
Sa kabanatang ito, inilalahad ni Vyāsa sa isang hari ang isang makapangyarihang Diyosa na iniluklok sa dakong timog, bilang śakti na tagapangalaga ng angkan at pamayanan. Tinatawag Siya sa maraming pamagat—Śāntā Devī, Śrīmātā, Kulamātā, at Sthānamātā—at binibigyan ng mga palatandaang pang-anyo: maraming bisig, may hawak na ghaṇṭā (kampana), triśūla (trisula), akṣamālā (rosaryo), kamaṇḍalu (sisidlang tubig), may larawan ng hayop na sinasakyan, at kasuotang itim at pula. Ipinauugnay rin Siya sa paglalagak ni Viṣṇu, sa paglipol ng mga daitya, at hayagang kinikilalang anyo ni Sarasvatī. Kasunod nito ang tuntunin ng pagsamba (pūjāvidhi): pag-aalay ng bulaklak, pabango at insenso (kamper, agaru, sandal), ilawan at usok ng insenso; at handog na pagkain gaya ng mga butil, matatamis, payasa, at modaka. Itinatagubilin din ang pagpapakain sa mga brāhmaṇa at mga kumārī, at binibigyang-diin na dapat munang gawin ang wastong nivedana bago simulan ang anumang gawaing mapalad. Ipinapahayag ang mga bunga: tagumpay sa digmaan at paligsahan, pag-alis ng mga sagabal, pag-unlad ng mga ritwal (kasal, upanayana, sīmanta), kasaganaan, karunungan, supling, at sa huli ay mataas na kalagayan pagkalipas ng kamatayan sa biyaya ni Sarasvatī. Sa gayon, pinagsasama ng kabanata ang paglalarawang ikonograpiko, pamamaraan ng ritwal, at gabay sa asal upang magsimula ang mga gawain sa ilalim ng banal na pag-iingat.
Verse 1
व्यास उवाच । दक्षिणे स्थापिता राजञ्छांता देवी महाबला । सा विविधाम्बरधरा वनमालाविभूषिता
Sinabi ni Vyāsa: O Hari, sa dakong timog ay itinatag ang makapangyarihang Diyosa na si Śāntā. Siya’y nakasuot ng sari-saring kasuotan at pinalamutian ng kuwintas na bulaklak ng gubat.
Verse 2
तामसी सा महाराज मधुकैटभनाशिनी । विष्णुना तत्र वै न्यस्ता शिवपत्नी नृपोत्तम
O dakilang Hari, siya ang Tāmasī, ang pumatay kina Madhu at Kaiṭabha. Sa pook na yaon siya’y inilagak ni Viṣṇu—ang kabiyak ni Śiva, O pinakamainam sa mga hari.
Verse 3
सा चैवाष्टभुजा रम्या मेघश्यामा मनोरमा । कृष्णांबरधरा देवी व्याघ्रवाहनसंस्थिता
Siya’y tunay na kaibig-ibig, may walong bisig, maitim na gaya ng ulap-ulan at kaakit-akit; ang Diyosa’y nakadamit ng itim at nakaluklok sa tigre bilang sasakyan.
Verse 4
द्वीपिचर्मपरीधाना दिव्याभरणभूषिता । घंटात्रिशूलाक्षमालाकमंडलुधरा शुभा
Siya’y nakabalot sa balat ng leopardo at pinalamutian ng mga banal na hiyas. Mapalad, tangan niya ang kampana, trishula, mala, at kamandalu.
Verse 5
अलंकृतभुजा देवी सर्वदेवनमस्कृता । धनं धान्यं सुतान्भोगान्स्वभक्तेभ्यः प्रयच्छति
Ang Diyosa, na ang mga bisig ay maringal na pinalamutian at sinasamba ng lahat ng mga deva, ay nagkakaloob sa Kaniyang mga deboto ng yaman, bigas at butil, mga anak, at mga kagalakan ng buhay.
Verse 6
पूजयेत्कमलै र्दिव्यैः कर्पूरागरुचंदनैः । तदुद्देशेन तत्रैव पूजयेद्द्विजसत्तमान्
Sambahin Siya sa mga banal na lotus, kampor, agaru, at sandal; at sa gayong layon din, parangalan doon mismo ang pinakadakila sa mga dvija (dalawang-ulit na isinilang).
Verse 7
कुमारीर्भोजयेदन्नैर्विविधैर्भक्तिभावतः । धूपैर्दीपैः फलैः रम्यैः पूजयेच्च सुरादिभिः
Sa pusong puspos ng debosyon, pakainin ang mga dalagang birhen ng sari-saring pagkain; at sumamba sa insenso, mga ilawan, kaaya-ayang prutas, at mga handog na gaya ng surā at iba pa, ayon sa itinakda.
Verse 8
मांसैस्तु विविधैर्दिव्यैरथवा धान्यपिष्टजैः । अन्यैश्च विविधैर्धान्यैः पायसैर्वटकैस्तथा
Maaaring maghandog ng iba’t ibang piling karne; o kaya’y mga pagkaing mula sa giniling na butil; gayundin ng sari-saring butil, ng matamis na lugaw na pāyasa, at ng mga pritong vaṭaka.
Verse 9
ओदनैः कृशरापूपैः पूजयेत्सुसमाहितः । स्तुतिपाठेन तत्रैव शक्तिस्तोत्रैर्मनोहरैः
Sa lubos na pagtitipon ng isip, sumamba gamit ang odana (nilagang kanin), kṛśarā, at mga pūpa (kakanin); at doon din ay bigkasin ang mga himno ng pagpupuri—mga kaakit-akit na Śakti-stotra.
Verse 10
रिपवस्तस्य नश्यंति सर्वत्र विजयी भवेत् । रणे राजकुले द्यूते लभते जयमंगलम्
Napapawi ang kaniyang mga kaaway, at siya’y nagtatagumpay sa lahat ng dako; sa digmaan, sa hukuman ng hari, at maging sa sugal o paligsahang kapalaran, nakakamit niya ang mapalad na tagumpay.
Verse 11
सौम्या शांता महाराज स्थापिता कुलमातृका । श्रीमाता सा प्रसिद्धा च माहात्म्यं शृणु भूपते
O dakilang hari, siya’y maamo at payapa, at itinatag bilang Ina ng angkan; siya’y tanyag bilang Śrīmātā. Pakinggan mo, O pinuno, ang kaniyang banal na kadakilaan (māhātmya).
Verse 12
कुलमाता महाशक्तिस्तत्रास्ते नृपसत्तम । कुमारी ब्रह्मपुत्री सा रक्षार्थं विधिना कृता
O pinakamainam sa mga hari, naroon ang Kulamātā—ang Dakilang Kapangyarihan. Siya’y isang Kumārī, anak ni Brahmā, na itinatag sa banal na kautusan upang maging sanggalang at pag-iingat.
Verse 13
स्थानमाता च सा देवी श्रीमाता साभिधानतः । त्रिरूपा सा द्विजातीनां निर्मिता रक्षणाय च
Ang Diyosa ring yaon ay Ina ng Pook (Sthānamātā); sa pangalan ay Śrīmātā. Siya’y may tatlong anyo, nilikha upang maging pananggalang din ng mga dalawang-ulit na isinilang.
Verse 14
कमण्डलुधरा देवी घण्टाभरणभूषिता । अक्षमालायुता राजञ्छुभा सा शुभरूपिणी
O hari, ang Diyosa’y may tangan na kamaṇḍalu (banga ng banal na tubig), pinalamutian ng mga kampanilyang hiyas, at may suot na rosaryo; siya’y mapalad, may anyong pawang pagpapala.
Verse 15
कुमारी चादिमाता च स्थानत्राणकरापि च । दैत्यघ्नी कामदा चैव महामोहविनाशिनी
Siya si Kumārī, ang Unang Ina; ang Tagapangalaga na nag-iingat sa banal na pook; ang Pumupuksa sa mga demonyo; ang Nagkakaloob ng matuwid na ninanasa; at ang Nagwawasak ng dakilang pagkalito.
Verse 16
भक्तिगम्या च सा देवी कुमारी ब्रह्मणः सुता । रक्तांबरधरा साधुरक्तचंदनचर्चिता
Ang Diyosa na si Kumārī ay naaabot sa pamamagitan ng bhakti; siya ang anak ni Brahmā. Nakadamit ng pula, siya’y mapalad, at pinapahiran ng pulang sandal paste.
Verse 17
रक्तमाल्या दशभुजा पंचवक्त्रा सुरेश्वरी । चंद्रावतंसिका माता सुरा सुरनमस्कृता
Pinalalamutian ng pulang kuwintas ng bulaklak, may sampung bisig at limang mukha, siya ang Maharlikang Ginang ng mga diyos. May buwan bilang palamuti, siya ang Ina—sinusamba ng mga deva at asura.
Verse 18
साक्षात्सरस्वतीरूपा रक्षार्थं विधिना कृता । ओंकारा सा महापुण्या काजेशेन विनिर्मिता
Hayag na anyo siya ni Sarasvatī mismo, nilikha ni Brahmā ayon sa batas para sa pag-iingat. Siya ang anyo ng Oṃkāra, lubhang banal at puno ng dakilang kabutihan, at iniluwal ni Kājeśa.
Verse 19
ऋषिभिः सिद्धयक्षा दिसुरपन्नगमानवैः । प्रणम्यांघ्रियुगा तेभ्यो ददाति मनसेप्सितम्
Ang mga rishi, Siddha, Yakṣa, mga deva, mga nāga, at mga tao ay yumuyuko sa kanyang dalawang paa; sa kanila’y ipinagkakaloob niya ang minimithi ng isipan.
Verse 20
पालयन्ती च संस्थानं द्विजातीनां हिताय वै । यथौरसान्सुतान्माता पालयन्तीह सद्गुणैः
Iniingatan niya ang banal na kaayusan para sa kapakanan ng mga dvija; gaya ng ina na may mabubuting gawi, inaaruga rito ang sariling mga anak.
Verse 21
अथ पालयती देवी श्रीमाता कुलदेवता । उपद्रवाणि सर्वाणि नाशयेत्सततं स्तुता
Kaya ang nag-iingat na Diyosa—si Śrīmātā, ang kuladevatā—kapag walang humpay na pinupuri, winawasak niya ang lahat ng kapighatian at ligalig.
Verse 22
सर्वविघ्नोपशमनी श्रीमाता स्मरणेन हि । विवाहे चोपवीते च सीमंते शुभकर्मणि
Sa pag-alaala lamang, pinapawi ni Śrīmātā ang bawat hadlang—lalo na sa kasal, sa upanayana (banal na sinulid), at sa sīmantonnayana, sa lahat ng mapalad na gawain.
Verse 23
सर्वेषु भक्तकार्येषु श्रीमाता पूज्यते सदा । यथा लंबोदरं देवं पूज यित्वा समारभेत्
Sa lahat ng gawain ng mga deboto, si Śrīmātā ay laging sinasamba—gaya ng pagsisimula sa pagsamba kay Lambodara, ang Diyos na si Gaṇeśa.
Verse 24
कार्यं शुभं सर्वमपि श्रीमातरं तथा नृप । यत्किंचिद्भोजनं त्वत्र ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति
O Hari, sa bawat mapalad na gawain ay parangalan din si Śrīmātā; at anumang pagkaing naririto, ialay at ipamahagi sa mga Brāhmaṇa.
Verse 25
अथवा विनिवेद्यं च क्रियते यत्परस्परम् । अनिवेद्य च तां राजन्कुर्वाणो विघ्नमेष्यति
O Hari, anumang gawain sa pakikitungo sa kapwa ay gawin muna matapos ialay at ipabatid sa Kanya. Kapag kumilos nang hindi muna inihaharap sa Kanya, ang gumagawa, O Hari, ay sasapitin ang mga hadlang.
Verse 26
तस्मात्तस्यै निवेद्याथ ततः कर्म समारभेत् । तद्वरेणाखिलं कर्म अविघ्नेन हि सिद्धति । हेमंते शिशिरे प्राप्ते पूजयेद्धर्मपुत्रिकाम्
Kaya, matapos munang ialay sa Kanya, saka simulan ang gawain. Sa biyaya ng Kanya, ang bawat pagsisikap ay natatapos na walang sagabal. Pagdating ng Hemanta at Śiśira, sambahin si Dharmaputrikā.
Verse 27
हेमपत्रे समालिख्य राजते वाथ कारयेत् । पादुकां चोत्तमां राजञ्छ्रीमातायै निवेदयेत्
Isulat ito sa dahong ginto—o kaya’y ipagawa sa pilak—at, O Hari, ialay kay Śrīmātā ang isang napakahusay na pares ng pādukā (sandalyas).
Verse 28
स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा तिलामलकमिश्रितैः । वासोभिः सुमनोभिश्च दुकूलैः सुमनोहरैः
Pagkaligo at pagiging malinis, magsamba gamit ang mga handog at kasuotang kaaya-aya—mga paghahandang may halong linga at āmalaka—kasama ang mariringal na telang dukūla at mababangong bulaklak.
Verse 29
लेपयेच्चंदनैः शुभ्रैः कुकुमैः सिंदुरासकैः । कर्पूरागुरुकस्तूरीमिश्रितैः कर्द्दमैस्तथा
Pahiran Siya ng maningning na puting paste ng sandal, ng kunkuma (safron) at pulang sindūra; gayundin ng mababangong pamahid na hinaluan ng kampura, agaru, at kastūrī (musk).
Verse 30
कर्णिकारैश्च कह्लारैः करवीरैः सितारुणैः । चंपकैः केतकीभिश्च जपा कुसुमकैस्तथा
Dapat sambahin nang marilag ang (Diyosa) sa pamamagitan ng mga bulaklak na karṇikāra, mga kahlāra na lotus, mga karavīra na puti at pula, gayundin ang campaka, ketakī, at mga bulaklak ng hibiscus.
Verse 31
यक्षकर्द्दमकैश्चैव विल्वपत्रैरखंडितैः । पालाशजातिपुष्पैश्च वटकैर्माषसंभवैः । पूपभक्तादिदालीभिस्तोषयेच्छाकसंचयैः
At gayundin, sa mga pamahid na yakṣa, sa mga dahon ng bilva na hindi napuputol, sa mga bulaklak ng pālāśa at sampagita, at sa mga vada (kakanin) na mula sa itim na munggo—kasama ng pūpa, kaning niluto at iba pang handa—dapat pasiyahin (ang Diyosa) sa saganang mga lutuin ng gulay.
Verse 32
धूपदीपादिपूर्वं तु पूजयेज्जगदंबिकाम् । तद्धियैव कुमारीर्वै विप्रानपि च भोजयेत् । पायसैर्घृतयुक्तैश्च शर्करामिश्रितैर्नृप
Ngunit una, sa insenso, mga ilawan, at iba pa, dapat sambahin si Jagadambikā. Sa gayong layon, dapat ding pakainin ang mga dalagang musmos at maging ang mga brāhmaṇa, O Hari, ng matamis na lugaw na may ghee at hinaluan ng asukal.
Verse 33
पक्वान्नैर्मोदकाद्यैश्च तर्पयेद्भक्तिभावतः । तर्प्यमाणे द्विजैकस्मिन्सहस्रफलमश्नुते
Sa mga lutong pagkain, modaka at iba pa, dapat silang pasiyahin nang may pusong debosyon. Kapag kahit isang brāhmaṇa ay napasaya sa gayon, nakakamit ang bunga na makaisang-libong ulit.
Verse 34
दैत्यानां घातकं स्तोत्रं वाचयेच्च पुनः पुनः । एकाग्रमानसो भूत्वा श्रीमातरं स्तुवीय यः
Dapat bigkasin, muli’t muli, ang himnong pumupuksa sa mga Dāitya. Sinumang, na nagiging iisa ang tuon ng isip, ay pumupuri kay Śrīmātā sa ganitong paraan…
Verse 35
तस्य तुष्टा वरं दद्यात्स्नापिता पूजिता स्तुता । अनिष्टानि च सर्वाणि नाशयेद्धर्मपुत्रिका
Kapag siya—nalugod sa pagpaligo, pagsamba, at pagpupuri—ay nasiyahan, ang Anak na Babae ni Dharma ay nagkakaloob ng mga biyaya at winawasak ang lahat ng di-mabuti.
Verse 36
अपुत्रो लभते पुत्रान्नि र्धनो धनवान्भवेत् । राज्यार्थी लभते राज्यं विद्यार्थी लभते च ताम्
Ang walang anak ay magkakamit ng mga anak; ang dukha ay magiging mayaman. Ang naghahangad ng kaharian ay makatatamo ng paghahari; at ang naghahanap ng kaalaman ay matatamo rin iyon.
Verse 37
श्रियोर्थी लभते लक्ष्मीं भार्यार्थी लभते च ताम् । प्रसादाच्च सरस्वत्या लभते नात्र संशयः
Ang naghahangad ng kasaganaan ay makatatamo kay Lakṣmī; ang naghahangad ng asawa ay matatamo rin siya. Sa biyaya ni Sarasvatī, natatamo ang mga bungang ito—walang pag-aalinlangan.
Verse 38
अन्ते च परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । प्राप्नोति पुरुषो नित्यं सरस्वत्याः प्रसादतः
At sa wakas, sa biyaya ni Sarasvatī, ang tao ay tiyak na makaaabot sa kataas-taasang kalagayan—na mahirap makamtan kahit ng mga diyos.