalagak sa kaharian ni Yama ay napapawi.
Verse 11
कथितं धर्मपुत्रेण लोकानां हितकाम्यया । विना अन्नैर्विना दर्भैर्विना चासनमेव वा
Ito’y ipinahayag ni Dharmaputra, sa hangaring ikabubuti ng mga tao—na mabisa kahit walang handog na pagkain, walang damong darbha, at kahit wala man lamang upuan.
Verse 12
तोयेन नाशमायाति कोटिजन्मकृतं त्व घम् । सहस्रमुरुशृंगीणां धेनूनां कुरुजांगले । दत्त्वा सूर्यग्रहे पुण्यं धर्मवाप्यां च तर्पणाम्
Sa tubig lamang, napaparam ang kasalanang naipon sa sampung milyong kapanganakan. Ang kapunyian ng pag-aalay ng isang libong malalapad-ang-sungay na baka sa Kuru-jāṅgala, at ang kapunyian sa oras ng paglalaho ng araw—ay natatamo rin sa pagganap ng tarpaṇa sa Dharma-vāpī.
Verse 13
एतद्वः कथितं सर्वं धर्मारण्यस्य चेष्टितम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः
Ito ang lahat ng aking isinalaysay sa inyo: ang kabanalan at mga gawa ng Dharmāraṇya. Sa pagdinig nito, maging ang pumatay ng brāhmaṇa o pumatay ng baka ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 14
एकविंशतिवारैस्तु गयायां पिंडपातने । तत्फलं समवाप्नोति सकृदस्मिञ्छ्रुते सति
Sa Gayā, sa dalawampu’t isang ulit na pag-aalay ng piṇḍa (mga bilog na kanin), natatamo ang bunga nito; gayunman, ang gayong bunga ay nakakamtan din sa minsang pakikinig lamang sa banal na salaysay na ito.