
Sa Adhyaya 17, inihaharap ang isang talaang paliwanag na nagbibilang sa sampung pangunahing anyo ng avatāra ni Śiva, na karapat-dapat pag-ukulan ng bhakti at pagsasanay sa upāsanā. Bawat pagpapakita ay tinutukoy sa pangalan at pagkakasunod, saka ipinapares sa kaukulang Śakti (anyo ni Devī), at inilalarawan ang bisa nitong pangkaligtasan—karaniwang pagbibigay ng bhukti at mukti o pagtupad sa ninanais ng mga deboto. Kabilang sa hanay ang Mahākāla–Mahākālī, Tārā–Tārā, Bhuvaneśa–Bhuvaneśī, Śrīvidyeśa–Śrīvidyā, Bhairava–Bhairavī, Chinnamastaka–Chinnamastakā, Dhūmavān–Dhūmavatī, Bagalāmukha–Bagalāmukhī, at Mātaṅga–Mātaṅgī. Ang lihim na aral: ang kapangyarihang nagliligtas ni Śiva ay di-maihihiwalay sa Śakti, at ang sari-saring anyong sinasamba ay inayos bilang “mapa ng pagsamba” para sa tiyak na bunga sa espiritu.
Verse 1
शृण्वथो गिरिशस्याद्यावतारान् दशसंख्यकान् । महाकलमुखान् भक्त्योपासनाकाण्डसेवितान्
Makinig ngayon sa sampung pangunahing pagkakatawang-tao ni Girīśa (Panginoong Śiva), na nagsisimula kay Mahākāla—na iginagalang at nilalapitan sa pamamagitan ng debotong pagsamba at mga disiplina ng banal na pagsasagawa.
Verse 2
तत्राद्यो हि महाकालो भुक्तिमुक्तिप्रदस्सताम् । शक्तिस्तत्र महाकाली भक्तेप्सितफलप्रदा
Doon, ang una ay si Mahākāla, na nagbibigay sa mga banal ng kapwa ginhawang makamundo at moksha. Naroon din ang Kanyang Śakti, si Mahākālī, na nagkakaloob sa mga deboto ng mismong bungang minimithi nila.
Verse 3
तारनामा द्वितीयश्च तारा शक्तिस्तथैव सा । भुक्तिमुक्तिप्रदौ चोभौ स्वसेवकसुखप्रदौ
Ang ikalawa ay tinatawag na Tāra, at gayundin ang Kanyang kapangyarihan (Śakti) ay Tārā. Kapwa sila nagbibigay ng ginhawang makamundo at moksha, at nagkakaloob ng ligaya sa kanilang tapat na mga sumasamba.
Verse 4
भुवनेशो हि बालाह्वस्तृतीयः परिकीर्तितः । भुवनेशी शिवा तत्र बालाह्वा सुखदा सताम्
Ang ikatlong pagpapakita ay ipinahahayag bilang Bhuvaneśa, na tinatawag ding Bāla. Sa anyong iyon din, si Śivā ay Bhuvaneśī, na tinatawag na Bālā, ang tagapagkaloob ng ligaya sa mga banal at matuwid.
Verse 5
श्रीविद्येशः षोडशाह्वः श्रीर्विद्या षोडशी शिवा । चतुर्थो भक्त सुखदो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः
Ang Panginoong tinatawag na Śrīvidyeśa, na kilala rin bilang “Ikalabing-anim,” ay si Śrīvidyā mismo—ang Ikalabing-anim na Kapangyarihan—ang mapalad na Śivā. Siya ang ikaapat na pagpapakita, tagapagbigay-galak sa mga deboto, at tagapagkaloob ng bunga ng kapwa pagtamasa sa daigdig at ganap na paglaya.
Verse 6
पञ्चमो भैरवः ख्यातः सर्वदा भक्तकामदः । भैरवी गिरिजा तत्र सदुपासककामदा
Ang ikalimang pagpapakita ay kilala bilang Bhairava, na laging tumutupad sa minimithing hangarin ng mga deboto. Doon, si Bhairavī—si Giri-jā (Pārvatī)—ay nagkakaloob din ng ninanais na bunga sa mga sumasambang tapat at wasto.
Verse 7
छिन्नमस्तकनामासौ शिवः षष्ठः प्रकीर्तितः । भक्तकामप्रदा चैव गिरिजा छिन्नमस्तका
Ang ikaanim na anyo ni Śiva ay ipinahayag na “Chinnamastaka.” Sa anyong iyon din, si Girijā (Pārvatī) ay tinatawag na Chinnamastakā, ang nagkakaloob ng minimithing kahilingan ng mga deboto.
Verse 8
धूमवान् सप्तमः शम्भुस्सर्वकामफलप्रदः । धूमवती शिवा तत्र सदुपासककामदा
Ang ikapitong anyo ay si Śambhu na tinatawag na Dhūmavān, ang nagkakaloob ng bunga ng lahat ng minimithing layon. Doon, ang Diyosa Śivā na kilala bilang Dhūmavatī ay nagbibigay ng kahilingan sa mga sumasambang tapat at deboto.
Verse 9
शिवावतारः सुखदो ह्यष्टमो बगलामुखः । शक्तिस्तत्र महानन्दा विख्याता बगलामुखी
Ang ikawalong pagkakatawang-tao ni Śiva, ang tagapagkaloob ng kagalingan, ay si Bagalāmukha. Sa anyong iyon, ang Kanyang Śakti ay ang Dakilang Kaligayahan (Mahānandā), na tanyag bilang Bagalāmukhī.
Verse 10
शिवावतारो मातङ्गो नवमः परिकीर्तितः । मातंगी तत्र शर्वाणी सर्वकामफलप्रदा
Ang ikasiyam na pagkakatawang-tao ni Shiva ay ipinahahayag na si Mātaṅga. Sa anyong iyon, si Śarvāṇī (ang Banal na Kabiyak) ay si Mātaṅgī, ang tagapagkaloob ng bunga ng lahat ng minimithing layon.
Verse 11
दशमः कमलः शम्भुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः । कमला गिरिजा तत्र स्वभक्तपरिपालिनी
Ang ikasampu ay si Śambhu bilang “Kamala,” ang tagapagkaloob ng bunga ng pagtamasa sa daigdig at ng paglaya. Doon, si Girijā (Pārvatī) ay “Kamalā,” na laging nag-iingat at nag-aaruga sa sariling mga deboto.
Verse 12
एते दशमिताः शैवा अवतारास्सुखप्रदाः । भुक्तिमुक्तिप्रदाश्चैव भक्तानां सर्वदास्सताम्
Kaya nga, ang sampung pagbaba (avatāra) na Śaiva na ganito ang pagkakabilang ay mga tagapagkaloob ng mapalad na ligaya. Tunay, ipinagkakaloob nila kapwa ang pagtamasa sa daigdig at ang paglaya, na laging iginagawad sa mga banal na deboto.
Verse 13
एते दशावतारा हि शंकरस्य महात्मनः । नानासुखप्रदा नित्यं सेवतां निर्विकारतः
Tunay, ito ang sampung pagkakatawang-tao ng dakilang-kaloobang Śaṅkara. Sa mga sumasamba at naglilingkod sa mga anyong ito nang may isip na di nagbabago at walang pagnanasa, lagi nilang ipinagkakaloob ang sari-saring mapalad na kagalakan at kagalingang espirituwal.
Verse 14
एतद्दशावताराणां माहात्म्यं वर्णितं मुने । सर्वकामप्रदं ज्ञेयं तंत्रशास्त्रादिगर्भितम्
O pantas, ganito naisalaysay ang kaluwalhatian ng sampung banal na pagpapakita. Alamin na ito’y nagkakaloob ng lahat ng marapat na layon, at puspos ng diwa ng Tantra, Śāstra, at mga kaugnay na banal na aral.
Verse 15
एतासामादिशक्तीनामद्भुतो महिमा मुने । सर्वकामप्रदो ज्ञेयस्तत्रंशास्त्रादिगर्भितः
O pantas, kamangha-mangha ang kadakilaan ng mga sinaunang banal na Śakti na ito. Alamin na ito’y nagdudulot ng kaganapan ng lahat ng marapat na layon, at ang diwa nito’y nakabaon sa ubod ng mga Śāstra at ng mga sinaunang aral.
Verse 16
शत्रुमारणकार्य्यादौ तत्तच्छक्तिः परा मता । खल दण्डकरी नित्यम्ब्रह्मतेजोविवर्द्धिनी
Sa mga gawaing gaya ng pagsupil (maging paglipol) sa mga kaaway at iba pang katulad, ang kaukulang Śakti ay itinuturing na kataas-taasan. Siya’y laging nagpaparusa sa masasama at patuloy na nagpapalago sa ningning ng Brahman (liwanag na espirituwal).
Verse 17
इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शिवदशावतारवर्णनं नाम सप्तदशोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ikalabimpitong kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Sampung Pagkakatawang-tao ni Śiva,” sa ikatlong bahagi ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa, ang Śatarudra Saṃhitā.
Verse 18
शैवपर्वसु सर्वेषु योऽधीते भक्तितत्परः । एतदाख्यानममलं सोतिशम्भुप्रियो भवेत्
Sinumang masugid sa bhakti at nag-aaral ng dalisay na salaysay na ito sa lahat ng bahagi ng Śaiva, siya’y magiging lubhang minamahal ni Śambhu (Panginoong Śiva).
Verse 19
ब्रह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत । धनाधिपो हि वैश्यः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात्
Sa biyaya ng kautusan at pagsamba kay Śiva, ang brāhmaṇa ay nagiging maningning sa espirituwal na liwanag; ang kṣatriya ay nagiging matagumpay; ang vaiśya ay nagiging panginoon ng yaman; at ang śūdra ay nakakamit ang kaginhawahan at kabutihang-kalagayan.
Verse 20
शांकरा निजधर्मस्थाः शृण्वन्तश्चरितन्त्विदम् । सुखिनः स्युर्विशेषेण शिवभक्ता भवन्तु च
Nawa’y ang mga deboto ni Śaṅkara, na nananatili sa sariling dharma at nakikinig sa banal na salaysay na ito, ay maging lalo pang maligaya—at nawa’y tunay silang maging mga bhakta ni Panginoong Śiva.
Rather than a single leelā-event, the chapter advances a theological taxonomy: Śiva manifests in an ordered set of forms, each paired with a Śakti, and each validated as an effective object of worship yielding defined results (especially bhukti and mukti).
The rahasya is the pairing principle: every Śiva-form is operationally complete only with its Śakti, implying that liberation/attainment is mediated through integrated consciousness-power (Śiva–Śakti) expressed as name, form, and worship-function.
Highlighted pairs (from the excerpt) include Mahākāla–Mahākālī, Tāra–Tārā, Bhuvaneśa/Bālāhvā–Bhuvaneśī/Bālāhvā, Śrīvidyeśa/Ṣoḍaśāhva–Śrīvidyā/Ṣoḍaśī, Bhairava–Bhairavī, Chinnamastaka–Chinnamastakā, Dhūmavān–Dhūmavatī, Bagalāmukha–Bagalāmukhī (Mahānandā), and Mātaṅga–Mātaṅgī (Śarvāṇī).