साधुवेषद्विजाह्वयावतारकथनम् | Account of the ‘Sādhu-veṣa’ Brahmin-Named Incarnation (Prelude)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः । अवतारं शृणु विभोस्साधुवेषद्विजाह्वयम्

Sinabi ni Nandīśvara: “O Sanatkumāra na lubos na nakaaalam, O makapangyarihan, pakinggan mo ang pagkakatawang-tao ni Śiva—ang Kataas-taasang Sarili—na nagpakita sa anyo ng banal na asceta at nakilala sa pangalang isang brāhmaṇa.”

Verse 2

मेनाहिमालयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा महोत्तमाम् । चिन्तामापुस्तुरास्सर्वे मन्त्रयामासुरादरात्

Nang malaman ng lahat ng mga hari ang sukdulang dakilang bhakti nina Menā at Himālaya kay Panginoong Śiva, sila’y nabalot ng pag-aalala at, sa taimtim na paggalang, nagsimulang magsangguniang magkakasama.

Verse 3

एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां दास्यति शम्भवे । ध्रुवं निर्वाणतां सद्यः सम्प्राप्स्यति शिवस्य वै

Kung ang Bundok (Śaila) ay iaalay ang kanyang anak na babae kay Śambhu sa iisang-tutok na bhakti, tiyak na agad niyang mararating ang kalagayan ng nirvāṇa—ang mapagpalayang biyaya ni Śiva.

Verse 4

अनन्तरत्नाधारोऽसौ चेत्प्रयास्यति मोक्षताम् । रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्

Kung ang yaong sumasandig sa di-mabilang na hiyas ay lilisan tungo sa mokṣa, ang daigdig na tanyag bilang “Ratnagarbhā” (sinapupunan ng hiyas) ay tiyak na magiging pangalan na lamang na huwad—isang papuring hungkag.

Verse 5

अस्थिरत्वम्परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः । कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवालोकं गमिष्यति

Tinalikdan niya ang dating kawalang-tatag at nag-anyong dibino; at matapos ihandog ang dalagang iyon sa Mayhawak ng Trisula, ang Panginoong Śiva, siya’y tutungo sa Śivaloka.

Verse 6

महादेवस्य सारूप्यं प्राप्य शम्भोरनुग्रहात् । तत्र भुक्त्वा महाभोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति

Sa biyaya ni Śambhu, nakakamtan ang sārūpya—ang pagkakahawig kay Mahādeva. Doon, matapos lasapin ang dakilang makalangit na ligaya, saka niya matatamo ang mokṣa, ang ganap na paglaya.

Verse 7

इत्यालोच्य सुरास्सर्वे जग्मुर्गुरुगृहं मुने । चक्रुर्निवेदनं गत्वा गुरवे स्वार्थसाधकाः

Matapos magpasiya nang gayon, O muni, ang lahat ng mga deva ay nagtungo sa tahanan ng kanilang guro; at upang matupad ang sarili nilang layunin, lumapit sila sa Guru at iniharap ang kanilang pakiusap.

Verse 8

देवा ऊचुः । गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये । कृत्वा निंदां महेशस्य गिरिभक्तिं निवारय

Wika ng mga deva: “O Guru, pumaroon ka sa tahanan ni Himālaya upang maganap ang aming layunin. Sa pamamagitan ng pagpuna kay Mahesha, pigilan mo ang debosyon ng Hari ng Bundok kay Śiva.”

Verse 9

स्वश्रद्धया सुतां दत्त्वा शिवाय स गिरिर्गुरो । लभेत मुक्तिमत्रैव धरण्यां स हि तिष्ठतु

O iginagalang na Guru, ang Bundok (Himālaya), sa sariling taos-pusong pananampalataya, ay ibinigay ang kaniyang anak na babae kay Śiva at doon mismo ay nakamtan ang kalayaan (moksha); tunay ngang nananatili siyang matatag sa lupa bilang sandigan ng daigdig.

Verse 10

इति देववचः श्रुत्वा प्रोवाच च विचार्य्य तान्

Nang marinig ang mga salita ng mga diyos, pinag-isipan niya ang mga iyon at saka siya nagsalita bilang tugon.

Verse 11

गुरुरुवाच । कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः । सम्पादयेत्स्वाभिमतमहं तत्कर्तुमक्षमः

Wika ng Guru: “O mga diyos, may isa sa inyo ang pumunta sa paligid ng bundok at isakatuparan ang ninanais. Hindi ko kayang gawin ang gawaing iyon.”

Verse 12

अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः । तस्मै वृत्तं कथय स्वं स वः कार्यं करिष्यति

“O kung hindi, o mga diyos—kasama si Indra—magtungo kayo sa daigdig ni Brahmā. Isalaysay ninyo sa kaniya ang nangyari; siya ang tutupad sa inyong gawain.”

Verse 13

नन्दीश्वर उवाच । तच्छ्रुत्वा ते समालोच्य जग्मुर्विधिसभां सुराः । सर्वं निवेदयामासुस्तद्वृत्तं पुरतो विधेः

Sabi ni Nandīśvara: Nang marinig iyon, nag-usap-usap ang mga diyos at nagtungo sa kapulungan ni Vidhātā (Brahmā). Sa harap ni Brahmā, inihayag nila nang buo ang lahat ng naganap.

Verse 14

अवोचत्तान्विधिः श्रुत्वा तद्वचः सुविचिंत्य वै । नाहं करिष्ये तन्निंदां दुःखदां कहरां सदा

Nang marinig ang kanilang mga salita, nagmuni-muning malalim si Vidhi (Brahmā) at nagsalita: “Hindi ko kailanman gagawin ang gayong panlalait—na laging nagdudulot ng pighati at kapahamakan.”

Verse 15

सुरा गच्छत कैलासं संतोषयत शङ्करम् । प्रस्थापयत तं देवं हिमालयगृहं प्रति

“O mga Deva, magtungo kayo sa Kailāsa at pasayahin si Śaṅkara. Pagkaraan, samahan ninyo ang Diyos na iyon at ihatid Siya patungo sa tahanan ng Himālaya.”

Verse 16

स गच्छेदथ शैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै । परनिन्दा विनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता

Pagkatapos, dapat siyang lumapit kay Śaileśa (Śiva, Panginoon ng bundok) at magsagawa ng taimtim na pagsusuri at pagsisi sa sarili. Ang panlalait sa iba ay humahantong sa kapahamakan, samantalang ang pagsisi sa sarili ay itinuturing na pinagmumulan ng tunay na dangal at mabuting pangalan.

Verse 17

नन्दीश्वर उवाच । ततस्ते प्रययुः शीघ्रं कैलासं निखिलास्सुराः । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या तद्द्रुतं निखिला जगुः

Sinabi ni Nandīśvara: “Pagkaraan nito, ang lahat ng mga deva ay mabilis na nagtungo sa Kailāsa. Yumukod sila kay Śiva nang may debosyon, at doon ay agad silang umawit ng mga papuri sa Kanya.”

Verse 18

तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः । देवान्सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः

Nang marinig ang mga salita ng mga deva, tinanggap ni Mahādeva ang kanilang pakiusap. Pagkaraan, ngumiti Siya, inaliw ang mga deva, at pinauwi sila nang payapa.

Verse 19

ततः स भगवाञ्छम्भुर्महेशो भक्तवत्सलः । गन्तुमैच्छच्छैलमूलं मायेशो न विकारवान्

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Śambhu—si Maheśa, na mapagmahal sa mga deboto—ay nagnasang tumungo sa paanan ng bundok. Bagaman Siya ang Panginoon ng Māyā, Siya’y walang pagbabago at di-nagigimbal.

Verse 20

दण्डी छत्री दिब्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम् । करे स्फटिकमालां च शालग्रामं गले दधत्

Nagpakita Siya bilang isang asetang may tungkod at payong, nakasuot ng maningning na banal na kasuotan, at ang noo’y kumikislap sa maliwanag na tilaka. Sa kamay ay may rosaryong kristal, at sa leeg ay suot ang Śālagrāma—upang ang mga deboto’y makakita ng Kanyang hayag na anyo.

Verse 21

जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरो द्विजः । हिमाचलं जगामाशु बन्धुवर्गेस्समन्वितम्

Sa debosyon ay patuloy niyang inuusal ang Pangalan ni Hari; ang lalaking dwija, na nag-anyong banal na sadhu, ay agad na nagtungo sa Himācala, kasama ang kanyang mga kamag-anak.

Verse 22

तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः । ननाम दण्डवद्भूमौ साष्टाङ्गं विधिपूर्वकम्

Nang makita Siya, ang Himalaya—kasama ang kanyang mga kasama—ay tumindig agad. Pagkaraan, ayon sa itinakdang ritwal, siya’y yumukod sa lupa na parang tungkod, naghandog ng ganap na pagpapatirapa sa walong sangkap.

Verse 23

ततः पप्रच्छ शैलेशस्तं द्विजं को भवानिति । उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रस्स योग्यद्रिम्महादरात्

Pagkaraan, tinanong ni Śaileśa ang dwija: “Sino ka?” Ang pinakadakilang brāhmaṇa ay sumagot agad, taglay ang wastong pag-unawa at dakilang paggalang.

Verse 24

साधुद्विज उवाच । साधु द्विजाह्वः शैलाहं वैष्णवः परमार्थदृक् । परोपकारी सर्वज्ञः सर्वगामी गुरोर्बलात्

Wika ni Sādhudvija: “Ako ang bundok na nagngangalang Sādhu, na tinatawag ding Dvijāhva. Ako’y bhakta ni Viṣṇu at nakakakita ng kataas-taasang katotohanan. Ako’y nakatuon sa kapakanan ng iba, nakaaalam ng lahat, at nakararating saanman—sa lakas at biyaya ng aking Guru.”

Verse 25

मया ज्ञातं स्वविज्ञानात्स्वस्थाने शैलसत्तम । तच्छृणु प्रीतितो वच्मि हित्वा दम्भन्तवांतिकम्

O pinakamainam sa mga bundok, sa aking tunay na kalagayan ay nalaman ko ito sa tuwirang pagkamalay sa loob. Ngayon makinig: nang may pag-ibig ay sasabihin ko—isinantabi ang lahat ng pagmamataas at pagkukunwari sa iyong harapan.

Verse 26

शङ्कराय सुतान्दातुन्त्वमिच्छसि निजोद्भवाम् । इमाम्पद्मासमां रम्यामज्ञातकुलशीलिने

“Nais mong ipakasal ang sarili mong anak na babae kay Śaṅkara—ang magandang dalagang ito na kapantay ni Padmā (Lakṣmī)—kahit hindi pa nalalaman ang kanyang angkan at asal?”

Verse 27

इयं मतिस्ते शैलेन्द्र न युक्ता मङ्गलप्रदा । निबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव

O Panginoon ng mga bundok, ang palagay mong ito ay hindi nararapat at hindi nagdudulot ng pagpapala. Unawain mo nang mabuti, O pinakadakila sa mga pantas, na isinilang sa angkan ni Nārāyaṇa.

Verse 28

पश्य शैलाधिपत्वं च न तस्यैकोऽस्ति बान्धवः । बान्धवान्स्वान्प्रयत्नेन पृच्छ मेनां च स्वप्रियाम्

Masdan—bagaman siya ang may pagkapanginoon sa mga bundok, wala man lamang siyang isang kamag-anak. Kaya, sa nararapat na pagsisikap, usisain ang tungkol sa kanyang sariling mga kaanak, at tanungin din si Menā, ang iyong minamahal.

Verse 29

सर्वान्संपृच्छ यत्नेन मेनादीन्पा र्वती विना । रोगिणे नौषधं शैल कुपथ्यं रोचते सदा

O Bundok Himālaya, maingat na sumangguni sa lahat—kay Menā at sa iba pa—ngunit huwag isama si Pārvatī. Sapagkat sa maysakit, ang gamot ay hindi kailanman masarap; ang nakapipinsalang pagkain lamang ang laging tila kaaya-aya.

Verse 30

न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्म्मणि । महाजनः स्मेरमुखः श्रुति मात्राद्भविष्यति

Sa pagbibigay-limos alang-alang kay Pārvatī, wala kang tatanggap na tunay na angkop sa iyo. Ang madla ay ngingiti lamang—masisiyahan na sa pagkarinig nito.

Verse 31

निराश्रयस्सदासङ्गो विरूपो निगुर्णोऽव्ययः । स्मशानवासी विकटो व्यालग्राही दिगम्बरः

Siya’y walang inaasahan, laging di-nakakapit, lampas sa lahat ng anyo, nirguṇa at di-nasisira. Naninirahan Siya sa pook ng pagsusunog ng bangkay, kakila-kilabot ang anyo, tagapagpaamo ng mga ahas, at ang Panginoong “nakadamit ng langit.”

Verse 32

विभूतिभूषणो व्यालवरावेष्टितमस्तकः । सर्वाश्रमपरिभ्रष्टस्त्वविज्ञातगतिस्सदा

May palamuting vibhūti bilang gayak, at ang ulo’y napalilibutan ng marangal na ahas; siya’y lampas sa lahat ng āśrama ng buhay-makamundo—laging kumikilos sa paraang di-maunawaan ng karaniwang nilalang.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इत्याद्युक्त्वा वचस्तथ्यं शिवनिन्दापरं स हि । जगाम स्वालयं शीघ्रन्नाना लीलाकरः शिवः

Sabi ni Brahmā: Pagkasabi nang gayon, binigkas niya ang mga salitang sa katotohanan ay nakatuon sa panlalait kay Śiva. Pagkaraan, dali-dali siyang umalis patungo sa sarili niyang tahanan. Sa gayon kumilos si Śiva, ang Panginoong nagsasagawa ng sari-saring banal na līlā.

Verse 34

तच्छ्रुत्वा विप्रवचनमभूताञ्च तनू तयोः । विपरीतानर्थपरे किं करिष्यावहे ध्रुवम्

Nang marinig ang mga salita ng brāhmaṇa, kapwa sila nabagabag at nanlumo. “Kung ang kahulugan ay naging salungat at mapaminsala,” wika nila, “ano nga ba ang tiyak nating magagawa ngayon?”

Verse 35

ततो रुद्रो महोतिं च कृत्वा भक्तमुदावहाम् । विवाहयित्वा गिरिजां देवकार्य्यं चकार सः

Pagkaraan, si Rudra ay nagsagawa ng dakilang ritwal at marapat na pinarangalan ang Kanyang tapat na deboto. Ikinasal Siya kay Girijā (Pārvatī), at saka isinakatuparan ang banal na gawain para sa kapakanan ng mga diyos.

Verse 36

इति प्रोक्तस्तु ते तात साधुवेषो द्विजाह्वयः । शिवावतारो हि मया देवकार्य्यकरः प्रभो

Kaya nga, mahal kong anak, naisalaysay ko sa iyo ang tungkol sa tinatawag na Dvijāhvaya, na nag-anyong tulad ng isang banal na sadhu. Siya nga ay pagkakatawang-tao ni Śiva na ipinamalas ko, O Panginoon, upang ganapin ang gawain ng mga diyos.

Verse 37

इदमाख्यानमनघं स्वर्ग्यमायुष्यमुत्तमम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स सुखी गतिमाप्नुयात्

Ang salaysay na ito ay walang dungis, makalangit, at lubhang nagbibigay-buhay. Sinumang bumigkas nito o kahit makinig lamang ay magiging maligaya at makararating sa pinagpalang layon.