Kirātāvatāra, Durvāsā-upākhyāna, and the Logic of Divine Rescue (Kirātākhyam-avatāra; Pāṇḍava-prasaṅga)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु प्राज्ञ किराताख्यमवतारम्पिनाकिनः । मूकं च हतवान्प्रीतो योऽर्जुनाय वरन्ददौ

Wika ni Nandīśvara: “O marunong, makinig ka sa pagkakatawang-tao ng Tagapagdala ng Pināka (Śiva) na tinatawag na Kirāta. Nalugod Siya, pinaslang si Mūka, at saka nagkaloob ng biyaya kay Arjuna.”

Verse 2

सुयोधनजितास्ते वै पाण्डवाः प्रवराश्च ते । द्रौपद्या च तया साध्व्या द्वैताख्यं वनमाययुः

Tunay nga, ang mahuhusay na Pāṇḍava—na natalo ni Suyodhana—ay nagtungo, kasama ang banal at matuwid na si Draupadī, sa gubat na tinatawag na Dvaita. Sa gayon, maging ang mararangal ay nahihila sa hirap ng kapalarang makamundo; datapwat para sa deboto, ang pagkatapon ay nagiging larangan upang ibaling ang isip kay Panginoong Śiva, ang Pati na nagpapalaya, lampas sa lahat ng tali (pāśa).

Verse 3

तत्रैव सूर्य्यदत्तां वै स्थालीं चाश्रित्य ते तदा । कालं च वाहयामासुस्सुखेन किल पाण्डवाः

Doon din, noon nga, ang mga Pāṇḍava ay umasa sa sisidlang pangluto (sthālī) na kaloob ng Araw, at kanilang pinalipas ang panahon nang magaan at payapa.

Verse 4

छलार्थं प्रेरितस्तेन दुर्वासा मुनिपुङ्गवः । सुयोधनेन विप्रेन्द्र पाण्डवान्तिकमादरात्

O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa, ang dakilang pantas na si Durvāsā—na inudyukan ni Suyodhana sa layong manlinlang—ay magalang na nagtungo sa tirahan ng mga Pāṇḍava.

Verse 5

छात्रैः स्वैर्वायुतैस्सार्द्धं ययाचे तत्र तान्मुदा । भोज्यं चित्तेप्सितं वै स तेभ्यश्चैव समागतः

Doon, kasama ang sarili niyang mga alagad at mga kasama, siya’y masayang humiling; at ang pagkaing ninanais niya sa loob ng puso ay natamo rin niya mula sa kanila.

Verse 6

स्वीकृत्य पाण्डवैस्तैस्तैः स्नानार्थं प्रेषितास्तदा । दुर्वासःप्रमुखाश्चैव मुनयश्च तपस्विनः

Matapos silang tanggapin ng mga Pāṇḍava nang may nararapat na paggalang, ang mga banal na rishi na mapag-asceta—pinangungunahan ni Durvāsā—ay ipinadala nila upang maligo.

Verse 7

अथ ते पाण्डवाः सर्वे अन्नाभावान्मुनीश्वर । दुःखिताश्च तदा प्राणांस्त्यक्तुं चित्ते समादधुः

Pagkaraan, O panginoon sa mga pantas, ang lahat ng Pāṇḍava, dahil sa kakulangan ng pagkain, ay nabagabag at sa sandaling iyon ay nagpasya sa puso na isuko ang kanilang buhay.

Verse 8

द्रौपद्या च स्मृतः कृष्ण आगतस्तत्क्षणादपि । शाकं च भक्षयित्वा तु तेषां तृप्तिं समादधत्

Nang alalahanin ni Draupadī si Kṛṣṇa, dumating Siya sa mismong sandaling iyon; at matapos kainin ang payak na gulay, ipinagkaloob Niya ang ganap na pagkabusog sa kanilang lahat.

Verse 9

दुर्वासाश्च तदा शिष्यांस्तृप्ताञ्ज्ञात्वा ययौ पुनः । पाण्डवाः कृच्छ्रनिर्मुक्ताः कृष्णस्य कृपया तदा

Noon, si Durvāsā, nang malaman niyang ganap nang nabusog ang kanyang mga alagad, ay muling umalis. Sa sandaling iyon, ang mga Pāṇḍava ay napalaya sa mabigat na panganib sa pamamagitan ng biyaya ni Kṛṣṇa.

Verse 10

अथ ते पाण्डवाः कृष्णं पप्रच्छुः किम्भविष्यति । बलवाञ्छत्रुरुत्पन्नः किं कार्य्यन्तद्वद प्रभो

Pagkaraan nito, tinanong ng mga Pāṇḍava si Kṛṣṇa: “Ano na ang mangyayari ngayon? Isang makapangyarihang kaaway ang sumibol—ano ang nararapat gawin? Ipaalam mo sa amin, O Panginoon.”

Verse 11

नन्दीश्वर उवाच । इति पृष्ठस्तदा तैस्तु श्रीकृष्णः पाण्डवैर्मुने । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजौ पाण्डवानिदमब्रवीत्

Sinabi ni Nandīśvara: Nang panahong iyon, O pantas, nang tanungin siya ng mga Pāṇḍava, si Śrī Kṛṣṇa—na inalaala sa puso ang mga paang-loto ni Panginoong Śiva—ay nagsalita ng ganito sa mga Pāṇḍava.

Verse 12

श्रीकृष्ण उवाच । श्रूयतां पाण्डवाः श्रेष्ठाः श्रुत्वा कर्तव्यमेव हि । मद्वृत्तान्तं विशेषेण शिवसेवासमन्वितम्

Sinabi ni Śrī Kṛṣṇa: “Makinig kayo, O pinakadakila sa mga Pāṇḍava. Pagkarinig, tunay na dapat itong isagawa. Isasalaysay ko ang aking kasaysayan, lalo na yaong may kasamang paglilingkod at pagsamba kay Panginoong Śiva.”

Verse 13

द्वारकां च मया गत्वा शत्रूणां विजिगीषया । विचार्य्य चोपदेशांश्च उपमन्योर्महात्मनः

Pagkaraan, nagtungo ako sa Dvārakā na may hangaring daigin ang mga kaaway; at matapos pagnilayan ang mga banal na tagubilin ng dakilang pantas na si Upamanyu, ako’y kumilos ayon doon.

Verse 14

मया ह्याराधितः शम्भुः प्रसन्नः परमेश्वरः । बटुके पर्वतश्रेष्ठे सप्तमासं सुसेवितः

“Tunay ngang sinamba ko si Śambhu; ang Kataas-taasang Panginoon ay nalugod. Sa Baṭuka, ang pinakadakila sa mga bundok, pitong buwan ko Siyang tapat na pinaglingkuran.”

Verse 15

इष्टान्कामानदान्मह्यं विश्वेशश्च स्वयं स्थितः । तत्प्रभावान्मया सर्वसामर्थ्यं लब्धमुत्तमम्

Si Viśveśa, ang Panginoon ng sansinukob, ay mismong naroon at ipinagkaloob sa akin ang mga minimithing hangarin. Sa kapangyarihan ng Kanyang biyaya, natamo ko ang pinakadakila at ganap na kakayahan sa lahat ng bagay.

Verse 16

इदानीं सेव्यते देवो भुक्तिमुक्ति फलप्रदः । यूयं सेवत तं शम्भुमपि सर्वसुखावहम्

Ngayon ang panahon upang sambahin ang Deva na nagbibigay ng bunga ng kapwa pagtamasa sa daigdig at kalayaan (moksha). Kayo man ay sambahin si Śambhu, na nagdadala ng lahat ng tunay na kaligayahan.

Verse 17

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वान्तर्दधे कृष्ण आश्वास्याथ च पाण्डवान् । द्वारकामगमच्छीघ्रं स्मरच्छिवपदाम्बुजम्

Sinabi ni Nandīśvara: Pagkasabi nito, si Kṛṣṇa ay naglaho sa kanilang paningin. Matapos aliwin ang mga Pāṇḍava, siya’y mabilis na nagtungo sa Dvārakā, habang patuloy na inaalala ang mga paang-lotus ng Panginoong Śiva.

Verse 18

पाण्डवा अथ भिल्लं च प्रेषयामासुरोजसा । गुणानां च परीक्षार्थं तस्य दुर्योधनस्य च

Pagkaraan, ang mga Pāṇḍava, sa masidhing pagpapasya, ay nagsugo sa Bhilla bilang sugo, upang subukin at matiyak ang mga katangian at layon ni Duryodhana.

Verse 19

सोपि सर्वं च तत्रत्यन्दुर्योधनगुणोदयम् । समीचीनं च तज्ज्ञात्वापुनः प्राप प्रभून्प्रति

Siya man ay minasdan ang lahat doon—ang hayag na paglitaw ng mga katangian ni Duryodhana—at nang maunawaang ang lahat ay nararapat, siya’y muling nagbalik sa kanyang mga panginoon.

Verse 20

तदुक्तन्ते निशम्यैवं दुखम्प्रापुर्मुनीश्वर । परस्परं समूचुस्ते पाण्डवा अतिदुःखिताः

O panginoon sa mga pantas, nang marinig nila ang salaysay hanggang wakas, sinakmal ng dalamhati ang mga Pāṇḍava. Sa matinding pagdurusa, sila’y nag-usap-usap sa isa’t isa.

Verse 21

किङ्कर्तव्यं क्व गन्तव्यमस्माभिरधुना युधि । समर्था अपि वै सर्वे सत्यपाशेन यन्त्रिताः

“Ano ang dapat nating gawin, at saan tayo tutungo ngayon sa gitna ng labanan? Bagama’t may kakayahan tayong lahat, tayo’y napigil at naitali ng silo ng Katotohanan.”

Verse 22

नन्दीश्वर उवाच । एतस्मिन्समये व्यासो भस्मभूषितमस्तकः । रुद्राक्षाभरणश्चायाज्जटाजूटविभूषितः

Sinabi ni Nandīśvara: “Noong sandaling iyon, dumating si Vyāsa—ang ulo’y pinalamutian ng banal na abo (bhasma), suot ang mga palamuting Rudrākṣa, at pinaganda ng jaṭā-jūṭa, ang nakabuhol na buhok.”

Verse 23

पञ्चाक्षरं जपन्मंत्रं शिवप्रेमसमाकुलः । तेजसां च स्वयंराशिस्साक्षाद्धर्म इवापरः

Nalulunod sa pag-ibig kay Śiva, patuloy niyang inuusal ang limang-pantig na mantra (Namaḥ Śivāya); siya’y naging isang kusang nahahayag na bunton ng liwanag—parang si Dharma mismo na nagpakita sa ibang anyo.

Verse 24

तन्दृष्ट्वा ते तदा प्रीता उत्थाय पुरतः स्थिताः । दत्त्वासनं तदा तस्मै कुशाजिनसुशोभितम्

Nang makita siya, napuno sila ng galak. Agad silang tumindig, humarap sa kanya, at saka naghandog ng upuan—marikit na pinalamutian ng sagradong damong kuśa at balat ng usa.

Verse 25

तत्रोपविष्टं तं व्यासं पूजयन्ति स्म हर्षिताः । स्तुतिं च विविधां कृत्वा धन्याः स्म इति वादिनः

Doon, nang makita nilang nakaupo si Vyāsa, masaya nilang sinamba at pinarangalan siya. Matapos maghandog ng sari-saring himno ng papuri, sinabi nila, “Tunay ngang pinagpala kami.”

Verse 26

तपश्चैव सुसन्तप्तं दानानि विविधानि च । तत्सर्वं सफलं जातं तृप्तास्ते दर्शनात्प्रभो

O Panginoon, ang mga matitinding pag-aayuno at pagninilay (tapas) na aming isinagawa, at ang sari-saring handog na aming ipinagkaloob—lahat ay nagbunga na ngayon. Sa pagtanaw lamang sa Iyong darśana, kami ay lubos na nasiyahan at natupad.

Verse 27

दुःखं च दूरतो जातन्दर्शनात्ते पितामह । दुष्टैश्चैव महादुःखं दत्तं नः क्रूरकर्मभिः

O Pitāmaha, sa pagtanaw sa Iyo ay napalayo ang aming dalamhati. Ngunit ang masasama, sa kanilang malulupit na gawa, ay tunay na nagdulot sa amin ng matinding pagdurusa.

Verse 28

श्रीमतान्दर्शने जाते दुःखं चैव गमिष्यति । कदाचिन्न गतं तत्र निश्चयोयं विचारितः

Kapag natamo ang darśana ng Mapalad na Panginoon (Śiva), tiyak na lilisan ang pagdurusa. Sa kalagayang iyon, hindi ito kailanman pumapalya—ito ang pasyang natamo matapos ang masusing pagninilay.

Verse 29

महतामाश्रमे प्राप्ते समर्थे सर्वकर्मणि । यदि दुःखं न गच्छेतु दैवमेवात्र कारणम्

Kahit makarating sa āśrama ng mga dakilang banal—na may ganap na suporta sa bawat gawaing espirituwal—kung hindi pa rin lumisan ang dalamhati, kung gayon ang daiva, ang paghinog ng dating karma, ang sanhi rito.

Verse 30

निश्चयेनैव गच्छेतु दारिद्यं दुःखकारणम् । महतां च स्वभावोयं कल्पवृक्षसमो मतः

Sa matatag na pasya, ang karukhaan na nagiging sanhi ng pagdurusa ay tiyak na napapawi. Ganyan ang likas na ugali ng mga dakilang bhakta—itinuturing na tulad ng Kalpavṛkṣa, ang punong tumutupad ng hangarin, laging handang mag-alis ng dalamhati at magbigay ng saklolo.

Verse 31

तद्गुणानेव गणयेन्महतो वस्तुमात्रतः । आश्रयस्य वशादेव पुंसो वै जायते प्रभो

O Panginoon! Bilangin lamang ang mga katangian ng Kataas-taasang Katotohanan ayon sa sukat na kayang maunawaan ng ating hangganang pagtanaw; sapagkat ang ‘pag-iral’ at ‘pagiging’ ng kaluluwang indibidwal ay sumisibol lamang ayon sa kapangyarihan ng kanyang sandigan—si Śiva, ang sukdulang kanlungan.

Verse 32

लघुत्वं च महत्त्वं च नात्र कार्य्या विचारणा । उत्तमानां स्वभावोयं यद्दीनप्रतिपालनम्

Maging hamak man o dakila, dito’y di na kailangan ang pagtalakay: likas sa mga mararangal ang magtanggol at magtaguyod sa mga walang magawa at nagdurusa.

Verse 33

रंकस्य लक्षणं लोके ह्यतिश्रेयस्करं मतम् । पुरोऽस्य परयत्नो वै सुजनानां च सेवनम्

Sa mundong ito, ang tanda ng tunay na mapagpakumbaba ay itinuturing na lubhang kapaki-pakinabang: nangunguna sa kanya ang taimtim na pagsisikap at tapat na pakikisama sa mga banal at mabubuti.

Verse 34

अतः परं च भाग्यं वै दोषश्चैव न दीयताम् । एतस्मात्कारणात्स्वामिंस्त्वयि दृष्टो शुभन्तदा

Kaya mula ngayon, huwag nang iparatang sa sinuman ang ‘kapalaran’ o ‘kasalanan’. Dahil sa dahilang ito, O Panginoon, noon ay nakita na ang pagpapala at kabutihang-palad ay nananahan sa iyo.

Verse 35

त्वदागमनमात्रेण सन्तुष्टानि मनांसि नः । दिशोपदेशं येनाशु दुःखं नष्टम्भवेच्च नः

Sa iyong pagdating pa lamang, nasisiyahan at napapawi ang aming mga puso. Ipagkaloob mo sa amin ang direksiyon at patnubay, upang ang aming dalamhati ay mabilis na maglaho.

Verse 36

नन्दीश्वर उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा पाण्डवानां महामुनिः । प्रसन्नमानसो भूत्वा व्यासश्चैवाब्रवीदिदम्

Sinabi ni Nandīśvara: Nang marinig ang mga salitang ito na binigkas ng mga Pāṇḍava, ang dakilang pantas na si Vyāsa—na naging payapa at nalugod ang isipan—ay nagsalita nang ganito.

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां किरातावतारवर्णनप्रसंगेऽर्जुनाय व्यासोपदेशवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

Kaya nito, sa kagalang-galang na Śiva Mahāpurāṇa, sa ikatlong bahagi na tinatawag na Śatarudra-saṃhitā, ito ang ika-37 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagtuturo ni Vyāsa kay Arjuna,” na inilahad sa salaysay hinggil sa pagkakatawang Kirāta (mangangaso) ni Śiva.

Verse 38

सुजनानां स्वभावोयं प्राणान्तेऽपि सुशोभनः । धर्मं त्यजन्ति नैवात्र सत्यं सफलभाजनम्

Ito ang likás na ugali ng mararangal: kahit sa pinakahuling sandali ng buhay ay nagniningning nang marikit. Dito hindi nila iniiwan ang dharma, at ang katotohanan ang nagiging sisidlang nagdadala ng mabungang bunga.

Verse 39

अस्माकं चैव यूयं च ते चापि समताङ्गताः । तथापि पक्षपातो वै धर्मिष्ठानां मतो बुधैः

“Kami, kayo, at sila man ay nakarating sa iisang antas. Gayunman, sinasabi ng mga pantas na ang tunay na matuwid ay may sinadyang pagpili—pumanig sa dharma.”

Verse 40

धृतराष्ट्रेन दुष्टेन प्रथमं च ह्यचक्षुषा । धर्मस्त्यक्तः स्वयं लोभाद्युष्माकं राज्यमाहृतम्

Una, dahil sa masamang si Dhṛtarāṣṭra—oo, ang bulag na iyon—iniwan ang dharma dahil sa kasakiman, at inagaw ang kahariang nararapat sa inyo.

Verse 41

तस्य यूयं च ते चापि पुत्रा एव न संशयः । पितर्य्युपरते बाला अनुकंप्या महात्मनः

“Kayo at sila rin ay tunay na mga anak niya—walang pag-aalinlangan. Ngayon na pumanaw na ang inyong ama, kayong mga bata ay karapat-dapat pagmalasakitan ng dakilang-loob na iyon.”

Verse 42

पश्चात्पुत्रश्च तेनैव वारितो न कदाचन । अनर्थो नैव जायेत यच्चैवं च कृतन्तदा

Pagkaraan, maging ang anak na lalaki—na pinigil niya mismo—ay hindi na muling kikilos nang salungat. Kaya’t walang kapahamakan ang lilitaw, sapagkat noon ay naisaayos nang wasto ang bagay na iyon sa gayong paraan.

Verse 43

अतः परं च यज्जातं तज्जातं नान्यथाभवेत् । अयन्दुष्टो भवन्तश्च धर्मिष्ठाः सत्यवादिनः

Mula ngayon, anumang isilang ay mananatiling gaya ng pagkasilang nito; walang paglihis sa itinakdang likas na kaayusan. At hindi kayo magiging tiwali; kayo’y magiging matatag sa dharma at tapat sa katotohanan sa pananalita.

Verse 44

तस्मादन्ते च तस्यैवाशुभं हि भविता धुवम् । यच्चैव वापितं बीजं तत्प्ररोहो भवेदिह

Kaya sa huli, tiyak na ang kapahamakan ay babagsak sa taong iyon mismo. Sapagkat anumang binhing inihasik, ang usbong nito’y tiyak na sisibol dito rin (sa buhay na ito).

Verse 45

तस्माद्दुःखं न कर्तव्यं भवद्भिः सर्वथा ध्रुवम् । भविष्यति शुभं वो हि नात्र कार्य्या विचारणा

Kaya nga, huwag ninyong ibigay ang inyong sarili sa dalamhati sa anumang paraan—tiyak ito. Darating sa inyo ang kabutihang mapalad; dito’y wala nang dapat pag-alinlangan o pag-isipan pa.

Verse 46

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा पाण्डवाः सर्वे तेन व्यासेन प्रीणिताः । युधिष्ठिरमुखास्ते च पुनरेवाब्रुवन्वचः

Sinabi ni Nandīśvara: Pagkasabi niya nang gayon, ang lahat ng mga Pāṇḍava ay napasaya ng pantas na si Vyāsa; at sila, na pinangungunahan ni Yudhiṣṭhira, ay muling nagsalita ng kanilang mga salita.

Verse 47

पाण्डवा ऊचुः । सत्यमुक्तन्त्वया नाथ दुष्टैर्दुःखं निरंतरम् । दुष्टात्मभिर्वने चापि दीयते हि मुहुर्मुहुः

Wika ng mga Pāṇḍava: “O Panginoon, tunay ang iyong sinabi. Mula sa masasama, dumarating ang dalamhati nang walang tigil; at kahit sa gubat, ang mga may pusong marumi ay patuloy na nagdudulot ng sakit nang paulit-ulit.”

Verse 48

तन्नाशयाशुभम्मेद्य किंचिद्देयं शुभं विभो । कृष्णेन कथितं पूर्वमाराध्यश्शङ्करस्सदा

“Upang mapawi ang masamang palad na iyon, O Panginoong sumasaklaw sa lahat, dapat maghandog ng isang dalisay at mapalad na alay. Ito’y itinuro noon ni Kṛṣṇa—kaya si Śaṅkara ay dapat sambahin magpakailanman.”

Verse 49

प्रमादश्च कृतोऽस्माभिस्तद्वचश्शिथिलीकृतम् । स देवमार्गस्तु पुनरिदानीमुपदिश्यताम्

“Tunay na kami’y nagpabaya, at ang iyong mga salita’y aming tinrato nang maluwag. Kaya’t ituro mo muli—ngayon—ang banal na landas na iyon, ang daang patungo sa Panginoon.”

Verse 50

नन्दीश्वर उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा व्यासो हर्षसमन्वितः । उवाच पाण्डवान्प्रीत्या स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

Wika ni Nandīśvara: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Vyāsa ay napuspos ng galak; matapos alalahanin ang mga paang-loto ni Panginoong Śiva, buong pagmamahal niyang kinausap ang mga Pāṇḍava.

Verse 51

व्यास उवाच । श्रूयतां वचनं मेद्य पांडवा धर्मबुद्धयः । सत्यमुक्तं तु कृष्णेन मया संसेव्यते शिवः

Sinabi ni Vyāsa: “O mga Pāṇḍava na may pag-unawang maka-dharma, pakinggan ninyo ang aking mga salita ngayon. Tunay ang sinabi ni Kṛṣṇa, sapagkat ako mismo ay patuloy na sumasamba at naglilingkod kay Panginoong Śiva.”

Verse 52

भवद्भिः सेव्यतां प्रीत्या सुखं स्यादतुलं सदा । सर्वदुःखं भवत्येव शिवाऽसेवात एव हि

Kaya nga, sambahin ninyo si Śiva nang may pag-ibig at debosyon; at ang walang kapantay na kaligayahan ay laging sisibol. Tunay, ang lahat ng pagdurusa ay nagmumula lamang sa pagpapabaya sa paglilingkod at pagsamba kay Śiva.

Verse 53

नंदीश्वर उवाच । अथ पंचसु तेष्वेव विचार्य्य शिवपूजने । अर्जुनं योग्यमुच्चार्य व्यासो मुनिवरस्तथा

Wika ni Nandīśvara: “Pagkaraan, matapos pag-isipan sa limang iyon ang tungkol sa pagsamba kay Śiva, ipinahayag ng dakilang pantas na si Vyāsa na si Arjuna ang karapat-dapat at angkop (para sa pagsambang iyon).”

Verse 54

तपःस्थानं विचार्य्यैवं ततस्स मुनिसत्तमः । पाण्डवान्धर्मसन्निष्ठान्पुनरेवाब्रवीदिदम्

Matapos pagnilayan nang gayon ang angkop na pook para sa pag-aayuno at pagninilay (tapas), muling nagsalita ang pinakadakilang pantas sa mga Pāṇḍava na matatag sa dharma, sa mga salitang ito.

Verse 55

व्यास उवाच । श्रूयताम्पाण्डवास्सर्वे कथयामि हितं सदा । शिवं सर्वं परं दृष्ट्वा परं ब्रह्म सताङ्गतिम्

Wika ni Vyāsa: “O mga Pāṇḍava, makinig kayong lahat. Lagi kong sasabihin ang tunay na kapaki-pakinabang. Pagkatapos masilayan si Śiva bilang ang Lahat at ang Kataas-taasan, alamin ninyo na Siya ang Parabrahman—ang sukdulang kanlungan at hantungan ng mga matuwid.”

Verse 56

ब्रह्मादित्रिपरार्द्धान्तं यत्किंचिद्दृश्यते जगत् । तत्सर्वं शिवरूपं च पूज्यन्ध्येयं च तत्पुनः

Mula kay Brahmā hanggang sa wakas ng sukdulang lawak ng kosmos (triparārdha), anumang sansinukob na nakikita—lahat ay tunay na anyo ni Śiva. Kaya ang mismong katotohanang iyon ay dapat sambahin at pagnilayan bilang Śiva.

Verse 57

सर्वेषां चैव सेष्योसौ शङ्करस्सर्वदुःखहा । शिवः स्वल्पेन कालेन संप्रसीदति भक्तितः

Tunay nga, si Śaṅkara ang sukdulang kanlungan ng lahat at tagapawi ng bawat dalamhati. Sa bhakti lamang, ang Panginoong Śiva ay lubos na nagiging mapagpala sa napakaikling panahon.

Verse 58

सुप्रसन्नो महेशो हि भक्तेभ्यः सकलप्रदः । भुक्तिं मुक्तिमिहामुत्र यच्छतीति सुनिश्चितम्

Kapag lubos na nalulugod si Maheśa, Siya ang nagkakaloob ng lahat ng kaloob at katuparan sa Kanyang mga deboto. Tiyak na ibinibigay Niya ang kapwa bhukti (ligaya sa daigdig) at mukti (kalayaan)—dito sa buhay na ito at sa kabilang-buhay.

Verse 59

तस्मात्सेव्यस्सदा शभ्भुर्भुक्तिमुक्तिफलेप्सुभिः । पुरुषश्शङ्करः साक्षाद्दुष्टहन्ता सतांगतिः

Kaya nga, si Śambhu ay dapat laging sambahin ng mga naghahangad ng bunga ng bhukti at mukti. Sapagkat si Śaṅkara ay tunay na ang Kataas-taasang Panginoon mismo—tagapuksa ng masasama at tiyak na kanlungan at huling hantungan ng mga matuwid.

Verse 60

परन्तु प्रथमं शक्रविद्यां दृढमना जपेत् । क्षत्रियस्य पराख्यस्य चेदमेव समाहितम्

Ngunit una sa lahat, na may matatag at nakatuong isip, dapat niyang bigkasin sa japa ang Śakra-vidyā (banal na mantra ni Indra). Ito mismo ang itinakda rito bilang tiyak na tuntunin para sa bantog na Kṣatriya, ang maharlikang mandirigma.

Verse 61

अतोर्जुनश्च प्रथमं शक्रविद्यां जपेद्दृढः । करिष्यति परीक्षाम्प्राक् संतुष्टस्तद्भविष्यति

Kaya nga, si Arjuna ay dapat munang, nang may matibay na pasiya, mag-japa ng Śakra-vidyā (ang mantrang itinuro kaugnay ni Indra). Bago siya subukin, siya’y magiging panatag at matatag—gayon ang mangyayari.

Verse 62

सुप्रसन्नश्च विघ्नानि संहरिष्यति सर्वदा । पुनश्चैवं शिवस्यैव वरं मन्त्रं प्रदास्यति

Sa labis na kagalakan, lagi niyang wawasakin ang lahat ng hadlang. At pagkatapos, sa gayunding paraan, muli niyang ipagkakaloob ang napakahusay na mantra ng Panginoong Śiva.

Verse 63

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वार्जुनमाहूयोपेन्द्रविद्यामुपादिशत् । स्नात्वा च प्राङ्मुखो भूत्वा जग्राहार्जुन उग्रधीः

Wika ni Nandīśvara: “Pagkasabi nito, ipinatawag niya si Arjuna at itinuro sa kanya ang Upendra-vidyā. Pagkaraan, si Arjuna—na may mabagsik na pasiya—ay naligo, humarap sa silangan, at marapat na tinanggap ang banal na kaalamang iyon.”

Verse 64

पार्थिवस्य विधानं च तस्मै मुनिवरो ददौ । प्रत्युवाच च तं व्यासो धनंजयमुदारधीः

Itinuro ng pinakadakilang muni sa kanya ang wastong pamamaraan ng pagsambang Pārthiva (pagsamba mula sa lupa); at saka sumagot si Vyāsa na marangal ang diwa kay Dhanañjaya (Arjuna).

Verse 65

व्यास उवाच । इतो गच्छाधुना पार्थ इन्द्रकीले सुशोभने । जाह्नव्याश्च समीपे वै स्थित्वा सम्यक् तपः कुरु

Sinabi ni Vyāsa: “Ngayon, umalis ka na rito, O anak ni Pṛthā, at magtungo sa maringal na Indrakīla. Doon, manatili kang malapit sa Jāhnavī (Gaṅgā) at isagawa nang wasto ang iyong tapas, na may ganap na disiplina.”

Verse 66

अदृश्या चैव विद्या स्यात्सदा ते हितकारिणी । इत्याशिषन्ददौ तस्मै ततः प्रोवाच तान्मुनिः

“Nawa’y taglayin mo ang kaalamang makapagpapangyaring maging di-nakikita; nawa’y ang kaalamang ito’y laging magdulot ng kabutihan sa iyo.” Sa gayong pagpapala, ang pantas ay nagsalita pa muli sa kanya.

Verse 67

धर्म्ममास्थाय सर्वं वै तिष्ठन्तु नृपसत्तमाः । सिद्धिः स्यात्सर्वथा श्रेष्ठा नात्र कार्या विचारणा

Nawa’y ang lahat ng pinakadakilang hari ay manatiling matatag na nakaugat sa dharma. Sa gayon, ang pinakamataas na tagumpay (siddhi) ay tiyak na makakamtan sa lahat ng paraan—hindi na kailangan ng pag-aalinlangan o karagdagang pagninilay.

Verse 68

नन्दीश्वर उवाच । इति दत्त्वाशिषन्तेभ्यः पाण्डवेभ्यो मुनीश्वरः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं व्यासश्चान्तर्दधे क्षणात्

Wika ni Nandīśvara: Matapos ipagkaloob ang mga pagpapala sa mga Pāṇḍava na tumatanggap nito, ang panginoon sa mga muni—si Vyāsa—ay nagunita ang mga paang-loto ni Śiva at sa isang kisapmata’y naglaho sa kanilang paningin.