Śivakṣetra–Tīrtha–Māhātmya (The Salvific Function of Shiva’s Sacred Domains)

Verse 1

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः प्राज्ञाः शिवक्षेत्रं विमुक्तिदम् । तदागमांस्ततो वक्ष्ये लोकरक्षार्थमेव हि

Sinabi ni Sūta: “Makinig kayo, O marurunong na mga ṛṣi, tungkol sa banal na Śiva-kṣetra, ang nagbibigay ng kalayaan (mokṣa). Kaya ngayo’y ipahahayag ko ang mga kaugalian at āgama nito, tunay nga para sa pag-iingat ng daigdig.”

Verse 2

पंचाशत्कोटिविस्तीर्णा सशैलवनकानना । शिवाज्ञया हि पृथिवी लोकं धृत्वा च तिष्ठति

Sa lawak na limampung koṭi, napapalamutian ng mga bundok, gubat at kakahuyan; ang Daigdig na ito, sa utos ni Śiva lamang, ay nagdadala sa mga daigdig at nananatiling matatag.

Verse 3

तत्र तत्र शिवक्षेत्रं तत्र तत्र निवासिनाम् । मोक्षार्थं कृपया देवः क्षेत्रं कल्पितवान्प्रभुः

Sa bawat dako ay may banal na kṣetra ni Śiva para sa mga naninirahan doon. Para sa kalayaan (mokṣa), ang Panginoon, sa habag, ay nagtatag ng gayong mga banal na pook.

Verse 4

परिग्रहादृषीणां च देवानां परिग्रहात् । स्वयंभूतान्यथान्यानि लोकरक्षार्थमेव हि

Tunay nga, sa mga kaloob na iginawad sa mga ṛṣi at sa mga karapatang ibinigay sa mga deva, may mga pag-aayos na lumilitaw—kusang-loob at sa iba pang itinakdang paraan—tanging para sa pag-iingat at pagpapanatili ng mga daigdig.

Verse 5

तीर्थे क्षेत्रे सदाकार्यं स्नानदानजपादिकम् । अन्यथा रोगदारिद्र य्मूकत्वाद्याप्नुयान्नरः

Sa tīrtha (banal na tawiran) at sa kṣetra (sagradong pook), dapat laging isagawa ang mga gawaing-dharma gaya ng banal na pagligo, pagbibigay-dāna, at pagbigkas ng mantra (japa), at iba pa. Kung hindi, maaaring danasin ng tao ang mga kapighatiang tulad ng sakit, karalitaan, maging ang pagkapiit ng pananalita, at iba pa.

Verse 6

अथास्मिन्भारते वर्षे प्राप्नोति मरणं नरः । स्वयंभूस्थानवासेन पुनर्मानुष्यमाप्नुयात्

Ngayon, kung ang isang tao ay mamatay sa lupain ng Bhārata, kung siya’y nanahan sa Svayambhū-sthāna—ang sariling nahayag na tahanan ni Śiva—makakamtan niya muli ang kapanganakang-tao, at babalik sa katawan na angkop para sa panibagong pagsisikap sa landas espirituwal.

Verse 7

क्षेत्रे पापस्य करणं दृढं भवति भूसुराः । पुण्यक्षेत्रे निवासे हि पापमण्वपि नाचरेत्

O mga brahmin, sa loob ng sagradong kṣetra, ang paggawa ng kasalanan ay nagiging pagkukulang na mahigpit ang pagkakabigkis. Kaya, habang naninirahan sa puṇya-kṣetra, huwag gumawa ng kasalanan kahit katiting man.

Verse 8

येन केनाप्युपायेन पुण्यक्षेत्रे वसेन्नरः । सिंधोः शतनदीतीरे संति क्षेत्राण्यनेकशः

Sa anumang paraang maaari, ang tao ay dapat manirahan sa banal na pook ng paglalakbay-diyos (puṇya-kṣetra). Sa pampang ng Ilog Sindhu, sa Śatanadī-tīra, naroon ang maraming ganitong sagradong kṣetra.

Verse 9

सरस्वती नदी पुण्या प्रोक्ता षष्टिमुखा तथा । तत्तत्तीरे वसेत्प्राज्ञः क्रमाद्ब्रह्मपदं लभेत्

Ang banal na Ilog Sarasvatī ay ipinahayag na lubhang mapagpala at may dakilang bisa, at sinasabing may animnapung “bibig” (mga sangang-agos). Ang marunong na nananahan nang sunod-sunod sa iba’t ibang pampang nito, ayon sa wastong kaayusan, ay makakamit ang kalagayan ng Brahman, ang pinakamataas na hantungan ng paglaya.

Verse 10

हिमवद्गिरिजा गंगा पुण्या शतमुखा नदी । तत्तीरे चैव काश्यादिपुण्यक्षेत्राण्यनेकशः

Ang Gaṅgā, na isinilang mula sa kabundukang Himālaya, ay isang lubhang banal na ilog na may sandaang agos. Sa kanyang mga pampang, tunay na naroon ang maraming banal na pook ng paglalakbay—mula sa Kāśī—na nagkakaloob ng kabanalan at kadalisayan.

Verse 11

तत्र तीरं प्रशस्तं हि मृगे मृगबृहस्पतौ । शोणभद्रो दशमुखः पुण्योभीष्टफलप्रदः

Doon, tunay na may isang lubhang pinupuring banal na pampang ng ilog, na kaugnay ng tanda ng buwan na Mṛga at ng bituing Mṛga-bṛhaspati. Ang banal na pook na iyon—Śoṇabhadrā, ang “Sampung-Mukha”—ay sukdulang mapagpala at nagkakaloob ng ninanais na bunga sa mga deboto.

Verse 12

तत्र स्नानोपवासेन पदं वैनायकं लभेत् । चतुर्वींशमुखा पुण्या नर्मदा च महानदी

Doon, sa pamamagitan ng banal na pagligo at pag-aayuno (upavāsa), natatamo ng tao ang kalagayang sagrado na kaugnay ni Vaināyaka (Panginoong Gaṇeśa). Ang banal na Narmadā, ang dakilang ilog, ay sukdulang mapagpala at pinupuri bilang “dalawampu’t apat ang bibig,” na may maraming daanang nagpapabanal.

Verse 13

तस्यां स्नानेन वासेन पदं वैष्णवमाप्नुयात् । तमसा द्वादशमुखा रेवा दशमुखा नदी

Sa pagligo sa kanyang tubig at paninirahan doon, natatamo ang kalagayang Vaiṣṇava (ang pinagpalang dako ni Viṣṇu). Ang ilog Tamasā ay sinasabing “labindalawa ang bibig,” at ang Revā (Narmadā) ay ilog na “sampu ang bibig,” na nahahati sa maraming agos.

Verse 14

गोदावरी महापुण्या ब्रह्मगोवधनाशिनी । एकविंशमुखा प्रोक्ता रुद्र लोकप्रदायिनी

Ang Godāvarī ay lubhang banal, pumupuksa sa kasalanan ng pagpatay sa brahmana at pagpatay sa baka. Siya’y ipinahayag na “may dalawampu’t isang bibig,” at ipinagkakaloob niya ang daigdig ni Rudra (tahanan ni Śiva).

Verse 15

कृष्णवेणी पुण्यनदी सर्वपापक्षयावहा । साष्टादशमुखाप्रोक्ता विष्णुलोकप्रदायिनी

Ang Kṛṣṇaveṇī ay isang banal na ilog, tagapagpawi ng lahat ng kasalanan. Siya’y ipinahayag na “may labingwalong bibig” (mga sanga), at ipinagkakaloob niya ang pag-abot sa kahariang makalangit ni Viṣṇu.

Verse 16

तुंगभद्रा दशमुखा ब्रह्मलोकप्रदायिनी । सुवर्णमुखरी पुण्या प्रोक्ता नवमुखा तथा

Ang ilog na Tuṅgabhadrā ay sinasabing “may sampung bibig,” na nagkakaloob ng pag-abot sa Brahmaloka. Ang banal na Suvarṇamukharī naman ay ipinahahayag ding “may siyam na bibig.”

Verse 17

तत्रैव सुप्रजायंते ब्रह्मलोकच्युतास्तथा । सरस्वती च पंपा च कन्याश्वेतनदी शुभा

Doon din, yaong mga nalaglag mula sa Brahmaloka ay muling isinisilang sa lubhang mapalad na paraan. Doon din sumisibol ang mga banal na ilog—Sarasvatī, Pampā, at ang pinagpalang Kanyā-Śvetanadī.

Verse 18

एतासां तीरवासेन इंद्र लोकमवाप्नुयात् । सह्याद्रि जा महापुण्या कावेरीति महानदी

Sa paninirahan sa mga pampang ng mga banal na tubig na ito, maaaring marating ang makalangit na daigdig ni Indra. Ipinanganak mula sa kabundukang Sahya, ang dakilang ilog na lubhang mapagpala ay tinatawag na Kāverī.

Verse 19

सप्तविंशमुखा प्रोक्ता सर्वाभीष्टं प्रदायिनी । तत्तीराः स्वर्गदाश्चैव ब्रह्मविष्णुपदप्रदाः

Ipinahayag na siya’y may dalawampu’t pitong “mukha” (mga anyo) at nagbibigay ng lahat ng minimithing biyaya. Ang mga banal na tīrtha sa kanyang mga pampang ay nagkakaloob ng langit, at maging ng dakilang kalagayang natamo nina Brahmā at Viṣṇu.

Verse 20

शिवलोकप्रदा शैवास्तथाऽभीष्टफलप्रदाः । नैमिषे बदरे स्नायान्मेषगे च गुरौ रवौ

Ang mga pagtalimaing Śaiva na ito ay nagkakaloob ng kaharian ni Śiva (Śivaloka) at nagbibigay rin ng minimithing bunga. Dapat maligo sa Naimiṣa at sa Badarī, at gayundin kapag ang Araw ay nasa Meṣa, at sa isang Linggo na tumatapat sa Huwebes.

Verse 21

ब्रह्मलोकप्रदं विद्यात्ततः पूजादिकं तथा । सिंधुनद्यां तथा स्नानं सिंहे कर्कटगे रवौ

Alamin na ang gayong pagsamba at ang mga kasunod na ritwal ay nagkakaloob ng pag-abot sa daigdig ni Brahmā. Gayundin, ang pagligo sa Ilog Sindhu kapag ang Araw ay nasa Leo at (ang Buwan) ay nasa Cancer ay ipinahahayag na lubhang mapagpala at may dakilang bisa.

Verse 22

केदारोदकपानं च स्नानं च ज्ञानदं विदुः । गोदावर्यां सिंहमासे स्नायात्सिंहबृहस्पतौ

Nalalaman ng marurunong na ang pag-inom ng banal na tubig ng Kedāra at ang pagligo (sa tubig na iyon) ay kapwa nagkakaloob ng kaalamang espirituwal. Gayundin, dapat maligo sa Ilog Godāvarī sa buwan ng Siṃha (Leo), lalo na kapag si Bṛhaspati (Jupiter) ay nasa Siṃha—dakilang kabutihang-loob ang bunga nito.

Verse 23

शिवलोकप्रदमिति शिवेनोक्तं तथा पुरा । यमुनाशोणयोः स्नायाद्गुरौ कन्यागते रवौ

Kaya noong unang panahon, ipinahayag ni Panginoong Śiva na ito’y nagkakaloob ng sariling kaharian ni Śiva. Dapat maligo sa tagpuan ng Yamunā at Śoṇa kapag si Bṛhaspati (Jupiter) ay nasa Virgo at ang Araw ay pumasok din sa Virgo—isang gawaing pinupuri na umaakay sa kaluluwa tungo sa tahanan ni Śiva.

Verse 24

धर्मलोके दंतिलोके महाभोगप्रदं विदुः । कावेर्यां च तथास्नायात्तुलागे तु रवौ गुरौ

Ipinahahayag nila na ang banal na pagligo at pagtalima sa Dharmaloka at Dantiloka ay nagkakaloob ng dakilang kasaganaan at mapalad na gantimpala. Gayundin, dapat maligo sa ilog Kāverī—lalo na kapag ang Araw at si Guru (Jupiter) ay nasa Tula (Libra)—sapagkat ang pagligong iyon ay lubhang mabiyaya.

Verse 25

विष्णोर्वचनमाहात्म्यात्सर्वाभीष्टप्रदं विदुः । वृश्चिके मासि संप्राप्ते तथार्के गुरुवृश्चिके

Nalalaman nila na, dahil sa kadakilaan ng pananalita ni Viṣṇu, ito’y nagiging tagapagkaloob ng lahat ng ninanais—lalo na kapag dumating na ang buwan ng Vṛścika, at kapag ang Araw at si Guru (Jupiter) ay kapwa nasa Vṛścika.

Verse 26

नर्मदायां नदीस्नानाद्विष्णुलोकमवाप्नुयात् । सुवर्णमुखरीस्नानं चापगे च गुरौ रवौ

Ang sinumang maligo sa banal na ilog Narmadā ay makakamit ang makalangit na daigdig ni Viṣṇu. At ang pagligo sa Suvarṇamukharī, gayundin sa sagradong ilog (Gaṅgā), lalo na tuwing Huwebes (araw ni Guru) at Linggo (araw ni Ravi), ay nagdudulot ng nasabing gantimpalang banal.

Verse 27

शिवलोकप्रदमिति ब्राह्मणो वचनं यथा । मृगमासि तथा स्नायाज्जाह्नव्यां मृगगे गुरौ

Gaya ng pahayag ng Brāhmaṇa na ito’y nagkakaloob ng daigdig ni Śiva (Śiva-loka), gayon din—kapag ang Araw ay nasa Mṛga, nararapat maligo sa Jāhnavī (Gaṅgā) sa araw ng Huwebes, kapag ang Buwan ay nasa Mṛga rin; ang ganitong pagsasagawa ay umaakay sa deboto tungo sa Śiva-loka.

Verse 28

शिवलोकप्रदमिति ब्रह्मणो वचनं यथा । ब्रह्मविष्ण्वोः पदे भुक्त्वा तदंते ज्ञानमाप्नुयात्

Gaya ng pahayag ni Brahmā na ito’y “nagkakaloob ng Śiva-loka,” gayon din—pagkaraang malasap ang dakilang kalagayan nina Brahmā at Viṣṇu, sa wakas ay matatamo ang tunay na kaalamang nagpapalaya (jñāna). Ang biyaya ni Śiva’y hindi lamang sa mataas na langit, kundi nagwawakas sa jñāna na lampas sa pagkagapos.

Verse 29

गंगायां माघमासे तु तथाकुंभगते रवौ । श्राद्धं वा पिंडदानं वा तिलोदकमथापिवा

Sa Gaṅgā, lalo na sa buwan ng Māgha, at kapag ang Araw ay nasa Kumbha (Aquarius), maging śrāddha man, pag-aalay ng piṇḍa, o kahit paghandog ng tilodaka (tubig na may linga), ang mga gawaing ito’y nagiging dakilang kabutihan.

Verse 30

वंशद्वयपितृणां च कुलकोट्युद्धरं विदुः । कृष्णवेण्यां प्रशंसंति मीनगे च गुरौ रवौ

Ipinahahayag ng mga pantas na ito’y paraan upang iangat ang mga Pitṛ ng dalawang angkan at tubusin ang napakaraming pamilya. Lalong pinupuri ito kapag ang Buwan ay nasa Kṛṣṇā-veṇī, at kapag ang Araw ay nasa Pisces habang si Guru (Bṛhaspati) ay nasa sarili niyang tanda.

Verse 31

तत्तत्तीर्थे च तन्मासि स्नानमिंद्र पदप्रदम् । गंगां वा सह्यजां वापि समाश्रित्य वसेद्बुधः

Ang pagligo sa nararapat na tīrtha sa takdang banal na buwan ay nagkakaloob ng katayuang tulad ni Indra. Ang marunong na deboto ni Śiva ay dapat manirahan na kumakalinga sa pampang ng Gaṅgā o sa ilog na isinilang mula sa kabundukang Sahya, namumuhay sa disiplin ng bhakti.

Verse 32

तत्कालकृतपापस्य क्षयो भवति निश्चितम् । रुद्र लोकप्रदान्येव संति क्षेत्राण्यनेकशः

Tiyak ang pagkapawi ng mga kasalanang nagawa hanggang sa sandaling iyon. Tunay ngang may maraming banal na kṣetra na nagkakaloob ng pag-abot sa daigdig ni Rudra (Rudra-loka).

Verse 33

ताम्रपर्णी वेगवती ब्रह्मलोकफलप्रदे । तयोस्तीरे हि संत्येव क्षेत्राणि स्वर्गदानि च

Ang mga ilog na Tāmraparṇī at Vegavatī ay nagkakaloob ng bunga ng pag-abot sa Brahmaloka. Tunay, sa kanilang mga pampang ay may mga banal na kṣetra na nagbibigay rin ng langit.

Verse 34

संति क्षेत्राणि तन्मध्ये पुण्यदानि च भूरिशः । तत्र तत्र वसन्प्राज्ञस्तादृशं च फलं लभेत्

Sa loob nito ay may maraming banal na kṣetra, na nagkakaloob ng saganang kabutihang-loob. Ang marunong na naninirahan sa mga pook na iyon, bawat isa ayon sa sarili nitong paraan, ay nakakamit ang katumbas na bunga—ayon sa kabanalan at disiplina ng banal na kṣetra.

Verse 35

सदाचारेण सद्वृत्त्या सदा भावनयापि च । वसेद्दयालुः प्राज्ञो वै नान्यथा तत्फलं लभेत्

Sa mabuting asal, marangal na pagkatao, at palagiang wastong pagninilay, ang mahabagin at marunong ay dapat mamuhay. Sa ibang paraan ay hindi makakamit ang bungang iyon.

Verse 36

पुण्यक्षेत्रे कृतं पुण्यं बहुधा ऋद्धिमृच्छति । पुण्यक्षेत्रे कृतं पापं महदण्वपि जायते

Ang kabutihang ginawa sa banal na kṣetra ay lumalago at dumarami nang sari-sari. Gayundin, ang kasalanang nagawa sa banal na pook, kahit munting-munti, ay nagiging napakalaki.

Verse 37

तत्कालं जीवनार्थश्चेत्पुण्येन क्षयमेष्यति । पुण्यमैश्वर्यदं प्राहुः कायिकं वाचिकं तथा

Kung ang hanap ay kabuhayan para lamang sa sandaling kasalukuyan, ang gayong buhay ay madaling mauubos sa (pawang) kabutihang-loob na bunga ng merito. Ipinahahayag ng marurunong na ang puṇya ay tunay na nagbibigay ng kasaganaan—maging ito’y ginawa sa pamamagitan ng katawan o ng pananalita.

Verse 38

मानसं च तथा पापं तादृशं नाशयेद्द्विजाः । मानसं वज्रलेपं तु कल्पकल्पानुगं तथा

O mga ipinanganak na makalawa, kung paanong napapawi ang panlabas na kasalanan, gayon din napapawi ang kasalanang nasa isip. Ngunit ang “baluting matigas na parang vajra” ng isipan—na tumigas sa paglipas ng mga kapanahunan at mga kapanahunan—ay dapat ding matunaw (sa patuloy na pagsasanay na nakatuon kay Śiva at sa Kanyang biyaya).

Verse 39

ध्यानादेव हि तन्नश्येन्नान्यथा नाशमृच्छति । वाचिकं जपजालेन कायिकं कायशोषणात्

Tunay na sa pamamagitan lamang ng pagninilay (dhyāna) ito napapawi; sa iba pang paraan ay hindi ito nagwawakas. Ang kasalanang sa salita ay nalilipol sa pamamagitan ng salimuot ng japa, at ang kasalanang sa katawan ay sa pamamagitan ng tapas—pagdidisiplina at pagpipigil na wari’y “nagpapatuyo” sa katawan.

Verse 40

दानाद्धनकृतं नश्येन्नाऽन्यथाकल्पकोटिभिः । क्वचित्पापेन पुण्यं च वृद्धिपूर्वेण नश्यति

Ang yamang naipon ay tunay na nauubos lamang sa pamamagitan ng pagbibigay (dāna)—hindi sa ibang paraan, kahit sa paglipas ng milyun-milyong kalpa. Gayunman, sa ilang pagkakataon, ang kabutihang bunga (puṇya) ay nasisira rin ng kasalanan; ito’y napaparam matapos munang lumaki (na wari’y dumami).

Verse 41

बीजांशश्चैव वृद्ध्यंशो भोगांशः पुण्यपापयोः । ज्ञाननाश्यो हि बीजांशो वृद्धिरुक्तप्रकारतः

Sa kabutihan at kasamaan, may “bahaging binhi,” “bahaging paglago,” at “bahaging pagdanas ng bunga.” Ang bahaging binhi ay napapawi ng mapagpalayang kaalaman (jñāna), samantalang ang bahaging paglago ay umuusad ayon sa paraang naipaliwanag na.

Verse 42

भोगांशो भोगनाश्यस्तु नान्यथा पुण्यकोटिभिः । बीजप्ररोहे नष्टे तु शेषो भोगाय कल्पते

Ang bahagi ng karma na nagsimula nang magbunga bilang karanasan (bhoga) ay nauubos lamang sa pamamagitan ng mismong pagdanas—hindi sa ibang paraan, kahit pa sa napakaraming gawaing may-bisa. Ngunit kapag winasak ang binhi at usbong ng karma, ang natitira ay nagiging angkop na lamang na ‘maubos’ bilang nalalabing karanasan, nang hindi na lumilikha ng panibagong pagkagapos.

Verse 43

देवानां पूजया चैव ब्रह्मणानां च दानतः । तपोधिक्याच्च कालेन भोगः सह्यो भवेन्नृणाम् । तस्मात्पापमकृत्वैव वस्तव्यं सुखमिच्छता

Sa pagsamba sa mga diyos, sa pagbibigay-dana sa mga brāhmaṇa, at sa pagdami ng tapas sa paglipas ng panahon, nagiging matitiis ng tao ang mga pag-enjoy sa daigdig. Kaya ang naghahangad ng tunay na kaligayahan ay dapat mamuhay nang hindi gumagawa ng kasalanan.