शङ्खचूडदूतागमनम् — The Arrival of Śaṅkhacūḍa’s Envoy (and Praise of Śiva)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । तत्र स्थित्वा दानवेन्द्रो महान्तं दानवेश्वरम् । दूतं कृत्वा महाविज्ञं प्रेषयामास शंकरम्

Wika ni Sanatkumāra: Nanatili roon ang panginoon ng mga Dānava, at hinirang niyang sugo ang isang dakilang pinunò sa mga Dānava—marunong at mapanuri—at ipinadala niya ito kay Śaṅkara (Panginoong Śiva).

Verse 2

स तत्र गत्वा दूतश्च चन्द्रभालं ददर्श ह । वटमूले समासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम्

Pagdating niya roon, nakita ng sugo si Candrabhāla—nakaupo sa paanan ng punong balete, nagniningning na tila liwanag ng sampung milyong araw.

Verse 3

कृत्वा योगासनं दृष्ट्या मुद्रायुक्तं च सस्मितम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं ज्वलंतं ब्रह्मतेजस

Nasa ayos-yoga siya, matatag ang titig, may banal na mudrā, at may banayad na ngiti. Siya’y kumikislap na tulad ng dalisay na kristal—nagniningas sa ningning ng tejas ng Brahman.

Verse 4

त्रिशूलपट्टिशधरं व्याघ्रचर्मांबरावृतम् । भक्तमृत्युहरं शांतं गौरीकान्तं त्रिलोचनम्

Taglay Niya ang trisula at palakol-pandigma, at nakabalot sa kasuotang balat ng tigre. Mapayapa at tahimik, ang minamahal na Panginoon ni Gaurī, ang May Tatlong Mata—Siya ang nag-aalis maging ng kamatayan para sa Kanyang mga deboto.

Verse 5

तपसां फलदातारं कर्त्तारं सर्वसंपदाम् । आशुतोषं प्रसन्नास्य भक्तानुग्रहकारकम्

Siya ang nagbibigay ng bunga ng mga pag-aayuno at pagninilay, ang nagtatakda ng lahat ng kasaganaan. Si Aśutoṣa—ang Panginoong madaling mapasaya, laging payapa ang mukha—si Śiva, na kumikilos upang magpala sa Kanyang mga deboto.

Verse 6

विश्वनाथं विश्वबीजं विश्वरूपं च विश्वजम् । विश्वंभरं विश्वकरं विश्वसंहारकारणम्

Ako’y yumuyuko kay Viśvanātha—Panginoon ng sansinukob—ang binhi ng lahat ng paglikha; ang anyo Niya’y ang sansinukob at Siya’y isinilang bilang sansinukob; tagapagtaguyod ng daigdig, tagapaglikha ng lahat, at siyang sanhi ng pagkalusaw ng mundo.

Verse 7

कारणं कारणानां च नरकार्णवतारणम् । ज्ञानप्रदं ज्ञानबीजं ज्ञानानन्दं सनातनम्

Siya ang Sanhi ng lahat ng sanhi, ang nagliligtas sa mga nilalang upang makatawid sa dagat ng impiyernong pagdurusa. Ipinagkakaloob Niya ang kaalamang nagpapalaya; Siya ang binhi ng kaalaman; Siya ang walang hanggang ligayang isinilang sa tunay na kaalaman—walang wakas.

Verse 8

अवरुह्य रथाद् दूतस्तं दृष्ट्वा दानवेश्वरः । शंकरं सकुमारं च शिरसा प्रणनाम सः

Bumaba mula sa kanyang karwahe ang sugo; nang makita ang panginoon ng mga Dānava, siya’y yumuko at nagbigay-galang, inialay ang pagpupugay kay Śaṅkara at gayundin sa banal na Kumāra (Skanda).

Verse 9

वामतो भद्रकाली च स्कंदं तत्पुरतः स्थितम् । लोकाशिषं ददौ तस्मै काली स्कंदश्च शंकरः

Sa kaliwa niya ay nakatayo si Bhadrakālī, at sa harap niya ay nakatayo si Skanda. Pagkaraan, sina Kālī, Skanda, at Śaṅkara ay nagkaloob sa kanya ng mga mapalad na pagpapala ng lahat ng daigdig.

Verse 10

अथासौ शंखचूडस्य दूतः परमशास्त्रवित् । उवाच शंकरं नत्वा करौ बद्ध्वा शुभं वचः

Pagkaraan, ang sugo ni Śaṅkhacūḍa—na bihasa sa pinakamataas na tuntunin ng asal—ay yumukod kay Śaṅkara at, magkapatong ang mga palad sa paggalang, nagsalita ng mga salitang mapalad.

Verse 11

दूत उवाच । शंखचूडस्य दूतोऽहं त्वत्सकाशमिहागतः । वर्तते ते किमिच्छाद्य तत्त्वं ब्रूहि महेश्वर

Wika ng sugo: “Ako ang sugo ni Śaṅkhacūḍa at naparito ako sa iyong harapan. Ano ang nais mong gawin ngayon? Ihayag mo ang katotohanan, O Maheśvara.”

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा च वचनं शंखचूडस्य शंकरः । प्रसन्नात्मा महादेवो भगवांस्तमुवाच ह

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salitang iyon ni Śaṅkhacūḍa, si Śaṅkara—si Mahādeva, ang Mapalad na Panginoon—ay naging payapa ang loob at saka nagsalita sa kanya.

Verse 13

महादेव उवाच । शृणु दूत महाप्राज्ञ वचो मम सुखावहम् । कथनीयमिदं तस्मै निर्विवादं विचार्य च

Wika ni Mahādeva: “Makinig ka, O sugo na dakila ang karunungan, sa aking mga salitang nagdudulot ng kapayapaan at kagalingan. Pagkatapos pag-isipang mabuti, iparating mo ito sa kanya nang walang pagtatalo at alitan.”

Verse 14

विधाता जगतां ब्रह्मा पिता धर्मस्य धर्मवित् । मरीचिस्तस्य पुत्रश्च कश्यपस्तत्सुतः स्मृतः

Si Brahmā, ang tagapag-ayos ng mga daigdig at nakaaalam ng Dharma, ay inaalala bilang ama ng Dharma. Si Marīci ang sinasabing anak niya, at si Kaśyapa ay inaalala bilang anak ni Marīci.

Verse 15

दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै निजकन्यास्त्रयोदश । तास्वेका च दनुस्साध्वी तत्सौभाग्यविवर्द्धिनी

Sa galak ng puso, ibinigay ni Dakṣa sa kanya ang sarili niyang labintatlong anak na babae. Kabilang dito ang mabuting si Danu, na nagpalago ng kanyang kapalaran at mapalad na kasaganaan.

Verse 16

चत्वारस्ते दनोः पुत्रा दानवास्तेजसोल्बणाः । तेष्वेको विप्रचित्तिस्तु महाबलपराक्रमः

May apat na anak na lalaki si Danu—mga Dānava na nagliliyab sa mabagsik na ningning. Sa kanila, si Vipracitti ang tanyag sa dakilang lakas at kakila-kilabot na tapang.

Verse 17

तत्पुत्रो धार्मिको दंभो दानवेन्द्रो महामतिः । तस्य त्वं तनयः श्रेष्ठो धर्मात्मा दानवेश्वरः

Ang kanyang anak ay si Dambha—matuwid sa dharma, dakila ang isip, panginoon sa mga Dānava. At ikaw ang kanyang pinakadakilang anak, may pusong banal, ang naghaharing pinuno ng mga Dānava.

Verse 18

पुरा त्वं पाषर्दो गोपो गोपेष्वेव च धार्मिकः । अधुना राधिकाशापाज्जातस्त्वं दानवेश्वरः

Noon, ikaw ay isang pastol ng baka sa mga gopa, at matuwid ang asal. Ngunit ngayon, dahil sa sumpa ni Rādhikā, isinilang kang panginoon ng mga Dānava.

Verse 19

दानवीं योनिमायातस्तत्त्वतो न हि दानवः । निजवृतं पुरा ज्ञात्वा देववैरं त्यजाधुना

Bagama’t pumasok ka sa sinapupunan ng Dānava, sa katotohanan ay hindi ka Dānava. Sa pag-alala sa dati mong landas ng asal, talikdan mo na ngayon ang poot at pagkapoot sa mga Deva.

Verse 20

द्रोहं न कुरु तैस्सार्द्धं स्वपदं भुंक्ष्व सादरम् । नाधिकं सविकारं च कुरु राज्यं विचार्य च

Huwag kang magtaksil sa kanila. Igalang at tamasahin ang iyong sariling karapat-dapat na kalagayan. At matapos pag-isipang mabuti, huwag pamahalaan ang kaharian nang labis o sa pagkabalisa na bunga ng pagnanasa at pagbaluktot ng loob.

Verse 21

देहि राज्यं च देवानां मत्प्रीतिं रक्ष दानव । निजराज्ये सुखं तिष्ठ तिष्ठंतु स्वपदे सुराः

“O Dānava, ibalik mo ang paghahari sa mga Deva at ingatan mo ang aking kinalulugdan. Manahan kang masaya sa sarili mong kaharian, at hayaang manatili ang mga Sura sa kanilang nararapat na kalagayan.”

Verse 22

अलं भूतविरोधेन देवद्रोहेण किं पुनः । कुलीनाश्शुद्धकर्माणः सर्वे कश्यपवंशजाः

Sapat na ang pakikipag-away sa mga nilalang—lalo na ang pagtataksil sa mga diyos. Silang lahat ay mararangal, dalisay ang gawa, at isinilang sa angkan ni Kaśyapa.

Verse 23

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्या दिकानि च । ज्ञातिद्रोहजपापस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

Anumang kasalanan—mula sa pagpatay sa Brahmana at iba pa—ay hindi man lamang umabot sa ikalabing-anim na bahagi ng kasalanang nagmumula sa pagtataksil sa sariling kamag-anak.

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । इत्यादिबहुवार्त्तां च श्रुतिस्मृतिपरां शुभाम् । प्रोवाच शंकरस्तस्मै बोधयन् ज्ञानमुत्तमम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Kaya, matapos marinig ang maraming mapagpalang aral na nakaugat sa Śruti at Smṛti, nagsalita si Śaṅkara sa kanya, na nagtuturo ng pinakamataas na kaalaman—na umaakay sa kaluluwa sa sukdulang pagkaunawa kay Śiva, ang Panginoon (Pati), at sa paglaya.

Verse 25

शिक्षितश्शंखचूडेन स दूतस्तर्कवित्तम । उवाच वचनं नम्रो भवितव्यविमोहितः

Sinanay ni Śaṅkhacūḍa, ang sugong iyon—dalubhasa sa pangangatwiran—ay nagsalita ng kanyang mensahe nang may pagpapakumbaba, subalit ang kanyang pag-unawa ay nalinlang ng lakas ng tadhana.

Verse 26

दूत उवाच । त्वया यत्कथितं देव नान्यथा तत्तथा वचः । तथ्यं किंचिद्यथार्थं च श्रूयतां मे निवेदनम्

Wika ng sugo: “O Panginoon, ang mga salitang sinabi mo ay hindi iba—tunay ngang gayon. Gayunman, pakinggan mo rin ang aking pahayag, isang bagay na totoo at naaayon sa nararapat.”

Verse 27

ज्ञातिद्रोहे महत्पापं त्वयोक्तमधुना च यत् । तत्किमीशासुराणां च न सुराणां वद प्रभो

Sinabi mo ngayon na ang pagtataksil sa sariling kamag-anak ay isang malaking kasalanan. Kaya sabihin mo sa akin, O Panginoon—naaangkop din ba ito sa mga Īśa-asura, at hindi sa mga deva?

Verse 28

सर्वेषामिति चेत्तद्वै तदा वच्मि विचार्य च । निर्णयं ब्रूहि तत्राद्य कुरु संदेहभंजनम्

Kung sasabihin mo, “Gayon ito para sa lahat,” saka ako magsasalita matapos pagnilayan. Ngayon, sa bagay na ito, ipahayag ang tiyak na pasya at wasakin ang aking pag-aalinlangan.

Verse 29

मधुकैटभयोर्दैत्यवरयोः प्रलयार्णवे । शिरश्छेदं चकारासौ कस्माच्चक्री महेश्वर

Sa karagatan ng pralaya, bakit si Mahādeva—na naging tagapagdala ng cakra—ay pumutol ng ulo ng dalawang pangunahing daitya, sina Madhu at Kaiṭabha, O Maheśvara?

Verse 30

त्रिपुरैस्सह संयुद्धं भस्मत्वकरणं कुतः । भवाञ्चकार गिरिश सुरपक्षीति विश्रुतम्

“Paano nga ba nagtapos ang digmaan laban sa Tripura hanggang sila’y naging abo? O Girīśa, Panginoon ng Bundok, tanyag na Ikaw ang tagapagtanggol at kampeon ng mga deva (surapakṣa).”

Verse 31

गृहीत्वा तस्य सर्वस्वं कुतः प्रस्थापितो बलिः । सुतलादि समुद्धर्तुं तद्द्वारे च गदाधरः

“Matapos samsamin ang lahat ng pag-aari niya, paano ipinadala palayo si Bali? At upang iahon (siya) mula sa Sutala at iba pang daigdig sa ilalim, ang may hawak ng pamalo (Viṣṇu) ay tumindig sa pintuang iyon.”

Verse 32

सभ्रातृको हिरण्याक्षः कथं देवैश्च हिंसितः । शुंभादयोऽसुराश्चैव कथं देवैर्निपातिताः

“Paano napatay ng mga deva si Hiraṇyākṣa, kasama ang kanyang kapatid? At paano rin ibinagsak ng mga diyos si Śumbha at ang iba pang mga asura?”

Verse 33

पुरा समुद्रमथने पीयूषं भक्षितं सुरैः । क्लेशभाजो वयं तत्र ते सर्वे फलभोगिनः

“Noon, sa pag-ikot ng Karagatan, ininom ng mga deva ang pīyūṣa, ang nektar. Sa pangyayaring iyon, kami ang nagbata ng hirap, samantalang sila’y pawang nagtamasa ng bunga.”

Verse 34

क्रीडाभांडमिदं विश्वं कालस्य परमात्मनः । स ददाति यदा यस्मै तस्यै तस्यैश्वर्यं भवे त्तदा

“Ang buong sansinukob na ito ay laruan lamang ng Kataas-taasang Sarili na si Panahon. Kapag ipinagkaloob Niya (kapangyarihan at biyaya) sa sinuman ang Kanyang naisin, sa taong iyon din sumisibol ang paghahari at kasaganaan.”

Verse 35

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडवधे शिवदूतसंवादो नाम पंचत्रिंशोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Rudra-saṃhitā, sa Ikalimang bahagi na tinatawag na Yuddha-khaṇḍa, sa salaysay ng pagpaslang kay Śaṅkhacūḍa—nagtatapos ang ika‑tatlumpu’t limang kabanata na pinamagatang “Ang Pakikipag-usap sa Sugo ni Śiva (Śivadūta).”

Verse 36

तवानयोर्विरोधे च गमनं निष्फलं भवेत् । समसंबंधिनां तद्वै रोचते नेश्वरस्य ते

Kung ikaw ay yayaon habang ang dalawang ito’y nagbabanggaan, ang iyong pagpunta ay magiging walang bunga. Maaaring ikalugod ito ng mga tumitingin lamang sa ugnayang makamundo bilang magkakapantay, ngunit hindi ito nararapat sa iyo—na Panginoon.

Verse 37

सुरासुराणां सर्वेषामीश्वरस्य महात्मनः । इयं ते रहिता लज्जा स्पर्द्धास्माभिस्सहाधुना

O Panginoong dakila ang loob, pinuno ng lahat ng mga deva at asura—nawalan ka na ba ng hiya? Bakit ngayon ay nakikipagtalo at nakikipagpaligsahan ka sa amin?

Verse 38

यतोधिका चैव कीर्तिर्हानिश्चैव पराजये । तवैतद्विपरीतं च मनसा संविचार्य ताम्

Sa pagkatalo, higit na mabigat ang pagkawala ng dangal at pangalan. Ngunit sa iyo ay kabaligtaran nito—pagbulay-bulayan mo nang mabuti ang bagay na iyon sa iyong isipan.

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा संप्रहस्य त्रिलोचनः । यथोचितं च मधुरमुवाच दानवेश्वरम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salitang iyon, ang Panginoong Tatlong-Mata (Śiva) ay marahang ngumiti, at saka nagsalita sa pinuno ng mga Dānava sa paraang angkop sa sandali at matamis ang tinig.

Verse 40

महेश उवाच । वयं भक्तपराधीना न स्वतंत्राः कदापि हि । तदिच्छया तत्कर्माणो न कस्यापि च पक्षिणः

Sinabi ni Mahesha: “Kami ay nakasalalay sa aming mga deboto; tunay, kailanman ay hindi kami ganap na malaya. Ayon sa kanilang kalooban kami kumikilos—hindi kami kumakampi kaninuman dahil sa pagkiling.”

Verse 41

पुरा विधिप्रार्थनया युद्धमादौ हरेरपि । मधुकैटभयोर्देत्यवरयोः प्रलयार्णवे

Noong unang panahon, sa pinakasimula, maging si Hari (Viṣṇu) ay napasabak sa digmaan—sa pagsusumamo ni Vidhi (Brahmā)—laban sa dalawang pangunahing asura, sina Madhu at Kaiṭabha, sa karagatan ng pralaya (pagkalusaw ng daigdig).

Verse 42

देवप्रार्थनया तेन हिरण्यकशिपोः पुरा । प्रह्रादार्थं वधोऽकारि भक्तानां हितकारिणा

Noon, sa panalangin ng mga deva, ang Tagapagkalinga ng mga deboto ay nagpasapit ng kamatayan kay Hiraṇyakaśipu—upang mapangalagaan si Prahlāda at matiyak ang kapakanan ng mga bhakta ng Panginoon.

Verse 43

त्रिपुरैस्सह संयुद्धं भस्मत्वकरणं ततः । देवप्रार्थनयाकारि मयापि च पुरा श्रुतम्

Pagkaraan, nagkaroon ng labanan laban sa Tripura, at pagkatapos ay ginawa silang abo—isinagawa bilang tugon sa pagsusumamo ng mga deva; ito man ay narinig ko mula sa sinaunang salinlahi.

Verse 44

सर्वेश्वर्यास्सर्वमातुर्देवप्रार्थनया पुरा । आसीच्छुंभादिभिर्युद्धं वधस्तेषां तया कृतः

Noong una, dahil sa pagsusumamo ng mga diyos, ang Kataas-taasang Kapangyarihan—ang Ina ng lahat—ay nakipagdigma kay Śumbha at sa kanyang mga kasama; at siya mismo ang naghatid ng kanilang pagkalipol.

Verse 45

अद्यापि त्रिदशास्सर्वे ब्रह्माणं शरणं ययुः । स सदेवो हरिर्मां च देवश्शरणमागतः

Hanggang ngayon, ang lahat ng mga diyos ay nagtungo kay Brahmā upang magkanlong. At si Hari (Viṣṇu) man—kasama ng mga diyos—ay lumapit sa akin upang humingi ng pag-iingat.

Verse 46

हरिब्रह्मादिकानां च प्रार्थनावशतोप्यहम् । सुराणामीश्वरो दूत युद्धार्थमगमं खलु

Maging ako—naantig sa mga pakiusap nina Hari, Brahmā, at iba pang mga diyos—ay tunay na lumabas bilang sugo para sa digmaan, bagaman ako ang Panginoon ng mga diyos.

Verse 47

पार्षदप्रवरस्त्वं हि कृष्णस्य च महात्मनः । ये ये हताश्च दैतेया नहि केपि त्वया समाः

Tunay, ikaw ang pinakadakilang kasama ng marangal na si Kṛṣṇa. Sa lahat ng Daitya na napatay, wala ni isa ang maihahambing sa iyo sa lakas at giting.

Verse 48

का लज्जा महती राजन् मम युद्धे त्वया सह । देवकार्यार्थमीशोहं विनयेन च प्रेषितः

O Hari, anong malaking kahihiyan ang mayroon sa akin kung makipagdigma ako sa iyo? Para sa layunin ng mga diyos, ako—bagaman isang Panginoon—ay isinugo nang may pagpapakumbaba at paggalang.

Verse 49

गच्छ त्वं शंखचूडे वै कथनीयं च मे वचः । स च युक्तं करोत्वत्र सुरकार्यं करोम्यहम्

Humayo ka nga kay Śaṅkhacūḍa at iparating ang aking mga salita. Hayaang kumilos siya nang nararapat sa bagay na ito; at ako naman, tutuparin ko rito ang gawain ng mga deva.

Verse 50

इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र विरराम महेश्वरः । उत्तस्थौ शंखचूडस्य दूतोऽगच्छत्तदंतिकम्

Pagkasabi nito, si Śaṅkara—ang Mahēśvara—ay tumigil muna roon. Pagkaraan, tumindig ang sugo ni Śaṅkhacūḍa at nagtungo upang humarap sa kanya.