हिरण्यकशिपोः क्रोधः तथा देवप्रजाकदनम् — Hiraṇyakaśipu’s Wrath and the Affliction of Devas and Beings

Verse 1

अथ विज्ञापितो देवैर्व्यास तैरात्मभूर्विधिः । परीतो भृगुदक्षाद्यैर्ययौ दैत्येश्वराश्रमम्

Pagkatapos, nang maabisuhan ng mga diyos na iyon, ang sariling-silang na Panginoong Brahma (Vidhi) ay umalis—napapalibutan nina Bhrigu, Daksha, at iba pa—at nagtungo sa ermita ng panginoon ng mga Daitya.

Verse 2

कुतूहलमिति श्रोतुं ममाऽतीह मुनीश्वर । तच्छ्रावय कृपां कृत्वा ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते

O panginoon sa mga pantas, ako ay lubhang sabik na marinig ito dahil sa banal na kuryosidad. Pakiusap, dahil sa habag, isalaysay mo ito sa akin. O anak ni Brahma, pagbati sa iyo.

Verse 3

ततो गृहीतस्स मृगाधिपेन भुजैरनेकैर्गिरिसारवद्भि । निधाय जानौ स भुजांतरेषु नखांकुरैर्दानवमर्मभिद्भिः

Pagkatapos ay sinunggaban siya ng Panginoon ng mga hayop sa pamamagitan ng maraming bisig, na kasingtatag ng kakanyahan ng bundok. Inilagay ang demonyo sa kanyang mga tuhod at sa pagitan ng kanyang mga bisig, pinunit niya ang mga mahahalagang bahagi gamit ang dulo ng kanyang mga kuko.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । भ्रातर्येवं विनिहते हरिणा क्रोडमूर्तिना । हिरण्यकशिपुर्व्यास पर्यतप्यद्रुषा शुचा

Sinabi ni Sanatkumāra: O Vyāsa, nang ang kanyang kapatid ay napatay nang gayon ni Hari sa anyo ng isang Baboy-ramo, si Hiraṇyakaśipu ay nag-alab sa loob—nasusunog sa galit at pighati.

Verse 5

ततः प्रजानां कदनं विधातुं कदनप्रियान् । निर्दिदेशाऽसुरान्वीरान्हरि वैरप्रियो हि सः

Pagkatapos si Hari—na mahilig sa pakikipag-away—ay nag-utos sa mga bayaning asura, na natutuwa sa pagpatay, na simulan ang paglipol sa mga tao.

Verse 6

अथ ते भर्तृसंदेशमादाय शिरसाऽसुराः । देवप्रजानां कदनं विदधुः कदनप्रियाः

Pagkatapos ang mga asura na iyon, na tinatanggap ang utos ng kanilang panginoon, ay nagsimulang maghasik ng pagkawasak sa mga hukbo at nasasakupan ng mga deva—dahil palagi silang mahilig sa pagpatay.

Verse 7

ततो विप्रकृते लोकेऽसुरैस्तेर्दुष्टमानसैः । दिवं देवाः परित्यज्य भुवि चेरुरलक्षिताः

Pagkatapos, nang ang mundo ay nagkagulo dahil sa mga masasamang-loob na Asura, iniwan ng mga Deva ang langit at naglakad sa lupa, nananatiling hindi kilala at nakatago.

Verse 8

हिरण्यकशिपुर्भ्रातुस्संपरेतस्य दुःखितः । कृत्वा करोदकादीनि तत्कलत्राद्यसांत्वयत्

Dahil sa dalamhati sa kapatid na pumanaw, isinagawa ni Hiraṇyakaśipu ang mga kaugalian sa pagluluksa, simula sa pag-aalay ng tubig; at pagkatapos ay inaliw niya ang asawa ng kapatid at ang iba pang nagdadalamhating kamag-anak.

Verse 9

ततस्स दैत्यराजेन्द्रो ह्यजेयमजरामरम् । आत्मानमप्र तिद्वंद्वमेकराज्यं व्यधित्सत

Pagkaraan, ang panginoon ng mga Daitya ay nagpasiyang itatag ang sarili bilang nag-iisang kataas-taasang hari—di magagapi, di tumatanda, di namamatay, at walang karibal—na maghahari nang mag-isa.

Verse 10

स तेपे मंदरद्रोण्यां तपः परमदारुणम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः षादांगुष्ठाश्रितावनिः

Doon, sa lambak ng Mandara, nagsagawa siya ng pinakamabangis na pag-aayuno at pagninilay—nakatayong nakataas ang mga bisig, nakatitig sa langit, at nakasandig sa lupa sa anim na daliri ng paa lamang—matatag sa matinding tapas upang makamtan ang biyaya ni Śiva.

Verse 11

तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवास्सर्वे बलान्विताः । दैत्यान्सर्वान्विनिर्जित्य स्वानि स्थानानि भेजिरे

Habang isinasagawa ang pag-aaske­sis na iyon, ang lahat ng mga deva ay muling napuspos ng lakas; tinalo nila ang lahat ng Daitya at nagbalik sa kani-kanilang tahanan—sa kapangyarihang nagbabalik kapag ang banal na kaayusan ay pinatatatag sa pamamagitan ng tapas.

Verse 12

तस्य मूर्द्ध्नस्समुद्भूतः सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्द्ध्वमधोलोकानतपद्विष्वगीरितः

Mula sa Kanyang ulo ay sumiklab ang apoy na may usok, hinubog mula sa mismong tapasya; kumalat sa lahat ng dako at sinunog ang mga daigdig—pahalang, sa itaas, at sa ibaba.

Verse 13

तेन तप्ता दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययुस्सुराः । धात्रे विज्ञापयामासुस्तत्तपोविकृताननाः

Dahil sa init na dulot ng gayong tapas, iniwan ng mga diyos ang langit at nagtungo sa daigdig ni Brahmā. Nabago ang anyo ng kanilang mga mukha sa pighating idinulot ng pag-aayuno at pagninilay, at iniharap nila ang kanilang pagsusumamo sa Manlilikha (Dhātṛ).

Verse 15

प्रताप्य लोकानखिलांस्ततोऽसौ समागतं पद्मभवं ददर्श । वरं हि दातुं तमुवाच धाता वरं वृणीष्वेति पितामहोपि । निशम्य वाचं मधुरां विधातुर्वचोऽब्रवीदेव ममूढबुद्धिः

Matapos supilin ang lahat ng mga daigdig sa pamamagitan ng kanyang kapangyarihan, nakita niya ang pagdating ni Padmabhava (Brahmā). Nais magbigay ng biyaya ang Manlilikha—si Pitāmaha mismo—kaya sinabi niya, “Pumili ka ng biyaya.” Nang marinig ang matatamis na salita ng Tagapag-ayos (Brahmā), ang taong yaong naliligaw ang isip ay sumagot.

Verse 16

हिरण्यकशिपुरुवाच । मृत्योर्भयं मे भगवन्प्रजेश पितामहाभून्न कदापि देव । शास्त्रास्त्रपाशाशनिशुष्कवृक्षगिरीन्द्रतोयाग्निरिपुप्रहारैः

Wika ni Hiraṇyakaśipu: “O Mapalad na Panginoon, O Prajāpati, O banal na Lolo ng mga diyos—hindi kailanman sumibol sa akin ang takot sa kamatayan, maging mula sa mga banal na kautusan o sandata, mula sa tali at kulog, sa tuyong punò, sa bundok, sa tubig, sa apoy, o sa mga hampas ng mga kaaway.”

Verse 17

देवैश्च दैत्यैर्मुनिभिश्च सिद्धैस्त्वत्सृष्टजीवैर्बहुवाक्यतः किम् । स्वर्गे धरण्यां दिवसे निशायां नैवोर्द्ध्वतो नाप्यधतः प्रजेश

O Panginoon ng mga nilalang, ano pa ang saysay ng maraming salita? Maging sa mga diyos, sa mga daitya, sa mga muni at sa mga siddha—sa lahat ng nilikhang buhay Mo—sa langit man o sa lupa, sa araw man o sa gabi, wala ni isa mang kapantay Mo; wala sa itaas at wala rin sa ibaba, O Prajāpati.

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । तस्यैतदीदृग्वचनं निशम्य दैत्येन्द्र तुष्टोऽस्मि लभस्व सर्वम् । प्रणम्य विष्णुं मनसा तमाह दयान्वितोऽसाविति पद्मयोनिः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang gayong pananalita, nalugod ang panginoon ng mga Daitya: “Ako’y nasiyahan—tanggapin mo ang lahat.” Pagkaraan, si Padmayoni (Brahmā), na yumukod kay Viṣṇu sa loob ng isipan, ay nagsalita sa Kanya, sapagkat nakita niyang Siya’y puspos ng habag.

Verse 19

अलं तपस्ते परिपूर्ण कामस्समाः सहस्राणि च षण्णवत्य । उत्तिष्ठ राज्यं कुरु दानवानां श्रुत्वा गिरं तत्सुमुखो बभूव

“Sapat na ang iyong pag-aayuno at pagninilay—ganap nang natupad ang iyong ninanais, kahit matapos ang isang libo at siyamnapu’t anim na taon. Bumangon ka ngayon at tanggapin ang paghahari sa mga Dānava.” Nang marinig ang mga salitang iyon, siya’y nagningning at naging masaya ang anyo.

Verse 20

राज्याभिषिक्तः प्रपितामहेन त्रैलोक्यनाशाय मतिं चकार । उत्साद्य धर्मान् सकलान्प्रमत्तो जित्वाहवे सोपि सुरान्समस्तान्

Nang siya’y maitalaga bilang hari sa pamamagitan ng pag-aabhiseka ng Lolo sa Sansinukob (Brahmā), nagpasya siyang wasakin ang tatlong daigdig. Lasing sa kapalaluan, winasak niya ang lahat ng dharma, at sa digmaan ay tinalo rin niya ang lahat ng mga deva.

Verse 21

ततो भयादिंद्रमुखाश्च देवाः पितामहाज्ञां समवाप्य सर्वे । उपद्रुता दैत्यवरेण जाताः क्षीरोदधिं यत्र हरिस्तु शेते

Pagkaraan, dahil sa takot, ang lahat ng mga diyos na pinangungunahan ni Indra, matapos tanggapin ang utos ng Lolo (Brahmā) at dahil sa panggigipit ng pinakadakilang asura, ay nagtungo sa Karagatang Gatas, kung saan nagpapahinga si Hari (Viṣṇu).

Verse 22

आराधयामासुरतीव विष्णुं स्तुत्वा वचोभित्सुखदं हि मत्वा । निवेदयामासुरथो प्रसन्नं दुःखं स्वकीयं सकलं हि तेते

Pagkaraan, sinamba nila si Viṣṇu nang may matinding debosyon. Matapos purihin Siya sa mga salita—na inakala nilang tunay na nagbibigay-aliw—lumapit sila sa Kanya na may galak at bukás na loob, at inihayag nang lubos ang lahat ng kanilang sariling dalamhati.

Verse 23

श्रुत्वा तदीयं सकलं हि दुःखं तुष्टो रमेशः प्रददौ वरांस्तु । उत्थाय तस्माच्छयनादुपेन्द्रो निजानुरूपैर्विविधैर्वचोभिः

Nang marinig nang buo ang kanyang pagdurusa, si Rameśa (Viṣṇu), na nalugod, ay nagkaloob ng mga biyaya. Pagkaraan, si Upendra (Viṣṇu) ay bumangon mula sa higaan at nagsalita ng sari-saring pananalitang angkop sa pagkakataon at sa humihiling.

Verse 24

आश्वास्य देवानखिलान्मुनीन्वा उवाच वैश्वानरतुल्यतेजाः । दैत्यं हनिष्ये प्रसभं सुरेशाः प्रयात धामानि निजानि तुष्टाः

Matapos aliwin at tiyakin ang lahat ng mga deva at mga muni, nagsalita ang may ningning na tulad ng naglalagablab na apoy: “O mga panginoon ng mga deva, aking papatayin nang sapilitan ang daitya. Lumisan na kayo, nasisiyahan, tungo sa sarili ninyong mga tahanan.”

Verse 25

श्रुत्वा रमेशस्य वचस्सुरेशाः शक्रादिकास्ते निखिलाः सुतुष्टाः । ययुः स्वधामानि हिरण्यनेत्रानुजं च मत्वा निहतं मुनीश

O dakilang muni, nang marinig ang mga salita ni Rameśa (Panginoong Śiva), ang lahat ng panginoon ng mga deva—si Indra at ang iba pa—ay lubos na nasiyahan. Sa pag-aakalang napatay na ang nakababatang kapatid ni Hiraṇyanetra, sila’y umuwi sa kani-kanilang makalangit na tahanan.

Verse 26

आश्रित्य रूपं जटिलं करालं दंष्ट्रायुधं तीक्ष्णनखं सुनासम् । सैंहं च नारं सुविदारितास्यं मार्तंडकोटिप्रतिमं सुघोरम्

Nag-anyong kakila-kilabot siya: may gusot na buhok na jata, mabagsik ang anyo, may pangil na tila sandata, matatalim na kuko, at maayos ang ilong. Mala-leon at mala-tao, nakanganga nang nakapangingilabot, at nagliliyab na tila sampung milyong araw—lubhang nakatatakot.

Verse 27

युगांतकालाग्निसमप्रभावं जगन्मयं किं बहुभिर्वचोभिः । अस्तं रवौसोऽपि हि गच्छतीशो गतोऽसुराणां नगरीं महात्मा

Ang kanyang ningning ay tulad ng apoy sa wakas ng isang yugto, at nilaganap niya ang buong sansinukob—ano pa ang kailangan ng maraming salita? Nang lumubog ang araw, ang makapangyarihang Panginoon ay lumakad; ang dakilang kaluluwa’y nagtungo sa lungsod ng mga Asura.

Verse 28

कृत्वा च युद्धं प्रबलैस्स दैत्यैर्हत्वाथ तान्दैत्यगणान्गृहीत्वा । बभ्राम तत्राद्रुतविक्रमश्च बभंज तांस्तानसुरान्नृसिंहः

Matapos makipagdigma sa makapangyarihang mga Dāitya, pinaslang ni Nṛsiṃha ang mga pulutong ng demonyo at sinakmal sila. Pagkaraan, taglay ang mabilis at di-mapipigil na tapang, naglibot siya roon at winasak ang mga Asura isa-isa.

Verse 29

दृष्टस्स दैत्यैरतुलप्रभावस्ते रेभिरे ते हि तथैव सर्वे । सिंहं च तं सर्वमयं निरीक्ष्य प्रह्लादनामा दितिजेन्द्रपुत्रः । उवाच राजानमयं मृगेन्द्रो जगन्मयः किं समुपागतश्च

Nang makita ng mga Daitya ang nilalang na may kapangyarihang di matutumbasan, silang lahat ay umungal nang magkakatulad. Pagmasdan ang leon na wari’y mismong katawan ng buong pag-iral, nagsalita si Prahlāda—anak ng haring Daitya: “Ano ang leon na ito, hinubog ng prinsipyong makapangyarihan at lumalaganap sa sansinukob, na ngayo’y dumating?”

Verse 30

प्रह्लाद उवाच । एष प्रविष्टो भगवाननंतो नृसिंहमात्रो नगरं त्वदंतः । निवृत्य युद्धाच्छ रणं प्रयाहि पश्यामि सिंहस्य करालमूर्त्तिम्

Sinabi ni Prahlāda: “Masdan—si Bhagavān Ananta ay pumasok sa iyong lungsod sa anyo ni Narasiṃha. Umatras ka na sa digmaang ito at lumayo sa larangan. Nakikita ko ang nakapanghihilakbot at nakapangangatog-damdaming anyo ng leon.”

Verse 31

यस्मान्न योद्धा भुवनत्रयेऽपि कुरुष्व राज्यं विनमन्मृगेन्द्रम् । श्रुत्वा स्वपुत्रस्य वचो दुरात्मा तमाह भीतोऽसि किमत्र पुत्र

“Sapagkat sa tatlong daigdig ay walang mandirigmang makalalaban sa kanya, itatag mo ang iyong paghahari sa pamamagitan ng pagpapasuko sa leon na yaon sa gitna ng mga tao.” Nang marinig ang salita ng sariling anak, sinabi ng masamang-loob: “Anak, natatakot ka ba? Ano ang dapat katakutan dito?”

Verse 32

उक्त्वेति पुत्रं दितिजाधिनाथो दैत्यर्षभान्वीरवरान्स राजा । गृह्णंतु वै सिंहममुं भवंतो वीरा विरूपभ्रुकुटीक्षणं तु

Pagkasabi nito sa kanyang anak, ang hari—panginoon ng mga Dānava—ay tumawag sa mga pinunong Daitya na matitibay na gaya ng toro, mga pangunahing bayani: “O mga magigiting, dakpin ninyo ang kaaway na tulad-leon na ito—nakapanghihilakbot pagmasdan, may baluktot na kunot-noo at mabagsik na titig.”

Verse 33

तस्याज्ञया दैत्यवरास्ततस्ते ग्रहीतुकामा विविशुर्मृगेन्द्रम् । क्षणेन दग्धाश्शलभा इवाग्निं रूपाभिलाषात्प्रविविक्षवो वै

Sa utos niya, ang mga pinunong Daitya, na nagnanais dakpin ang Panginoong Leon, ay sumugod. Sa isang kisap, sila’y nasunog—gaya ng gamu-gamo na pumapasok sa apoy—sapagkat sa pagnanasa sa anyong iyon, sinikap nilang sumuot dito.

Verse 34

दैत्येषु दग्धेष्वपि दैत्यराजश्चकार युद्धं स मृगाधिपेन । शस्त्रैस्समग्रैरखिलैस्तथास्त्रैश्श क्त्यर्ष्टिपाशांकुशपावकाद्यैः

Kahit na ang mga Daitya ay nasunog na, ang hari ng mga Daitya ay nagpatuloy pa ring makidigma laban sa Panginoon ng mga Hayop (Śiva), sumalakay gamit ang lahat ng uri ng sandata at astra—mga sibat, lanseta, panilo, panggabay na kawit, apoy, at iba pa.

Verse 35

संयुध्यतोरेव तयोर्जगाम ब्राह्मं दिनं व्यास हि शस्त्रपाण्योः । प्रवीरयोर्वीररवेण गर्जतोः परस्परं क्रोधसुयुक्तचेतसोः

O Vyāsa, habang ang dalawang makapangyarihang mandirigma—kapwa may hawak na sandata—ay naglalaban, isang buong 'araw ni Brahma' ang lumipas; at sa pamamagitan ng mga bayaning atungal ay nagngitngit sila sa isa't isa, ang kanilang mga isip ay nakagapos sa poot.

Verse 36

ततः स दैत्यस्सहसा बहूंश्च कृत्वा भुजाञ्छस्त्रयुतान्निरीक्ष्य । नृसिंहरूपं प्रययौ मृगेन्द्र संयुध्यमानं सहसा समंतात्

Pagkatapos ang demonyong iyon, biglang pinarami ang kanyang sarili sa maraming anyo at nakita ang kanyang mga bisig na may mga sandata, ay sumugod agad sa anyo ng isang tao-leon, tulad ng isang leon sa mga hayop, na nakikipaglaban nang matindi sa bawat panig.

Verse 37

ततस्सुयुद्धं त्वतिदुस्सहं तु शस्त्रैस्समस्तैश्च तथाखिलास्त्रैः । कृत्वा महादैत्यवरो नृसिंहं क्षयं गतैश्शूल धरोऽभ्युपायात्

Pagkatapos, matapos ang isang hindi matitiis at matinding labanan—gamit ang bawat uri ng sandata at lahat ng uri ng misil—ang nangunguna sa mga dakilang demonyo ay dinala si Narasiṃha sa pagkawasak. Pagkatapos noon si Śiva, ang Tagahawak ng Trident, ay lumapit sa eksena nang ang kaaway ay dinala sa pagkawasak.

Verse 39

नखास्त्रहृत्पद्ममसृग्विमिश्रमुत्पाद्य जीवाद्विगतः क्षणेन । त्यक्तस्तदानीं स तु काष्ठभूतः पुनः पुनश्चूर्णितसर्वगात्रः

Nang punitin ng sandata ng mga kuko ang kanyang puso-lotus at ang dugo na hinaluan ng utak ay bumulwak, ang kanyang buhay ay pumanaw sa isang sandali. Itinapon noon, siya ay naging parang isang piraso ng kahoy—paulit-ulit na ang kanyang buong katawan ay nadurog sa mga piraso.

Verse 40

तस्मिन्हते देवरिपौ प्रसन्नः प्रह्लादमामंत्र्य कृतप्रणामम् । राज्येऽभिषिच्याद्भुतवीर्यविष्णुस्ततः प्रयातो गतिमप्रतर्क्याम्

Nang mapatay ang kaaway ng mga diyos, ang kamangha-manghang makapangyarihang Panginoong Viṣṇu, na nalulugod sa puso, ay nagpaalam kay Prahlāda—na yumukod nang may paggalang—inihalal siya sa trono, at pagkatapos ay umalis patungo sa kanyang sariling hindi maarok at hindi maisip na kalagayan.

Verse 41

ततोऽतिहृष्टास्सकलास्सुरेशाः प्रणम्य विष्णुं दिशि विप्र तस्याम् । ययुः स्वधामानि पितामहाद्याः कृतस्वकार्यं भगवंतमीड्यम्

Pagkaraan, ang lahat ng mga panginoon ng mga diyos, labis na nagalak, ay yumukod at nagpatirapa kay Viṣṇu sa mismong dakong iyon, O brāhmaṇa. Si Brahmā at ang iba pang mga diyos, natupad na ang kanilang layon, ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan, habang pinupuri ang kaibig-ibig at karapat-dapat sambahing Panginoon (Viṣṇu) na tumapos sa kinakailangang gawain.

Verse 42

प्रवर्णितं त्वंधकजन्म रुद्राद्धिरण्यनेत्रस्य मृतिर्वराहात् । नृसिंहतस्तत्सहजस्य नाशः प्रह्लादराज्याप्तिरिति प्रसंगात्

Sa ganitong ugnayan ay isinalaysay: si Andhaka ay isinilang mula kay Rudra; si Hiraṇyākṣa ay namatay sa kamay ni Varāha; sa pamamagitan ni Nṛsiṃha, si Hiraṇyakaśipu—kapatid niyang sarili—ay nalipol; at sa gayon si Prahlāda ay nagkamit ng kaharian.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गणाधिपत्यप्राप्त्यंधकजन्म हिरण्यनेत्रहिरण्यकशिपुवधवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Rudra Saṃhitā, sa Ikalimang bahagi na tinatawag na Yuddha Khaṇḍa—nagtatapos ang ika-43 kabanata na pinamagatang: “Ang pagkakamit ng Gaṇādhipatya, ang kapanganakan ni Andhaka, at ang salaysay ng pagpaslang kay Hiraṇyanetra at Hiraṇyakaśipu.”