Adhyaya 11
Satarudra SamhitaAdhyaya 1164 Verses

वीरभद्र-भैरव-आह्वानम् — Invocation of Vīrabhadra/Bhairava for Cosmic Reabsorption

Inilalahad ang kabanatang ito bilang ulat ni Nandīśvara: nang manikluhod ang mga deva, nagpasya si Parameśvara sa isang tiyak na gawa ng paglusaw (pralaya) laban sa napakalakas na puwersang kahawig ni Nṛsiṃha (nṛsiṃhākhya mahātejas). Si Rudra ay “naalaala” at tinawag si Vīrabhadra, na hayagang kinikilalang sariling anyong Bhairava ni Rudra at pralayakāraka, ang tagapagpaganap ng kosmikong muling pagsipsip. Mabilis ang pagpapakita: dumating ang pinuno ng gaṇa sa gitna ng nakagigimbal na halakhak, kasama ang di-mabilang na ubod-salbaheng mga anyong Nṛsiṃha, sumasayaw at nagdiriwang, lumilikha ng takot na may pagpipigil—hudyat ng paggising ng kapangyarihang nagwawasto sa sansinukob. Ang mga tanda ng anyo—tatlong matang nagliliyab, jaṭā, gasuklay na buwan, matutulis na pangil, dumadagundong na huṅkāra, at maitim na kulay na tila ulap—ay nagpapahiwatig ng panahon, paglusaw, at walang-hanggang kapangyarihan. Taglay ang varā-śakti (lakas ng pagkakaloob ng biyaya), humarap si Vīrabhadra sa Panginoon at humingi ng tiyak na utos para sa kanyang misyon. Sa lihim na aral, itinuturo na ang nakatatakot na anyo ay hindi hiwalay kay Śiva, kundi sariling pagpapalawig Niya upang ibalik ang balanse; ang hukbo ng gaṇa ay mga enerhiyang disiplinado sa ilalim ng banal na talino, hindi magulong karahasan.

Shlokas

Verse 1

नंदीश्वर उवाच । एवमभ्यर्थितो देवैर्मतिं चक्रे कृपा लयः । महातेजो नृसिंहाख्यं संहर्त्तुं परमेश्वरः

Wika ni Nandīśvara: Nang mapakiusapan nang gayon ng mga diyos, ang Kataas-taasang Panginoon—tahanan ng habag—ay nagpasya na payapain ang lubhang maningning na tinatawag na Narasiṁha.

Verse 2

तदूर्द्ध्वं स्मृतवान्रुद्रो वीरभद्रम्महाबलम् । आत्मनो भैरवं रूपं प्राह प्रलयकारकम्

Pagkaraan, inalaala ni Rudra si Vīrabhadra na makapangyarihan at ubod-lakas. At ipinahayag Niya ang sarili Niyang anyong Bhairava—ang anyong nagdadala ng pagkalusaw, ang pralaya.

Verse 3

आजगाम ततस्सद्यो गणानामग्रणीर्हसन् । साट्टहासैर्गणवरैरुत्पतद्भिरितस्ततः

Pagdaka, dumating ang pinuno ng mga gaṇa ni Śiva na nakangiti; at kasama niya ang mahuhusay na gaṇa, sumisiklab mula sa bawat panig, na may malakas at magaspang na halakhak.

Verse 4

नृसिंहरूपैरत्युग्रैः कोटिभिः परिवारितः । माद्यद्भिरभितो वीरैर्नृत्यद्भिश्च मुदान्वितैः

Napapaligiran siya ng di-mabilang na (krore) nilalang na may anyong Narasiṃha na lubhang mabangis; sa paligid ay mga bayani na waring nalalasing, sumasayaw sa lahat ng dako, puspos ng nag-uumapaw na galak.

Verse 5

क्रीडद्भिश्च महावीरैर्ब्रह्माद्यैः कन्दुकैरिव । अदृष्टपूर्वैरन्यैश्च वेष्टितो वीरवन्दितः

Napapaligiran siya ng mga dakilang bayani—si Brahmā at iba pang mararangal—na naglalaro sa paligid niya na para bang siya’y isang bola; at napalilibutan din siya ng iba pang nilalang na di pa kailanman nakita, habang ang matatapang ay nagpupuri at nagbibigay-galang na pagpupugay.

Verse 6

कल्पान्तज्वलनज्वालो विलसल्लोचनत्रयः । अशस्त्रो हि जटाजूटी ज्वलद्बालेन्दुमण्डितः

Nagniningas siya na tila apoy sa wakas ng kalpa; ang tatlong mata niya’y kumikislap nang maningning. Bagaman walang sandata, siya ang Panginoong may buhok na jaṭā, pinalamutian ng nagniningning na gasuklay na buwan sa kanyang mga buhol ng buhok.

Verse 7

बालेन्दुवलया कारतीक्ष्णदंष्ट्रांकुरद्वयः । आखण्डलधनुःखण्डसंनिभभ्रूलतान्वितः

May mga palamuting hugis gasuklay na buwan ang Panginoon; mula sa kanyang bibig ay umuusbong ang dalawang pangil, matalas na parang lagari. Ang kanyang nakakurba na kilay ay tulad ng nabaling piraso ng busog ni Indra—tanda ng kanyang kakila-kilabot na saguna na anyo, pumapawi ng karumihan at nag-iingat sa mga deboto.

Verse 8

महाप्रचण्डहुङ्कारबधिरीकृतदिङ्मुखः । नीलमेघाञ्जन श्यामो भीषणः श्मश्रुलोद्भुतः

Sa isang napakabangis na ungol na nagpabingi sa mga mukha ng lahat ng dako, Siya’y nagpakita na maitim—gaya ng bughaw na ulap-ulan at kohl—nakapanghihilakbot ang anyo, na may kahanga-hangang litaw na balbas at bigote.

Verse 9

वाद्यखण्डमखण्डाभ्यां भ्रामयंस्त्रिशिखं मुहुः । वीरभद्रोऽपि भगवान्वरशक्तिविजृम्भितः

Sa pag-ugong ng mga tugtugin—mula sa mga puwersang nabasag at di-nabasag—paulit-ulit niyang iniikot ang sandatang may tatlong dulo. At maging ang Panginoong Vīrabhadra ay sumiklab at sumugod, lumalawak ang lakas sa biyaya ng banal na Śakti.

Verse 10

स्वयं विज्ञापयामास किमत्र स्मृतिकारणम् । आज्ञापय जगत्स्वामिन् प्रसादः क्रियताम्मयि

Pagkaraan, siya mismo ang nagsumamo: “Ano ang dahilan ng pag-alaala sa akin dito? Utusan Mo ako, O Panginoon ng mga daigdig—maawa Ka at igawad Mo ang biyaya sa akin.”

Verse 11

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शरभावतारवर्णनं नामैकादशोऽध्यायः

Sa gayon, sa kagalang-galang na Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikatlong Aklat—ang Śatarudra Saṃhitā—nagtatapos ang Ikalabing-isang Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Pagkakatawang-tao ni Śarabha.”

Verse 12

शंकर उवाच । अकाले भयमुत्पन्नं देवानामपि भैरवम् । ज्वलितस्य नृसिंहाग्निश्शमयैनं दुरासदम्

Wika ni Śaṅkara: «Sa panahong di nararapat, sumiklab ang isang kakilakilabot na takot—maging sa mga diyos. Ang naglalagablab na apoy ni Narasiṃha ay mahirap lapitan; payapain at supilin ang nakapanghihilakbot na puwersang ito.»

Verse 13

सान्त्वयन्बोधयादौ तं तेन किन्नोपशाम्यति । ततो मत्परमं भावं भैरवं सम्प्रदर्शय

Una, aliwin at turuan siya—bakit hindi pa rin siya kumakalma sa gayon? Pagkaraan, ihayag sa kanya ang Aking kataas-taasang kalagayan: ang kakila-kilabot at banal na likas ni Bhairava.

Verse 14

सूक्ष्मं संहृत्य सूक्ष्मेण स्थूलं स्थूलेन तेजसा । वक्त्रमानाय कृत्तिं च वीरभद्र ममाज्ञया

“Isanib ang maselan sa maselan, at ang magaspang sa magaspang sa pamamagitan ng iyong nagliliyab na kapangyarihan. At, O Vīrabhadra, sa Aking utos, dalhin mo rin dito ang mukha at ang balat.”

Verse 15

नन्दीश्वर उवाच । इत्यादिष्टो गणाध्यक्षो प्रशान्तं वपुरास्थितः । जगाम रंहसा तत्र यत्रास्ते नरकेसरी

Sinabi ni Nandīśvara: Sa gayong utos, ang pinuno ng mga gaṇa ni Śiva, na nananatili sa payapa at mahinahong anyo, ay mabilis na nagtungo sa kinaroroonan ni Narakeśarī.

Verse 16

ततस्तम्बोधयामास वीरभद्रो हरो हरिम् । उवाच वाक्यमीशानः पितापुत्रमिवौरसम्

Pagkatapos, si Vīrabhadra—si Hara mismo—ay gumising kay Hari (Viṣṇu) mula sa kanyang pagkabigla. Pagdaka, nagsalita ang Panginoong Īśāna sa kanya, na gaya ng ama sa sariling anak na tunay na isinilang.

Verse 17

वीरभद्र उवाच । जगत्सुखाय भगवन्नवतीर्णोसि माधव । स्थित्यर्थं त्वं प्रयुक्तोऽसि परेशः परमेष्ठिना

Sinabi ni Vīrabhadra: “O Mapalad na Panginoong Mādhava, bumaba Ka para sa kapakanan at kaligayahan ng sanlibutan. Upang mapanatili ang pag-iral ng sangnilikha, itinalaga Ka ng Kataas-taasang Panginoon, si Parameṣṭhin, ang Manlilikha.”

Verse 18

जन्तुचक्रं भगवता प्रच्छिन्नं मत्स्यरूपिणा । पुच्छेनैव समाबध्य भ्रमन्नेकार्णवे पुरा

Noong unang panahon, nang ang Nag-iisang Karagatan lamang ang nalalabi, ang Pinagpalang Panginoon—nag-anyong Isda—ay pumutol sa umiikot na gulong ng mga nilalang; at sa mismong buntot Niya ito itinali, saka Siya gumalaw sa loob ng sinaunang baha.

Verse 19

बिभर्षि कर्मरूपेण वाराहेणोद्धृता मही । अनेन हरिरूपेण हिरण्यकशिपुर्हतः

Ikaw ang sumasandig at nagtataguyod sa mga daigdig sa pamamagitan ng kapangyarihan ng gawa; sa anyong Varāha, itinaas Mo ang Daigdig. At sa anyong Hari ring ito, napatay si Hiraṇyakaśipu—kaya’t ang Iyong banal na pagpapakita ang nag-iingat sa sansinukob.

Verse 20

वामनेन बलिर्बद्धस्त्वया विक्रमता पुनः । त्वमेव सर्व्वभूतानां प्रभवः प्रभुरव्ययः

Bilang Vāmana, iginapos Mo si Bali; at muli, bilang Makapangyarihang Manlalakad, sinukat Mo ang mga daigdig. Ngunit sa katotohanan, Ikaw lamang ang pinagmulan ng lahat ng nilalang—ang Panginoon, ang Kataas-taasan, ang di-nasisira magpakailanman.

Verse 21

यदायदा हि लोकस्य दुःखं किञ्चित्प्रजायते । तदातदावतीर्णस्त्वं करिष्यसि निरामयम्

Tuwing may anumang pagdurusa na sumisibol sa daigdig, sa mismong sandaling iyon Ikaw ay bumababa (nagpapakita) at ginagawa itong malaya sa karamdaman at pighati—ibinabalik ang kagalingan sa pamamagitan ng Iyong habag na presensya.

Verse 22

नाधिकस्त्वत्समोऽप्यस्ति हरे शिवपरायणः । त्वया वेदाश्च धर्माश्च शुभमार्गे प्रतिष्ठिताः

O Hari, na lubos na nakatuon kay Śiva—walang higit sa iyo, ni wala mang kapantay. Sa pamamagitan mo, ang mga Veda at mga tuntunin ng dharma ay matibay na naitatag sa mapalad na landas.

Verse 23

यदर्थमवतारोऽयं निहतस्स हि दानवः । हिरण्यकशिपुश्चैव प्रह्लादोऽपि सुरक्षितः

Dahil sa mismong layunin ng banal na pagbaba na ito, napatay na nga ang demonyong iyon; gayundin si Hiranyakashipu, at si Prahlada naman ay naligtas at napangalagaan.

Verse 24

अतीव घोरं भगवन्नरसिंहवपुस्तव । उपसंहर विश्वात्मंस्त्वमेव मम सन्निधौ

O Mapalad na Panginoon, ang anyong Narasiṃha Mo ay lubhang mabagsik. O Kaluluwa ng sansinukob, pawiin at bawiin Mo ang anyong iyon—Ikaw lamang ang naririto sa aking harapan.

Verse 25

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तो वीरभद्रेण नृसिंहः शान्तया गिरा । ततोऽधिकं महाघोरं कोपञ्चक्रे महामदः

Sinabi ni Nandīśvara: Nang kausapin ni Vīrabhadra si Narasiṃha sa payapang pananalita, si Narasiṃha—na napasailalim sa matinding pagmamataas—ay lalo pang naging kakila-kilabot at higit pang pinasiklab ang kanyang poot.

Verse 26

उवाच च महाघोरं कठिनं वचनन्तदा । वीरभद्रम्महावीरं दंष्ट्राभिर्भीषयन्मुने

Pagkaraan, O pantas, inilantad niya ang mga pangil upang manakot, at nagsalita siya ng lubhang kakila-kilabot at mabibigat na salita kay Vīrabhadra, ang dakilang bayani.

Verse 27

नृसिंह उवाच । आगतोसि यतस्तत्र गच्छ त्वम्मा हितं वद । इदानीं संहरिष्यामि जगदेतच्चराचरम्

Sinabi ni Nṛsiṃha: “Yamang nagmula ka roon at dumating dito, bumalik ka roon at sabihin sa Akin ang makabubuti. Ngayon ay aking wawakasan at hihigupin ang buong sansinukob na ito—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw—sa pagkalusaw.”

Verse 28

संहर्तुर्न हि संहारः स्वतो वा परतोऽपि वा । शासितम्मम सर्व्वत्र शास्ता कोऽपि न विद्यते

Para sa Akin—ang Tagapaglusaw—walang pagkalusaw, maging mula sa Aking sarili o mula sa iba. Sa lahat ng dako, Ako lamang ang namamahala; walang sinumang tagapamahala sa ibabaw Ko.

Verse 29

मत्प्रसादेन सकलमभयं हि प्रवर्त्तते । अहं हि सर्वशक्तीनां प्रवर्तकनिवर्तकः

Sa pamamagitan lamang ng aking biyaya, ang lahat ay umuusad sa kalagayang walang takot. Sapagkat Ako ang nagpapakilos sa lahat ng kapangyarihan—at Ako rin ang nagbabalik at pumipigil sa mga ito.

Verse 30

यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा । तत्तद्विद्धि गणाध्यक्ष मम तेजोविजृम्भितम्

Anumang nilalang na pinagkalooban ng pambihirang ningning, kasaganaan, o makapangyarihang lakas—alamin mo, O Panginoon ng mga Gaṇa, na iyon ay pagpapakita ng paglawak ng aking banal na liwanag.

Verse 31

देवतापरमार्थज्ञं मामेव परमम्विदुः । मदंशाश्शक्तिसम्पन्ना ब्रह्मशक्रादयस्सुराः

Ang mga diyos na nakakabatid sa pinakamataas na diwa ay nakaaalam na Ako lamang ang sukdulang Katotohanan at ang pinakadakilang layon ng mga deva; kaya kinikilala nila Ako bilang Kataas-taasan. Ang mga deva gaya nina Brahmā at Śakra (Indra), bagama’t may lakas, ay mga bahagi lamang ng aking sariling pagkatao.

Verse 32

मन्नाभिकमलाज्जातः पुरा ब्रह्मा जगत्करः । सर्वाधिकस्स्वतन्त्रश्च कर्ता हर्ताखिलेश्वरः

Noong una, si Brahmā—na isinilang mula sa lotus ng aking pusod—ay naging tagapaglikha ng daigdig; (itinuring siyang) kataas-taasan at malaya, ang gumagawa at ang bumabawi, ang panginoon ng lahat.

Verse 33

इदन्तु मत्परं तेजः किं पुनः श्रोतुमिच्छसि । अतो मां शरणम्प्राप्य गच्छ त्वं विगतज्वरः

Ito nga ang kataas-taasang liwanag na nakalagay sa Akin. Ano pa ang nais mong marinig? Kaya, matapos kang sumilong sa Akin, humayo ka—malaya sa lagnat at sa pagdurusa.

Verse 34

अवेहि परमं भावमिदम्भूतं गणेश्वर । मामकं सकलं विश्वं सदेवासुरमानुषम्

Alamin mo, O Gaṇeśvara, ang kataas-taasang katotohanang ito ayon sa tunay nitong anyo: ang buong sansinukob ay Akin—kasama ang mga deva, mga asura, at sangkatauhan.

Verse 35

कालोऽस्म्यहं लोकविनाशहेतुर्लोकान्समाहर्तुमहम्प्रवृत्तः । मृत्योर्मृत्युं विद्धि मां वीरभद्र जीवन्त्येते मत्प्रसादेन देवाः

Ako ang Panahon mismo, ang sanhi ng pagkalusaw ng daigdig; lumabas Ako upang bawiin ang mga mundo pabalik sa Aking Sarili. Kilalanin mo Ako, O Vīrabhadra, bilang “Kamatayan ng kamatayan”; at sa Aking biyaya lamang nabubuhay pa ang mga deva na ito.

Verse 36

नन्दीश्वर उवाच । साहङ्कारं वचः श्रुत्वा हरेरमितविक्रमः । विहस्योवाच सावज्ञन्ततो विस्फुरिताधरः

Sinabi ni Nandīśvara: Nang marinig ang mga salita ni Hari na binigkas sa pagmamataas, ang May di-masukat na kapangyarihan (Śiva) ay tumawa, at saka sumagot nang may pagwawalang-bahala, nanginginig ang kanyang mga labi sa poot.

Verse 37

वीरभद्र उवाच । किन्न जानासि विश्वेशं संहर्तारम्पिनाकिनम् । असद्वादो विवादश्च विनाशस्त्वयि केवलः

Sinabi ni Vīrabhadra: “Hindi mo ba kilala ang Panginoon ng sansinukob—si Śiva, ang may hawak ng busog na Pināka, ang Tagapaglusaw ng daigdig? Sa iyo lamang matatagpuan ang bulaang salita, pagtatalo, at kapahamakan.”

Verse 38

तवान्योन्यावताराणि कानि शेषाणि साम्प्रतम् । कृतानि येन केनैव कथाशेषो भविष्यति

Sa ngayon, alin pa sa mga pagkapanganib (avatāra) Mo ang nalalabi upang isalaysay? At yaong mga naganap na, sino ang nagsagawa—upang magpatuloy ang nalalabing bahagi ng banal na salaysay na ito?

Verse 39

दोषं तं वद येन त्वमवस्थामीदृशी गतः । तेन संहारदक्षेण दक्षिणाशेषमेष्यसि

Sabihin mo sa akin ang kasalanang nagdala sa iyo sa ganitong kalagayan. Sa pamamagitan ni Dakṣa—na bihasa sa saṃhāra, ang pagwawakas—magpapatuloy ka sa timog tungo sa ganap na nalalabi, ang huling kahihinatnan.

Verse 40

प्रकृतिस्त्वं पुमान्रुद्रस्त्वयि वीर्य्यं समाहितम् । त्वन्नाभिपङ्कजाज्जातः पञ्च वक्त्रः पितामहः

O Rudra, Ikaw ang Prakṛti at Ikaw rin ang Puruṣa. Sa Iyo ganap na nalalagom ang kapangyarihang lumilikha. Mula sa lotus ng Iyong pusod isinilang ang Pitāmaha—si Brahmā na may limang mukha.

Verse 41

जगत्त्रयीसर्जनार्थं शंकरं नीललोहितम् । ललाटेऽचिन्तयत्सोयन्तपस्युग्रे च संस्थितः

Upang likhain ang tatlong daigdig, kanyang pinagmuni-munihan si Śaṅkara—Nīlalohita—sa kanyang noo, at nanatiling nakatatag sa mabagsik na pag-aayuno at pagninilay (tapasya).

Verse 42

तल्ललाटादभूच्छम्भुः सृष्ट्यर्थे तेन भूषणम् । अतोऽहं देवदेवस्य तस्य भैरवरूपिणः

Mula sa Kanyang noo, nahayag si Śambhu para sa layunin ng paglikha; kaya ang paghahayag na iyon ay naging Kanyang palamuti. Kaya ako’y kaugnay ng Deva ng mga deva—Siya na nag-aanyong Bhairava.

Verse 43

त्वत्संहारे नियुक्तोऽस्मि विनयेन बलेन च । देवदेवेन रुद्रेण सकलप्रभुणा हरे

O Hari, ako’y itinalaga para sa iyong gawain ng paglalansag—sa pamamagitan ng pagpapakumbaba at ng lakas—ni Rudra, ang Deva ng mga deva, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat.

Verse 44

एकं रक्षो विदार्यैव तच्छक्तिकलया युतः । अहंकारावलेपेन गर्जसि त्वमतन्द्रितः

Matapos punitin ang iisang demonyo, na pinalakas lamang ng munting bahagi ng banal na Śakti, ngayo’y umuungal ka nang walang tigil, lasing sa kapalaluan ng ahamkāra—ang pagkamakasarili.

Verse 45

उपकारो हि साधूनां सुखाय किल संमतः । उपकारो ह्यसाधूनामपकाराय केवलम्

Ang kabutihang-loob sa mga banal at matuwid ay kinikilalang sanhi ng ligaya; ngunit ang kabutihang-loob sa mga di-matuwid ay nagiging sanhi lamang ng kapahamakan.

Verse 46

यन्नृसिंह महेशानं पुनर्भूतं तु मन्यसे । तर्ह्यज्ञानी महागर्वी विकारी सर्वथा भवान्

O Narasiṃha, kung iniisip mong si Maheśāna (Panginoong Śiva) ay “naging muli,” na para bang napapasailalim Siya sa muling pagsilang, kung gayon ikaw ay sa lahat ng paraan ay mangmang, labis na mapagmataas, at nalilinlang ng pagbabago.

Verse 47

न त्वं स्रष्टा न संहर्ता भर्तापि न नृसिंहक । परतन्त्रो विमूढात्मा न स्वतन्त्रो हि कुत्रचित्

O Nṛsiṃha, hindi ikaw ang lumikha, hindi rin ang pumuksa, ni hindi ang tunay na tagapagtaguyod. Nalilinlang ang diwa at umaasa sa iba, wala kang kasarinlan saanman.

Verse 48

कुलालचक्रवच्छक्त्या प्रेरितोसि पिनाकिना । नानावतारकर्ता त्वं तदधीनस्सदा हरे

O Hari (Viṣṇu), ikaw ay pinaiikot ng kapangyarihan ni Pinākin (Panginoong Śiva), gaya ng gulong ng magpapalayok na pinapagalaw ng puwersa. Bagama’t nagkakaloob ka ng maraming avatāra, lagi kang nananatiling nakasalalay sa Kanya.

Verse 49

अद्यापि तव निक्षिप्तं कपालं कूर्मरूपिणः । हर हारलतामध्ये दग्धः कश्चिन्न बध्यते

Hanggang ngayon, ang bungo na iyong inihagis—yaong sa nag-anyong Kūrma (pagong)—ay nananatili sa gitna ng gumagapang na kuwintas ni Hara (Śiva). Nasunog sa kapangyarihan ni Śiva, hindi ito nakagagapos kaninuman, at wala ring nabibigkis nito.

Verse 50

विस्मृतिः किं तदंशेन दंष्ट्रोत्पातनपीडितम् । वाराहविघ्नहस्तेऽद्य याक्रोशन्तारकारिणा

Paano magkakaroon ng pagkalimot o pagkukulang sa Kanya? Sa munting bahagi lamang ng Kanyang kapangyarihan, nadudurog Niya ang pighating dulot ng pag-ugat ng mga pangil. Ngayon, sa mismong kamay na nag-aalis ng hadlang ni Varāha (Baboy-Damo), Siya’y nagiging Tagapagligtas na naglilipat sa mga sumisigaw sa pighati.

Verse 51

दग्धोसि पश्य शूलाग्रे विष्वक्सेनच्छलाद्भवान् । दक्षयज्ञे शिरश्छिन्नं मया तेजःस्वरूपिणा

Ikaw ay nasunog—tingnan mo!—at ngayon ikaw ay nakapako sa dulo ng aking trisula, dahil sa iyong panlilinlang na kinasasangkutan ni Viṣvaksena. Sa sakripisyo rin ni Dakṣa, ako—na ang mismong kalikasan ay nagliliyab na banal na ningning—ay pumutol sa ulo.

Verse 52

अद्यापि तव पुत्रस्य ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः । छिन्नं न सज्जितं भूयो हरे तद्विस्मृतन्त्वया

Kahit ngayon, O Hari, ang ikalimang ulo ng iyong anak na si Brahma ay pinutol, at hindi na ito naibalik muli—ang katotohanang ito ay kinalimutan mo na.

Verse 53

निर्जितस्त्वं दधीचेन संग्रामे समरुद्गणः । कण्डूयमाने शिरसि कथं तद्विस्मृतन्त्वया

O hukbo ng mga Marut, minsan kayong natalo ni Dadhīci sa labanan. Kapag ang iyong ulo ay nangangati (kahit ngayon), paano mo nakalimutan ang pangyayaring iyon?

Verse 54

चक्रं विक्रमतो यस्य चक्रपाणे तव प्रियम् । कुतः प्राप्तं कृतं केन त्वया तदपि विस्मृतम्

O Cakrapāṇi (Vishnu), ang diskong mahalaga sa iyo—na ang kapangyarihan ay nagpapahintulot sa iyong humakbang nang may kagitingan—saan mo ito nakuha, at sino ang gumawa nito? Nakalimutan mo na rin ba iyon?

Verse 55

ये मया सकला लोका गृहीतास्त्वं पयोनिधौ । निद्रापरवशश्शेषे स कथं सात्त्विको भवान्

Ang lahat ng daigdig ay sinakop ko na, habang ikaw ay nakahiga sa Karagatan ng Gatas, nadaig ng tulog sa ibabaw ni Śeṣa. Paano ka ngayon matatawag na 'sāttvika' (puro)?

Verse 56

त्वदादिस्तम्बपर्यन्तं रुद्रशक्तिविजृम्भितम् । शक्तिमानभितस्त्वं च ह्यनलात्त्वं विमोहितः

Mula sa Iyo hanggang sa pinakahuli ng haliging kosmiko, ang lahat ng ito ay malawak na paglaladlad ng Śakti ni Rudra. Bagama’t makapangyarihan ka at napalilibutan ng sarili mong mga lakas, nalinlang ka ng apoy at hindi mo nakikilala ang Panginoong lumalampas at lumalaganap sa loob nito.

Verse 57

तत्तेजसो हि माहात्म्यं पुमान्द्र ष्टुन्न हि क्षमः । अस्थूला ये प्रपश्यन्ति तद्विष्णोः परमम्पदम्

Tunay na walang nilalang na may katawan ang kayang masdan nang ganap ang kadakilaan ng banal na liwanag na iyon. Tanging ang mga masisinop na nakakakita—malaya sa magaspang na pagdama—ang nakapapansin nito; iyon ang tinatawag na sukdulang kalagayan ni Viṣṇu, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat.

Verse 58

द्यावापृथिव्या इन्द्राग्नेर्यमस्य वरुणस्य च । ध्वान्तोदरे शशांके च जनित्वा परमेश्वरः

Ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara) ay nagpakita ng Sarili bilang Dyāvā at Pṛthivī (langit at lupa), bilang Indra at Agni, bilang Yama at Varuṇa; at Siya rin ay isinilang sa sinapupunan ng dilim at sa buwan—sa gayon inihayag Niya ang Kanyang mga anyong lumalaganap sa lahat.

Verse 59

कालोसि त्वं महाकालः कालकालो महेश्वर । अतस्त्वमुग्रकलया मृत्योर्मृत्युर्भविष्यसि

Ikaw ang Panahon mismo—Mahākāla, ang Panginoon sa ibabaw ng Panahon, O Maheśvara. Kaya sa Iyong mabagsik na kapangyarihang banal, Ikaw ay magiging “kamatayan ng kamatayan,” na lumalampas at dumadaig sa pagkamatay.

Verse 60

स्थिरोद्य त्वक्षरो वीरो वीरो विश्वावकः प्रभुः । उपहन्ता ज्वरं भीमो मृगः पक्षी हिरण्मयः

Siya ang matatag at laging itinataas; ang Di-nasisirang Katotohanan; ang makabayang Panginoon—ang Kabayanihan mismo—na lumalaganap at sumasandig sa buong sansinukob bilang Maykapal. Siya ang nag-aalis ng lagnat at pighati, ang kakilakilabot na Tagapagtanggol; nagpapakita Siya bilang hayop at bilang ibon, at nagniningning bilang gintong kaningningan.

Verse 61

शास्ता शेषस्य जगतस्तत्त्वं नैव चतुर्मुखः । नान्ये च केवलं शम्भुस्सर्वशास्ता न संशयः

Ang tunay na Panginoon at Tagapamahala ng buong sansinukob na nananatili ay hindi maging ang apat-na-mukhang Brahmā, ni alinmang ibang diyos. Si Śambhu lamang ang kataas-taasang Tagapaghari sa lahat ng śāstra—walang pag-aalinlangan.

Verse 62

इत्थं सर्वं समालोक्य संहारात्मानमात्मना । न विनष्टन्त्वमात्मानं कुरु हे नृहरेऽबुध

Kaya nga, matapos mong masdan ang lahat ng ito sa sarili mong panloob na kamalayan—bilang ang Sarili na ang likas ay paglalansag—O Nṛhari, huwag mong ituring ang sarili mong napuksa. O mangmang, huwag mong gawing “nawasak” ang Sarili.

Verse 63

नो चेदिदानीं क्रोधस्य महाभैरवरूपिणः । वज्राशनिरिव स्थाणौ त्वयि मृत्युः पतिष्यति

Kung kahit ngayon ay hindi ka pa rin uurong, babagsak sa iyo ang Kamatayan—gaya ng kidlat na tumatama sa haligi—sa pamamagitan ng dakila at nakapanghihilakbot na anyo ng poot.

Verse 64

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा वीरभद्रोपि विररामाकुतोभयः । दृष्ट्वा नृसिंहाभिप्रायं क्रोधमूर्त्तिश्शिवस्य सः

Wika ni Nandīśvara: Pagkasabi nito, si Vīrabhadra man—walang takot sa alinmang panig—ay tumahimik, sapagkat nakita niya kay Śiva, ang mismong anyo ng poot, ang hangaring magpakita bilang Narasiṃha.

Frequently Asked Questions

The devas petition Parameśvara, who resolves to neutralize an immense nṛsiṃha-like force; Rudra summons Vīrabhadra—identified with his Bhairava aspect—as the pralayakāraka, establishing that Shiva’s fierce agencies operate by divine commission to restore cosmic balance.

The tri-netra, blazing fire-at-epoch’s-end imagery, crescent moon, huṅkāra, and terrifying features encode time-power and transformative dissolution: they signify not nihilism but the yogic principle that the Lord’s ‘fierce’ form burns ignorance and reabsorbs disorder into higher coherence.

Vīrabhadra is foregrounded as Rudra’s own Bhairava-rūpa (a self-manifested extension), accompanied by gaṇas appearing in ultra-fierce nṛsiṃha-like forms—together presenting the theology of Shiva’s delegated yet non-separate powers.