देवपराजयः — शङ्करशरणागमनं स्कन्दकालीयुद्धं च | Devas’ Defeat, Refuge in Śaṅkara, and the Battle of Skanda and Kālī

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । तदा देवगणास्सर्वे दानवैश्च पराजिताः । दुद्रुवुर्भयभीताश्च शस्त्रास्त्रक्षतविग्रहाः

Sinabi ni Sanatkumāra: Noon, ang lahat ng pangkat ng mga diyos, na natalo ng mga Dānava, ay nagsitakas sa matinding takot, ang kanilang mga katawan ay sugatan at wasak dahil sa mga sandata at mga astra.

Verse 2

ते परावृत्य विश्वेशं शंकरं शरणं ययुः । त्राहि त्राहीति सर्वेशेत्यू चुर्विह्वलया गिरा

Sila’y bumalik at lumapit kay Śaṅkara, ang Panginoon ng sansinukob, bilang kanlungan. Sa tinig na nanginginig sa dalamhati, sila’y sumigaw: “Iligtas Mo kami, iligtas Mo kami, O Sarveśa, Panginoon ng lahat!”

Verse 3

दृष्ट्वा पराजयं तेषां देवादीनां स शंकरः । सभयं वचनं श्रुत्वा कोपमुच्चैश्चकार ह

Nang makita ni Śaṅkara ang pagkatalo ng mga diyos at ng iba pa, at marinig ang kanilang mga salitang puno ng pangamba, siya’y nag-alab sa matinding poot.

Verse 4

निरीक्ष्य स कृपादृष्ट्या देवेभ्यश्चाभयं ददौ । बलं च स्वगणानां वै वर्द्धयामास तेजसा

Pagkakita sa kanila, ibinuhos niya ang mahabaging tingin at ipinagkaloob sa mga Deva ang abhaya, ang kawalang-takot. At sa sariling tejas na espirituwal, pinalakas niya ang kanyang mga gaṇa, ang mga kasamang tagapaglingkod.

Verse 5

शिवाज्ञप्तस्तदा स्कन्दो दानवानां गणैस्सह । युयुधे निर्भयस्संख्ये महावीरो हरात्मजः

Noon, si Skanda, ayon sa banal na utos ni Śiva, ay nakipagdigma kasama ng mga pangkat ng mga Dānava sa gitna ng labanan—walang takot sa sagupaan, ang dakilang bayani, anak ni Hara.

Verse 6

कृत्वा क्रोधं वीरशब्दं देवो यस्तारकांतकः । अक्षौहिणीनां शतकं समरे स जघान ह

Nang mag-alab sa poot at magpahayag ng sigaw ng bayani, ang banal na Panginoon—si Tārakāntaka—ay pumatay sa digmaan ng sandaang akṣauhiṇī ng mga hukbo.

Verse 7

रुधिरं पातयामास काली कमललोचना । तेषां शिरांसि संछिद्य बभक्ष सहसा च सा

Si Kālī na may matang-lotus ay pinadaloy ang kanilang dugo; at pagkaputol sa kanilang mga ulo, bigla niya silang nilamon.

Verse 8

पपौ रक्तानि तेषां च दानवानां समं ततः । युद्धं चकार विविधं सुरदानवभीषणम्

Pagkaraan, agad niyang ininom ang dugo ng mga Dānava; at pagkatapos ay nagsagawa siya ng sari-saring pakikidigma na nakapanghihilakbot sa mga Deva at sa mga Dānava.

Verse 9

शतलक्षं गजेन्द्राणां शतलक्षं नृणां तथा । समादायैकहस्तेन मुखे चिक्षेप लीलया

Isang daang libong maharlikang elepante, at gayundin isang daang libong tao—tinipon niya sa iisang kamay, at sa paglalaro lamang ay inihagis sa kanyang bibig na wari’y isang libangan.

Verse 10

कबंधानां सहस्रं च सन्ननर्त रणे बहु । महान् कोलाहलो जातः क्लीबानां च भयंकरः

Sa larangan ng digmaan, libu-libong katawang walang ulo ang umuugoy at sumasayaw sa sari-saring anyo. Isang napakalakas na kaguluhan ang sumiklab—nakapanghihilakbot sa mahihina ang loob at sa mga duwag.

Verse 11

पुनः स्कंदः प्रकुप्योच्चैः शरवर्षाञ्चकार ह । पातयामास क्षयतः कोटिशोऽसुरनायकान्

Pagkaraan, si Skanda ay muling nag-alab sa matinding poot at nagpaulan ng makapangyarihang mga palaso; at sa paghatid ng pagkalipol, pinabagsak niya ang mga pinunong asura nang di-mabilang na krore.

Verse 12

दानवाः शरजालेन स्कन्दस्य क्षतविग्रहाः । भीताः प्रदुद्रुवुस्सर्वे शेषा मरणतस्तदा

Nasugatan ang mga Dānava sa kanilang katawan dahil sa lambat ng mga palaso ni Skanda, kaya sila’y nanginig sa takot; at ang mga nalabi ay pawang tumakas noon, sa pangamba sa kamatayan.

Verse 13

वृषपर्वा विप्रचित्तिर्दंडश्चापि विकंपनः । स्कंदेन युयुधुस्सार्द्धं तेन सर्वे क्रमेण च

Sina Vṛṣaparvā, Vipracitti, Daṇḍa, at si Vikaṃpana—bawat isa, ayon sa wastong pagkakasunod, ay nakipaglaban kasama ni Skanda (Kārttikeya).

Verse 14

महामारी च युयुधे न बभूव पराङ्मुखी । बभूवुस्ते क्षतांगाश्च स्कंदशक्तिप्रपीडिताः

Si Mahāmārī man ay nagpatuloy sa pakikipaglaban at hindi kailanman umurong. Ngunit ang mga mandirigmang iyon, dinurog ng śakti ni Skanda (banal na kapangyarihan ng sibat), ay nasugatan sa kanilang mga sangkap ng katawan.

Verse 15

महामारीस्कंदयोश्च विजयोभूत्तदा मुने । नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे पुष्पवृष्टिः पपात ह

O pantas, nang sandaling iyon ay dumating ang tagumpay kina Mahāmārī at Skanda. Sa langit ay umalingawngaw ang mga tambol na dundubhi, at bumuhos ang ulan ng mga bulaklak.

Verse 16

स्कंदस्य समरं दृष्ट्वा महारौद्रं तमद्भुतम् । दानवानां क्षयकरं यथाप्रकृतिकल्पकम्

Nang masdan ang labanan ni Skanda—kamangha-mangha at lubhang mabangis—nakita ng mga nanonood na ito’y naghatid ng pagkapuksa sa mga Dānava, at ang mga pangyayari’y nahubog ayon sa itinakdang daloy ng kalikasan.

Verse 17

महामारीकृतं तच्चोपद्रवं क्षयहेतुकम् । चुकोपातीव सहसा सनद्धोभूत्स्वयं तदा

Ang kapahamakan na iyon, na wari’y isang malaking salot, ay lumitaw bilang sanhi ng pagkapuksa. Pagkaraan, siya—na para bang biglang tinamaan ng bagyong poot—ay agad na nagsuot ng ganap na sandata ayon sa sariling kalooban.

Verse 18

वरं विमानमारुह्य नानाशस्त्रास्त्रसंयुतम् । अभयं सर्ववीराणां नानारत्नपरिच्छदम्

Sumakay siya sa isang napakahusay na vimāna sa himpapawid, na may sari-saring sandata at mga astra—nagbibigay ng kawalang-takot sa lahat ng mandirigmang bayani—at pinalamutian ng mga palamuting hitik sa iba’t ibang hiyas.

Verse 19

महावीरैश्शंखचूडो जगाम रथमध्यतः । धनुर्विकृष्य कर्णान्तं चकार शरवर्षणम्

Pagkaraan, si Śaṅkhacūḍa, na napalilibutan ng mga makapangyarihang mandirigma, ay sumugod sa gitna ng mga karwahe; hinila ang busog hanggang sa tainga at pinakawalan ang ulang ng mga palaso.

Verse 20

तस्य सा शरवृष्टिश्च दुर्निवार्य्या भयंकरी । महाघोरांधकारश्च वधस्थाने बभूव ह

Mula sa kanya’y sumambulat ang ulang ng mga palaso—di-mapipigil at nakapanghihilakbot; at sa larangan ng pagpatay ay sumilang ang pinakakakilabot na kadiliman.

Verse 21

देवाः प्रदुद्रुवुः सर्वे येऽन्ये नन्दीश्वरादयः । एक एव कार्त्तिकेयस्तस्थौ समरमूर्द्धनि

Tumakas nang nagmamadali ang lahat ng mga deva, kasama ang iba pa na pinangungunahan ni Nandīśvara; ngunit si Kārttikeya lamang ang nanatiling matatag sa pinakaharap ng labanan.

Verse 22

पर्वतानां च सर्पाणां नागानां शाखिनां तथा । राजा चकार वृष्टिं च दुर्निवार्या भयंकरीम्

Pagkaraan, pinakawalan ng hari ang isang ulang-bagyo—di-mapipigil at nakapanghihilakbot—na tumama sa mga bundok, mga ahas, mga nāga, at maging sa mga punò.

Verse 23

तद्दृष्ट्या प्रहतः स्कन्दो बभूव शिवनन्दनः । नीहारेण च सांद्रेण संवृतौ भास्करौ यथा

Nang tamaan ng (banal) titig na iyon, si Skanda—minamahal na anak ni Śiva—ay napatigil at napasuko, na wari’y dalawang araw na natatakpan ng makapal na hamog.

Verse 24

नानाविधां स्वमायां च चकार मयदर्शिताम् । तां नाविदन् सुराः केपि गणाश्च मुनिसत्तम

O pinakadakila sa mga pantas, nilikha niya ang sari-saring anyo ng sarili niyang māyā, gaya ng aking inilarawan, at ipinamalas iyon. Ngunit wala ni isa man sa mga diyos, ni maging sa mga gaṇa, ang tunay na nakaunawa o nakatuklas sa ilusyon na iyon.

Verse 25

तदैव शङ्खचूडश्च महामायी महाबलः । शरेणैकेन दिव्येन धनुश्चिच्छेद तस्य वै

Noon ding sandali ring iyon, si Śaṅkhacūḍa—may dakilang mahika at napakalakas—ay sa iisang banal na palaso ay pinutol ang busog niya.

Verse 26

बभंज तद्रथं दिव्यं चिच्छेद रथपीडकान् । मयूरं जर्जरीभूतं दिव्यास्त्रेण चकार सः

Dinurog niya ang makalangit na karwahe, pinutol ang mga nanliligalig sa karwahe, at sa banal na sandata ay ginawa niyang wasak at lupaypay ang sasakyang paboreal.

Verse 27

शक्तिं चिक्षेप सूर्याभां तस्य वक्षसि घातिनीम् । मूर्च्छामवाप सहसा तत्प्रहारेण स क्षणम्

Inihagis niya ang śakti, nagliliyab na parang araw, isang nakamamatay na sandata na tumama sa dibdib. Sa tama niyon, siya’y biglang nawalan ng ulirat sandali.

Verse 28

पुनश्च चेतनां प्राप्य कार्तिकः परवीरहा । रत्नेन्द्रसारनिर्माणमारुरोह स्ववाहनम्

Pagkaraan, nang muling magkamalay, si Kārtikeya—tagapagpuksa ng mga kampeon ng kaaway—ay sumakay sa sarili niyang sasakyan, na hinubog mula sa diwa ng panginoon ng mga hiyas.

Verse 29

स्मृत्वा पादौ महेशस्य साम्बिकस्य च षण्मुखः । शस्त्रास्त्राणि गृहीत्वैव चकार रणमुल्बणम्

Sa pag-alaala sa mga paa-lotus ni Maheśa at ni Sāmbikā, kinuha ni Ṣaṇmukha ang kanyang mga sandata at mga astra, at ginawang marahas at magulo ang labanan.

Verse 30

सर्प्पांश्च पर्वतांश्चैव वृक्षांश्च प्रस्तरांस्तथा । सर्वांश्चिच्छेद कोपेन दिव्या स्त्रेण शिवात्मजः

Sa tindi ng galit, ang anak ni Śiva ay pumutol sa mga ahas, bundok, puno at mga bato—lahat ay hinati niya sa pamamagitan ng banal na astra.

Verse 31

वह्निं निवारयामास पार्जन्येन शरेण ह । रथं धनुश्च चिच्छेद शंखचूडस्य लीलया

Pinigil niya ang naglalagablab na apoy sa pamamagitan ng palasong nagdadala ng ulan; at wari’y naglalaro lamang, winasak niya ang karwahe at busog ni Śaṅkhacūḍa.

Verse 32

सन्नाहं सर्ववाहांश्च किरीटं मुकुटोज्ज्वलम् । वीरशब्दं चकारासौ जगर्ज च पुनः पुनः

Isinuot niya ang baluti at inihanda ang lahat ng sasakyan at mga sasakyaning hayop; ang kanyang korona’y kumikislap na maningning. Pagkaraan, nagtaas siya ng sigaw ng mandirigma at umungal nang paulit-ulit.

Verse 33

चिक्षेप शक्तिं सूर्याभां दानवेन्द्रस्य वक्षसि । तत्प्रहारेण संप्राप मूर्च्छां दीर्घतमेन च

Inihagis niya ang śakti, sibat na nagliliwanag na parang araw, sa dibdib ng panginoon ng mga Dānava. Sa tama ng hampas na iyon, ang haring-demonyo ay nalugmok sa napakahabang pagkahimatay.

Verse 34

मुहूर्तमात्रं तत्क्लेशं विनीय स महाबलः । चेतनां प्राप्य चोत्तस्थौ जगर्ज हरिवर्च सः

Matapos tiisin ang pagdurusang iyon sa isang saglit lamang, ang makapangyarihan ay muling nagkamalay; tumindig siyang muli at umungal—nagniningning ang kanyang karilagan na gaya ni Hari.

Verse 35

शक्त्या जघान तं चापि कार्तिकेयं महाबलम् । स पपात महीपृष्ठेऽमोघां कुर्वन्विधिप्रदाम्

Sa pamamagitan ng sibat na śakti, tinamaan niya maging ang makapangyarihang Kārtikeya. Bumagsak si Kārtikeya sa ibabaw ng lupa, ngunit hindi niya hinayaang masayang ang kapangyarihang itinakda ng banal na kautusan—tinupad niya ang pasya ng tadhana.

Verse 36

काली गृहीत्वा तं क्रोडे निनाय शिवसन्निधौ । ज्ञानेन तं शिवश्चापि जीवयामास लीलया

Inangat ni Kālī siya sa kanyang kandungan at dinala sa harapan ni Śiva. Pagdaka, si Śiva, sa kapangyarihan ng jñāna—banal na kaalamang espirituwal—ay muling nagbigay-buhay sa kanya nang magaan, na wari’y isang līlā lamang.

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडवधे ससैन्यशंखचूडयुद्धवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang bahagi, ang Rudra Saṃhitā, sa Ikalimang Yuddha-khaṇḍa—sa salaysay ng pagpaslang kay Śaṅkhacūḍa, ang ika-37 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Labanan ni Śaṅkhacūḍa kasama ang kanyang hukbo.”

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे वीरो वीरभद्रो महाबलः । शंखचूडेन युयुधे समरे बलशालिना

Samantala, ang bayaning si Vīrabhadra, na may dakilang lakas, ay nakipaglaban sa larangan ng digmaan kay Śaṅkhacūḍa na makapangyarihan.

Verse 39

ववर्ष समरेऽस्त्राणि यानियानि च दानवः । चिच्छेद लीलया वीरस्तानितानि निजैश्शरैः

Sa gitna ng labanan, anumang sandatang ibinuhos na parang ulan ng Dānava, ay pinagputol-putol ng mandirigmang bayani nang walang kahirap-hirap sa pamamagitan ng sarili niyang mga palaso.

Verse 40

दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे दानवेश्वरः । तानि चिच्छेद तं बाणैर्वीरभद्रः प्रतापवान्

Ang panginoon ng mga Dānava ay nagpakawala ng daan-daang makalangit na sandata. Ngunit si Vīrabhadra, makapangyarihan at nagliliyab sa tapang, ay pinutol ang mga iyon at tinamaan siya ng kanyang mga palaso.

Verse 41

अथातीव चुकोपोच्चैश्शंखचूडः प्रतापवान् । शक्त्या जघानोरसि तं स चकंपे पपात कौ

Pagkaraan, si Śaṅkhacūḍa na makapangyarihan at matapang ay nag-alab sa matinding galit. Sa kanyang sibat na śakti, tinamaan niya sa dibdib; nanginig ang mandirigma at bumagsak sa larangan ng digmaan.

Verse 42

क्षणेन चेतनां प्राप्य समुत्तस्थौ गणेश्वरः । जग्राह च धनुर्भूयो वीरभद्रो गणाग्रणीः

Sa isang iglap, muling nagkamalay ang Panginoon ng mga Gaṇa at tumindig. At si Vīrabhadra—pinunong pangunahin ng hukbo ng mga Gaṇa ni Śiva—ay muling humawak sa kanyang busog.

Verse 43

एतस्मिन्नंतरे काली जगाम समरं पुनः । भक्षितुं दानवान् स्वांश्च रक्षितुं कार्तिकेच्छया

Samantala, muling pumasok si Kālī sa larangan ng digmaan—nagnanais lamunin ang mga Dānava, at ayon sa kalooban ni Kārtikeya, upang ipagtanggol ang sarili niyang mga kawal.

Verse 44

वीरास्तामनुजग्मुश्च ते च नन्दीश्वरादयः । सर्वे देवाश्च गंधर्वा यक्षा रक्षांसि पन्नगाः

Sumunod sa kanya ang mga magigiting na tagapaglingkod; gayundin sina Nandīśvara at ang iba pa. Sumama rin ang lahat ng mga diyos—kasama ang mga Gandharva, Yakṣa, Rākṣasa, at mga nilalang na ahas (Nāga)—at sila’y nagpatuloy na sumunod.

Verse 45

वाद्यभांडाश्च बहुशश्शतशो मधुवाहकाः । पुनः समुद्यताश्चासन् वीरा उभयतोऽखिलाः

Maraming kasangkapang pangmusika ang pinatunog, at naroon ang daan-daan at libo-libong tagapagdala ng pulot. Pagkaraan, sa magkabilang panig, ang lahat ng magigiting na mandirigma ay muling tumindig, ganap na handa sa labanan.