शिवस्यार्द्धनारीनरावतारवर्णनम् (Description of Shiva’s Ardhanārī-nara Manifestation)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ विधिकामप्रपूरकम् । अर्द्धनारीनराख्यं हि शिवरूपमनुत्तमम्

Wika ni Nandīśvara: “Makinig ka, anak na may dakilang karunungan, sa kataas-taasang anyo ni Śiva na tinatawag na Ardhanārī-nara, na ganap na tumutupad kapwa sa dharma at sa banal na kāma.”

Verse 2

यदा सृष्टाः प्रजा सर्वाः न व्यवर्द्धंत वेधसा । तदा चिंताकुलोऽभूत्स तेन दुःखेन दुखितः

Nang ang lahat ng nilikhang nilalang ay hindi umunlad sa ilalim ng Lumikha (Brahmā), noon siya’y nabalot ng pag-aalala; dahil sa dalamhating iyon, siya mismo’y nagdusa.

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां रुद्रसंहितायां शिवस्यार्द्धनारीनरावतारवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikatlong Saṃhitā (Rudrasaṃhitā), nagtatapos ang ikatlong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa pagkakatawang-tao ni Śiva bilang Ardhanārī at bilang Lalaki.”

Verse 4

नारीणां कुलमीशानान्निर्गतं न पुरा यतः । ततो मैथुनजां सृष्टिं कर्तुं शेके न पद्मभूः

Sapagkat noong pasimula, ang lahi ng mga babae ay hindi pa lumitaw mula kay Īśāna (Panginoong Śiva), kaya si Padmabhū (Brahmā, ang Isinilang sa Loto) ay hindi nakayang isagawa ang paglikha sa pamamagitan ng pagsasamang-laman.

Verse 5

प्रभावेण विना शंभोर्न जायेरन्निमाः प्रजाः । एवं संचिन्तयन्ब्रह्मा तपः कर्त्तुं प्रचक्रमे

Nagnilay si Brahmā: “Kung wala ang kapangyarihan at biyaya ni Śambhu, hindi lilitaw ang mga nilalang na ito.” Sa gayong pagninilay, sinimulan niyang isagawa ang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) upang makamtan ang banal na suporta para sa paglikha.

Verse 6

शिवया परया शक्त्या संयुक्तं परमेश्वरम् । संचिंत्य हृदये प्रीत्या तेपे स परमं तपः

Sa pusong puspos ng pag-ibig at debosyon, pinagmuni-munihan niya sa loob ng kanyang puso ang Kataas-taasang Panginoon na kaisa ni Śivā—ang dakilang Śakti. Pagkaraan, isinagawa niya ang pinakadakilang tapas.

Verse 7

तीव्रेण तपसा तस्य संयुक्तस्य स्वयंभुवः । अचिरेणैव कालेन तुतोष स शिवो द्रुतम्

Dahil sa matinding tapas na isinagawa niya nang may di-matitinag na pagkalubog sa pagninilay, ang Sariling-Sumibol na Panginoon, si Śiva, ay agad na nalugod sa kanya; sa napakaikling panahon, si Śiva ay nasiyahan kaagad.

Verse 8

ततः पूर्णचिदीशस्य मूर्तिमाविश्य कामदाम् । अर्द्धनारीनरो भूत्वा ततो ब्रह्मान्तिकं हरः

Pagkaraan, si Hara (Śiva), sa pagpasok sa anyong nagbibigay-katuparan ng hangarin ng Panginoong Ganap na Kamalayan, ay naging Ardhanārī—kalahating babae, kalahating lalaki; at pagkatapos ay nagtungo sa harap ni Brahmā.

Verse 9

तं दृष्ट्वा शंकरं देवं शक्त्या प्ररमयान्वितम् । प्रणम्य दण्डवद्ब्रह्मा स तुष्टाव कृताञ्जलिः

Nang makita ni Brahmā ang Panginoong Śaṅkara, ang Diyos na kaisa ng Kataas-taasang Śakti, siya’y nagpatirapa sa daṇḍavat (lubos na pagpapatirapa) at, nakatiklop ang mga kamay, ay nagpuri sa Kanya.

Verse 10

अथ देवो महादेवो वाचा मेघगभीरया । संभवाय सुसंप्रीतो विश्वकर्त्ता महेश्वरः

Pagkaraan, si Mahādeva—si Maheśvara, ang Lumikha ng sansinukob—na lubhang nalugod kay Saṃbhava, ay nagsalita sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap.

Verse 11

ईश्वर उवाच । वत्सवत्स महाभाग मम पुत्र पितामह । ज्ञातवानस्मि सर्व तत्तत्त्वतस्ते मनोरथ

Wika ni Īśvara: “O mahal na anak—O pinagpala—O aking anak, O Dakilang Ninuno! Tunay kong naunawaan, hanggang sa pinakadiwa, ang buong layon ng iyong pagnanais.”

Verse 12

प्रजानामेव वृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना । तपसा तेन तुष्टोऽस्मि ददामि च तवेप्सितम्

“Ngayon ay nagsagawa ka ng tapasya para lamang sa pag-unlad at kapakanan ng mga nilalang. Dahil sa tapas na iyon, ako’y nalugod; kaya ipinagkakaloob ko sa iyo ang iyong minimithi.”

Verse 13

इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः । पृथक्चकार वपुषो भागाद्देवीं शिवां शिवः

Pagkasambit ng Panginoong Śiva ng mga salitang lubhang mapagkaloob at likás na matamis, inihiwalay Niya mula sa isang bahagi ng Kanyang sariling katawan ang mapalad na Diyosa Śivā.

Verse 14

तां दृष्ट्वा परमां शक्तिं पृथग्भूतां शिवागताम् । प्रणिपत्य विनीतात्मा प्रार्थयामास तां विधिः

Nang makita ang Kataas-taasang Kapangyarihan—na nahayag bilang hiwalay na banal na presensya at lumitaw mula kay Śiva—si Brahmā (Vidhi), na may pusong mapagpakumbaba at disiplinado, ay yumukod at nagsimulang manalangin sa Kanya.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवदेवेन सृष्टोहमादौ त्वत्पतिना शिवे । प्रजाः सर्वा नियुक्ताश्च शंभुना परमात्मना

Wika ni Brahmā: “O Śivā, sa pasimula ako’y nilikha ng Diyos ng mga diyos—si Śambhu, ang Kataas-taasang Sarili, ang iyong Panginoon. At sa pamamagitan ng gayunding Kataas-taasang Śambhu, ang lahat ng nilalang ay itinalaga sa kani-kanilang tungkulin at kaayusan.”

Verse 16

मनसा निर्मिताः सर्वे शिवे देवादयो मया । न वृद्धिमुपगच्छंति सृज्यमानाः पुनःपुनः

“O Śivā, hinubog ko ang lahat ng ito—mula sa mga diyos—sa pamamagitan ng aking isipan, na umaasa kay Śiva. Ngunit kahit paulit-ulit silang nililikha, hindi sila umaabot sa tunay na pag-unlad o kaganapan.”

Verse 17

मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् । संवर्द्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः

“Matapos pasulungin ang dakilang paglikha sa pamamagitan ng pag-aanak na may kapareha (lalaki at babae), ngayon ay ninanais kong alagaan at palawakin ang lahat ng nilalang na aking mga supling.”

Verse 18

न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् । तेन नारीकुलं श्रेष्ठं मम शक्तिर्न विद्यते

Noong una, mula sa iyo ay hindi lumitaw ang di-nasisirang angkan ng mga babae. Kaya ang angkan ng kababaihan ang higit na marangal; at kung wala ito, ang aking sariling śakti ay hindi nahahayag.

Verse 19

सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः । तस्मात्त्वं परमां शक्तिं प्रार्थयाम्यखिलेश्वरीम्

Tunay nga, ang pinagmulan ng lahat ng kapangyarihan (śakti) ay mula sa Iyo lamang. Kaya ako’y dumadalangin sa Iyo—ang Kataas-taasang Śakti, ang Reyna ng lahat—ipagkaloob Mo ang Iyong biyaya.

Verse 20

शिवे नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिं देहि नमोऽस्तु ते । चराचरं जगद्विद्धि हेतोर्मातः शिवं प्रिये

O Śivā, ipagkaloob Mo sa akin ang śakti upang malikha ang karamihan ng mga babae; pagpupugay at pagyukod sa Iyo. Alamin, mahal na Ina, na ang buong sansinukob—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay nagmumula kay Śiva bilang sanhi, O minamahal.

Verse 21

अन्यं त्वत्तः प्रार्थयामि वरं च वरदेश्वरि । देहि मे तं कृपां कृत्वा जगन्मातर्नमोऽस्तु ते

O Tagapagkaloob ng mga biyaya, O Reyna ng mga biyaya! Sa Iyo lamang ako humihingi ng isa pang kaloob. Ipagkaloob Mo ito sa akin sa habag, O Ina ng sansinukob—pagpupugay sa Iyo.

Verse 22

चराचरविवृद्ध्यर्थमीशेनैकेन सर्वगे । दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवाम्बिके

O Ambikā na sumasaklaw sa lahat, upang lumago at umunlad ang lahat ng nilalang—gumagalaw at di-gumagalaw—ayon sa kalooban ng iisang Kataas-taasang Panginoon, maging anak na babae ka ni Dakṣa, na aking anak na lalaki, O Bhavāmbikā.

Verse 23

एवं संयाचिता देवी ब्रह्मणा परमेश्वरी । तथास्त्विति वचः प्रोच्य तच्छक्तिं विधये ददौ

Kaya nga, nang mapakiusapan ni Brahmā, ang Kataas-taasang Diyosa (Parameśvarī) ay nagsalita, “Mangyari nawa,” at ipinagkaloob ang kapangyarihang iyon upang maisakatuparan ang itinakdang ritwal at layon.

Verse 24

तस्माद्धि सा शिवा देवी शिवशक्तिर्जगन्मयी । शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम्

Kaya nga, ang Diyosa Śivā—ang mismong Śiva-Śakti na lumulukob sa buong sansinukob—ay nagpalabas ng iisang Śakti mula sa pagitan ng kanyang mga kilay, nagniningning na kasingliwanag ng kanyang sariling Sarili.

Verse 25

तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य शक्तिं देववरो हरः । कृपासिन्धुर्महेशानो लीलाकारी भवाम्बिकाम्

Pagkatingin Niya sa Śakti na iyon na may banayad na ngiti, nagsalita si Hara—ang pinakadakila sa mga diyos. Si Mahēśāna, dagat ng habag, ang Diyos na naglalaro sa līlā, ay tumawag kay Bhavāmbikā (Inang Bhavānī).

Verse 26

शिव उवाच । तपसाराधिता देवि ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रसन्ना भव सुप्रीत्या कुरु तस्याखिलेप्सितम्

Wika ni Śiva: “O Diyosa, sa pamamagitan ng tapas ni Brahmā, ang Parameṣṭhin, ikaw ay napalugod. Maging mapagpala ka, lubos na masiyahan, at sa pag-ibig ay ipagkaloob sa kanya ang lahat ng ninanais niya.”

Verse 27

तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा । ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत्

Tinanggap ng Diyosa ang utos ng Parameśa nang nakayuko ang ulo; at ayon sa salita ni Brahmā, siya’y naging anak na babae ni Dakṣa.

Verse 28

दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणो सा शिवा मुने । विवेश देहं शंभोर्हि शंभुश्चान्तर्दधे प्रभुः

O pantas, matapos ipagkaloob ni Devī Śivā kay Brahmā ang kapangyarihang walang kapantay, siya’y pumasok sa katawan ni Śambhu; at si Panginoong Śambhu, ang Kataas-taasang Guro, ay naging di-nahahayag (nawala sa paningin).

Verse 29

तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन्स्त्रिया भागः प्रकल्पितः । आनन्दं प्राप स विधिः सृष्टिर्जाता च मैथुनी

Mula noon sa daigdig na ito, ang bahagi at karapat-dapat na bahagi ng babae ay itinakda nang wasto. Nang magkagayon, ang Tagapag-ayos (Brahmā) ay nakamtan ang kasiyahan, at ang paglikha ay naging may kasarian—sumibol sa pag-iisa ng lalaki at babae.

Verse 30

एतत्ते कथितं तात शिवरूपं महोत्तमम् । अर्द्धनारीनरार्द्धं हि महामंगलदं सताम्

Mahal kong anak, naipahayag ko na sa iyo ang lubhang dakilang anyo ni Śiva—ang Ardhanārīśvara, kalahating babae at kalahating lalaki—na nagkakaloob ng dakilang pagpapala at kabanalan sa mga matuwid.

Verse 31

एतदाख्यानमनघं यः पठ्च्छृणुयादपि । स भुक्त्वा सकलान्भोगान्प्रयाति परमां गतिम्

O walang dungis, sinumang bumibigkas—o kahit nakikinig lamang—sa salaysay na banal at dalisay na ito, matapos tamasahin ang lahat ng nararapat na ligaya, ay makaaabot sa pinakamataas na kalagayan: ang sukdulang paglaya na kaloob ni Śiva.