
Ang Adhyaya 4 ay inihahanay bilang sunod-sunod na pagpapasa ng awtoridad: humiling ang mga rishi ng panibagong paliwanag, kaya isinalaysay ni Sūta kung paanong tinanong ng guro niyang si Vyāsa si Sanatkumāra—ang walang kapanganakan at ganap na nakaaalam. Paksa nito ang prabhāva (mabisang kapangyarihan) ng Śiva-māyā: bagaman ang mahimā ni Śiva ay lumalaganap sa buong jagat, nalilinlang ang mga nilalang kapag “inaagaw” ng māyā ang kaalaman, kaya lumilitaw ang pagkamarami, pagkakaiba-iba, at sari-saring līlā. Itinatampok ni Sanatkumāra na ang pagdinig sa salaysay na Śāṃkarī ay likas na nakapagliligtas: ang śravaṇa ay nagbubunga ng bhakti kay Śiva at nagbabaligtad ng kamangmangan. Sa wakas, kinikilala si Śiva bilang Sarveśvara at Sarvātmā, at ang Kanyang para mūrti ay may tatlong tungkulin—Brahmā, Viṣṇu, Īśvara—na inuugnay sa sagisag ng liṅga (triliṅgā, liṅgarūpiṇī) upang ipahiwatig ang iisang katotohanan sa likod ng maraming anyo.
Verse 1
मुनय ऊचुः । ताततात महाभाग धन्यस्त्वं हि महामते । अद्भुतेयं कथा शंभोः श्राविता परभक्तिदा
Sinabi ng mga pantas: “O kagalang-galang, o kagalang-galang—mapalad at marangal ka, O dakila ang pag-iisip. Ang kamangha-manghang salaysay tungkol kay Śambhu ay naibigkas sa amin, at ito’y nagkakaloob ng sukdulang debosyon.”
Verse 2
पुनर्ब्रूहि कथां शंभोर्व्यास प्रश्नानुसारतः । सर्वज्ञस्त्वं व्यासशिष्यः शिवतत्त्वविचक्षणः
O Vyāsa, isalaysay mong muli ang banal na salaysay tungkol kay Śambhu, ayon sa mga tanong na inihain. Ikaw ay lubos na nakaaalam—alagad ni Vyāsa—at may malinaw na pag-unawa sa tattva, ang tunay na prinsipyo ni Śiva.
Verse 3
सूत उवाच । एवमेव गुरुर्व्यासः पृष्टवान्मेऽजसंभवम् । सनत्कुमारं सर्वज्ञं शिवभक्तं मुनीश्वरम्
Sinabi ni Sūta: “Gayon din, ang aking guro na si Vyāsa ay nagtanong sa akin—(at gayundin) sa sariling-sinilang na Brahmā—at (nagtanong din) kay Sanatkumāra, ang lubos na nakaaalam, panginoon sa mga pantas, at tapat na deboto ni Śiva.”
Verse 4
इति श्रीशिवमहापुराणे पंचम्यामुमासंहितायां शिवमायाप्रभाववर्णनं नाम चतुर्थो ऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalimang Aklat—ang Umāsaṃhitā—nagtatapos ang Ikaapat na Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kapangyarihan at Pagpapakita ng Māyā ni Śiva.”
Verse 5
पुनर्ब्रूहि महादेव महिमानं विशेषतः । श्रद्धा च महती श्रोतुं मम तात प्रवर्द्धते
O Mahādeva, pakiusap, magsalita kang muli—lalo na nang mas masinsin—tungkol sa Iyong kaluwalhatian. Mahal kong ama, ang aking malalim na pananampalataya sa pakikinig ay patuloy na lumalago.
Verse 6
महिम्ना येन शंभोस्तु येये लोके विमोहिताः । मायया ज्ञानमाहृत्य नानालीलाविहारिणः
Dahil sa kadakilaan ni Śambhu, ang mga nilalang sa daigdig ay nalilinlang. Sa pamamagitan ng Kanyang Māyā, nahihila palayo ang tunay na kaalaman, at sila’y gumagala, naglalaro sa di-mabilang na anyo ng makamundong lila.
Verse 7
सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे शांकरीं सुखदां कथाम् । तस्याः श्रवणमात्रेण शिवे भक्तिः प्रजायते
Wika ni Sanatkumāra: “Makinig ka, O Vyāsa na may dakilang talino, sa salaysay na Śāṃkarī na nagbibigay-galak. Sa pagdinig pa lamang nito, isinisilang ang debosyon kay Śiva.”
Verse 8
शिवस्सर्वेश्वरो देवस्सर्वात्मा सर्वदर्शनः । महिम्ना तस्य सर्वं हि व्याप्तं च सकलं जगत्
Si Śiva ang Panginoon ng lahat, ang kataas-taasang Deva—ang panloob na Sarili ng lahat ng nilalang, at ang Saksi na nakakakita ng lahat. Tunay, sa Kanyang kamahalan, ang buong sansinukob ay napupuno at napangangalagaan sa lahat ng dako.
Verse 9
शिवस्यैव परा मूर्तिर्ब्रह्मविष्ण्वीश्वरात्मिका । सर्वभूतात्मभूताख्या त्रिलिंगा लिंगरूपिणी
Tunay nga, ang Kataas-taasang Anyo ni Śiva ay yaong mismong Sarili ng Brahmā, Viṣṇu, at Īśvara. Kilala bilang Panloob na Sarili ng lahat ng nilalang, ang Kataas-taasang Katotohanang iyon ay ang “tatluhang-liṅga” at nahahayag bilang mismong anyo ng Liṅga.
Verse 10
देवानां योनयश्चाष्टौ मानुषी नवमी च या । तिरश्चां योनयः पंच भवंत्येवं चतुर्द्दश
Sa mga deva ay may walong uri ng kapanganakang mula sa sinapupunan; ang kapanganakan ng tao ang ikasiyam; at sa mga hayop ay may limang uri—kaya sa ganitong paraan ay may labing-apat na uri ng kapanganakang may katawan.
Verse 11
भूता वा वर्तमाना वा भविष्याश्चैव सर्वश । शिवात्सर्वे प्रवर्तंते लीयंते वृद्धिमागताः
Ang lahat ng nilalang—sa nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap—ay nagmumula kay Śiva lamang. Paglaki at matapos ang kanilang takdang landas, muli silang nalulusaw at nagbabalik sa Kanya.
Verse 12
ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रचन्द्राणां देवदानवभोगिनाम् । गंधर्वाणां मनुष्याणामन्येषां वापि सर्वशः
Para kina Brahmā, Indra, Upendra (Viṣṇu), at sa Buwan; para sa mga deva, mga asura, at mga nilalang na ahas (nāga); para sa mga Gandharva at mga tao—at tunay, para sa lahat ng iba pa sa lahat ng dako—ang katotohanang ito ay umiiral sa bawat paraan.
Verse 13
बंधुर्मित्रमथाचार्य्यो रक्षन्नेताऽर्थवान्गुरुः । कल्पद्रुमोऽथ वा भ्राता पिता माता शिवो मतः
Si Śiva ay itinuturing na kamag-anak at kaibigan, bilang guro at tagapagtanggol na gabay, bilang mapagpala at mapagkaloob na Guru ng tunay na kasaganaan. Siya rin ay tulad ng punong tumutupad ng hiling—tunay na gaya ng kapatid, ama, at ina.
Verse 14
शिवस्सर्वमयः पुंसां स्वयं वेद्यः परात्परः । वक्तुं न शक्यते यश्च परं चानु परं च यत्
Si Śiva ay sumasaklaw sa lahat para sa lahat ng nilalang; Siya’y dapat mapagtanto sa sarili at higit pa sa pinakamataas. Hindi Siya tunay na maipapahayag sa salita—Siya ang Kataas-taasan, at Siya rin ang lampas pa sa Kataas-taasan.
Verse 15
तन्माया परमा दिव्या सर्वत्र व्यापिनी मुने । तदधीनं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्
O pantas, ang Kaniyang Māyā ay kataas-taasan at banal, laganap sa lahat ng dako. Sa kapangyarihang iyon nakasalalay ang buong sansinukob—kasama ang mga deva, asura, at sangkatauhan.
Verse 16
कामेन स्वसहायेन प्रबलेन मनोभुवा । सर्वः प्रधर्षितो वीरो विष्ण्वादिः प्रबलोऽपि हि
Sa pamamagitan ni Kāma—na tinulungan ng sarili niyang makapangyarihang kakampi, ang isinilang sa isip—napasuko ang bawat bayani; tunay, maging ang mga makapangyarihan mula kay Viṣṇu, bagaman malakas, ay napasailalim.
Verse 17
शिवमायाप्रभावेणाभूद्धरिः काममोहितः । परस्त्रीधर्षणं चक्रे बहुवारं मुनीश्वर
O panginoon ng mga pantas, dahil sa makapangyarihang bisa ng Māyā ni Śiva, si Hari (Viṣṇu) ay nalinlang ng pagnanasa; at paulit-ulit na gumawa ng kahihiyan: paglapastangan sa asawa ng iba.
Verse 18
इन्द्रस्त्रिदशपो भूत्वा गौतमस्त्रीविमोहितः । पापं चकार दुष्टात्मा शापं प्राप मुनेस्तदा
Si Indra, ang panginoon ng tatlumpu’t tatlong diyos, ay nahumaling sa asawa ni Gautama. Ang masamang-loob na iyon ay gumawa ng kasalanan at tumanggap ng sumpa mula sa pantas.
Verse 19
पावकोऽपि जगच्छ्रेष्ठो मोहितश्शिवमायया । कामाधीनः कृतो गर्वात्ततस्तेनैव चोद्धृतः
Maging si Pavaka (Agni), na itinuturing na pinakadakila sa mga kapangyarihan ng daigdig, ay nalinlang ng Māyā ni Śiva. Dahil sa pagmamataas, siya’y napasailalim sa pagnanasa; at pagkatapos, sa mismong kapangyarihang iyon ng Panginoon, siya’y muling itinaas at iniligtas.
Verse 20
जगत्प्राणोऽपि गर्वेण मोहितश्शिवमायया । कामेन निर्जितो व्यासश्चक्रेऽन्यस्त्रीरतिं पुरा
Maging si Vyāsa—na tila hininga ng buhay ng sanlibutan—ay minsang nalinlang ng Māyā ni Śiva dahil sa pagmamataas. Nadaig ng pagnanasa, noong una’y nahulog siya sa pagkahumaling sa ibang babae.
Verse 21
चण्डरश्मिस्तु मार्तण्डो मोहितश्शिवमायया । कामाकुलो बभूवाशु दृष्ट्वाश्वीं हयरूपधृक्
Si Mārtaṇḍa (Araw), na may mababangis na sinag, ay nalinlang din ng Māyā ni Śiva. Nang makita ang babaeng kabayo, agad siyang nayanig ng pagnanasa at nag-anyong kabayong lalaki.
Verse 22
चन्द्रश्च मोहितश्शम्भोर्मायया कामसंकुलः । गुरुपत्नीं जहाराथ युतस्तेनैव चोद्धृतः
Si Candra (Buwan) man ay nalito sa Māyā ni Śambhu at nabagabag ng pagnanasa. Kinuha niya ang asawa ng sarili niyang guro; gayunman, sa mismong Panginoong iyon, siya rin ay naibalik at napalaya.
Verse 23
पूर्वं तु मित्रावरुणौ घोरे तपसि संस्थितौ । मोहितौ तावपि मुनी शिवमायाविमोहितौ
Noong unang panahon, sina Mitra at Varuṇa ay nanatili sa mabagsik na pag-aayuno at pagninilay (tapas). Ngunit maging ang dalawang muning iyon ay nalinlang din, sapagkat sila’y nabighani ng Māyā ni Śiva.
Verse 24
उर्वशीं तरुणीं दृष्ट्वा कामुको संबभूवतुः । मित्रः कुम्भे जहौ रेतो वरुणोऽपि तथा जले
Nang makita ang batang Urvaśī, kapwa sina Mitra at Varuṇa ay nadaig ng pagnanasa. Inilabas ni Mitra ang kanyang binhi sa isang palayok, at gayundin si Varuṇa sa tubig.
Verse 25
ततः कुम्भात्समुत्पन्नो वसिष्ठो मित्रसंभवः । अगस्त्यो वरुणाज्जातो वडवाग्निसमद्युतिः
Pagkatapos ay lumitaw si Vasiṣṭha mula sa banga, isinilang kay Mitra; at si Agastya ay isinilang kay Varuṇa, nagniningning na parang apoy sa ilalim ng dagat.
Verse 26
दक्षश्च मोहितश्शंभोर्मायया ब्रह्मणस्सुतः । भ्रातृभिस्स भगिन्यां वै भोक्तुकामोऽभवत्पुरा
Si Daksha, na anak ni Brahmā, ay nalinlang ng Māyā ni Śambhu; at noong unang panahon, kasama ang kanyang mga kapatid, nagnasa siyang makasama ang sarili niyang kapatid na babae.
Verse 27
ब्रह्मा च बहुवारं हि मोहितश्शिवमायया । अभवद्भोक्तुकामश्च स्वसुतायां परासु च
Tunay ngang maraming beses nalinlang si Brahmā ng Māyā ni Śiva, at siya ay nadaig ng pagnanasa para sa kasiyahan—maging sa sarili niyang anak na babae at sa iba pang mga babae rin.
Verse 28
च्यवनोऽपि महायोगी मोहितश्शिवमायया । सुकन्यया विजह्रे स कामासक्तो बभूव ह
Kahit si Cyavana, bagaman isang dakilang yogin, ay nalinlang ng Māyā ni Śiva. Sa pakikipaglaro kay Sukanyā, siya ay naging alipin ng pagnanasa.
Verse 29
कश्यपः शिवमायातो मोहितः कामसंकुलः । ययाचे कन्यकां मोहाद्धन्वनो नृपतेः पुरा
Nang masapawan ng māyā ni Śiva, nalito si Kaśyapa at nayanig ng pagnanasa; sa gayong pagkahibang, minsan niyang hiningi kay Haring Dhanvan ang dalagang anak na babae nito.
Verse 30
गरुडः शांडिलीं कन्यां नेतुकामस्सुमोहितः । विज्ञातस्तु तया सद्यो दग्धपक्षो बभूव ह
Si Garuda, lubos na nahibang at ibig tangayin ang dalagang si Shāṇḍilī, ay agad na nakilala niya; at noon din, ang kanyang mga pakpak ay nasunog, tunay nga.
Verse 31
विभांडको मुनिर्नारीं दृष्ट्वा कामवशं गतः । ऋष्यशृङ्गः सुतस्तस्य मृग्यां जातश्शिवाज्ञया
Nang makita ang isang babae, ang pantas na si Vibhaṇḍaka ay napasailalim sa kapangyarihan ng pagnanasa. Sa utos ni Śiva, ang kanyang anak na si Ṛṣyaśṛṅga ay isinilang mula sa isang inahing usa.
Verse 32
गौतमश्च मुनिश्शंभोर्मायामोहितमानसः । दृष्ट्वा शारद्वतीं नग्नां रराम क्षुभितस्तया
Si Gautama, ang pantas—na ang isip ay nilinlang ng māyā ni Śambhu—nang makita si Śāradvatī na hubad, ay nayanig dahil sa kanya at nagpakasasa sa pag-ibig na makamundo.
Verse 33
रेतः स्कन्नं दधार स्वं द्रोण्यां चैव स तापसः । तस्माच्च कलशाज्जातो द्रोणश्शस्त्रभृतां वरः
Ining asceta ay iningatan ang sariling natapong binhi sa isang sisidlang labangan (droṇī). Mula sa mismong banga (kalaśa) na iyon isinilang si Drona—ang pinakadakila sa mga may tangan ng sandata.
Verse 34
पराशरो महायोगी मोहितश्शिवमायया । मत्स्योदर्या च चिक्रीडे कुमार्या दाशकन्यया
Si Parāśara, ang dakilang yogi, ay nalinlang ng Māyā ni Śiva; at kasama si Matsyodarī—ang dalagang anak-mangingisda—siya’y nakipaglaro at nagsaya.
Verse 35
विश्वमित्रो बभूवाथ मोहितश्शिवमायया । रेमे मेनकया व्यास वने कामवशं गतः
Pagkaraan, si Viśvāmitra ay nalinlang din ng Māyā ni Śiva; O Vyāsa, nang mapasailalim sa pagnanasa, siya’y nagsaya kasama si Menakā sa gubat.
Verse 36
वसिष्ठेन विरोधं तु कृतवान्नष्टचेतनः । पुनः शिवप्रासादाच्च ब्राह्मणोऽभूत्स एव वै
Nang mawalan ng wastong paghatol, siya’y nakipagtunggali kay Vasiṣṭha; ngunit sa biyaya ni Panginoong Śiva, ang taong iyon ay muling naibalik bilang tunay na brāhmaṇa.
Verse 37
रावणो वैश्रवाः कामी बभूव शिवमायया । सीतां जह्रे कुबुद्धिस्तु मोहितो मृत्युमाप च
Sa banal na Māyā ni Śiva, si Rāvaṇa—mula sa angkan ni Vaiśravaṇa—ay dinaig ng pita. Sa baluktot na pag-unawa at pagkalito, dinukot niya si Sītā at sa gayon ay sinalubong din ang kamatayan.
Verse 38
बृहस्पतिर्मुनिवरो मोहितश्शिवमायया । भ्रातृपत्न्या वशी रेमे भरद्वाजस्ततोऽभवत्
Si Bṛhaspati, ang pinakadakilang muni, ay nalinlang ng Māyā ni Śiva; napasailalim siya sa asawa ng kanyang kapatid at nakipagsama sa kanya; mula roon ay isinilang si Bharadvāja.
Verse 39
इति मायाप्रभावो हि शंकरस्य महात्मनः । वर्णितस्ते मया व्यास किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
Kaya nga, O Vyāsa, inilarawan ko na sa iyo ang kamangha-manghang kapangyarihan ng Māyā na pag-aari ni Śaṅkara, ang dakilang kaluluwa. Ano pa ang nais mong marinig ngayon?
The chapter’s core argument is theological rather than event-driven: it explains how Śiva’s all-pervading mahimā coexists with worldly delusion by positing Śiva-māyā as the principle that veils jñāna, enabling diverse līlās and the experience of multiplicity.
The liṅga is treated as a unitive symbol encoding plurality-in-unity: terms like triliṅga/liṅgarūpiṇī align the triadic divine functions (Brahmā, Viṣṇu, Īśvara) within a single higher Śaiva reality, implying that differentiated powers are grounded in one transcendent source.
Śiva is highlighted in epithets emphasizing sovereignty and immanence—Śaṃbhu/Śaṅkara/Maheśa as sarveśvara and sarvātmā—while the chapter frames the teaching as Śāṃkarī kathā (linked to Śaṅkarī/Umā) whose hearing is said to directly produce bhakti.