दुन्दुभिनिर्ह्रादनिर्णयः / Dundubhinirhrāda’s Stratagem: Targeting the Brāhmaṇas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास प्रवक्ष्यामि चरितं शशिमौलिनः । यथा दुंदुभिनिर्ह्रादमवधीद्दितिजं हरः

Wika ni Sanatkumāra: “Makinig ka, O Vyāsa; isasalaysay ko ang banal na mga gawa ng Panginoong may gasuklay na buwan sa tuktok—kung paanong pinuksa ni Hara ang demonyong anak ni Diti na nagngangalang Duṃdubhi-nirhrāda.”

Verse 2

हिरण्याक्षे हते दैत्ये दितिपुत्रे महाबले । विष्णुदेवेन कालेन प्राप दुखं पहद्दितिः

Nang mapatay sa takdang panahon ni Panginoong Viṣṇu ang makapangyarihang Daitya na si Hiraṇyākṣa, anak ni Diti, nabagbag ang puso ni Diti at siya’y nalugmok sa malalim na dalamhati.

Verse 3

दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । सांत्वयामास तां वाग्भिर्दुःखितां देवदुःखदः

Ang masamang Daitya na si Duṃdubhinirhrāda—tiyuhin sa ina ni Prahlāda at tagapagpahirap sa mga deva—ay nagsikap aliwin ang nagdadalamhating babae sa pamamagitan ng mapanghikayat na mga salita.

Verse 4

अथ दैत्यस्स मायावी दितिमाश्वास्य दैत्यराट् । देवाः कथं सुजेयाः स्युरित्युपायमर्चितयत्

Pagkaraan, ang mapanlinlang na hari ng mga Daitya ay umaliw kay Diti at nagsimulang magbalak, na iniisip: “Paano kaya madaling mapagwawagi laban sa mga Deva?”

Verse 5

देवैश्च घातितो वीरो हिरण्याक्षो महासुरः । विष्णुना च सह भ्रात्रा सच्छलैर्देत्यवैरिभिः

Ang magiting na dakilang Asura na si Hiraṇyākṣa ay napatay ng mga Deva—pati ni Viṣṇu, kasama ang kanyang kapatid—sa pamamagitan ng mga taktika at pakana, bilang mga kaaway ng mga Daitya.

Verse 6

किंबलाश्च किमाहारा किमाधारा हि निर्जराः । मया कथं सुजेयास्स्युरित्युपायमचिंतयत्

Nag-isip siya ng isang paraan, na nagsasabi sa sarili: “Ano ang lakas nila? Ano ang kanilang ikinabubuhay? Sa ano umaasa ang mga walang-kamatayang ito? At sa anong paraan ko sila tiyak na mapagwawagi?”

Verse 7

विचार्य बहुशो दैत्यस्तत्त्वं विज्ञाय निश्चितम् । अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोऽत्र विचारतः

Matapos magmuni-muni nang paulit-ulit, natanto ng Daitya ang tunay na diwa at nagpasya nang matatag: sa masusing pagninilay, ang mga sanhi rito ay di maiiwasang nakaugat sa mga naunang isinilang—sa mga pinakamatatandang nakatataas.

Verse 8

ब्राह्मणान्हंतुमसकृदन्वधावत वै ततः । दैत्यो दुन्दुभिनिर्ह्रादो देववैरी महाखलः

Pagkaraan, ang masamang Daitya na si Dundubhi—na ang ungol ay parang tambol ng digmaan at kaaway ng mga deva—ay paulit-ulit na sumugod, naglalayong pumatay sa mga Brāhmaṇa.

Verse 9

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः । ते वेदा ब्राह्मणाधारास्ततो देवबलं द्विजाः

Sapagkat ang mga deva ay pinananatili ng mga handog sa yajña, at ang mga yajña ay nagmumula sa mga Veda. Ang mga Veda naman ay nakasalig sa mga Brāhmaṇa; kaya, O mga dwija (dalawang ulit na isinilang), ang mismong lakas ng mga deva ay nakasalalay sa mga Brāhmaṇa.

Verse 10

निश्चितं ब्राह्मणाधारास्सर्वे वेदास्सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा

Tiyak na tiyak: ang lahat ng Veda, kasama si Indra at ang iba pang mga deva, ay nakasalig sa pag-alalay ng mga Brāhmaṇa. Maging ang mga nilalang sa langit ay kumukuha ng lakas mula sa kapangyarihan ng mga Brāhmaṇa—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o mahabang pagtalakay.

Verse 11

ब्राह्मणा यदि नष्टास्स्युर्वेदा नष्टास्ततस्त्वयम् । अतस्तेषु प्रणष्टेषु विनष्टाः सततं सुराः

Kung mapuksa ang mga Brāhmaṇa, mapupuksa rin ang mga Veda—at kasama niyon, kayo man ay mawawasak. Kaya kapag sila’y naglaho, ang mga deva ay tiyak na mapapahamak din.

Verse 12

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हताहारास्ततस्सुराः । निर्बलास्सुखजय्याः स्युर्निर्जितेषु सुरेष्वथ

Nang masadlak sa pagkawasak ang mga ritwal ng yajña, naagawan ng ikabubuhay ang mga deva. Nanghina sila at naging madaling talunin; kaya sa labanan, ang mga deva ay napasuko.

Verse 13

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः । अहरिष्यामि देवा नामक्षयास्सर्वसंपदः

“Ako lamang ang magiging pinararangalan na Panginoon ng tatlong daigdig. Aagawin ko mula sa mga deva ang lahat ng kanilang kasaganahang di nauubos.”

Verse 14

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्खलः

“Ngayon ay tunay kong tatamasahin ang mga ligaya sa kahariang naputol na ang mga tinik (mga kaaway at hadlang).” Sa pagpasya nang gayon, ang masamang taong baluktot ang pag-unawa ay muling nag-isip.

Verse 15

द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिता । श्रुत्यध्यनसंपन्नास्तपोबलसमन्विताः

Saan naroon ang napakaraming dwija—mga pantas na resi na pinatatag ng ningning ng banal na kaalaman, ganap sa pag-aaral ng mga Veda, at pinagkalooban ng lakas na bunga ng matinding tapa?

Verse 16

भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी खलु । तामादावुपसंहृत्य यायां तीर्थांतरं ततः

Tunay ngang ang Vārāṇasī (Kāśī) ang pangunahing tahanan ng napakaraming Brāhmaṇa. Magtipon muna roon at ganap na tapusin ang mga panata, saka magpatuloy patungo sa iba pang banal na tīrtha.

Verse 17

यत्र यत्र हि तीर्थेषु यत्र यत्राश्रमेषु च । संति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्यास्समंततः

Saanman may mga banal na tīrtha, at saanman may mga āśrama, naroon ang lahat ng mga pinakadakilang isinilang—mga kagalang-galang—na napaliligiran sa bawat panig Ko, ang Sinaunang Pinagmulan.

Verse 18

इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम् । प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्

Kaya nito, si Duṃdubhinirhrāda—matapos magpasya sa landas na angkop sa kanyang angkan—ay nakarating sa Kāśī; ngunit ang masamang mapanlinlang na iyon, nalinlang ng māyā, ay pumatay sa mga resing Brāhmaṇa.

Verse 19

समित्कुशान्समादातुं यत्र यांति द्विजोत्तमाः । अरण्ये तत्र तान्सर्वान्स भक्षयति दुर्मतिः

Saanman magtungo sa gubat ang mga dakilang brāhmaṇa upang mangalap ng banal na panggatong at damong kuśa, doon din pumupunta ang masamang-isip na iyon at nilalapa silang lahat.

Verse 20

यथा कोऽपि न वेत्त्येवं तथाऽच्छन्नोऽभवत्पुनः । वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपो जलाशये

Upang walang sinumang makakilala sa kanya, muli siyang nagkubli. Sa gubat namuhay siyang parang tagaroon sa gubat, at sa tubig ay nag-anyong nilalang na parang isda sa mga lawa.

Verse 21

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः । दिवा ध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः

Siya na may anyong di-nakikita at bihasa sa kahanga-hangang māyā, ay lampas sa maaabot maging ng mga deva. Sa araw, nananatili siyang lubos na nakalubog sa pagninilay, namumuhay na parang isang muni sa gitna ng mga muni.

Verse 22

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं हि विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेणाभक्षयद्ब्राह्मणान्बहून्

Pinagmamasdan niya ang pagpasok at paglabas sa mga kubol sa gubat ng mga rishi; sa gabi, nag-aanyong tigre siya at nilalapa ang maraming brāhmaṇa.

Verse 23

निश्शंकम्भक्षयत्येवं न त्यजत्यपि कीकशम् । इत्थं निपातितास्तेन विप्रा दुष्टेन भूरिशः

Gayon, walang anumang pangamba, patuloy niyang nilalapa sila at ni hindi man lamang itinatapon ang mga buto. Sa ganitong paraan, napakaraming brāhmaṇa ang pinabagsak ng masamang nilalang na iyon.

Verse 24

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोऽभवत्

Minsan, sa banal na gabi ng Śivarātri, isang nag-iisang deboto sa sarili niyang kubo ang nagsagawa ng pagsamba sa Diyos ng mga diyos, si Panginoong Śiva; at matapos ang paglilingkod na iyon, siya’y nanatiling matatag sa pagninilay.

Verse 25

स च दुंदुभिनिर्ह्रादो दैत्येन्द्रो बलदर्पितः । व्याघ्ररूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे

At ang haring Daitya na si Duṃdubhinirhrāda, lasing sa pagmamataas ng sariling lakas, ay nag-anyong tigre at nagpasya sa isip na siya’y sasakmalin.

Verse 26

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमन्त्रविन्यासं तं क्रांतुमशकन्न सः

Ngunit hindi niya nagawang daigin ang debotong iyon—nakalubog sa pagninilay, matatag ang loob, at nakatuon ang tingin kay Śiva—sapagkat naihanay na niya nang wasto at napalakas ang mga mantra ng sandata.

Verse 27

अथ सर्वं गतश्शम्भुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः । दैत्यस्य दुष्टरूपस्य वधाय विदधे धियम्

Pagkaraan, si Śambhu na nakaaalam ng lahat ng naganap ay naunawaan ang lihim na balak ng demonyo; at si Hara, upang wakasan ang daityang may masamang anyo, ay nagpasya sa paraan ng kanyang paglipol.

Verse 28

यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः । जगद्रक्षामणिस्त्र्यक्षो भक्तरक्षणदक्षधीः

Nang ang tigre’y malapit nang sumalakay, agad na nagpakita roon si Hara—ang Panginoong may tatlong mata, hiyas ng pag-iingat sa buong daigdig, na ang pasya’y lubhang bihasa sa pagprotekta sa Kanyang mga deboto.

Verse 29

रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चितलिंगतः । दैत्यस्तेनैव रूपेण ववृधे भूधरोपमः

Nang makita ang kamangha-manghang kapangyarihan ni Rudra na nahayag mula sa Liṅga na sinamba ng Kanyang mga deboto, ang Daitya ay kumuha ng gayong anyo at lumaki nang napakalaki, gaya ng bundok.

Verse 30

सावज्ञमथ सर्वज्ञं यावत्पश्यति दानवः । तावदायातमादाय कक्षायंत्रे न्यपीडयत्

Pagkaraan, habang minamaliit pa ng demonyo ang Lubos na Nakaaalam, bigla niyang sinunggaban ang lumapit at dinurog sa isang kasangkapang pangpigil na nakakabit sa kilikili.

Verse 31

पंचास्यस्त्वथ पंचास्यं मुष्ट्या मूर्द्धन्यताडयत । भक्तवत्सलनामासौ वज्रादपि कठोरया

Pagkatapos, sinuntok ni Pañcāsya si Pañcāsya sa tuktok ng ulo—siya na kilala bilang “Bhaktavatsala,” mapag-aruga sa mga deboto—ngunit ang hampas ay mas matigas pa kaysa vajra.

Verse 32

स तेन मुष्टिघातेन कक्षानिष्पेषणेन च । अत्यार्तमारटद्व्याघ्रो रोदसीं पूरयन्मृतः

Tinamaan ng nakadurog na suntok, at nadurog ang tagiliran, ang tigre ay umatungal sa matinding paghihirap—pinuno ng alingawngaw ang lupa at langit—at saka namatay.

Verse 33

तेन नादेन महता संप्रवेपितमानसाः । तपोधनास्समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः

Dahil sa napakalakas na alingawngaw na iyon, nanginig ang kanilang kalooban; ang mga asceta na sagana sa tapas ay nagtipon sa gabi, sinusundan ang tunog bilang gabay.

Verse 34

अत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृतमृगेश्वरम् । तुष्टुवुः प्रणतास्सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः

Nang masdan nila si Atreśvara—ang Panginoong Śarva—na inilapit sa Kanyang tagiliran ang hari ng mga hayop, silang lahat ay yumukod at nagpuri kay Śiva sa paulit-ulit na sigaw: “Tagumpay! Tagumpay!”

Verse 35

ब्राह्मणा ऊचुः । परित्राताः परित्राताः प्रत्यूहाद्दारुणादितः । अनुग्रहं कुरुष्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो

Wika ng mga brāhmaṇa: “Kami’y naligtas—tunay na naligtas—mula sa kakila-kilabot na kapahamakan na ito. O Panginoon, ipagkaloob Mo ang Iyong biyaya; manatili Ka rito mismo, O Guro ng Sanlibutan.”

Verse 36

अनेनैव स्वरूपेण व्याघ्रेश इति नामतः । कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा

O Mahādeva, manatili Ka sa mismong anyong ito, taglay ang pangalang “Vyāghreśa,” at lagi Mong ipagtanggol ang banal na Jyeṣṭha-sthāna na ito.

Verse 37

अन्येभ्यो ह्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः । दुष्टानष्टास्य गौरीश भक्तेभ्यो देहि चाभयम्

O Panginoon ni Gaurī (Gaurīśa), ingatan Mo kami—mga nananahan sa banal na tīrtha na ito—mula sa lahat ng iba pang kapahamakan at pagdurusa. O Panginoong may walong mukha, supilin Mo ang masasama at ipagkaloob ang kawalang-takot sa Iyong mga deboto.

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां भक्तानां चन्द्रशेखरः । तथेत्युक्त्वा पुनः प्राह स भक्तान्भक्तवत्सलः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ni Candraśekhara (Panginoong Śiva), ang laging mapagmahal sa mga deboto, ang mga salita ng mga bhakta, sumagot Siya, “Mangyari nawa,” at muling nagsalita sa kanila.

Verse 39

महेश्वर उवाच । यो मामनेन रूपेण द्रक्ष्यति श्रद्धयात्र वै । तस्योपसर्गसंधानं पातयिष्याम्यसंशयम्

Sinabi ni Maheśvara: “Sinumang dito na tumingin sa Akin sa mismong anyong ito nang may taos na pananampalataya—sa kanya ay tiyak Kong ibabagsak at wawasakin ang paglusob ng mga pagdurusa at mga balakid, walang pag-aalinlangan.”

Verse 40

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिंगमिदं हृदि । संग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोत्यसंशयम्

Pagkarinig sa salaysay na ito tungkol sa Akin, at sa pag-alaala na itinatangan ang Liṅga na ito sa puso, ang taong papasok sa larangan ng digmaan ay makakamit ang tagumpay—walang pag-aalinlangan.

Verse 41

एतस्मिन्नंतरे देवास्समाजग्मुस्सवासवाः । जयेति शब्दं कुर्वंतो महोत्सवपुरस्सरम्

Samantala, ang lahat ng mga Deva, kasama si Indra, ay nagtipon doon, sumisigaw ng “Tagumpay!”, at sumusulong na wari’y nangunguna sa isang dakilang pagdiriwang.

Verse 42

प्रणम्य शंकरं प्रेम्णा सर्वे सांजलयस्सुराः । नतस्कंधाः सुवाग्भिस्ते तुष्टुवुर्भक्तवत्सलम्

Sa pag-ibig at debosyon, yumukod at nagpatirapa ang lahat ng mga deva kay Śaṅkara; magkakapit-palad at nakayukong balikat sa paggalang, pinuri nila Siya sa mararangal na salita—Siya na laging mapagmahal sa Kanyang mga deboto.

Verse 43

देवा ऊचुः । जय शंकर देवेश प्रणतार्तिहर प्रभो । एतद्दुंदुभिनिर्ह्रादवधात्त्राता वयं सुराः

Wika ng mga Deva: “Tagumpay sa Iyo, Śaṅkara, Panginoon ng mga diyos! O Maharlikang Panginoon, tagapag-alis ng pagdurusa ng mga yumuyukod sa Iyo. Iligtas Mo kami—mga deva—mula sa nakapanghihilakbot na dagundong ng tambol ng digmaan; sa Iyo kami kumakanlong.”

Verse 44

सदा रक्षा प्रकर्तव्या भक्तानां भक्तवत्सल । वध्याः खलाश्च देवेश त्वया सर्वेश्वर प्रभो

O Panginoong laging mapagmahal sa mga deboto, lagi Mong ipagtanggol ang mga deboto. At O Panginoon ng mga diyos, O Kataas-taasang Panginoon, sa Iyo rin nararapat mapuksa ang masasama.

Verse 45

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां परमेश्वरः । तथेत्युक्त्वा प्रसन्नात्मा तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

Nang marinig ang mga salitang iyon ng mga diyos, sinabi ng Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara), “Gayon nga.” Taglay ang payapang loob at biyaya, Siya’y pumasok sa pagkalubog ng samādhi—at natunaw na nakipag-isa sa mismong Liṅga na iyon.

Verse 46

सविस्मयास्ततो देवास्स्वंस्वं धाम ययुर्मुदा । तेऽपि विप्रा महाहर्षात्पुनर्याता यथागतम्

Pagkaraan nito, ang mga diyos, punô ng pagkamangha, ay masayang umalis patungo sa kani-kanilang tahanan. Ang mga brāhmaṇa na pantas ay gayundin—nalulunod sa dakilang galak—at nagbalik sa daang pinanggalingan.

Verse 47

इदं चरित्रं परम व्याघ्रेश्वरसमुद्भवम् । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि पठेद्वा पाठयेत्तथा

Ang kataas-taasang banal na salaysay na ito, na sumibol mula sa kaluwalhatian ni Vyāghreśvara, ay nararapat pakinggan, iparinig sa iba (sa pagbigkas), basahin, o ipabasa rin gayundin.

Verse 48

सर्वान्कामानवाप्नोति नरस्स्वमनसेसितान् । परत्र लभते मोक्षं सर्वदुःखविवर्जितः

Ang taong iyon ay nakakamit ang lahat ng minimithing layon na iniingatan ng isipan; at sa kabilang buhay ay tinatamo niya ang mokṣa—kalayaan—na ganap na walang anumang dalamhati.

Verse 49

इदमाख्यानमतुलं शिवलीला मृताक्षरम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं पुत्रपौत्रप्रवर्द्धनम्

Ang walang kapantay na banal na salaysay na ito tungkol sa banal na līlā ni Śiva ay di-nasisira sa bawat pantig. Nagkakaloob ito ng gantimpalang makalangit, dangal at katanyagan, mahabang buhay, at pagdami ng mga anak at apo.

Verse 50

परं भक्तिप्रदं धन्यं शिवप्रीतिकरं शिवम् । परमज्ञानदं रम्यं विकारहरणं परम्

Kataas-taasan ang mapalad na Panginoong Śiva—tagapagkaloob ng pinakadakilang bhakti, tunay na pinagpala, at siyang sanhi ng kagalakan ni Śiva. Ipinagkakaloob Niya ang pinakamataas na kaalaman, kahanga-hangang kagandahan, at Siya ang sukdulang tagapag-alis ng lahat ng pagbaluktot at karumihan sa loob.

Verse 58

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि रुद्रसंहितायां पञ्च युद्धखण्डे दुंदुभिनिर्ह्राददैत्यवधवर्णनं नामाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang bahagi, ang Rudra-saṃhitā, sa ikalimang dibisyon na tinatawag na Yuddha-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-58 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa pagpaslang sa daitya na si Duṃdubhi-nirhrāda.”