Adhyaya 12

Verse 1

व्यास उवाच । ततो देवैर्नृपश्रेष्ठ रक्षार्थं सत्यमंदिरम् । स्थापितं तत्तदाद्यैव सत्याभिख्या हि सा पुरी

Sinabi ni Vyāsa: Pagkaraan nito, O pinakadakila sa mga hari, itinatag ng mga diyos ang Satyamaṃdira upang ito’y mapangalagaan; mula noon, ang lungsod ay sumikat sa pangalang ‘Satyā’.

Verse 2

पूर्वं धर्मेश्वरो देवो दक्षिणेन गणाधिपः । पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः

Sa silangan ay iniluklok ang Panginoong Dharmeśvara; sa timog, si Gaṇādhipa (Gaṇeśa); sa kanluran, si Bhānu (ang Araw); at sa hilaga, si Svayaṃbhu (ang Sariling-Isinilang).

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । गणेशः स्थापितः केन कस्मात्स्थापितवानसौ । किं नामासौ महाभाग तन्मे कथय मा चिरम्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Sino ang nagluklok kay Gaṇeśa, at bakit niya siya iniluklok? Ano ang kanyang pangalan, O dakilang pinagpala? Isalaysay mo sa akin agad.

Verse 4

व्यास उवाच । अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिकारणम्

Sinabi ni Vyāsa: Ngayon ay ipaliliwanag ko ang sanhi ng paglitaw ni Gaṇeśa.

Verse 5

समये मिलिताः सर्वे देवता मातरस्तथा । धर्मारण्ये महाराज स्थापितश्चंडिकासुतः

Noong sandaling yaon, nagtipon ang lahat ng mga deva, gayundin ang mga Ina-Diyosa; at sa Dharmāraṇya, O mahal na hari, itinalaga ang anak ni Caṇḍikā.

Verse 6

आदौ देवैर्नृपश्रेष्ठ भूमौ वै सत्ययोषिताम् । प्राकारश्चाभवत्तत्र पताकाध्वजशोभितः

Sa pasimula, O pinakamainam sa mga hari, ang mga deva ay gumawa roon ng pader na nakapaligid sa lupa ng mga babae ni Satya, na pinalamutian ng mga bandila at watawat.

Verse 7

ब्राह्मणायतने तत्र प्राकारमण्डलान्तरे । तन्मध्ये रचितं पीठमिष्टकाभिः सुशोभितम्

Doon, sa banal na pook ng mga brāhmaṇa sa loob ng bilog ng bakod, sa gitna ay itinayo ang isang pedestal, maringal na pinalamutian ng mga laryo.

Verse 8

प्रतोल्यश्च चतस्रो वै शुद्धा एव सतोरणाः । पूर्वे धर्मेश्वरो देवो दक्षिणे गणनायकः

May apat na dalisay na tarangkahan, bawat isa’y may magandang arko; sa silangan ay ang Panginoong Dharmeśvara, at sa timog ang pinuno ng mga Gaṇa, si Gaṇeśa.

Verse 9

पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः । धर्मेश्वरोत्पत्तिवृत्तमाख्यातं तत्तवाग्रतः

Sa kanluran ay itinalaga si Bhānu, ang Araw, at sa hilaga si Svayaṃbhu; at ang salaysay ng pinagmulan ni Dharmeśvara ay naipahayag na sa iyong harapan.

Verse 10

अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिहेतुकम् । कदाचित्पार्वती गात्रोद्वर्त्तनं कृतवत्यभूत्

Ngayon ay ipaliliwanag ko ang sanhi ng pagpapakita ni Gaṇeśa. Minsan, si Pārvatī ay nagsagawa ng paglilinis—pagkuskos at pagpapahid sa kaniyang katawan.

Verse 11

मलं तज्जनितं दृष्ट्वा हस्ते धृत्वा स्वगात्रजम् । प्रतिमां च ततः कृत्वा सुरूपं च ददर्श ह

Nang makita niya ang duming nalikha—mula sa sarili niyang katawan—kinuha niya iyon sa kaniyang kamay; saka niya hinubog bilang isang anyo, at nakita niya ang isang marikit na larawan.

Verse 12

जीवं तस्यां च संचार्य उदतिष्ठत्तदग्रतः । मातरं स तदोवाच कि करोमि तवाज्ञया

Pagkaraang lagyan niya ng buhay ang anyong iyon, tumindig siya sa harap niya. At sinabi niya sa kaniyang ina, “Ano ang ipagagawa mo sa akin ayon sa iyong utos?”

Verse 13

पार्वत्युवाच । यावत्स्नानं करिष्यामि तावत्त्वं द्वारि तिष्ठ मे । आयुधानि च सर्वाणि परश्वादीनि यानि तु

Sinabi ni Pārvatī: “Habang ako’y naliligo, tumayo ka sa aking pintuan. At dalhin mo ang lahat ng sandata—gaya ng palakol at iba pa.”

Verse 14

त्वयि तिष्ठति मद्द्वारे कोऽपि विघ्नं करोतु न । एवमुक्तो महादेव्या द्वारेऽतिष्ठत्स सायुधः

“Habang ikaw ay nakatayo sa aking pintuan, huwag hayaang may sinumang lumikha ng hadlang.” Sa gayong utos ng Dakilang Diyosa, tumayo siya sa pintuan na may sandata.

Verse 16

द्वारस्थेन गणेशेन प्रवेशोदायि तस्य न । ततः क्रुद्धो महादेवः परस्परमयुध्यत

Dahil si Gaṇeśa ay nakatindig sa pintuan, hindi siya pinahintulutang makapasok. Kaya nag-alab sa galit si Mahādeva at nakipagbaka sa kanya.

Verse 17

युद्धं कृत्वा ततश्चोभौ परस्परवधैषिणौ । परशुं जघ्निवान्देव ललाटे परमे शुभम्

Pagkatapos makipagdigma, kapwa sila naghangad na mapabagsak ang isa’t isa. Ang Diyos ay humampas ng palakol sa noo—isang tanda ng kabanalan, bagaman mabigat ang bunga.

Verse 18

ततो देवो महादेवः शूलमुद्यम्य चाहनत् । शिरश्चिच्छेद शूलेन तद्भूमौ निपपात ह

Pagkaraan, itinaas ni Mahādeva ang kanyang trishula at humampas; sa trishula ay pinutol niya ang ulo, at iyon ay bumagsak sa lupa.

Verse 19

एतस्मिन्नंतरे देवो महादेवो जगाम ह । आभ्यंतरे प्रवेष्टुं च मतिं दध्रे महेश्वरः

Samantala, nagpatuloy si Mahādeva. At si Maheśvara ay nagpasya sa kanyang puso na pumasok sa loob.

Verse 20

पार्वतीं विकलां दृष्ट्वा देवदेवो महेश्वरः । चिंतयामास देवोऽपि किं कृतं वा मुधा मया

Nang makita ni Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos, si Pārvatī na nanghihina sa dalamhati, siya’y nagmuni: “Ano ang nagawa ko, at bakit ko ito ginawa nang walang kabuluhan?”

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र गजासुरमपश्यत । तं दृष्ट्वा च महादैत्यं सर्वलोकैकपूजितः

Noong sandaling iyon, doon niya namataan si Gajāsura; at pagkakita sa makapangyarihang asura, ang Panginoong sinasamba ng lahat ng daigdig ay naghanda upang kumilos.

Verse 22

जघ्निवांस्तच्छिरो गृह्य पार्वत्या कृतमर्भकम् । उत्तस्थौ सगणस्तत्र महादेवस्य सन्निधौ

Nang mapatay niya iyon at makuha ang ulo, ang batang nilikha ni Pārvatī ay tumindig doon kasama ang mga gaṇa, sa mismong harapan ni Mahādeva.

Verse 23

ततो नाम चकारास्य गजानन इति स्फुटम् । सुराः सर्वे च संपृक्ता हर्षिता मुनयस्तथा

Pagkaraan, malinaw niyang ipinangalan sa kanya ang ‘Gajānana’. Nagtipon ang lahat ng mga deva, at nagalak din ang mga muni.

Verse 24

स्तुवंति स्तुतिभिः शश्वत्कुटुम्बकुशलंकरम् । विक्रीणाति कुटुम्बं यो मोदकार्थं समर्चके

Walang humpay nilang pinupuri siya sa mga himno—ang tagapaghatid ng kagalingan ng sambahayan. Ngunit ang sinumang, kahit sumasamba, ay ipagbili ang sariling tahanan alang-alang lamang sa modaka ay gumagawa ng mali.

Verse 25

दक्षिणस्यां प्रतोल्यां तमेकदंतं च पीवरम् । आर्चयच्च महादेवं स्वयंभूः सुरपूजितम्

Sa timog na tarangkahan, sinamba niya ang matabang Isang-Pangil; at sinamba rin niya si Mahādeva—ang Svayambhū, na sinasamba ng mga deva.

Verse 26

जटिलं वामनं चैव नागयज्ञोपवीतकम् । त्र्यक्षं चैव महाकायं करध्वजकुठारकम्

May buhok na buhaghag at anyong pandak, suot ang ahas bilang banal na sinulid; tatlong-mata, napakalaki ang anyo, may tangan na watawat at palakol—ganyan inilarawan ang Panginoon.

Verse 27

दधानं कमलं हस्ते सर्वविप्रविनाशनम् । रक्षणाय च लोकानां नगराद्दक्षिणाश्रितम्

May tangan na lotus sa kamay, winawasak ang lahat ng nagdudulot ng kapahamakan sa mga brāhmaṇa; at upang ingatan ang mga daigdig, nananahan siya sa timog ng lungsod.

Verse 28

सुप्रसन्नं गणाध्यक्षं सिद्धिबुद्धिनमस्कृतम् । सिंदूराभं सुरश्रेष्ठं तीव्रांकुशधरं शुभम्

Payapa at lubhang mapagpala, ang Panginoon ng mga gaṇa—pinararangalan nina Siddhi at Buddhi—kulay-sindur, pinakadakila sa mga diyos, mapalad, may tangan na matalim na ankusa.

Verse 29

शतपुष्पैः शुभैः पुष्पैरर्चितं ह्यमराधिपः । प्रणम्य च महाभक्त्या तुष्टुवु स्तं सुरास्ततः

Ang Panginoon ng mga walang-kamatayan ay sumamba sa kanya sa pamamagitan ng sandaang mapagpalang bulaklak. Pagkaraan, ang mga diyos, yumukod nang may dakilang debosyon, ay nagpuri sa kanya.

Verse 30

देवा ऊचुः । नमस्तेस्तु सुरेशाय गणानां पतये नमः । गजानन नमस्तुभ्यं महादेवाधिदैवत

Wika ng mga diyos: “Pagpupugay sa iyo, O Panginoon ng mga diyos; pagpupugay sa Panginoon ng mga gaṇa. O Gajānana, pagpupugay sa iyo—kataas-taasang kapangyarihang banal ni Mahādeva.”

Verse 31

भक्तिप्रियाय देवाय गणाध्यक्ष नमोस्तु ते । इत्येतैश्च शुभैः स्तोत्रैः स्तूयमानो गणाधिपः । सुप्रीतश्च गणाध्यक्षः तदाऽसौ वाक्यमब्रवीत्

“Pagpupugay sa Iyo, O banal na Panginoong minamahal ng debosyon, O Tagapangulo ng mga Gaṇa!” Sa gayong mapagpalang mga himno, pinuri ang Gaṇādhipa; lubhang nalugod ang Gaṇādhyakṣa at saka nagsalita ng ganito.

Verse 32

गणाध्यक्ष उवाच । तुष्टोऽहं वो सुरा ब्रूत वांछितं च ददामि वः

Sinabi ni Gaṇādhyakṣa: “Nalugod ako sa inyo, O mga deva. Magsalita—anumang inyong ninanais, iyon ay ipagkakaloob ko sa inyo.”

Verse 33

देवा ऊचुः । त्वमत्रस्थो महाभाग कुरु कार्यं च नः प्रभो । धर्मारण्ये च विप्राणां वणिग्जननिवासिनाम्

Sinabi ng mga deva: “O lubhang mapalad na Panginoon, nananahan Ka rito—ganapin Mo ang aming layon, O Guro. Sa Dharmāraṇya, maging tagapagkalinga at tagapagtanggol ng mga brāhmaṇa at ng mga mangangalakal na naninirahan dito.”

Verse 34

ब्रह्मचर्यादियुक्तानां धार्मिकाणां गणेश्वर । वर्णाश्रमेतराणां च रक्षिता भव सर्वदा

O Gaṇeśvara, maging walang hanggan ang Iyong pag-iingat sa mga matuwid—yaong nakatalaga sa brahmacarya at iba pang mga disiplina—at gayundin sa mga nasa labas ng karaniwang kaayusan ng varṇa at āśrama.

Verse 35

त्वत्प्रसादान्महाभाग धनसौख्ययुता द्विजाः । भवंतु सर्वे सततं वणिजश्च महाबलाः

Sa Iyong biyaya, O lubhang mapalad, nawa’y ang mga dvija ay laging pagpalain ng yaman at kaginhawahan; at nawa’y ang mga mangangalakal ay maging palaging malalakas at masagana.

Verse 36

रक्षितव्यास्त्वया देव यावच्चंद्रार्कमेदिनी । एवमस्त्विति सोवादीद्गणनाथो महेश्वरः

“Dapat mo silang ingatan, O Diyos, hangga’t nananatili ang daigdig na may buwan at araw.” At nagsabi siya, “Gayon na nga,” at pumayag si Gaṇanātha, ang dakilang Panginoon.

Verse 37

देवाश्च हर्षमापन्नाः पूजयंति गणाधिपम् । ततो देवा मुदा युक्ताः पुष्पधूपादितर्पणैः

Ang mga deva, napuspos ng galak, ay sumamba kay Gaṇādhipa. Pagkaraan, sa tuwa, naghandog sila ng mga bulaklak, insenso, at iba pang alay na pampasaya.

Verse 38

ये चान्ये मनुजा लोके निर्विघ्नार्थं च पूजयन्

At yaong iba pang mga tao sa daigdig na sumasamba (sa Kanya) upang maging malaya sa mga hadlang—

Verse 39

विवाहोत्सवयज्ञेषु पूर्वमाराधितो भवेत् । धर्मारण्योद्भवानां च प्रसन्नो भव सर्वदा

Sa mga kasalan, pagdiriwang, at mga yajña, siya ang dapat unang payapain at sambahin. At sa mga isinilang sa Dharmāraṇya, maging mapagpala Ka nawa magpakailanman.