तुलसी-शङ्खचूडोपाख्यानम् — Viṣṇu’s Disguise and the Tulasī Episode (Prelude to Śaṅkhacūḍa’s Fall)

Verse 1

व्यास उवाच । नारायणश्च भगवान् वीर्याधानं चकार ह । तुलस्याः केन यत्नेन योनौ तद्वक्तुमर्हसि

Wika ni Vyāsa: “Paano, at sa anong natatanging paraan, inilagay ng pinagpalang Panginoong Nārāyaṇa ang Kanyang binhi sa sinapupunan ni Tulasī? Ipagpaliwanag mo sa akin.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । नारायणो हि देवानां कार्यकर्ता सतां गतिः । शंखचूडस्य रूपेण रेमे तद्रमया सह

Sabi ni Sanatkumāra: “Tunay na si Nārāyaṇa ang tagapagganap ng mga layunin ng mga deva at kanlungan ng mga banal. Sa pag-anyong Śaṅkhacūḍa, nakipaglaro Siya kasama ni Ramā (Lakṣmī) na iyon.”

Verse 3

तदेव शृणु विष्णोश्च चरितं प्रमुदावहम् । शिवशासनकर्तुश्च मातुश्च जगतां हरेः

Kaya pakinggan mo ang salaysay na nagbibigay-ligaya tungkol kay Viṣṇu—kung paanong siya’y naging tagapagpatupad ng banal na utos ni Śiva, at kung paanong si Hari, ang Tagapag-alaga ng mga daigdig, ay kumilos hinggil sa Ina ng sansinukob.

Verse 4

रणमध्ये व्योमवचः श्रुत्वा देवेन शंभुना । प्रेरितश्शंखचूडस्य गृहीत्वा कवचं परम्

Sa gitna ng labanan, nang marinig ang tinig mula sa langit, si Śambhu—ang Panginoon—ay nag-udyok kay Śaṅkhacūḍa; at si Śaṅkhacūḍa, na naudyukan, ay kinuha at isinuot ang kataas-taasang baluti.

Verse 5

विप्ररूपेण त्वरितं मायया निजया हरिः । जगाम शंखचूडस्य रूपेण तुलसीगृहम्

Si Hari, sa biglang paggamit ng sarili niyang māyā, ay nag-anyong brāhmaṇa at nagtungo sa tahanan ni Tulasī, taglay ang mismong wangis ni Śaṅkhacūḍa.

Verse 6

दुन्दुभिं वादयामास तुलसी द्वारसन्निधौ । जयशब्दं च तत्रैव बोधयामास सुन्दरीम्

Nakatayo malapit sa pintuan, pinatunog ni Tulasī ang dundubhi; at doon din niya ginising ang magandang ginang sa sigaw na “Tagumpay!”

Verse 7

तच्छ्रुत्वा चैव सा साध्वी परमानन्दसंयुता । राजमार्गं गवाक्षेण ददर्श परमादरात्

Pagkarinig niyon, ang banal na babae ay napuspos ng sukdulang galak; buong paggalang siyang sumilip sa bintana at nasilayan ang lansangang maharlika.

Verse 8

ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा कारयामास मंगलम् । द्रुतं चकार शृंगारं ज्ञात्वाऽऽयातं निजं पतिम्

Matapos magbigay ng yaman bilang kawanggawa sa mga brāhmaṇa, ipinagawa niya ang mga mapalad na ritwal. Pagkaalam niyang dumating na ang sarili niyang asawa, dali-dali siyang nag-ayos at nagbihis nang marilag.

Verse 9

अवरुह्य रथाद्विष्णुस्तद्देव्याभवनं ययौ । शंखचूडस्वरूपः स मायावी देवकार्यकृत्

Pagbaba mula sa karwahe, nagtungo si Viṣṇu sa tahanan ng nasabing Diyosa. Taglay ang anyo ni Śaṅkhacūḍa, ang bihasa sa māyā ay kumilos upang ganapin ang layunin ng mga diyos.

Verse 10

दृष्ट्वा तं च पुरः प्राप्तं स्वकांतं सा मुदान्विता । तत्पादौ क्षालयामास ननाम च रुरोद च

Nang makita niyang dumating sa harap niya ang kanyang minamahal, napuno siya ng galak. Hinugasan niya ang mga paa nito, yumukod na may paggalang, at napaluha rin.

Verse 11

रत्नसिंहासने रम्ये वासयामास मंगलम् । ताम्बूलं च ददौ तस्मै कर्पूरादिसुवासितम्

Pinaupo niya ang mapalad sa isang marikit na trono ng mga hiyas. Pagkaraan, inialay niya rito ang tāmbūla (nganga/betel) na mabango sa kapur at iba pang pabango.

Verse 12

अद्य मे सफलं जन्म जीवनं संबभूव ह । रणे गतं च प्राणेशं पश्यंत्याश्च पुनर्गृहे

Ngayong araw, naging mabunga ang aking pagsilang; ang aking buhay ay tunay na naganap—sapagkat nasilayan ko ang aking minamahal na panginoon ng hininga at buhay, na nagpunta sa digmaan at muling nagbalik sa tahanan.

Verse 13

इत्युक्त्वा सकटाक्षं सा निरीक्ष्य सस्मितं मुदा । पप्रच्छ रणवृत्तांतं कांतं मधुरया गिरा

Pagkasabi nito, sinulyapan niya nang pahilis ang kanyang minamahal; saka, nakangiting may galak, marahan niyang tinanong sa matamis na tinig ang naging takbo ng labanan.

Verse 14

तुलस्युवाच । असंख्यविश्वसंहर्ता स देवप्रवरः प्रभुः । यस्याज्ञावर्त्तिनो देवा विष्णुब्रह्मादयस्सदा

Wika ni Tulasi: Siya ang Panginoon, ang pinakadakila sa mga diyos, ang tagapagwasak ng di-mabilang na mga sansinukob. Sa Kanyang utos, ang mga diyos—sina Vishnu, Brahma, at iba pa—ay laging sumusunod at kumikilos ayon dito.

Verse 15

त्रिदेवजनकस्सोत्र त्रिगुणात्मा च निर्गुणः । भक्तेच्छया च सगुणो हरिब्रह्मप्रवर्तकः

Siya ang pinagmulan ng tatlong diyos; Siya ang diwa ng tatlong guṇa, ngunit Siya’y lampas sa mga guṇa. Sa nais ng mga deboto, Siya’y nagiging saguṇa; at Siya ang nagbibigay-kapangyarihan at nagpapakilos kina Hari (Viṣṇu) at Brahmā.

Verse 16

कुबेरस्य प्रार्थनया गुणरूपधरो हरः । कैलासवासी गणपः परब्रह्म सतां गतिः

Sa pagsusumamo ni Kubera, si Hara (Śiva) ay nag-anyong saguṇa na may banal na mga katangian. Naninirahan sa Kailāsa, ang Panginoon—pinuno ng mga gaṇa—ay ang Kataas-taasang Brahman at huling kanlungan ng mga matuwid.

Verse 17

यस्यैकपलमात्रेण कोटिब्रह्मांडसंक्षयः । विष्णुब्रह्मादयोऽतीता बहवः क्षणमात्रतः

Sa isang pala lamang ng Kanyang panahon, naglalaho sa pagkalusaw ang napakaraming sansinukob. Sa isang kisapmata, marami nang Brahmā, Viṣṇu, at iba pa ang lumipas—nalalampasan ng di-masukat na agos ng panahon na pag-aari Niya, si Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 18

कर्तुं सार्द्धं च तेनैव समरं त्वं गतः प्रभो । कथं बभूव संग्रामस्तेन देवसहायिना

O Panginoon, lumabas ka upang makipagdigma kasama niya. Kung gayon, paano naganap ang labanan, gayong ang mga diyos ay kakampi at katuwang niya?

Verse 19

कुशली त्वमिहायातस्तं जित्वा परमेश्वरम् । कथं बभूव विजयस्तव ब्रूहि तदेव मे

“Nakarating ka ba rito nang ligtas, matapos mong madaig ang Kataas-taasang Panginoon? Ipagbigay-alam mo sa akin—paano naganap ang iyong tagumpay? Ipaliwanag mo mismo iyon sa akin.”

Verse 20

श्रुत्वेत्थं तुलसीवाक्यं स विहस्य रमापतिः । शंखचूडरूपधरस्तामुवाचामृतं वचः

Nang marinig ni Rama-pati (Viṣṇu) ang sinabi ni Tulasi, siya’y ngumiti. Pagkaraan, nag-anyong Śaṅkhacūḍa siya at nagsalita sa kanya ng mga salitang tila amṛta, parang nektar.

Verse 21

भगवानुवाच । यदाहं रणभूमौ च जगाम समरप्रियः । कोलाहलो महान् जातः प्रवृत्तोऽभून्महारणः

Wika ng Mapagpalang Panginoon: “Nang ako—na may lugod sa labanan—ay pumasok sa larangan ng digmaan, sumiklab ang isang malakas na kaguluhan, at nagsimula ang dakilang sagupaan nang buong tindi.”

Verse 22

देवदानवयोर्युद्धं संबभूव जयैषिणोः । दैत्याः पराजितास्तत्र निर्जरैर्बलगर्वितैः

Pagkaraan, sumiklab ang digmaan sa pagitan ng mga Deva at mga Danava, kapwa naghahangad ng tagumpay. Doon, ang mga Daitya ay natalo ng mga diyos na walang-kamatayan, na may pagmamataas sa kanilang lakas.

Verse 23

तदाहं समरं तत्राकार्षं देवैर्बलोत्कटैः । पराजिताश्च ते देवाश्शंकरं शरणं ययुः

Pagkaraan, nakipagdigma ako roon laban sa mga diyos na napakalakas. Ngunit ang mga diyos na iyon ay natalo, at sila’y lumapit kay Śaṅkara (Śiva) upang sumilong at magpasaklolo.

Verse 24

रुद्रोऽपि तत्सहायार्थमाजगाम रणं प्रति । तेनाहं वै चिरं कालमयौत्संबलदर्पित

Maging si Rudra ay dumating sa larangan ng digmaan upang tumulong sa kanya. Kaya ako—namamaga sa pagmamataas ng lakas—ay hindi nakipaglaban sa mahabang panahon.

Verse 25

आवयोस्समरः कान्ते पूर्णमब्दं बभूव ह । नाशो बभूव सर्वेषामसुराणां च कामिनि

O minamahal, ang labanan sa pagitan natin ay nagpatuloy sa loob ng isang buong taon; at, O sinta, ito ay nagdulot ng pagkawasak ng lahat ng mga asura.

Verse 26

प्रीतिं च कारयामास ब्रह्मा च स्वयमावयोः । देवानामधिकाराश्च प्रदत्ता ब्रह्मशासनात्

Si Brahma mismo ang nagdala ng pagkakasundo sa pagitan nating dalawa, at—sa pamamagitan ng utos ni Brahma—ang mga nararapat na tungkulin at awtoridad ng mga diyos ay maayos na naibalik.

Verse 27

मयागतं स्वभवनं शिवलोकं शिवो गतः । सर्वस्वास्थ्यमतीवाप दूरीभूतो ह्युपद्रवः

Ako’y nagbalik sa aking sariling tahanan—sa mapalad na daigdig ni Śiva; at si Śiva man ay nagbalik sa Kanyang banal na kalagayan. Pagkaraan nito, ganap na kagalingan ang natamo sa lahat ng paraan, at ang lahat ng ligalig at kapahamakan ay itinaboy nang malayo.

Verse 28

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा जगतां नाथः शयनं च चकार ह । रेमे रमापतिस्तत्र रमया स तया मुदा

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi nito, ang Panginoon ng mga daigdig ay nahimlay upang magpahinga. Doon, ang Panginoon ni Śrī (Viṣṇu), kasama si Ramā (Lakṣmī), ay nagalak—siya’y nagalak sa Kanya at Siya’y nagalak sa kanya—sa tuwang kapwa nila.

Verse 29

सा साध्वी सुखसंभावकर्षणस्य व्यतिक्रमात् । सर्वं वितर्कयामास कस्त्वमेवेत्युवाच सा

Ang babaeng tapat at banal na iyon, nang madamang ang inaasahang ginhawa ay nagambala, ay pinag-isipan ang lahat at saka nagsabi, “Sino ka nga ba?”

Verse 30

तुलस्युवाच । को वा त्वं वद मामाशु भुक्ताहं मायया त्वया । दूरीकृतं यत्सतीत्वमथ त्वां वै शपाम्यहम्

Sinabi ni Tulasī: “Sino ka ba? Sabihin mo sa akin agad. Sa iyong māyā ako’y nalinlang at nilapastangan. Yamang naitaboy ang aking kalinisan, kaya’t tiyak na isusumpa kita.”

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । तुलसीवचनं श्रुत्वा हरिश्शापभयेन च । दधार लीलया ब्रह्मन्स्वमूर्तिं सुमनोहराम्

Sinabi ni Sanatkumāra: “O Brahman, nang marinig ang mga salita ni Tulasī, at dahil din sa pangamba sa sumpa ni Hari, siya’y marahang nag-anyong muli sa sarili niyang anyong lubhang kaakit-akit, na parang banal na paglalaro.”

Verse 32

तद्दृष्ट्वा तुलसीरूपं ज्ञात्वा विष्णुं तु चिह्नतः । पातिव्रत्यपरित्यागात् क्रुद्धा सा तमुवाच ह

Nang makita niya ang mapanlinlang na anyong tulad ni Tulasī at makilala si Viṣṇu sa mga palatandaan, siya—nagngitngit dahil nilapastangan ang kabanalan ng katapatan ng asawa (pātivratya)—ay nagsalita sa Kanya.

Verse 33

तुलस्युवाच । हे विष्णो ते दया नास्ति पाषाणसदृशं मनः । पतिधर्मस्य भंगेन मम स्वामी हतः खलु

Sinabi ni Tulasī: “O Viṣṇu, wala kang habag; ang iyong puso’y parang bato. Sa paglabag sa banal na dharma ng asawa, ang aking panginoon ay tunay na napatay.”

Verse 34

पाषाणसदृशस्त्वं च दयाहीनो यतः खलः । तस्मात्पाषाणरूपस्त्वं मच्छापेन भवाधुना

“Tunay kang tulad ng bato, sapagkat ikaw ay masama at walang habag. Kaya sa aking sumpa, maging anyong bato ka ngayon din.”

Verse 35

ये वदंति दयासिन्धुं त्वां भ्रांतास्ते न संशयः । भक्तो विनापराधेन परार्थे च कथं हतः

Ang mga nagsasabing Ikaw—karagatan ng habag—ay naligaw, sila mismo ang nagkakamali, walang alinlangan. Paano maibabagsak ang isang deboto na walang sala—lalo na kung kumikilos siya para sa kapakanan ng iba?

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तुलसी सा वै शंखचूडप्रिया सती । भृशं रुरोद शोकार्ता विललाप भृशं मुहुः

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi niyon, ang marangal na si Tulasī—minamahal ni Śaṅkhacūḍa—ay nabalot ng matinding dalamhati. Siya’y humagulgol nang mariin at paulit-ulit na nanaghoy nang malakas.

Verse 37

ततस्तां रुदतीं दृष्ट्वा स विष्णुः परमेश्वरः । सस्मार शंकरं देवं येन संमोहितं जगत्

Pagkatapos, nang makita siyang umiiyak, si Viṣṇu—ang Kataas-taasang Panginoon—ay inalaala (tinawag) si Deva Śaṅkara, na sa banal Niyang kapangyarihan ay natatakpan ng pagkalito ang buong daigdig at naihahanay sa itinakdang landas nito.

Verse 38

ततः प्रादुर्बभूवाथ शंकरो भक्तवत्सलः । हरिणा प्रणतश्चासीत्संनुतो विनयेन सः

Pagkaraan, nagpakita si Śaṅkara—ang laging mapagmahal sa mga deboto. Si Hari (Viṣṇu) ay yumukod at nagpatirapa sa Kanya, at sa kababaang-loob ay nag-alay ng mapitagang papuri.

Verse 39

शोकाकुलं हरिं दृष्ट्वा विलपंतीं च तत्प्रियाम् । नयेन बोधयामास तं तां कृपणवत्सलाम्

Nang makita Niya si Hari na nilulunod ng dalamhati at ang minamahal nito na humahagulhol, Siya—ang mahabagin sa mga nagdurusa—ay marahang nagpayo sa kanilang dalawa sa pamamagitan ng maingat at matalinong pananalita.

Verse 40

शंकर उवाच । मा रोदीस्तुलसि त्वं हि भुंक्ते कर्मफलं जनः । सुखदुःखदो न कोप्यस्ति संसारे कर्मसागरे

Wika ni Śaṅkara: “Huwag kang lumuha, O Tulasī. Tunay na ang tao’y kailangang danasin ang bunga ng sariling karma. Sa karagatang karma ng sanlibutan, walang ibang hiwalay na tagapagbigay ng ligaya o dalamhati.”

Verse 41

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडव धोपाख्याने तुलसीशापवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Rudra-saṃhitā, sa ikalimang seksiyon na Yuddha-khaṇḍa, sa salaysay ng pagpaslang kay Śaṅkhacūḍa, nagwawakas ang ika-apatnapu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Sumpa ni Tulasī.”

Verse 42

तपस्त्वया कृतं भद्रे तस्यैव तपसः फलम् । तदन्यथा कथं स्याद्वै जातं त्वयि तथा च तत्

O mapalad na ginang, ang pag-aayuno at pagtitika na iyong isinagawa ay nagbunga ng nararapat nitong gantimpala. Paano nga ba magiging iba? Tunay, ang bunga ring iyon ay sumibol sa iyo ayon sa dapat mangyari.

Verse 43

इदं शरीरं त्यक्त्वा च दिव्यदेहं विधाय च । रमस्व हरिणा नित्यं रमया सदृशी भव

Iwan ang katawang ito at magtaglay ng banal na katawan; magalak magpakailanman kasama ni Hari; at maging kapantay ni Ramā (Lakṣmī) sa ningning at pagpapala.

Verse 44

तवेयं तनुरुत्सृष्टा नदीरूपा भवेदिह । भारते पुण्यरूपा सा गण्डकीति च विश्रुता

“Ang mismong katawan mong ito, kapag pinalaya, ay magiging isang ilog dito. Sa Bhārata (India), siya’y magiging anyo ng kabanalan at kabutihang-loob, at makikilala sa pangalang Gaṇḍakī.”

Verse 45

कियत्कालं महादेवि देवपूजनसाधने । प्रधानरूपा तुलसी भविष्यति वरेण मे

O Mahādevī, sa bisa ng biyayang ipinagkaloob ko, hanggang kailan mananatiling pangunahing paraan si Tulasī upang ganapin ang pagsamba sa mga Deva?

Verse 46

स्वर्गं मर्त्ये च पाताले तिष्ठ त्वं हरिसन्निधौ । भव त्वं तुलसीवृक्षो वरा पुष्पेषु सुन्दरी

“Sa langit, sa lupa, at sa mga daigdig sa ilalim, manahan ka sa piling ni Hari. Maging punong tulasī na banal ka, O marikit, ang pinakadakila sa mga bulaklak.”

Verse 47

वृक्षाधिष्ठातृदेवी त्वं वैकुंठे दिव्यरूपिणी । सार्द्धं रहसि हरिणा नित्यं क्रीडां करिष्यसि

Tunay ngang ikaw ang Diyosa na tagapangalaga ng mga punò. Sa Vaikuṇṭha, sa pag-anyong banal, maglalaro ka magpakailanman nang lihim kasama si Hari.

Verse 48

नद्यधिष्ठातृदेवी या भारते बहु पुण्यदा । लवणोदस्य पत्नी सा हर्यंशस्य भविष्यसि

Ikaw ang Diyosa na tagapangalaga ng mga ilog sa Bhārata at tagapagkaloob ng saganang kabanalan. Ikaw ay magiging asawa ni Lavaṇoda, at isisilang bilang anak o lahi ni Haryaṁśa.

Verse 49

हरिर्वे शैलरूपी च गंडकी तीरसंनिधौ । संकरिष्यत्यधिष्ठानं भारते तव शापतः

Tunay nga, si Hari (Viṣṇu) ay mag-aanyong bundok sa tabi ng pampang ng Gaṇḍakī. Doon, sa Bhārata (India), sa lakas ng iyong sumpa, itatatag niya ang kanyang banal na luklukan—tahanan ng pagsamba.

Verse 50

तत्र कोट्यश्च कीटाश्च तीक्ष्णदंष्ट्रा भयंकराः । तच्छित्त्वा कुहरे चक्रं करिष्यंति तदीयकम्

Doon, may mga nakatatakot na insekto na di-mabilang, may pangil na matalim na parang talim. Puputulin nila iyon; at pagkahiwalay, huhubugin nila ang isang gulong (cakra) sa loob ng guwang, na gagawin nilang kanila.

Verse 51

शालग्रामशिला सा हि तद्भेदादतिपुण्यदा । लक्ष्मीनारायणाख्यादिश्चक्रभेदाद्भविष्यति

Ang batong Śālagrāma na iyon ay tunay na lubhang nagbibigay ng dakilang puṇya dahil sa likás nitong mga pagkakaiba. At dahil sa iba’t ibang tanda ng cakra sa ibabaw nito, tinatawag ito sa mga pangalang gaya ng “Lakṣmī–Nārāyaṇa” at iba pa.

Verse 52

शालग्रामशिला विष्णो तुलस्यास्तव संगमः । सदा सादृश्यरूपा या बहुपुण्यविवर्द्धिनी

O Viṣṇu, ang batong Śālagrāma at ang banal na pag-uugnay nito sa iyong Tulasī ay laging magkakatugma sa mapalad na anyo, at lubhang nagpaparami ng puṇya.

Verse 53

तुलसीपत्रविच्छेदं शालग्रामे करोति यः । तस्य जन्मान्तरे भद्रे स्त्रीविच्छेदो भविष्यति

O marahan, sinumang pumutol o bumali ng mga dahon ng Tulasī sa pagsamba sa Śālagrāma (Viṣṇu) ay sa susunod na kapanganakan ay daranas ng pagkalayo sa kanyang asawa.

Verse 54

तुलसीपत्रविच्छेदं शंखं हित्वा करोति यः । भार्याहीनो भवेत्सोपि रोगी स्यात्सप्तजन्मसु

Sinumang pumutol o bumali ng mga dahon ng tulasī, at tinalikuran ang itinakdang kabanalan ng śaṅkha (banal na kabibe), siya man ay mawawalan ng asawa; at magdurusa ng karamdaman sa pitong kapanganakan.

Verse 55

शालग्रामश्च तुलसी शंखं चैकत्र एव हि । यो रक्षति महाज्ञानी स भवेच्छ्रीहरिप्रियः

Tunay nga, ang sinumang dakilang pantas na nag-iingat at maingat na nagtatabi nang magkakasama ng batong Śālagrāma, ng Tulasī, at ng kabibe na śaṅkha, ay nagiging minamahal ni Śrī Hari.

Verse 56

त्वं प्रियः शंखचूडस्य चैकमन्वन्तरावधि । शंखेन सार्द्धं त्वद्भेदः केवलं दुःखदस्तव

Ikaw ay minamahal ni Śaṅkhacūḍa, at ang ugnayang ito’y mananatili hanggang sa wakas ng isang Manvantara. Ngunit ang pagkalayo sa iyo, kasama ng śaṅkha, ay magdudulot sa iyo ng pawang dalamhati.

Verse 57

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र माहात्म्यमूचिवांस्तदा । शालग्रामशिलायाश्च तुलस्या बहुपुण्यदम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi nang gayon, si Śaṅkara ay doon mismo naglahad ng banal na kadakilaan—na nagkakaloob ng maraming kabutihang-loob—ng batong Śālagrāma at ng Tulasī.

Verse 58

ततश्चांतर्हितो भूत्वा मोदयित्वा हरिं च ताम् । जगाम् स्वालयं शंभुः शर्मदो हि सदा सताम्

Pagkaraan, si Śambhu—na laging nagbibigay ng mapalad na kapayapaan sa mga banal—ay naglaho sa paningin, pinasaya si Hari at gayundin siya, at umalis patungo sa sariling tahanan ng Kanyang banal na dako.

Verse 59

इति श्रुत्वा वचश्शंभोः प्रसन्ना तु तुलस्यभूत् । तद्देहं च परित्यज्य दिव्यरूपा बभूव ह

Nang marinig ang mga salita ni Śambhu (Panginoong Śiva), siya’y lubos na nalugod at naging Tulasī. Iniwan niya ang dating katawan at tunay na nag-anyong banal na nagniningning.

Verse 60

प्रजगाम तया सार्द्धं वैकुंठं कमलापतिः । सद्यस्तद्देहजाता च बभूव गंडकी नदी

Pagkaraan, si Kamalāpati (Panginoong Viṣṇu) ay sumama sa kanya patungong Vaikuṇṭha; at pagdaka, mula sa mismong katawan na iyon, sumilang ang ilog na Gaṇḍakī.

Verse 61

शैलोभूदच्युतस्सोऽपि तत्तीरे पुण्यदो नृणाम् । कुर्वंति तत्र कीटाश्च छिद्रं बहुविधं मुने

O pantas, maging ang batong di-nagagalaw ay naalis doon; at ang pampang ng ilog ay naging tagapagkaloob ng kabutihan sa mga tao. Sa lugar ding iyon, ang mga uod at insekto’y bumutas ng sari-saring anyo.

Verse 62

जले पतंति यास्तत्र शिलास्तास्त्वतिपुण्यदाः । स्थलस्था पिंगला ज्ञेयाश्चोपतापाय चैव हि

Ang mga batong nahuhulog sa tubig doon ay lubhang nagbibigay ng dakilang kabutihan. Ngunit ang mga nananatili sa tuyong lupa ay dapat makilalang ‘piṅgalā’, at tunay na nagiging sanhi ng pagdurusa.

Verse 63

इत्येवं कथितं सर्वं तव प्रश्नानुसारतः । चरितं पुण्यदं शंभोः सर्वकामप्रदं नृणाम्

Kaya, ayon sa iyong mga tanong, naisalaysay na ang lahat—ang banal na kasaysayan ni Śambhu (Panginoong Śiva), na nagkakaloob ng kabutihan at nagbibigay sa mga tao ng lahat ng marapat na hangarin.

Verse 64

आख्यानमिदमाख्यातं विष्णुमाहात्म्यमिश्रितम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

Kaya nito, naisalaysay na ang banal na salaysay na ito—na may halong pagpupuri kay Viṣṇu. Nagkakaloob ito ng ginhawang makamundo at ng paglaya (moksha), at puspos ng kabanalan. Ano pa ang nais mong marinig?