Adhyaya 19
Vidyesvara SamhitaAdhyaya 1937 Verses

Pārthiva-Śiva-liṅga-māhātmya (The Excellence of the Earthen Śiva Liṅga)

Ang Adhyaya 19 ay nasa anyong tanong at sagot: hinihiling ng mga ṛṣi kay Sūta na muling ipahayag, sa kapangyarihang nagmula kay Vyāsa, ang pinakamataas na kadakilaan (māhātmya) ng Pārthiva-Māheśa-liṅga, ang Śiva-liṅga na hinuhubog mula sa lupa. Sumagot si Sūta na ito’y paliwanag para sa may karapat-dapat na bhakti, at naglatag ng paghahambing ng iba’t ibang uri ng liṅga, na itinatanghal ang liṅga ng lupa bilang pinakadakila. Ipinapakita ang patotoo ng mga halimbawa: sina Brahmā, Hari (Viṣṇu), mga pantas at Prajāpati ay sumamba sa liṅga ng lupa at natamo ang ninanais; pinalawak pa ito sa mga deva, asura, tao, gandharva, nāga at rākṣasa, na nagpapakita ng bisa sa lahat ng daigdig. Sumunod ang aral ayon sa yuga tungkol sa materyal: hiyas sa Kṛta, ginto sa Tretā, asoge sa Dvāpara, at lupa sa Kali—kaya ang liṅga ng lupa ang pinakaangkop na daluyan sa panahong ito. Iniuugnay rin ito sa teolohiyang Aṣṭamūrti sa pagbibigay-diin sa mūrti ng elemento ng lupa, at sinasabing ang tanging pagtuon sa pagsamba rito ay nagbubunga ng dakilang gantimpala na tulad ng tapas. Sa huli, pinagtitibay ang kataasan sa pamamagitan ng paghahambing: gaya ng pagiging pinuno ni Maheśvara sa mga deva at ng Gaṅgā sa mga ilog, gayon din ang Pārthiva-liṅga bilang pinuno ng lahat ng liṅga.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत चिरंजीव धन्यस्त्वं शिवभक्तिमान् । सम्यगुक्तस्त्वया लिंगमहिमा सत्फलप्रदः

Sinabi ng mga rishi: “O Sūta, O Sūta, nawa’y mabuhay ka nang matagal. Mapalad ka sapagkat ikaw ay deboto ni Śiva. Wasto mong ipinahayag ang kaluwalhatian ng Liṅga—tagapagkaloob ng tunay at mapalad na bunga.”

Verse 2

यत्र पार्थिवमाहेशलिंगस्य महिमाधुना । सर्वोत्कृष्टश्च कथितो व्यासतो ब्रूहि तं पुनः

Sa bahaging iyon, kung saan ang kaluwalhatian ng Māheśa Liṅga na yari sa lupa ay inilarawan bilang pinakadakila sa lahat—mangyaring isalaysay mo muli sa amin, nang ganap at detalyado.

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः सर्वे सद्भक्त्या हरतो खिलाः । शिवपार्थिवलिंगस्य महिमा प्रोच्यते मया

Wika ni Sūta: “O mga pantas, makinig kayong lahat nang may tunay na debosyon, at iwaksi ang bawat pagkalihis ng isip. Ngayon ay ipahahayag ko ang kaluwalhatian ng makalupang (pārthiva) Liṅga ni Śiva.”

Verse 4

उक्तेष्वेतेषु लिंगेषु पार्थिवं लिंगमुत्तमम् । तस्य पूजनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः

Sa mga Liṅga na naipaliwanag, ang makalupang (pārthiva) Liṅga ang pinakadakila. Sa pagsamba rito, O mga brāhmaṇa, marami ang nakaabot sa siddhi at ganap na kaganapan.

Verse 5

हरिर्ब्रह्मा च ऋषयः सप्रजापतयस्तथा । संपूज्य पार्थिवं लिंगं प्रापुःसर्वेप्सितं द्विजाः

Si Hari (Viṣṇu), si Brahmā, ang mga ṛṣi at ang mga Prajāpati rin—matapos sambahin nang wasto ang Liṅgang yari sa lupa (pārthiva)—ay nakamtan, O mga dwija, ang lahat ng kanilang minimithi.

Verse 6

देवासुरमनुष्याश्च गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्येपि बहवस्तं संपूज्य सिद्धिं गताः परम्

Ang mga Deva, Asura, at mga tao—gayundin ang mga Gandharva, Nāga, at Rākṣasa—at marami pang iba; matapos Siyang sambahin nang ganap na paggalang, nakamtan nila ang pinakamataas na siddhi, ang sukdulang kaganapan.

Verse 7

कृते रत्नमयं लिंगं त्रेतायां हेमसंभवम् । द्वापरे पारदं श्रेष्ठं पार्थिवं तु कलौ युगे

Sa Kṛta Yuga, itinakda ang Liṅgang yari sa mga hiyas; sa Tretā Yuga, ang Liṅgang yari sa ginto; sa Dvāpara Yuga, ang pinakamainam ay ang Liṅgang yari sa asoge (mercury); at sa Kali Yuga, inirerekomenda ang Liṅgang yari sa lupa (luwad).

Verse 8

अष्टमूर्तिषु सर्वासु मूर्तिर्वै पार्थिवी वरा । अनन्यपूजिता विप्रास्तपस्तस्मान्महत्फलम्

Sa lahat ng Aṣṭamūrti (walong pagpapakita ni Śiva), ang anyong panglupa (pārthivī) ang tunay na pinakamainam. O mga brāhmaṇa, kapag sinamba ito nang may bhakti na di nahahati, ang pagsasagawa ay nagiging tapas na nagbubunga ng napakalaking biyaya.

Verse 9

यथा सर्वेषु देवेषु ज्येष्ठः श्रेष्ठो महेश्वरः । एवं सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्टमुच्यते

Kung paanong sa lahat ng mga diyos si Mahādeva (Maheśvara) ang pinakamatanda at pinakadakila, gayundin sa lahat ng anyo ng pagsamba sa Liṅga, ang Liṅgang yari sa lupa (pārthiva) ang ipinahahayag na pinakamainam.

Verse 10

यथा नदीषु सर्वासु ज्येष्ठा श्रेष्ठा सुरापगा । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

Kung paanong sa lahat ng ilog, ang Surāpagā (ang makalangit na Gaṅgā) ang itinuturing na pinakamatanda at pinakadakila, gayon din sa lahat ng anyo ng pagsamba sa Liṅga, ang liṅgang yari sa lupa (pārthiva) ang ipinahahayag na pinakamainam.

Verse 11

यथा सर्वेषु मंत्रेषु प्रणवो हि महान्स्मृतः । तथेदं पार्थिवं श्रेष्ठमाराध्यं पूज्यमेव हि

Kung paanong sa lahat ng mantra, ang Praṇava (Oṁ) ang inaalala bilang pinakadakila, gayon din ang liṅgang yari sa lupa (pārthiva) na ito ang pinakamainam—tunay na karapat-dapat sambahin, payapain, at purihin.

Verse 12

यथा सर्वेषु वर्णेषु ब्राह्मणःश्रेष्ठ उच्यते । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

Kung paanong sa lahat ng varṇa, ang Brāhmaṇa ang sinasabing pinakapanguna, gayon din sa lahat ng liṅga, ang liṅgang yari sa lupa (pārthiva) ang ipinahahayag na pinakamainam.

Verse 13

यथा पुरीषु सर्वासु काशीश्रेष्ठतमा स्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

Kung paanong ang Kāśī ay inaalala bilang pinakadakila sa lahat ng banal na lungsod, gayundin sa lahat ng anyo ng Liṅga, ang Liṅgang yari sa lupa (pārthiva) ang ipinahahayag na pinakamainam para sa pagsamba.

Verse 14

यथा व्रतेषु सर्वेषु शिवरात्रिव्रतं परम् । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्थमुच्यते

Kung paanong sa lahat ng mga panata, ang pagtalima sa Śivarātri ang pinakadakila, gayundin sa lahat ng Liṅga, ang Liṅgang yari sa lupa (pārthiva) ang tinatawag na pinakamainam.

Verse 15

यथा देवीषु सर्वासु शैवीशक्तिः परास्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

Kung paanong sa lahat ng mga Diyosa, ang Śaiva-Śakti ay inaalala bilang kataas-taasan, gayon din sa lahat ng anyo ng Liṅga, ang Liṅgang yari sa lupa (pārthiva) ang ipinahahayag na pinakadakila at pinakamainam.

Verse 16

प्रकृत्यपार्थिवं लिंगं योन्यदेवं प्रपूजयेत् । वृथा भवति सा पूजा स्नानदानादिकं वृथा

Kung sasambahin ng sinuman ang Liṅga na sa likas na kalagayan ay hindi yari sa lupa, o sasambahin ang yoni na hindi banal, ang pagsamba ay nagiging walang bunga; gayundin, ang mga kasabay na ritwal—tulad ng paliligo at pagbibigay-limos—ay nawawalan din ng saysay.

Verse 17

पार्थिवाराधनं पुण्यं धन्यमायुर्विवर्धनम् । तुष्टिदं पुष्टिदंश्रीदं कार्यं साधकसत्तमैः

Ang pagsamba sa Liṅga na yari sa lupa (pārthiva) ay banal at mapalad; nagpapahaba ito ng buhay. Nagkakaloob ito ng kasiyahan, lakas na nagpapalusog, at kasaganaan; kaya dapat itong isagawa ng pinakamahuhusay na sādhaka.

Verse 18

यथा लब्धोपचारैश्च भक्त्या श्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्पार्थिवं लिंगं सर्वकामार्थसिद्धिदम्

Sa anumang handog na natamo, at sa debosyong may kalakip na pananampalataya, sambahin ang Liṅga na yari sa lupa (pārthiva) ni Śiva; sapagkat ito’y nagkakaloob ng katuparan ng lahat ng wastong layunin at ninanais.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडे पार्थिवशिवलिंगपूजनमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa loob ng Vidyeśvara Saṃhitā, sa Sādhyasādhana Khaṇḍa—nagtatapos ang ikalabinsiyam na kabanata, na pinamagatang “Paglalahad ng Kaluwalhatian ng Pagsamba sa Liṅga ni Śiva na yari sa lupa.”

Verse 20

त्रिसंध्यं योर्चयंल्लिंगं कृत्वा बिल्वेन पार्थिवम् । दशैकादशकंयावत्तस्य पुण्यफलं शृणु

Pakinggan ang bungang-mapagpala ng taong, sa tatlong sandhyā araw-araw, ay humuhubog ng Liṅga na yari sa lupa (pārthiva) at sumasamba rito gamit ang mga dahon ng bilva, at ipinagpapatuloy ito sa loob ng sampu o labing-isang araw.

Verse 21

अनेनैव स्वदेहेन रुद्र लोके महीयते । पापहं सर्वमर्त्यानां दर्शनात्स्पर्शनादपि

Sa mismong katawang ito, ang tao’y pinararangalan sa daigdig ni Rudra. Siya’y nagiging tagapuksa ng kasalanan ng lahat ng mortal—kahit sa pagtanaw o paghipo lamang.

Verse 22

जीवन्मुक्तः स वैज्ञानी शिव एव न संशयः । तस्य दर्शनमात्रेण भुक्तिर्मुक्तिश्च जायते

Ang pantas na nakaaalam na napalaya habang nabubuhay ay tunay na si Śiva mismo—walang pag-aalinlangan. Sa darśana lamang sa kanya, sumisibol kapwa ang bhukti (pagpapala sa daigdig) at mukti (kalayaan).

Verse 23

शिवं यः पूजयेन्नित्यं कृत्वा लिंगं तु पार्थिवम् । यावज्जीवनपर्यंतं स याति शिवमन्दिरम्

Sinumang araw-araw na sumasamba kay Panginoong Śiva, matapos humubog ng pārthiva-liṅga (Liṅga na yari sa lupa), at ipinagpapatuloy ito hanggang sa wakas ng buhay, ay makararating sa Mandir ni Śiva—sa Kanyang banal na tahanan, sa paglapit sa Panginoon na humahantong sa kalayaan sa pamamagitan ng Kanyang biyaya.

Verse 24

मृडेनाप्रमितान्वर्षाञ्छिवलोकेहि तिष्ठति । सकामः पुनरागत्य राजेन्द्रो भारते भवेत्

Sa biyaya ni Mr̥ḍa (Śiva), ang tao’y mananatili sa daigdig ni Śiva sa di-mabilang na mga taon; at kung may natitirang pagnanasa, muling babalik at magiging makapangyarihang hari sa Bhārata (India).

Verse 25

निष्कामः पूजयेन्नित्यं पार्थिवंलिंगमुत्तमम् । शिवलोके सदा तिष्ठेत्ततः सायुज्यमाप्नुयात्

Ang walang makasariling pagnanasa ay dapat sumamba araw-araw sa dakilang Liṅga na yari sa lupa (pārthiva). Ang debotong iyon ay laging nananahan sa kaharian ni Śiva, at pagkaraan ay nakakamit ang sāyujya—ganap na pakikipag-isa sa Panginoong Śiva.

Verse 26

पार्थिवं शिवलिंगं च विप्रो यदि न पूजयेत् । स याति नरकं घोरं शूलप्रोतं सुदारुणम्

Kung ang isang brāhmaṇa ay hindi sumamba sa Śiva-liṅga na yari sa lupa (pārthiva), siya’y mapupunta sa kakila-kilabot na impiyerno, lubhang malupit, na doo’y ititirik siya sa tridenteng sibat.

Verse 27

यथाकथंचिद्विधिना रम्यं लिंगं प्रकारयेत् । पंचसूत्रविधानां च पार्थिवेन विचारयेत्

Sa anumang paraang makakaya, ayon sa wastong tuntunin, dapat hubugin ang isang marikit na Liṅga. At sa Liṅga na yari sa lupa, dapat pagnilayan at isagawa nang wasto ang itinakdang ayos ng limang ‘sūtra’ (mga simulain ng ritwal).

Verse 28

अखण्डं तद्धि कर्तव्यं न विखण्डं प्रकारयेत् । द्विखण्डं तु प्रकुर्वाणो नैव पूजाफलं लभेत्

Ang bagay na iyon ay dapat panatilihing buo; huwag itong iharap na pira-piraso. Ang gumagawa ng handog na hinati sa dalawa ay hindi makakamit ang bunga ng pagsamba.

Verse 29

रत्नजं हेमजं लिंगं पारदं स्फाटिकं तथा । पार्थिवं पुष्परागोत्थमखंडं तु प्रकारयेत्

Dapat itakda at maayos na itatag para sa pagsamba ang Śiva-liṅga na yari sa hiyas, sa ginto, sa asoge, at gayundin sa kristal; pati ang liṅga na yari sa lupa, ang liṅga na mula sa topaz, at ang liṅga na buo at di napinsala.

Verse 30

अखंडं तु चरं लिंगं द्विखंडमचरं स्मृतम् । खंडाखंडविचारोयं सचराचरयोः स्मृतः

Ang gumagalaw (cara) na Liṅga ay itinuturo bilang ‘akhaṇḍa’, yaong hindi nahahati; samantalang ang di-gumagalaw (acara) na Liṅga ay inaalala bilang ‘dvikhaṇḍa’, yaong may dalawang bahagi. Ang pag-uuring ito ng hati at di-hati ay sinasabi kaugnay ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 31

वेदिका तु महाविद्या लिंगं देवो महेश्वरः । अतो हि स्थावरे लिंगे स्मृता श्रेष्ठादिखंडिता

Ang vedikā (altar) ay tunay na ang Dakilang Karunungan (Mahāvidyā), at ang Liṅga ay ang Diyos—si Mahādeva Maheśvara mismo. Kaya, sa Liṅga na nakapirmi at naitindig, itinuturo na ang kataasan ay nahahati sa mga antas, na nagsisimula sa ‘pinakamainam’.

Verse 32

द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं हि विधानतः । अखंडं जंगमं प्रोक्तंश् ऐवसिद्धान्तवेदिभिः

Ayon sa itinakdang tuntunin, ang di-gumagalaw (sthāvara) na Liṅga ay dapat likhain na may dalawang bahagi; ngunit ang gumagalaw (jaṅgama) na Liṅga ay ipinahahayag ng mga nakaaalam ng Siddhānta na iisa, buo at di-nahahati (akhaṇḍa).

Verse 33

द्विखंडं तु चरां लिंगं कुर्वन्त्यज्ञानमोहिताः । नैव सिद्धान्तवेत्तारो मुनयः शास्त्रकोविदाः

Dahil sa pagkahibang ng kamangmangan, may ilan na hinahati sa dalawang bahagi ang naililipat na Liṅga. Ngunit ang mga muni na nakaaalam ng Siddhānta, yaong tunay na bihasa sa mga śāstra, ay hindi tumatanggap ng gayong gawain.

Verse 34

अखंडं स्थावरं लिंगं द्विखंडं चरमेव च । येकुर्वन्तिनरामूढानपूजाफलभागिनः

Ang nakapirming Liṅga (sthāvara) ay dapat buo at di-biyak; ang naililipat na Liṅga (cara) ay maaaring gawin sa dalawang bahagi. Yaong mga nalilinlang na tao na gumagawa ng salungat dito ay hindi karapat-dapat sa bunga ng pagsamba.

Verse 35

तस्माच्छास्त्रोक्तविधिना अखंडं चरसंज्ञकम् । द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं परया मुदा

Kaya nga, ayon sa paraang itinuro ng mga śāstra, dapat likhain ang Liṅga na di-nahahati na tinatawag na “cara”; at dapat ding likhain, sa sukdulang debosyon at galak, ang Liṅga na may dalawang bahagi na itinatag bilang “sthāvara.”

Verse 36

अखंडे तु चरे पूजा सम्पूर्णफलदायिनी । द्विखंडे तु चरे पूजामहाहानिप्रदा स्मृता

Ang pagsamba sa Liṅga na buo at di-biyak ay nagkakaloob ng ganap na bunga. Ngunit ang pagsamba na ginagawa sa anyong basag o nahahati ay itinuturing na nagdudulot ng malaking kawalan (ng bisa at meritong espirituwal).

Verse 37

अखंडे स्थावरे पूजा न कामफलदायिनी । प्रत्यवायकरी नित्यमित्युक्तं शास्त्रवेदिभिः

Ipinahayag ng mga nakaaalam sa mga śāstra na ang pagsamba sa isang di-naputol at nakapirming liṅga ay hindi nagbibigay ng ninanais na bunga; sa halip, ito’y laging nagiging sanhi ng pagkukulang sa ritwal (pratyavāya).

Frequently Asked Questions

A theological argument of comparative excellence is presented: Sūta, responding to the sages, asserts that among liṅga types the pārthiva liṅga is supreme, supporting the claim by exemplary precedent (Brahmā, Viṣṇu, ṛṣis, Prajāpatis) and by analogical ranking (Śiva among devas; Gaṅgā among rivers).

The chapter’s rahasya is the alignment of material form with cosmic time: earth (pārthiva) becomes the Kali-yuga-appropriate medium, implying that accessibility and immediacy of ritual contact are themselves theological principles; the liṅga here signifies a universally available locus for siddhi when worship is exclusive and devotionally grounded.

Śiva is highlighted primarily as Maheśvara/Viśveśvara accessed through the pārthiva-liṅga; within the aṣṭamūrti framework the pārthivī mūrti is singled out as superior. Gaurī is not foregrounded in the sampled verses for this chapter.