Adhyaya 15

Verse 1

व्यास उवाच । न पश्यंति तदा शीर्षं ब्रह्माद्यास्तु सुरास्तदा । किं कुर्म इति हेत्युक्त्वा ज्ञानिनस्ते व्यचिन्तयन्

Sinabi ni Vyāsa: “Noon, ang mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā ay hindi makita ang ulo. Sa pagsasabing, ‘Ano ang ating gagawin?’, ang mga pantas na iyon ay nagmuni-muni.”

Verse 2

उवाच विश्वकर्माणं तदा ब्रह्मा सुरान्वितः

Noon, si Brahmā, na kasama ang mga diyos, ay nagsalita kay Viśvakarmā.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विश्वकर्मस्त्वमेवासि कार्यकर्ता सदा विभो । शीघ्रमेव कुरु त्वं वै वक्त्रं सांद्रं च धन्विनः

Sinabi ni Brahmā: “O makapangyarihang Viśvakarmā, ikaw nga ang laging tagapagganap ng mga gawain. Kaya’t agad—likhain mo ang matibay at masinsing mukha ng mamamana.”

Verse 4

यज्ञकार्यं निवृत्याशु वदंति विविधाः सुराः

Matapos na agad itigil ang mga gawain ng yajña, nagsalita-salita ang iba’t ibang mga diyos.

Verse 5

यज्ञभागविहीनं मां किं पुनर्वच्मि ते ऽग्रतः । यज्ञभागमहं देव लभेयैवं सुरैः सह

“Kung ako’y pinagkaitan ng bahagi sa yajña, ano pa ang masasabi ko sa harap ninyo? O Diyos, nawa’y makamtan ko ang aking bahagi sa handog, kasama ng mga diyos.”

Verse 6

ब्रह्मोवाच । दास्यामि सर्वयज्ञेषु विभागं सुरवर्द्धके । सोमे त्वं प्रथमं वीर पूज्यसे श्रुतिकोविदैः

Wika ni Brahmā: “O tagapagpalago ng mga deva, itatalaga ko sa iyo ang nararapat na bahagi sa lahat ng mga yajña. O Soma, O bayani—sa mga dalubhasa sa Śruti, ikaw ang unang sasambahin.”

Verse 7

तद्विष्णोश्च शिरस्तावत्संधत्स्वामरवर्द्धक । विश्वकर्माब्रवीद्देवानानयध्वं शिरस्त्विति

“Kung gayon, O tagapagpalago ng mga deva, idugtong mo agad ang ulong iyon sa katawan ni Viṣṇu.” Sinabi ni Viśvakarmā sa mga diyos: “Dalhin ninyo ang ulo, tunay nga.”

Verse 8

तन्नास्तीति सुराः सर्वे वदंति नृपसत्तम । मध्याह्ने तु समुद्भूते रथस्थो दिवि चांशुमान्

Sumagot ang lahat ng mga deva: “Wala roon,” O pinakamainam sa mga hari. Ngunit nang sumapit ang katanghaliang-tapat, ang maningning na Aṃśumān, nakasakay sa kanyang karwahe, ay lumitaw sa langit.

Verse 9

दृष्टं तदा सुरैः सर्वै रथादश्वमथानयन् । छित्त्वा शीर्षं महीपाल कबंधाद्वाजिनो हरेः

Nang magkagayon, nakita ito ng lahat ng mga deva; at mula sa karwahe ay dinala nila ang kabayo. O hari, matapos putulin ang ulo ng kabayo ni Hari mula sa katawan nito, (kanilang kinuha).

Verse 10

कबंधे योजयामास विश्वकर्मातिचातुरः । दृष्ट्वा तं देवदेवेशं सुराः स्तुतिमकुर्वत

Ang lubhang bihasang Viśvakarmā ay ikinabit iyon sa katawan. Nang makita ang Panginoon—ang Diyos ng mga diyos—ang mga deva ay naghandog ng mga himno ng papuri.

Verse 11

देवा ऊचुः । नमस्तेऽस्तु जगद्बीज नमस्ते कमलापते । नमस्तेऽस्तु सुरेशान नमस्ते कमलेक्षण

Wika ng mga deva: “Pagpupugay sa Iyo, Binhi ng sansinukob! Pagpupugay sa Iyo, Panginoon ni Lakṣmī! Pagpupugay sa Iyo, Hari ng mga sura! Pagpupugay sa Iyo, O may matang-loto!”

Verse 12

त्वं स्थितिः सर्वभूतानां त्वमेव शरणं सताम् । त्वं हंता सर्वदुष्टानां हयग्रीव नमोऽस्तु ते

“Ikaw ang nagpapanatili sa lahat ng nilalang; Ikaw lamang ang kanlungan ng mga matuwid. Ikaw ang pumupuksa sa lahat ng masasama—O Hayagrīva, pagpupugay sa Iyo!”

Verse 13

त्वमोंकारो वषट्कारः स्वाहा स्वधा चतुर्विधा । आद्यस्त्वं च सुरेशान त्वमेव शरणं सदा

“Ikaw ang pantig na Oṃ; Ikaw ang panawagang vaṣaṭ; Ikaw ang svāhā at svadhā sa kanilang apat na anyo. Ikaw ang Unang Pinagmulan, O Panginoon ng mga deva—tunay, Ikaw lamang ang walang hanggang kanlungan.”

Verse 14

यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा द्रव्यं होता हुतस्तथा । त्वदर्थं हूयते देव त्वमेव शरणं सखा

“Ikaw ang yajña, ang Panginoon ng yajña, at ang nagsasagawa ng handog; Ikaw ang sangkap na iniaalay, ang paring Hotṛ, at ang mismong oblation. Alang-alang sa Iyo, O Deva, ibinubuhos ang handog—ngunit Ikaw lamang ang kanlungan, O kaibigan.”

Verse 15

कालः करालरूपस्त्वं त्वं वार्क्कः शीतदीधितिः । त्वमग्निर्वरुणश्चैव त्वं च कालक्षयंकरः

“Ikaw ang Panahon, kakila-kilabot ang anyo; Ikaw ang Araw, na may malamig na sinag na ningning. Ikaw si Agni at si Varuṇa rin; at Ikaw ang nagdadala ng pagwawakas maging ng Panahon.”

Verse 16

गुणत्रयं त्वमेवेह गुणहीनस्त्वमेव हि । गुणानामालयस्त्वं च गोप्ता सर्वेषु जंतुषु

Ikaw lamang ang tatlong guṇa rito—sattva, rajas, at tamas—ngunit Ikaw rin ang tunay na lampas sa lahat ng guṇa. Ikaw ang tahanan na pinamamahingahan ng mga guṇa, at ang Tagapangalagang nananahan sa lahat ng nilalang.

Verse 17

स्त्रीपुंसोश्च द्विधा त्वं च पशुपक्ष्यादिमानवैः । चतुर्विधं कुलं त्वं हि चतुराशीतिलक्षणः

Ikaw ay umiiral sa dalawang anyo—lalaki at babae. Sa mga hayop, ibon, at tao, Ikaw ang bumubuo sa apat na uri ng sambayanan ng buhay. Tunay, Ikaw ang katawang sumasaklaw sa walumpu’t apat na lakh na mga uri ng nilalang.

Verse 18

दिनांतश्चैव पक्षांतो मासांतो हायनं युगम् । कल्पांतश्च महांतश्च कालांतस्त्वं च वै हरे

O Hari, Ikaw ang wakas ng araw, ang wakas ng kalahating buwan, ang wakas ng buwan, at ang pag-ikot ng taon at ng mga yugto. Ikaw ang wakas ng kalpa, ang wakas ng mga dakilang siklo, at tunay na Ikaw ang pinakahuling wakas ng Panahon mismo.

Verse 19

एवंविधैर्महादिव्यैः स्तूयमानः सुरैर्नृप । संतुष्टः प्राह सर्वेषां देवानां पुरतः प्रभुः

O Hari, sa gayong mga dakila at makalangit na himno, pinupuri Siya ng mga deva, O Hari. At ang Panginoon, nalugod, ay nagsalita sa harap ng nagkakatipong mga diyos.

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । किमर्थमिह संप्राप्ताः सर्वे देवगणा भुवि । किमेतत्कारणं देवाः कि नु दैत्यप्रपीडिताः

Sinabi ng Mapalad na Panginoon: “Bakit kayo naparito rito sa lupa, kayong lahat na pangkat ng mga deva? Ano ang dahilan nito, O mga Deva—kayo ba’y pinahirapan at inapi ng mga Dānava (Daitya)?”

Verse 21

देवा ऊचुः । न दैत्यस्य भयं जातं यज्ञ कर्मोत्सुका वयम् । त्वद्दर्शनपराः सर्वे पश्यामो वै दिशो दश

Sinabi ng mga Deva: "Wala kaming takot sa Daitya, sapagkat sabik kaming ipagpatuloy ang mga ritwal ng sakripisyo. Ang aming hangarin ay makita Ka; sa katunayan, kami ay tumitingin sa lahat ng sampung direksyon."

Verse 22

त्वन्मायामोहिताः सर्वे व्यग्रचित्ता भयातुराः । योगारूढस्वरूपं च दृष्टं तेऽस्माभिरुत्तमम्

Nalinlang ng Iyong Maya, kaming lahat ay naging balisa ang isipan at nabagabag ng takot. Gayunpaman, nasaksihan na namin ngayon—O Dakila—ang Iyong kataas-taasang anyo na nakataguyod sa Yoga.

Verse 23

वम्री च नोदितास्माभिर्जागराय तवेश्वर । ततश्चापूर्वमभवच्छिरश्छिन्नं बभूव ते

"At ang langgam, na inudyukan namin upang gisingin Ka, O Panginoon, ay ginawa ito. Pagkatapos ay nangyari ang isang bagay na hindi pa nagaganap—ang Iyong ulo ay naputol; sa katunayan, ito ay nahiwalay."

Verse 24

सूर्याश्वशीर्षमानीय विश्व कर्मातिचातुरः । समधत्त शिरो विष्णो हयग्रीवोऽस्यतः प्रभो

Pagkatapos, dinala ng makapangyarihang Panginoong Hayagriva ang ulo ng kabayo ng Araw; at si Vishvakarman, na lubos na dalubhasa, ay inilagay ang ulong iyon bilang ulo ni Vishnu.

Verse 25

विष्णुरुवाच । तुष्टोऽहं नाकिनः सर्वे ददाम्रि वरमीप्सितम् । हयग्रीवोऽस्म्यहं जातो देवदेवो जगत्पतिः

Sinabi ni Vishnu: "Ako ay nasisiyahan. O mga naninirahan sa langit, ipinagkakaloob ko ang inyong ninanais na biyaya. Ako ay nagpakita bilang si Hayagriva—ang Diyos ng mga diyos, ang Panginoon ng sanlibutan."

Verse 26

न रौद्रं न विरूपं च सुरैरपि च सेवितम् । जातोऽहं वरदो देवा हयाननेति तोषितः

“Hindi ako mabangis ni anyong pangit; ni hindi rin ako yaong tanging pinaglilingkuran kahit ng mga Deva. Ako’y nahayag bilang Tagapagkaloob ng biyaya, O mga Deva—nalugod sa pangalang ‘Hayānana’ (Mukhang-Kabayo).”

Verse 27

व्यास उवाच । कृते सत्रे ततो वेधा धीमान्सन्तुष्टचेतसा । यज्ञभागं ततो दत्त्वा वम्रीभ्यो विश्वकर्मणे

Sinabi ni Vyāsa: Nang matapos ang sagradong satra, ang Marunong na Manlilikha (Vedhā/Brahmā), na may pusong lubhang nasiyahan, ay nagtakda ng bahagi sa yajña—ibinigay ito sa mga Vamrī, para kay Viśvakarman.

Verse 28

यज्ञांते च सुरश्रेष्ठं नमस्कृत्य दिवं ययौ । एतच्च कारणं विद्धि हयाननो यतो हरिः

At sa pagtatapos ng yajña, matapos yumukod sa pinakadakila sa mga Deva, siya’y nagtungo sa langit. Alamin mo ito bilang dahilan kung bakit si Hari ay tinatawag na Hayānana.

Verse 29

युधिष्ठिर उवाच । येनाक्रांता मही सर्वा क्रमेणैकेन तत्त्वतः । विवरे विवरे रोम्णां वर्तंते च पृथक्पृथक्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Siya na sa iisang hakbang ay tunay na lumaganap sa buong daigdig—sa bawat siwang, sa bawat butas ng Kaniyang balahibo, naroroon sila nang magkakahiwalay, bawat isa’y bukod-tangi (mga daigdig sa loob ng mga daigdig).

Verse 30

ब्रह्मांडानि सहस्राणि दृश्यंते च महाद्युते । न वेत्ति वेदो यत्पारं शीर्षघातो हि वै कथम्

Libu-libong brahmāṇḍa (mga sansinukob) ang nakikita, O lubhang maningning. Maging ang Veda’y hindi batid ang Kaniyang pinakahangganan—paano nga magkakaroon ng ‘pagpalo sa ulo,’ na wari’y may huling dulo na maaabot?

Verse 31

व्यास उवाच । शृणु त्वं पांडवश्रेष्ठ कथां पौराणिकीं शुभाम् । ईश्वरस्य चरित्रं हि नैव वेत्ति चराचरे

Sinabi ni Vyāsa: Makinig ka, O pinakamainam sa mga Pāṇḍava, sa mapalad na salaysay na Purāṇiko. Tunay, ang mga gawa ng Panginoon ay hindi ganap na nalalaman maging ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 32

एकदा ब्रह्मसभायां गता देवाः सवासवाः । भूर्लोकाद्याश्च सर्वे हि स्थावराणि चराणि च

Minsan, ang mga deva—kasama si Indra—ay nagtungo sa bulwagan ng kapulungan ni Brahmā. Naroon din ang lahat ng nilalang mula sa Bhūrloka pataas: ang mga di-gumagalaw at ang mga gumagalaw.

Verse 33

देवा ब्रह्मर्षयः सर्वे नमस्कर्तुं पितामहम् । विष्णुरप्यागतस्तत्र सभायां मंत्रकारणात्

Dumating ang lahat ng deva at mga Brahmarṣi upang magbigay-pugay kay Pitāmaha (Brahmā). Si Viṣṇu man ay dumating din sa kapulungan, dahil sa dahilan ng banal na pag-uusap at utos ng mantra.

Verse 34

ब्रह्मा चापि विगर्विष्ठ उवाचेदं वचस्तदा । भोभो देवाः शृणुध्वं कस्त्रयाणां कारणं महत्

Pagkaraan, si Brahmā rin—may pagmamataas sa puso—ay nagsalita noon ng ganito: “Hoy, mga deva, makinig kayo: sino ang dakilang sanhi ng tatlo (ng mga daigdig)?”

Verse 35

सत्यं ब्रुवंतु वै देवा ब्रह्मेशविष्णुमध्यतः । तां वाचं च समाकर्ण्य देवा विस्मयमागताः

“Magsalita nawa ng katotohanan ang mga deva, sa harap nina Brahmā, Īśa (Śiva), at Viṣṇu.” Nang marinig ang pananalitang iyon, napuno ng pagkamangha ang mga deva.

Verse 36

ऊचुश्चैव ततो देवा न जानीमो वयं सुराः । ब्रह्मपत्नी तदोवाच विष्णुं प्रति सुरेश्वरम् । त्रयाणामपि देवानां महांतं च वदस्व मे

At nagsalita noon ang mga deva: “Hindi namin nalalaman, kaming mga sura.” Pagdaka’y nagsalita ang maybahay ni Brahmā kay Viṣṇu, Panginoon ng mga diyos: “Ipahayag mo sa akin—sa tatlong diyos, sino ang tunay na pinakadakila?”

Verse 37

विष्णुरुवाच । विष्णुमायाबलेनैव मोहितं भुवनत्रयम् । ततो ब्रह्मोवाच चेदं न त्वं जानासि भो विभोः

Sinabi ni Viṣṇu: “Sa lakas ng sariling māyā ni Viṣṇu, nalinlang ang tatlong daigdig.” Pagkaraan ay nagsalita si Brahmā: “O Lubos na Lumalaganap—hindi mo ba nalalaman ang katotohanan?”

Verse 38

नैव मुह्यति ते मायाबलेन नैवमेव च । गर्वहिंसापरो देवो जगद्भर्ता जगत्प्रभुः

“Hindi siya nalilinlang ng iyong lakas ng māyā—hinding-hindi. Ang diyos na yaon, nahuhumaling sa pagmamataas at pananakit, (ay nag-aangking) tagapagtaguyod ng daigdig at panginoon ng sansinukob.”

Verse 39

ज्येष्ठं त्वां न विदुः सर्वे विष्णुमायावृताः खिलाः । ततो ब्रह्मा स रोषेण क्रुद्धः प्रस्फुरिताननः

“Silang lahat, natatakpan ng māyā ni Viṣṇu, ay hindi ka kinikilalang pinakamatanda at pinakamataas.” Pagdaka’y si Brahmā, sa tindi ng galit, ay nagngitngit—nanginginig ang kanyang mukha.

Verse 40

उवाच वचनं कोपाद्धे विष्णो शृणु मे वचः । येन वक्त्रेण सभायां वचनं समुदीरितम्

Sa galit ay nagsalita siya: “O Viṣṇu, dinggin mo ang aking mga salita. Ang bibig na sa kapulungan ay siyang nagbigkas ng pahayag na iyon—”

Verse 41

तच्छीर्षं पततादाशु चाल्पकालेन वै पुनः । ततो हाहाकृतं सर्वं सेंद्राः सर्षिपुरोगमाः

“Nawa’y mahulog agad ang ulong iyon—sa maikling panahon nga!” Kaya’t ang lahat ay napasigaw sa pangamba—si Indra at ang mga deva, na ang mga rishi ang nangunguna.

Verse 42

ब्रह्माणं क्षमयामासुर्विष्णुं प्रति सुरोत्तमाः । विष्णुश्च तद्वचः श्रुत्वा सत्यंसत्यं भविष्यति

Ang mga pinakadakilang deva ay nagsikap na payapain si Brahmā, at humarap kay Viṣṇu. At si Viṣṇu, nang marinig ang kanilang salita, ay nagsabi: “Mangyayari ito—tunay, tunay.”

Verse 43

ततो विष्णुर्महातेजास्तीर्थस्योत्पादनेन च । तपस्तेपे तु वै तत्र धर्मारण्ये सुरेश्वरः । अश्वशीर्ष मुखं दृष्ट्वा हयग्रीवो जनार्द्दनः

Pagkaraan, ang makapangyarihan at maningning na si Viṣṇu—upang mailuwal din ang isang banal na tawiran—ay nagsagawa ng matinding tapas doon sa Dharmāraṇya, ang Panginoon ng mga deva. At nang makita ang mukhang may ulo ng kabayo, si Janārdana ay nahayag bilang Hayagrīva.

Verse 44

तपस्तेपे महाभाग विधिना सह भारत । न शक्यं केनचित्कर्त्तुमात्मनात्मैव तुष्टवान्

O mapalad na Bhārata, nagsagawa siya ng tapas kasama si Vidhātṛ (Brahmā), ayon sa wastong paraan. Hindi ito kayang gawin ninuman; sa pamamagitan ng sarili niyang Sarili lamang siya nalugod at naging ganap.

Verse 45

ब्रह्मापि तपसा युक्तस्तेपे वर्षशतत्रयम् । तिष्ठन्नेव पुरो विष्णोर्विष्णुमायाविमोहितः

Si Brahmā man ay may tapas din at nagsagawa ng austeridad sa loob ng tatlong daang taon—nakatayo sa harap ni Viṣṇu, ngunit nalilito pa rin dahil sa māyā ni Viṣṇu.

Verse 46

यज्ञार्थमवदत्तुष्टो देवदेवो जगत्पतिः । ब्रह्मंस्ते मुक्तताद्यास्ति मम मायाप्यदुःसहा

Nalugod sa handog na inialay para sa yajña, ang Diyos ng mga diyos, ang Panginoon ng sansinukob, ay nagsabi: “O Brahmā, para sa iyo ay may kalayaan (mokṣa) at iba pa; gayunman, maging ang Aking Māyā ay mahirap pagtiisan.”

Verse 47

ततो लब्धवरो ब्रह्मा हृष्टचित्तो जनार्द्दनः । उवाच मधुरां वाचं सर्वेषां हितकारणात्

Pagkaraan, si Brahmā, na tumanggap ng biyaya, at si Janārdana, na nagagalak ang puso, ay nagsalita ng matatamis na salita alang-alang sa kapakanan ng lahat.

Verse 48

अत्राभवन्महाक्षेत्रं पुण्यं पापप्रणाशनम् । विधिविष्णुमयं चैतद्भवत्वेतन्न संशयः

“Dito’y sumibol nawa ang isang dakilang banal na kṣetra—mapalad at pumupuksa ng kasalanan. Nawa’y mapuspos ang pook na ito nina Vidhi (Brahmā) at Viṣṇu; dito’y walang pag-aalinlangan.”

Verse 49

तीर्थस्य महिमा राजन्हयशीर्षस्तदा हरिः । शुभाननो हि संजातः पूर्वेणैवा ननेन तु

“O Hari, ganito ang kadakilaan ng tīrtha na ito: noon si Hari ay naging Hayagrīva (may ulong kabayo), tunay na nagpakita ng mapalad na mukha—dahil sa naunang sanhi at dahil din sa tīrtha na ito.”

Verse 50

कंदर्पकोटिलावण्यो जातः कृष्णस्तदा नृप । ब्रह्मापि तपसा युक्तो दिव्यं वर्षशतत्रयम्

“O Hari, noon si Kṛṣṇa ay isinilang na may kagandahang tulad ng sampung milyong Kāma; at si Brahmā man, na nakatuon sa tapas (pagpapakasakit), ay nagsagawa nito sa loob ng tatlong daang banal na taon.”

Verse 51

सावित्र्या च कृतं यत्र विष्णुमाया न बाधते । मायया तु कृतं शीर्षं पंचमं शार्दुलस्य वा

At kung saan isinagawa ang ritwal na kasama si Sāvitrī, hindi nananakit ang Māyā ni Viṣṇu. Ngunit sa pamamagitan ng Māyā ay hinubog ang isang ulo—na wari’y ikalima, gaya ng dagdag na ulo ng tigre.

Verse 52

धर्मारण्ये कृतं रम्यं हरेण च्छेदितं पुरा । तस्मै दत्त्वा वरं विष्णुर्जगामादर्शनं ततः

Sa Dharmāraṇya, ang isang kaaya-ayang nilikha ay minsang pinutol ni Hari. Pagkaloob niya ng isang biyaya, si Viṣṇu ay lumisan at naglaho sa paningin.

Verse 53

स्थापयित्वा विधिस्तत्र तीर्थं चैव त्रिलोचनम् । मुक्तेशं नाम देवस्य मोक्षतीर्थमरिंदम

Pagkaraan, itinatag ni Vidhi (Brahmā) doon ang isang tīrtha at gayundin ang dambana ni Trilocana. Ito’y naging ‘Mokṣa-tīrtha’ ng diyos na tinatawag na Mukteśa, O manlulupig ng mga kaaway.

Verse 54

गतः सोऽपि सुरश्रेष्ठः स्वस्थानं सुरसेवितम् । तत्र प्रेता दिवं यांति तर्पणेन प्रतर्पिताः

Ang pinakadakila sa mga diyos ay nagtungo rin sa sarili niyang tahanan, na pinaglilingkuran ng mga deva. Doon, ang mga yumao ay umaabot sa langit kapag napasiyahan sa tarpaṇa, ang handog na tubig.

Verse 55

अश्वमेधफलं स्नाने पाने गोदानजं फलम् । पुष्कराद्यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा

Dito, ang pagligo ay nagbubunga ng gantimpala ng Aśvamedha; ang pag-inom ng tubig ay nagbubunga ng bunga ng pag-aalay ng mga baka. Ito’y katulad ng mga tīrtha na pinangungunahan ng Puṣkara, at ng mga ilog na pinangungunahan ng Gaṅgā.

Verse 56

स्नानार्थमत्रागच्छंति देवताः पितरस्तथा । कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे मुक्तेशं पूजयेत्तु यः

Dito rin dumarating ang mga diyos at ang mga Pitṛ upang magsagawa ng banal na pagligo. Ang sinumang sumamba kay Mukteśa sa buwang Kārttika, sa pagsasanib ng bituing Kṛttikā, ay tumatanggap ng natatanging kabanalan ng tīrtha.

Verse 57

स्नात्वा देवसरे रम्ये नत्वा देवं जनार्द्दनम् । यः करोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

Pagkaligo sa kaaya-ayang Devasaras at pagyukod kay Janārdana, ang taong sumasamba nang may debosyon ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 58

भुक्त्वा भोगा न्यथाकामं विष्णुलोकं स गच्छति । अपुत्रा काकवंध्या च मृतवत्सा मृतप्रजा

Matapos tamasahin ang mga kaligayahang ninanais ayon sa kanyang kalooban, siya’y tutungo sa daigdig ni Viṣṇu. Maging ang babaeng walang anak, baog, namatayan ng sanggol, o napapahamak ang supling—para rin sa kanya itinuturo ang ritwal ng tīrtha bilang pang-alis ng gayong pagdurusa.

Verse 59

एकांबरेण सुस्नातौ पतिपत्न्यौ यथाविधि । तद्दोषं नाशयेन्नूनं प्रजाप्तिप्रतिबन्धकम्

Kapag ang mag-asawa ay naligo nang wasto ayon sa tuntunin, na may iisang kasuotan, ang ritwal na iyon ay tiyak na pumupuksa sa kapinsalaang humahadlang sa pagkamit ng supling.

Verse 60

मोक्षेश्वरप्रसादेन पुत्रपौत्रादि वर्द्धयेत् । दद्याद्वैकेन चित्तेन फलानि सत्यसंयुता

Sa biyaya ni Mokṣeśvara, lalago ang angkan—mga anak, apo, at iba pa. Taglay ang iisang-tutok na isip at kaisa ng katotohanan, maghandog siya ng mga prutas bilang kawanggawa.

Verse 61

निधाय वंशपात्रेऽपि नारी दोषात्प्रमुच्यते । प्राप्नुवंति च देवाश्च अग्निष्टोमफलं नृप

Kahit sa paglalagak ng handog sa sisidlang pang-angkan, napapawi sa babae ang kapintasan; at ang mga diyos man ay nagkakamit ng bunga ng Agniṣṭoma, O Hari.

Verse 62

वेधा हरिर्हरश्चैव तप्यंते परमं तपः । धर्मारण्ये त्रिसंध्यं च स्नात्वा देवसरस्यथ

Si Brahmā, si Hari, at si Hara mismo ay nagsasagawa ng sukdulang pag-aayuno at pagninilay. Sa Dharmāraṇya, matapos maligo sa Devasaras sa tatlong sandhyā—bukang-liwayway, tanghali, at dapithapon—(nakikibahagi ang tao sa pagpapabanal na disiplina).

Verse 63

तत्र मोक्षेश्वरः शंभुः स्थापितो वै ततः सुरैः । तत्र सांगं जपं कृत्वा न भूयः स्तनपो भवेत्

Doon, si Śambhu bilang Mokṣeśvara ay tunay na itinatag ng mga diyos. Sa paggawa roon ng japa kasama ang mga kaukulang alituntunin, hindi na muling magiging pasusong sanggol—ibig sabihin, hindi na muling isisilang.

Verse 64

एवं क्षेत्रं महाराज प्रसिद्धं भुवनत्रये । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं पितॄणां श्रद्धयान्वितः

Kaya ang banal na pook na ito, O dakilang hari, ay tanyag sa tatlong daigdig. Sinumang magsagawa roon ng śrāddha para sa mga ninuno nang may pananampalataya—

Verse 65

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । देवसरो महारम्यं नानापुष्पैः समन्वितम् । श्यामं सकलकल्हारैर्विविधैर्जलजंतुभिः

Ia’y nag-aangat ng pitong angkan at isang-daang-at-isa na mga sambahayan. Ang Devasaras ay lubhang kaaya-aya, napapalamutian ng sari-saring bulaklak—maitim ang kulay dahil sa mga kumpol ng iba’t ibang kalhāra na lotus, at hitik sa iba’t ibang nilalang sa tubig.

Verse 66

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैः सेवितं सुरमानुषैः । सिद्धैर्यक्षैश्च मुनिभिः सेवितं सर्वतः शुभम्

Ito’y sinasamba nina Brahmā, Viṣṇu, Maheśa at ng iba pang mga deva; dinarayo ng mga nilalang sa langit at ng mga tao. Dinadalaw din ito ng mga Siddha, Yakṣa, at mga muni—mapalad at mabuti sa lahat ng dako.

Verse 67

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं तत्सरः ख्यातं तस्मि न्स्थाने द्विजोत्तम । तस्य रूपं प्रकारं च कथयस्व यथातथम्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, ano ang anyo ng tanyag na lawa roon? Isalaysay mo sa akin ang hugis at katangian nito, gaya ng tunay na kalagayan.”

Verse 68

व्यास उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र युधिष्ठिर । यस्य संकीर्तनान्नूनं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Sinabi ni Vyāsa: “Mabuti, mabuti ang iyong tanong, O dakilang marunong na si Yudhiṣṭhira, anak ni Dharma. Tunay, sa pag-awit ng papuri nito pa lamang, tiyak na napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan.”

Verse 69

अतिस्वछतरं शीतं गंगोदकसमप्रभम् । पवित्रं मधुरं स्वादु जलं तस्य नृपोत्तम

O pinakamainam sa mga hari, ang tubig nito’y lubhang malinaw at malamig, nagniningning na gaya ng tubig ng Gaṅgā—banal, matamis, at kaaya-ayang lasapin.

Verse 70

महाविशालं गंभीरं देवखातं मनोरमम् । लहर्यादिभिर्गंभीरः फेनावर्तसमाकुलम्

Ito’y napakalawak at napakalalim, kaaya-ayang palanggana na wari’y hinukay ng mga deva; lalong malalim dahil sa mga alon, at punô ng bumubulang mga ipu-ipo ng tubig.

Verse 71

झषमंडूककमठैर्मकरैश्च समाकुलम् । शंखशुक्त्यादि भिर्युक्तं राजहंसैः सुशोभितम्

Hitik sa isda, palaka, pagong, at maging mga makara; sagana sa mga kabibe, kabukab, at iba pa, at maringal na pinalalamutian ng maharlikang mga sisne.

Verse 72

वटप्लक्षैः समायुक्तमश्वत्थाम्रैश्च वेष्टितम् । चक्रवाकसमोपतं बकसारसटिट्टिभैः

May mga punong balete at plakṣa, napaliligiran ng aśvattha at mga punong mangga; at pinapaganda ng mga ibong cakravāka, tagak, tagak-dagat, at mga tikling.

Verse 73

कमनीय प्रगन्धाच्छच्छत्रपत्रैः सुशोभितम् । सेव्यमानं द्विजैः सर्वैः सारसाद्यैः सुशोभितम्

Kaakit-akit sa mabangong halimuyak, pinapaganda ng malalapad na dahong tila payong. Dinadalaw ito ng lahat ng mga dvija, at lalo pang pinalalamutian ng mga tagak at iba pang ibon.

Verse 74

सदेवैर्मुनिभिश्चैव विप्रैर्मत्यैश्च भूमिप । सेवितं दुःखहं चैव सर्वपापप्रणाशनम्

O hari, dinadalaw ito ng mga deva, mga muni, mga brāhmaṇa, at maging ng mga mortal. Pinapawi nito ang dalamhati at winawasak ang lahat ng kasalanan.

Verse 75

अनादिनिधनोदंतं सेवितं सिद्धमंडलैः । स्नानादिभिः सर्वदैव तत्सरो नृपसत्तम

O pinakamainam sa mga hari, ang lawang yaon—walang simula at walang wakas ang karangalan—ay pinaglilingkuran ng mga pangkat ng Siddha, at laging nilalapitan para sa paliligo at iba pang banal na gawain.

Verse 76

विधिना कुरुते यस्तु नीलोत्सर्गं च तत्तटे । प्रेता नैव कुले तस्य यावदिंद्राश्चतुर्दश

Sinumang, ayon sa itinakdang ritwal, magsagawa ng handog na nīlotsarga sa pampang na yaon—walang pretang lilitaw sa kanyang angkan hangga’t nananatili ang labing-apat na Indra.

Verse 77

कन्यादानं च ये कुर्युर्विधिना तत्र भूपते । ते तिष्ठन्ति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्

O hari, yaong mga nagsasagawa roon ng kanyādāna ayon sa wastong ritwal ay nananahan sa Brahmaloka hanggang sa pagkalusaw ng mga nilalang sa dakilang pagbaha ng sansinukob.

Verse 78

महिषीं गृहदासीं च सुरभीं सुतसंयुताम् । हेम विद्यां तथा भूमिं रथांश्च गजवाससी

Kalabaw, aliping kasambahay, gatasang baka (surabhī) na may kasamang guya, ginto, karunungan, lupain, mga karwahe, mga elepante, at mga kasuotan—ito ang mga handog na binabanggit.

Verse 79

ददाति श्रद्धया तत्र सोऽक्षयं स्वर्गमश्नुते । देवखातस्य माहात्म्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ । दीर्घमायुस्तथा सौख्यं लभते नात्र संशयः

Ang nagbibigay roon nang may pananampalataya ay nakakamit ang di-nagmamaliw na langit. At ang bumibigkas ng kadakilaan ng Devakhāta sa harap ni Śiva ay nagkakamit ng mahabang buhay at ligaya—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 80

यः शृणोति नरो भक्त्या नारी वा त्विदमद्भुतम् । कुले तस्य भवेच्छ्रेयः कल्पांतेऽपि युधिष्ठिर

Lalaki man o babae, sinumang makinig nang may debosyon sa kamangha-manghang salaysay na ito—magkakaroon ng kabutihang-palad at espirituwal na kapakanan sa kanyang angkan hanggang sa wakas ng kalpa, O Yudhiṣṭhira.

Verse 81

एतत्सर्वं मयाख्यातं हयग्रीवस्य कारणम् । प्रभास्तस्य तीर्थस्य सर्वपापायनुत्तये

Ito ang lahat na aking ipinahayag—ang sanhi na ukol kay Hayagrīva—upang sa liwanag at kabanalan ng banal na tawiran (tīrtha) na yaon ay ganap na mapawi ang lahat ng kasalanan.