द्वन्द्वयुद्धवर्णनम् / Description of the Duel-Combats

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ते गणाधिपतीन्दृष्ट्वा नन्दीभमुखषण्मुखान् । अमर्षादभ्यधावंत द्वंद्वयुद्धाय दानवाः

Wika ni Sanatkumāra: Nang makita nila ang mga pinunò ng mga gaṇa ni Śiva—si Nandin, Bhṛṅgī, at ang anim-na-mukhang Ṣaṇmukha—ang mga dānava, nag-aalab sa matinding poot, ay sumugod upang makipaghamok nang isa-sa-isa.

Verse 2

नन्दिनं कालनेमिश्च शुंभो लंबोदरं तथा । निशुंभः षण्मुखं देवमभ्यधावत शंकितः

Nang may pangamba, sumugod si Niśumbha upang salakayin ang anim-na-mukhang Panginoon (Ṣaṇmukha). Si Śumbha at Kālanemi naman ay lumapit upang harapin si Nandin, at si Lambodara ay nakisama rin sa paglusob.

Verse 3

निशुंभः कार्तिकेयस्य मयूरं पंचभिश्शरैः । हृदि विव्याध वेगेन मूर्छितस्स पपात ह

Si Niśumbha ay mabilis na tumusok ng limang palaso sa puso ng paboreal na sinasakyan ni Kārtikeya; at ang sasakyang iyon, nahilo at nawalan ng malay, ay bumagsak.

Verse 4

ततः शक्तिधरः क्रुद्धो बाणैः पंचभिरेव च । विव्याध स्यंदने तस्य हयान्यन्तारमेव च

Pagkaraan, si Śaktidhara, nagngangalit, ay tumama sa pamamagitan ng limang palaso lamang—binutas ang karwahe nito at tinamaan ang mga kabayong nakayuko roon sa kanilang maselang kalooban.

Verse 5

शरेणान्येन तीक्ष्णेन निशुंभं देववैरिणम् । जघान तरसा वीरो जगर्ज रणदुर्मदः

Pagkatapos, ang mandirigmang bayani, lasing sa alab ng digmaan, ay mabilis na tumama kay Niśumbha—kaaway ng mga deva—sa isa pang matalim na palaso, at umungal nang malakas.

Verse 6

असुरोऽपि निशुंभाख्यो महावीरोऽतिवीर्यवान् । जघान कार्तिकेयं तं गर्जंतं स्वेषुणा रणे

At ang asurang nagngangalang Niśumbha—isang dakilang mandirigmang lubhang makapangyarihan—ay tumama kay Kārtikeya na umuungal sa larangan, sa pamamagitan ng sarili niyang palaso sa gitna ng labanan.

Verse 7

ततश्शक्तिं कार्तिकेयो यावजग्राह रोषतः । तावन्निशुंभो वेगेन स्वशक्त्या तमपातयत्

Pagkaraan, si Kārtikeya, sa galit, ay inagaw ang sibat na iyon; ngunit sa mismong sandaling yaon, si Niśumbha ay mabilis na tumama at nagpabagsak sa kanya gamit ang sarili niyang sibat.

Verse 8

एवं बभूव तत्रैव कार्तिकेयनिशुंभयोः । आहवो हि महान्व्यास वीरशब्दं प्रगर्जतोः

Kaya nga, O dakilang Vyāsa, doon mismo sumiklab ang isang napakalaking labanan kina Kārtikeya at Niśumbha, habang kapwa sila umuugong sa sigaw ng kabayanihan.

Verse 9

ततो नन्दीश्वरो बाणैः कालनेमिमविध्यत । सप्तभिश्च हयान्केतुं रथं सारथिमाच्छिनत्

Pagkaraan, tinamaan ni Nandīśvara si Kālanemi ng mga palaso; at sa pitong palaso, pinabagsak niya ang mga kabayo, ang watawat, ang karwahe, at ang tagapagmaneho.

Verse 10

कालनेमिश्च संकुद्धो धनुश्चिच्छेद नंदिनः । स्वशरासननिर्मुक्तैर्महातीक्ष्णैश्शिलीमुखैः

Si Kālanemi, nagngingit sa galit, ay nagpakawala mula sa sarili niyang busog ng mga palasong may dulong bakal na ubod-talim, at pinutol ang busog ni Nandin.

Verse 11

अथ नन्दीश्वरो वीरः कालनेमिं महासुरम् । तमपास्य च शूलेन वक्षस्यभ्यहनद्दृढम्

Pagkaraan, ang bayaning Nandīśvara ay umiwas sa dakilang demonyong si Kālanemi at saka siya’y tinamaan nang mariin sa dibdib ng kaniyang tridenteng trisula.

Verse 12

स शूलभिन्नहृदयो हताश्वो हतसारथिः । अद्रेः शिखरमुत्पाट्य नन्दिनं समताडयत्

Bagaman nabutas ng trisula ang kaniyang puso, at napatay ang mga kabayo at ang kutsero, binunot pa rin niya ang isang tuktok ng bundok at ipinukol iyon upang hampasin si Nandin.

Verse 13

अथ शुंभो गणेशश्च रथमूषक वाहनौ । युध्यमानौ शरव्रातैः परस्परमविध्यताम्

Pagkaraan, si Śuṃbha at si Gaṇeśa—ang una’y nakasakay sa karwahe at ang ikalawa’y sa daga bilang sasakyang banal—ay nagpatuloy sa labanan, at sa sagupaan ay paulit-ulit na nagpalitan ng mga bugso ng palaso.

Verse 14

गणेशस्तु तदा शुंभं हृदि विव्याध पत्रिणा । सारथिं च त्रिभिर्बाणैः पातयामास भूतले

Noon, tinuhog ni Gaṇeśa ang dibdib ni Śumbha sa pamamagitan ng palasong may balahibo; at sa tatlong palaso ay ibinagsak niya sa lupa ang tagapagmaneho ng karwahe.

Verse 15

ततोऽतिक्रुद्धश्शुंभोऽपि बाणदृष्ट्या गणाधिपम् । मूषकं च त्रिभिर्विद्ध्वा ननाद जलदस्वनः

Pagkaraan, si Śuṃbha ay nag-alab sa matinding galit, itinuon ang pana sa Panginoon ng mga Gaṇa; at matapos butasin ng tatlong palaso ang dagang sasakyan, siya’y umungal na parang kulog sa ulap.

Verse 16

मूषकश्शरभिन्नाङ्गश्चचाल दृढवेदनः । लम्बोदरश्च पतितः पदातिरभवत्स हि

Ang daga, na nabutas ng palaso ang katawan, ay nayanig at natisod sa matinding sakit. At si Lambodara man ay nabuwal; tunay na siya’y naging mandirigmang naglalakad, sapagkat nawala ang kanyang sasakyan.

Verse 17

ततो लम्बोदरश्शुंभं हत्वा परशुना हृदि । अपातयत्तदा भूमौ मूषकं चारुरोह सः

Pagkaraan, pinabagsak ni Lambodara si Śuṃbha sa paghiwa sa kanyang puso gamit ang palakol. Noon din ay inihagis niya ito sa lupa, at muling sumakay sa dagang sasakyan.

Verse 18

समरायोद्यतश्चाभूत्पुनर्गजमुखो विभुः । प्रहस्य जघ्नतुः क्रोधात्तोत्रेणैव महाद्विपम्

Muli, ang makapangyarihang Panginoong may mukhang elepante ay lubos na naghanda sa labanan. Pagkaraan, tumawa Siya at sa poot ay ibinagsak ang dambuhalang elepante—gamit lamang ang totra, ang panggabay na pang-udyok sa elepante, bilang sandata.

Verse 19

कालनेमिर्निशुंभश्च ह्युभौ लंबोदरं शरैः । युगपच्चख्नतुः क्रोधादाशीविषसमैर्द्रुतम्

Pagkatapos, sina Kālanemi at Niśumbha—kapwa sila—ay sabay na tumudla kay Lambodara ng mga palaso sa galit, mabilis, na ang mga palasong iyon ay kasingsalot ng kamandag ng mga ahas.

Verse 20

तं पीड्यमानमालोक्य वीरभद्रो महाबलः । अभ्यधावत वेगेन कोटिभूतयुतस्तथा

Nang makita niyang siya’y labis na pinahihirapan, si Vīrabhadra—ang makapangyarihan—ay sumugod nang ubod-bilis, na kasabay din ang di-mabilang na mga bhūta na parang koro ng mga nilalang-espiritu.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलंधरोपाख्याने विशे षयुद्धवर्णनं नामैकविंशतितमोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalawang Aklat—ang Rudra Saṃhitā—sa Ikalimang bahagi, ang Yuddha Khaṇḍa, sa salaysay tungkol kay Jalandhara, nagwakas ang ika-dalawampu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Natatanging Labanan.”

Verse 22

ततः किलकिला शब्दैस्सिंहनादैश्सघर्घरैः । विनादिता डमरुकैः पृथिवी समकंपत

Pagkaraan, sa gitna ng kaguluhan ng maiingay na sigaw, mga ungol na tila leon, at magagaspang na dagundong—habang umaalingawngaw ang mga tambol na ḍamaru—nanginig maging ang lupa.

Verse 23

ततो भूताः प्रधावंतो भक्षयंति स्म दानवान् । उत्पत्य पातयंति स्म ननृतुश्च रणांगणे

Pagkatapos, sumugod ang mga bhūta at sinimulang lamunin ang mga Dānava. Tumatalon sila at paulit-ulit na ibinubuwal ang mga iyon, at sumasayaw pa sa larangan ng digmaan.

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे व्यासाभूतां नन्दीगुहश्च तौ । उत्थितावाप्तसंज्ञौ हि जगर्जतुरलं रणे

Samantala, sina Nandī at Guha—na nabuwal at nawalan ng malay—ay muling nagkamalay. Muling tumindig, silang dalawa ay umungal nang buong lakas sa larangan ng digmaan.

Verse 26

स नन्दी कार्तिकेयश्च समायातौ त्वरान्वितौ । जघ्नतुश्च रणे दैत्यान्निरंतरशरव्रजैः । छिन्नैर्भिन्नैर्हतैर्दैत्यैः पतितैर्भक्षितैस्तथा । व्याकुला साभवत्सेना विषण्णवदना तदा

Pagkaraan, dumating nang nagmamadali sina Nandī at Kārtikeya. Sa labanan, pinabagsak nila ang mga Dānava sa walang patid na ulang ng mga palaso. Nang ang mga demonyo’y naputol, nabiyak, at napatay—may mga bumagsak at may mga nalamon pa—nayanig at naguluhan ang kanilang hukbo, at noon ay nanlumo ang kanilang mga mukha.

Verse 27

एवं नन्दी कार्तिकेयो विकटश्च प्रतापवान् । वीरभद्रो गणाश्चान्ये जगर्जुस्समरेऽधिकम्

Kaya nga, sina Nandī, Kārtikeya, ang makapangyarihang Vikaṭa, si Vīrabhadra, at ang iba pang mga Gaṇa ay lalo pang umatungal sa larangan ng digmaan—ipinapamalas ang mabagsik na lakas na tagapagtanggol ng hukbo ni Śiva habang sumusulong upang itaguyod ang dharma.

Verse 28

निशुंभशुंभौ सेनान्यौ सिन्धुपुत्रस्य तौ तथा । कालनेमिर्महादैत्योऽसुराश्चान्ये पराजिताः

Si Niśumbha at si Śumbha—ang dalawang kumander ng anak ni Sindhu—ay natalo rin; at si Kālanemi, ang dakilang Dānava, kasama ang iba pang mga Asura, ay napasuko.

Verse 29

प्रविध्वस्तां ततस्सेनां दृष्ट्वा सागरनन्दनः । रथेनातिपताकेन गणानभिययौ बली

Nang makita niyang lubusang wasak ang hukbong iyon, ang makapangyarihang anak ni Sagara ay sumugod laban sa mga gaṇa ni Śiva, sakay ng karwaheng may bandilang napakataas.

Verse 30

ततः पराजिता दैत्या अप्यभूवन्महोत्सवाः । जगर्जुरधिकं व्यास समरायोद्यतास्तदा

Pagkaraan, bagaman sila’y natalo, ang mga Daitya ay tila nasa isang dakilang pagdiriwang. O Vyāsa, noon, habang muling naghahanda sa labanan, lalo pa silang umungal nang malakas.

Verse 31

सर्वे रुद्रगणाश्चापि जगर्जुर्जयशालिनः । नन्दिकार्तिकदंत्यास्यवीरभद्रादिका मुने

Ang lahat ng Rudra-gaṇa, nagniningning sa katiyakan ng tagumpay, ay umatungal nang malakas—O pantas—sina Nandin, Kārtika, Dantyāsya, Vīrabhadra, at ang iba pa.

Verse 32

हस्त्यश्वरथसंह्रादश्शंखभेरीरवस्तथा । अभवत्सिंहनादश्च सेनयोरुभयोस्तथा

Pagkaraan, sumiklab ang dagundong na tila kulog ng mga elepante, kabayo, at karwahe, kasabay ng pag-ugong ng kabibe at pagtunog ng mga tambol-pandigma. Mula sa magkabilang hukbo, umalingawngaw din ang sigaw na parang ungol ng leon.

Verse 33

जलंधरशरव्रातैर्नीहारपटलैरिव । द्यावापृथिव्योराच्छन्नमंतरं समपद्यत

Dahil sa sunod-sunod na palaso ni Jalandhara, na parang makakapal na tabing ng hamog, natakpan at lumabo ang buong kalawakan sa pagitan ng langit at lupa.

Verse 34

शैलादिं पंचभिर्विद्ध्वा गणेशं पंचभिश्शरैः । वीरभद्रं च विंशत्या ननाद जलदस्वनः

Ang mandirigmang yaon, na ang ungol ay parang kulog ng ulap-ulan, ay tumusok kay Śailādi ng limang palaso, kay Gaṇeśa ng limang palaso, at kay Vīrabhadra ng dalawampu; saka siya umalingawngaw sa sigaw sa larangan ng digmaan.

Verse 35

कार्तिकेयस्ततो दैत्यं शक्त्या विव्याध सत्वरम् । जलंधरं महावीरो रुद्रपुत्रो ननाद च

Pagkatapos, si Kartikeya—ang makapangyarihang anak ni Rudra—ay dagling tumusok sa asurang si Jalandhara gamit ang sibat na śakti; at bilang dakilang bayani, siya’y umalingawngaw sa malakas na sigaw.

Verse 36

स पूर्णनयनो दैत्यः शक्तिनिर्भिन्नदेहकः । पपात भूमौ त्वरितमुदतिष्ठन्महाबलः

Ang daitya na iyon, nakadilat ang mga mata at butas ang katawan sa sibat, ay mabilis na bumagsak sa lupa; ngunit dahil sa dakilang lakas, agad din siyang tumindig muli.

Verse 37

ततः क्रोधपरीतात्मा कार्तिकेयं जलंधरः । गदया ताडयामास हृदये दैत्यपुंगवः

Pagkaraan, si Jalandhara, na nilamon ng poot—ang pinunong demonyo—ay hinampas si Kārttikeya ng kanyang gada, tumama sa may puso.

Verse 38

गदाप्रभावं सफलं दर्शयन्शंकरात्मजः । विधिदत्तवराद्व्यास स तूर्णं भूतलेऽपतत्

O Vyāsa, ang anak ni Śaṅkara (Śiva), sa pagpapakitang tunay ngang tumalab ang kapangyarihan ng pamalo, ay agad na bumagsak sa lupa—nalupig ng biyayang ipinagkaloob ni Vidhātā (Brahmā).

Verse 39

तथैव नंदी ह्यपतद्भूतले गदया हतः । महावीरोऽपि रिपुहा किंचिद्व्याकुलमानसः

Gayon din, si Nandī ay bumagsak sa lupa, tinamaan ng pamalo. Bagaman siya’y dakilang bayani at mamumuksa ng kaaway, ang kanyang isip ay bahagyang nayanig sa isang saglit.

Verse 40

ततो गणेश्वरः क्रुद्धस्स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । संप्राप्यातिबलो दैत्य गदां परशुनाच्छिनत्

Pagkaraan, nag-alab sa galit si Gaṇeśvara at inalaala ang mga paang-loto ni Panginoong Śiva. Nang maging lubhang makapangyarihan, nilapitan niya ang daitya at sa kanyang palakol ay pinutol ang pamalo ng demonyo.

Verse 41

वीरभद्रस्त्रिभिर्बाणैर्हृदि विव्याध दानवम् । सप्तभिश्च हयान्केतुं धनुश्छत्रं च चिच्छिदे

Tinuhog ni Vīrabhadra ang dibdib ng demonyo sa puso sa pamamagitan ng tatlong palaso; at sa pito pang palaso, pinutol niya ang mga kabayo, ang watawat, ang busog, at ang payong-seremonyal.

Verse 42

ततोऽतिक्रुद्धो दैत्येन्द्रश्शक्तिमुद्यम्य दारुणाम् । गणेशं पातयामास रथमन्यं समारुहत्

Pagkaraan, ang panginoon ng mga Daitya, nag-aalab sa matinding galit, itinaas ang kanyang kakila-kilabot na sibat at ibinagsak si Gaṇeśa; saka siya sumakay sa ibang karwahe.

Verse 43

अभ्यगादथ वेगेन स दैत्येन्द्रो महाबलः । विगणय्य हृदा तं वै वीरभद्रं रुषान्वितः

Pagkaraan, ang makapangyarihang hari ng mga Daitya ay sumugod nang ubod-bilis. Puno ng poot, sa kanyang dibdib ay minamaliit niya si Vīrabhadra at itinuring na walang halaga.

Verse 44

वीरभद्रं जघानाशु तीक्ष्णेनाशीविषेण तम् । ननाद च महावीरो दैत्यराजो जलंधरः

Pagkatapos, si Jalandhara, ang haring-demonyo, ay mabilis na humampas kay Vīrabhadra gamit ang matalim na sandatang tila makamandag na ahas. At ang magiting na si Jalandhara ay umungal nang malakas.

Verse 45

वीरभद्रोऽपि संकुद्धस्सितधारेण चेषुणा । चिच्छेद तच्छरं चैव विव्याध महेषुणा

Si Vīrabhadra man ay nag-alab sa galit; sa pamamagitan ng palasong matalas ang talim, pinutol niya ang lumilipad na sandata. Pagkaraan, sa isang makapangyarihang palaso, tinuhog niya ang kalaban.

Verse 46

ततस्तौ सूर्यसंकाशौ युयुधाते परस्परम् । नानाशस्त्रैस्तथास्त्रैश्च चिरं वीरवरोत्तमौ

Pagkaraan, ang dalawang pinakadakilang bayani, nagniningning na tila araw, ay naglabanan nang matagal—humahampas gamit ang sari-saring sandata at maging ang mga banal na astra.

Verse 47

वीरभद्रस्ततस्तस्य हयान्बाणैरपातयत् । धनुश्चिच्छेद रथिनः पताकां चापि वेगतः

Pagkaraan, pinabagsak ni Vīrabhadra ang mga kabayo nito sa pamamagitan ng mga palaso. Sa biglang lakas, pinutol din niya ang busog ng mandirigmang nasa karwahe at pati ang watawat nito, kaya nabasag ang pagmamataas ng kalabang iyon sa labanan.

Verse 48

अथो स दैत्यराजो हि पुप्लुवे परिघायुधः । वीरभद्रोपकठं स द्रुतमाप महाबलः

Pagkatapos, ang hari ng mga Daitya, tangan ang pamalong bakal (parigha), ay lumundag pasulong; sa taglay na dakilang lakas, mabilis siyang lumapit kay Vīrabhadra.

Verse 49

परिघेनातिमहता वीरभद्रं जघान ह । सबलोऽब्धितनयो मूर्ध्नि वीरो जगर्ज च

Pagkatapos, ang bayaning isinilang mula sa karagatan, tangan ang napakalakas na pamalong bakal, ay hinampas si Vīrabhadra sa ulo; at ang matapang na iyon, puspos ng lakas, ay umungal nang malakas.

Verse 50

परिघेनातिमहता भिन्नमूर्द्धा गणाधिपः । वीरभद्रः पपातोर्व्यां मुमोच रुधिरं बहु

Sa hampas ng napakalakas na pamalong bakal, ang pinuno ng mga Gaṇa—si Vīrabhadra—ay nabiyak ang ulo; bumagsak siya sa lupa at dumanak ang maraming dugo.

Verse 51

पतितं वीरभद्रं तु दृष्ट्वा रुद्रगणा भयात् । अपागच्छन्रणं हित्वा क्रोशमाना महेश्वरम्

Nang makita nilang bumagsak si Vīrabhadra, natakot ang mga Gaṇa ni Rudra; iniwan nila ang larangan ng digmaan at nagsitakas, sumisigaw at dumadaing kay Maheśvara (Panginoong Śiva) upang magkanlong.

Verse 52

अथ कोलाहलं श्रुत्वा गणानां चन्द्रशेखरः । निजपार्श्वस्थितान् वीरानपृच्छद्गणसत्तमान्

Pagkaraan, si Candraśekhara (Panginoong Śiva), nang marinig ang kaguluhan na itinaas ng mga Gaṇa, ay nagtanong sa mga magigiting at pinakadakilang Gaṇa na nakatayo sa tabi Niya.

Verse 53

शंकर उवाच । किमर्थं मद्गणानां हि महाकोलाहलोऽभवत् । विचार्यतां महावीराश्शांतिः कार्या मया ध्रुवम्

Sinabi ni Śaṅkara: “Bakit nagkaroon ng napakalaking kaguluhan sa aking mga gaṇa? Pag-isipan ninyo nang mabuti, O mga dakilang bayani. Tunay, ako ang dapat magpanumbalik ng kapayapaan.”

Verse 54

यावत्स देवेशो गणान्पप्रच्छ सादरम् । तावद्गणवरास्ते हि समायाताः प्रभुं प्रति

Habang magalang na nagtatanong ang Panginoon ng mga diyos sa mga gaṇa, sa sandaling iyon din, ang mga pinakapiling gaṇa ay mabilis na lumapit sa kanilang Panginoon.

Verse 55

तान्दृष्ट्वा विकलान्रुद्रः पप्रच्छ इति कुशलं प्रभुः । यथावत्ते गणा वृत्तं समाचख्युश्च विस्तरात्

Nang makita silang nanghihina at nababalisa, si Rudra—ang Panginoon—ay nagtanong tungkol sa kanilang kalagayan. Pagkaraan, isinalaysay ng kanyang mga gaṇa sa kanya, ayon sa tunay na nangyari, ang buong pangyayari nang detalyado.

Verse 56

तच्छ्रुत्वा भगवानुद्रो महालीलाकरः प्रभुः । अभयं दत्तवांस्तेभ्यो महोत्साहं प्रवर्द्धयन्

Pagkarinig nito, ang Mapalad na Panginoong Rudra—ang naghahayag ng dakilang banal na lila—ay nagkaloob sa kanila ng kawalang-takot, at sa gayon ay pinatindi ang kanilang dakilang tapang.