
Binubuksan ng Adhyaya 2 sa pagtatanong ni Vyāsa kay Brahmā tungkol sa nangyari matapos pahirapan ang mga deva at kung paano sila muling nagkaroon ng kaginhawahan. Si Brahmā, na inaalala ang mga paa-lotong ni Śiva, ay isinasalaysay ang pangyayari sa pamamagitan ng salaysay ni Sanatkumāra. Ang mga deva—nasunog at napasailalim sa ningning at pang-aapi na kaugnay ng panginoon ng Tripura (Tripuranātha) at ng arkitektong-māyā na si Mayā, na dito’y iniuugnay sa lahi ni Tārakāsura—ay nagtipon sa dalamhati at lumapit kay Brahmā bilang kanlungan. Matapos ang mapitagang pagpupugay, iniulat nila ang kanilang pagdurusa at humiling ng isang praktikal na upāya (paraan) upang mapuksa ang kaaway upang sila’y maging ligtas muli. Pinawi ni Brahmā ang kanilang takot, ipinaliwanag ang pagkakaiba ng mga daitya/dānava, at itinuro na ang tunay na lunas ay maisasakatuparan ni Śiva (Śarva). Binanggit din niya ang isang hanggahang doktrinal: yamang ang daitya ay napalakas sa ugnay kay Brahmā, hindi nararapat na si Brahmā ang pumatay nang tuwiran—ngunit itinuturo ng salaysay ang mas mataas na pagwawakas kung saan ang kapangyarihan ni Śiva ay lumalampas sa gayong hangganan. Ipinahihiwatig ng pamagat na “Devastuti” na ang malawak na papuri (stuti) at paglalatag ng teolohiya ang magiging susi sa pag-anyaya at pagtiyak sa mapagpasiyang pakikialam ni Śiva sa siklo ng digmaan sa Tripura.
Verse 1
व्यास उवाच । ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ वद मे वदतां वर । ततः किमभवद्देवाः कथं च सुखिनोऽभवन्
Sinabi ni Vyāsa: “O anak ni Brahmā, O dakilang marunong—pinakamainam sa mga nagsasalita—sabihin mo sa akin: ano ang nangyari pagkatapos? At paano naging masaya at payapa ang mga diyos?”
Verse 2
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang (Rudra) Saṃhitā, sa Ikalimang bahagi na tinatawag na Yuddha-khaṇḍa—nagtatapos ang Ikalawang Kabanata na pinamagatang “Devastuti” (Himno ng papuri ng mga deva).
Verse 3
सनत्कुमार उवाच । अथ तत्प्रभया दग्धा देवा हीन्द्रादयस्तथा । संमंत्र्य दुःखितास्सर्वे ब्रह्माणं शरणं ययुः
Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkaraan, nang masunog sa ningning na iyon, ang lahat ng mga deva—si Indra at ang iba pa—ay nagtipon upang magpayo sa dalamhati at nagtungo kay Brahmā bilang kanlungan.
Verse 4
नत्वा पितामहं प्रीत्या परिक्षिप्ताखिलास्सुराः । दुःखं विज्ञापयामासुर्विलोक्यावसरं ततः
Pagyukod na may debosyon kay Pitāmaha (Brahmā), ang lahat ng mga deva na nagkatipon sa paligid niya ay, nang makita ang tamang sandali, nagsalaysay sa kanya ng kanilang dalamhati.
Verse 5
देवा ऊचुः । धातस्त्रिपुरनाथेन सतारकसुतेन हि । सर्वे प्रतापिता नूनं मयेन त्रिदिवौकसः
Nagsalita ang mga Deva: “O Dhātṛ (Brahmā), kaming lahat—mga nananahan sa langit—ay tunay na labis na pinahirapan at inapi ng panginoon ng Tripura, ang anak ni Tāraka, at ni Māyā.”
Verse 6
अतस्ते शरणं याता दुःखिता हि विधे वयम् । कुरु त्वं तद्वधोपायं सुखिनस्स्याम तद्यथा
Kaya nga, O Vidhi (Brahmā), kaming nagdurusa ay lumapit sa iyo bilang kanlungan. Ipagkaloob mo ang paraan upang mapuksa siya, upang kami’y muling maging masaya gaya ng dati.
Verse 7
सनत्कुमार उवाच । इति विज्ञापितो देवैर्विहस्य भवकृद्विधिः । प्रत्युवाचाथ तान्सर्वान्मयतो भीतमानसान्
Sinabi ni Sanatkumāra: Nang maipabatid ito ng mga deva, si Vidhi (Brahmā), ang lumikha ng mga daigdig, ay ngumiti; at saka niya sinagot silang lahat na ang mga puso’y nanginginig sa takot dahil kay Māyā.
Verse 8
ब्रह्मोवाच । न भेतव्यं सुरास्तेभ्यो दानवेभ्यो विशेषतः । आचक्षे तद्वधोपायं शिवं शर्वः करिष्यति
Sinabi ni Brahmā: “O mga Deva, huwag kayong matakot sa kanila—lalo na sa mga Dānava. Sasabihin ko ang paraan ng kanilang paglipol: si Śiva, ang Panginoong Śarva, ang magsasakatuparan ng mapalad at banal.”
Verse 9
मत्तो विवर्धितो दैत्यो वधं मत्तो न चार्हति । तथापि पुण्यं वर्द्धैत नगरे त्रिपुरे पुनः
Ang daitya na aking inaruga at pinalakas ay hindi nararapat na patayin ko mismo. Gayunman, nawa’y muling lumago ang kabutihang-loob at banal na pagpapala sa lungsod ng Tripura.
Verse 10
शिवं च प्रार्थयध्वं वै सर्वे देवास्सवासवाः । सर्वाधीशः प्रसन्नश्चेत्स वः कार्यं करिष्यति
Kaya nga, kayong lahat na mga diyos—kasama si Indra—ay tunay na manalangin kay Śiva. Kapag ang Panginoon ng lahat ay nalugod, tutuparin Niya ang inyong layunin.
Verse 11
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य विधेर्वाणीं सर्वे देवास्सवासवाः । दुखितास्ते ययुस्तत्र यत्रास्ते वृषभध्वजः
Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ni Brahmā, ang Tagapag-ayos, ang lahat ng mga diyos—kasama si Indra—ay nalumbay, at nagtungo sa kinaroroonan ni Vṛṣabhadhvaja, si Panginoong Śiva na may watawat na may toro.
Verse 12
प्रणम्य भक्त्या देवेशं सर्वे प्रांजलयस्तदा । तुष्टुवुर्विनतस्कंधाश्शंकरं लोकशंकरम्
Pagkaraan, silang lahat ay yumukod na may debosyon sa Panginoon ng mga diyos, tumayong magkapatong ang mga palad; at pinuri si Śaṅkara, ang nagkakaloob ng kabutihang-mapalad sa mga daigdig.
Verse 13
देवा ऊचुः । नमो हिरण्यगर्भाय सर्वसृष्टि विधायिने । नमः स्थितिकृते तुभ्यं विष्णवे प्रभविष्णवे
Wika ng mga Deva: “Pagpupugay kay Hiraṇyagarbha, tagapag-ayos ng buong paglikha. Pagpupugay sa Iyo, tagapagtatag ng pag-iingat at pagtaguyod—O Viṣṇu, O Panginoong lumalaganap sa lahat, na nahahayag bilang kapangyarihan ng pag-iingat.”
Verse 14
नमो हरस्वरूपाय भूतसंहारकारिणे । निर्गुणाय नमस्तुभ्यं शिवायामित तेजसे
Pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay si Hara, ang lumulusaw sa lahat ng nilalang. Pagpupugay sa Iyo, Nirguṇa na Śiva, na may di-masukat na liwanag at ningning.
Verse 15
अवस्थारहितायाथ निर्विकाराय वर्चसे । महाभूतात्मभूताय निर्लिप्ताय महात्मने
Pagpupugay sa maningning na Panginoon na lampas sa lahat ng kalagayan, di‑nagbabago; na siyang panloob na Sarili ng mga dakilang elemento ngunit hindi nadidikit sa mga ito; sa Kataas‑taasang Dakilang Kaluluwa.
Verse 16
नमस्ते भूतपतये महाभारसहिष्णवे । तृष्णाहराय निर्वैराकृतये भूरितेजसे
Pagpupugay sa Iyo, O Panginoon ng lahat ng nilalang—Ikaw na nagtitiis ng dakilang pasanin; Ikaw na nag-aalis ng pagnanasa; ang anyo Mo’y walang poot; at Ikaw ay nagniningning sa saganang, lumalaganap na liwanag.
Verse 17
महादैत्यमहारण्यनाशिने दाववह्नये । दैत्यद्रुमकुठाराय नमस्ते शूलपाणये
Pagpupugay sa Iyo, O Śūlapāṇi, Tagapagdala ng Trisula—Ikaw ang apoy sa gubat na lumilipol sa malawak na ilang ng mga dambuhalang demonyo; Ikaw ang palakol na pumuputol sa mga “punong” daitya. Ikaw ang di-mapipigil na kapangyarihang tumutupok sa adharma at nag-iingat sa kaayusan ng sansinukob.
Verse 18
महादनुजनाशाय नमस्ते परमेश्वर । अम्बिकापतये तुभ्यं नमस्सर्वास्त्रधारक
Pagpupugay sa Iyo, O Kataas-taasang Panginoon, Tagapaglipol ng mga dakilang Danuja. Pagpupugay sa Iyo, kabiyak ni Ambikā, Tagapagdala at Panginoon ng lahat ng sandata.
Verse 19
नमस्ते पार्वतीनाथ परमात्मन्महेश्वर । नीलकंठाय रुद्राय नमस्ते रुद्ररूपिणे
Pagpupugay sa Iyo, O Panginoon ni Pārvatī—O Mahādeva, ang Kataas-taasang Sarili. Pagpupugay sa Iyo, O Nīlakaṇṭha, O Rudra; pagpupugay sa Iyo na ang likas at anyo ay si Rudra mismo.
Verse 20
नमो वेदान्तवेद्याय मार्गातीताय ते नमः । नमोगुणस्वरूपाय गुणिने गुणवर्जिते
Pagpupugay sa Iyo, na nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta at lumalampas sa bawat landas—pagpupugay sa Iyo. Pagpupugay sa Iyo, na Siya mismong anyo ng mga guṇa, Panginoon ng mga guṇa, at gayunma’y ganap na lampas sa lahat ng guṇa.
Verse 21
महादेव नमस्तुभ्यं त्रिलोकीनन्दनाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय वासुदेवाय ते नमः
O Mahādeva, pagpupugay at pagyukod sa Iyo—Ikaw na nagbibigay-galak sa tatlong daigdig. Pagpupugay sa Iyo bilang Pradyumna, bilang Aniruddha, at bilang Vāsudeva. Sa Iyo ko iniaalay ang aking taimtim na paggalang.
Verse 22
संकर्षणाय देवाय नमस्ते कंसनाशिने । चाणूरमर्दिने तुभ्यं दामोदर विषादिने
Pagpupugay sa Iyo, banal na Saṅkarṣaṇa, tagapuksa ni Kaṃsa. O Ikaw na dumurog kay Cāṇūra, pagyukod ko sa Iyo, Dāmodara, Panginoong sa habag ay pinapasan ang dalamhati ng sanlibutan.
Verse 23
हृषीकेशाच्युत विभो मृड शंकर ते नमः । अधोक्षज गजाराते कामारे विषभक्षणः
Pagpupugay sa Iyo, Panginoong sumasaklaw sa lahat—Hṛṣīkeśa, Acyuta; O Mṛḍa, Śaṅkara, sa Iyo ako’y yumuyukod. O Adhokṣaja, kaaway ng dambuhalang elepante, tagapuksa ni Kāma, at tagalunok ng lason—sa Iyo ang aking paggalang.
Verse 24
नारायणाय देवाय नारायणपराय च । नारायणस्वरूपाय नाराणयतनूद्भव
Pagpupugay kay Nārāyaṇa, ang banal na Diyos; at pagpupugay din sa Kanya na lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa. Pagpupugay sa Kanya na ang anyo mismo ay si Nārāyaṇa, at sa Kanya na isinilang mula sa katawan ni Nārāyaṇa.
Verse 25
नमस्ते सर्वरूपाय महानरकहारिणे । पापापहारिणे तुभ्यं नमो वृषभवाहन
Pagpupugay sa Iyo na nag-aanyong lahat ng anyo, Tagapag-alis ng dakilang mga impiyerno. Ikaw na nag-aalis ng mga kasalanan—pagpupugay sa Iyo, O Vṛṣabhavāhana, ang Sumasakay sa Toro (Nandi).
Verse 26
क्षणादिकालरूपाय स्वभक्तबलदायिने । नानारूपाय रूपाय दैत्यचक्रविमर्दिने
Pagpupugay sa Kanya na Siya ang Panahon mismo—mula sa isang kisapmata; na nagbibigay-lakas sa Kanyang mga deboto; na kusang nag-aanyong sari-sari; at dumudurog sa buong pulutong ng mga asura na tila isang gulong na winawasak.
Verse 27
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । सहस्रमूर्त्तये तुभ्यं सहस्रावयवाय च
Pagpupugay sa Iyo, O Diyos na tagapangalaga ng dharma at mapagpala sa mga Brahmana. Pagpupugay sa Iyo na nagtataguyod ng kapakanan ng mga baka at Brahmana. Pagpupugay sa Iyo na may sanlibong anyo, at sa Iyo na may sanlibong sangkap, na lumalaganap sa lahat ng nilalang.
Verse 28
धर्मरूपाय सत्त्वाय नमस्सत्त्वात्मने हर । वेदवेद्यस्वरूपाय नमो वेदप्रियाय च
Pagpupugay kay Hara, na ang anyo ay Dharma, dalisay na Sattva, at ang diwa ay Sattva mismo. Pagpupugay sa Kanya na nakikilala sa pamamagitan ng mga Veda, at sa Kanya na minamahal ng mga Veda.
Verse 29
नमो वेदस्वरूपाय वेदवक्त्रे नमो नमः । सदाचाराध्वगम्याय सदाचाराध्वगामिने
Pagpupugay kay Siya na ang anyo ay ang Veda; pagpupugay, muli’t muli, sa Panginoong nagpapahayag ng Veda. Pagpupugay kay Siya na naaabot sa landas ng matuwid na asal, at pagpupugay kay Siya na Siya mismo ang lumalakad sa landas ng matuwid na asal.
Verse 30
विष्टरश्रवसे तुभ्यं नमस्सत्यमयाय च । सत्यप्रियाय सत्याय सत्यगम्याय ते नमः
Pagpupugay sa Iyo, O Panginoong bantog sa malayo’t malapit; pagpupugay din sa Iyo na siyang diwa ng Katotohanan. Pagpupugay sa Iyo na umiibig sa Katotohanan, na Ikaw mismo ang Katotohanan, at na natatamo lamang sa pamamagitan ng Katotohanan.
Verse 31
नमस्ते मायिने तुभ्यं मायाधीशाय वै नमः । ब्रह्मगाय नमस्तुभ्यं ब्रह्मणे ब्रह्मजाय च
Pagpupugay sa Iyo, maytaglay ng Māyā; pagpupugay sa Iyo, Panginoon ng Māyā. Pagpupugay sa Iyo na pinupuri ni Brahmā; pagpupugay sa Iyo, ang Brahman, at sa Iyo na pinagmumulan ng kapanganakan ni Brahmā.
Verse 32
तपसे ते नमस्त्वीश तपसा फलदायिने । स्तुत्याय स्तुतये नित्यं स्तुतिसंप्रीतचेतसे
Pagpupugay sa Iyong tapas, O Panginoon. Pagpupugay sa Iyo na nagkakaloob ng bunga sa pamamagitan ng tapas. Lagi akong yumuyuko sa Iyo bilang karapat-dapat purihin at bilang mismong pagpupuri—Ikaw na ang puso’y laging nalulugod sa tapat na mga himno.
Verse 33
श्रुत्याचारप्रसन्नाय स्तुत्याचारप्रियाय च । चतुर्विधस्वरूपाय जलस्थलजरूपिणे
Pagpupugay sa Kanya na nalulugod sa asal na ayon sa mga Veda, at umiibig sa disiplina ng mga himno at papuri; sa Kanya na may apat na pagpapakita, na nag-aanyong yaong isinilang sa tubig, sa lupa, at sa kapwa tubig at lupa.
Verse 34
सर्वे देवादयो नाथ श्रेष्ठत्वेन विभूतयः । देवानामिन्द्ररूपोऽसि ग्रहाणां त्वं रविर्मतः
O Panginoon, ang lahat ng mga deva at iba pa ay pawang mga vibhūti—mga kapangyarihang pagpapakita—ng Iyong kadakilaan. Sa mga deva, Ikaw ay itinuturing na may anyong Indra; sa mga planeta, Ikaw ay kinikilalang ang Araw.
Verse 35
सत्यलोकोऽसि लोकानां सरितां द्युसरिद्भवान् । श्वेतवर्णोऽसि वर्णानां सरसां मानसं सरः
Sa lahat ng mga daigdig, ikaw ang Satyaloka; sa lahat ng mga ilog, ikaw ang ilog na makalangit. Sa lahat ng kulay, ikaw ang puti; at sa lahat ng mga lawa, ikaw ang banal na Lawa ng Mānasa.
Verse 36
शैलानां गिरिजातातः कामधुक्त्वं च गोषु ह । क्षीरोदधिस्तु सिन्धूनां धातूनां हाटको भवान्
O Ama ng Girijā! Sa mga bundok, Ikaw ang Himavān—ang “isinilang sa bundok”; sa mga baka, Ikaw ang Kāmadhenu na tumutupad ng hiling; sa mga ilog at tubig, Ikaw ang Karagatang Gatas; at sa mga mineral at metal, Ikaw ang dalisay na ginto. Kaya sa bawat uri ng nilalang at sangkap, Ikaw ang sukdulang kagalingan—si Śiva, ang Mapalad na Panginoon, na nagbibigay ng kaganapan sa mga deboto.
Verse 37
वर्णानां ब्राह्मणोऽसि त्वं नृणां राजासि शंकर । मुक्तिक्षेत्रेषु काशी त्वं तीर्थानां तीर्थराड् भवान्
O Śaṅkara! Sa mga varṇa, Ikaw ang Brahmana—pinakamataas sa banal na kaalaman; sa mga tao, Ikaw ang Hari. Sa mga pook ng paglaya, Ikaw mismo ang Kāśī; at sa lahat ng tīrtha, Ikaw ang Tīrtharāja, ang hari ng mga banal na tawiran.
Verse 38
उपलेषु समस्तेषु स्फटिकस्त्वं महेश्वर । कमलस्त्वं प्रसूनेषु शैलेषु हिमवांस्तथा
O Maheśvara! Sa lahat ng bato, Ikaw ang sphaṭika—ang malinaw na kristal; sa mga bulaklak, Ikaw ang lotus; at sa mga bundok, Ikaw ang Himavān (Himalaya).
Verse 39
भवान्वाग्व्यवहारेषु भार्गवस्त्वं कविष्वपि । पक्षिष्वेवासि शरभः सिंहो हिंस्रेषु संमतः
Sa pananalita at asal, Ikaw ay tulad ni Bhārgava; at sa mga makata, Ikaw ay bantog din. Sa mga ibon, Ikaw ang makapangyarihang Śarabha; at sa mga mababangis, Ikaw ay kinikilalang leon.
Verse 40
शालग्रामशिला च त्वं शिलासु वृषभध्वज । पूज्य रूपेषु सर्वेषु नर्मदालिंगमेव हि
O Panginoong Śiva na may bandilang toro! Sa mga bato, Ikaw ang batong Śālagrāma; at sa lahat ng anyong karapat-dapat sambahin, Ikaw nga ang Liṅga ng Narmadā—pinakamataas at ganap na karapat-dapat sa pagsamba.
Verse 41
नन्दीश्वरोऽसि पशुषु वृषभः परमेश्वर । वेदेषूपनिषद्रूपी यज्वनां शीतभानुमान्
O Parameśvara! Sa lahat ng nilalang, Ikaw si Nandīśvara—ang Kataas-taasang Panginoon; sa mga hayop, Ikaw ang toro. Sa mga Veda, Ikaw ang diwa ng mga Upaniṣad; at para sa mga nagsasagawa ng yajña, Ikaw ang Buwan na may malamig na sinag, tagapagkaloob ng pagpapala at pag-aaruga.
Verse 42
प्रतापिनां पावकस्त्वं शैवानामच्युतो भवान् । भारतं त्वं पुराणानां मकारोऽस्यक्षरेषु च
Sa mga maningning at makapangyarihan, Ikaw ang apoy mismo; sa mga deboto ni Śiva, Ikaw ang di-natitinag at di-nagkakamali. Sa mga Purāṇa, Ikaw ay tulad ng Bhārata (dakilang epiko); at sa mga pantig na ito, Ikaw ang titik “ma”—ang mahalagang binhi na lumilikha ng ganap na banal na pagbigkas.
Verse 43
प्रणवो बीजमंत्राणां दारुणानां विषं भवान् । व्योमव्यप्तिमतां त्वं वै परमात्मासि चात्मनाम्
Ikaw ang Pranava (Oṁ), ang binhi ng lahat ng bīja-mantra. Sa lahat ng mabagsik at nakapanghihilakbot, Ikaw ang kataas-taasang “lason”—ang dambuhalang kapangyarihang pumapailalim at lumalamon sa kasamaan. Para sa mga laganap na tulad ng kalawakan, Ikaw ang Paramātman; at Ikaw rin ang Panloob na Sarili na nananahan sa bawat sarili.
Verse 44
इन्द्रियाणां मनश्च त्वं दानानामभयं भवान् । पावनानां जलं चासि जीवनानां तथामृतम्
Ikaw ang isip na nag-uugnay sa mga pandama; sa lahat ng kaloob, Ikaw ang kaloob ng kawalang-takot. Sa mga nagpapadalisay, Ikaw ang tubig mismo; at para sa mga nilalang, Ikaw ang amṛta—ang nektar ng kawalang-kamatayan.
Verse 45
लाभानां पुत्रलाभोऽसि वायुर्वेगवतामसि । नित्यकर्मसु सर्वेषु संध्योपास्तिर्भवान्मता
Sa lahat ng pakinabang, ikaw ang pakinabang ng pagkamit ng anak na lalaki; sa lahat ng matutulin, ikaw ang hangin mismo. At sa lahat ng araw-araw na tungkulin, ikaw ay itinuturing na pagsamba sa Sandhyā (panalangin sa takipsilim)—ang pinakadakilang tagapaglinis na umaakay sa biyaya ni Śiva.
Verse 46
क्रतूनामश्वमेधोऽसि युगानां प्रथमो युगः । पुष्यस्त्वं सर्वधिण्यानाममावास्या तिथिष्वसि
Sa mga sakripisyo, ikaw ang Aśvamedha; sa mga yuga, ikaw ang unang Yuga. Sa lahat ng kapangyarihang nagpapalusog at mapalad, ikaw ang Puṣya; at sa mga araw ng buwan, ikaw ang Amāvāsyā, ang gabi ng bagong buwan.
Verse 47
सर्वर्तुषु वसंतस्त्वं सर्वपर्वसु संक्रमः । कुशोऽसि तृणजातीनां स्थूलवृक्षेषु वै वटः
Sa lahat ng panahon, ikaw ang tagsibol; sa lahat ng banal na pagsasanib ng oras, ikaw ang saṅkrama, ang mapalad na paglipat. Sa mga damo, ikaw ang kuśa; at sa mga punong malalaki, ikaw ang balete/banyan. Kaya, O Śiva—Pati na lampas sa lahat—ikaw ay kinikilalang ang nananahang kagalingan sa bawat uri ng nilalang at bagay.
Verse 48
योगेषु च व्यतीपातस्सोमवल्ली लतासु च । बुद्धीनां धर्मबुद्धिस्त्वं कलत्रं सुहृदां भवान्
Sa mga mapalad na yoga, Ikaw ang banal na Vyatīpāta; sa mga baging, Ikaw ang baging na Soma. Sa lahat ng anyo ng talino, Ikaw ang matuwid na pag-unawa (dharma-buddhi); at sa mga tunay na kaibigan, Ikaw ang minamahal na kasama—laging naroroon bilang pinakasinisinta.
Verse 49
साधकानां शुचीनां त्वं प्राणायामो महेश्वर । ज्योतिर्लिंगेषु सर्वेषु भवान् विश्वे श्वरो मतः
O Maheśvara, para sa mga sādhaka na may dalisay na puso, Ikaw mismo ang disiplina ng prāṇāyāma. At sa lahat ng Jyotirliṅga, Ikaw ay kinikilalang Viśveśvara—Panginoon ng sansinukob.
Verse 50
धर्मस्त्वं सर्वबंधूनामाश्रमाणां परो भवान् । मोक्षस्त्वं सर्ववर्णेषु रुद्राणां नीललोहितः
Ikaw ang Dharma mismo—ang kataas-taasang simulain para sa lahat ng ugnayan at sa lahat ng yugto ng pamumuhay. Ikaw ang Mokṣa mismo sa lahat ng varṇa; at sa mga Rudra, Ikaw si Nīlalohita, ang Panginoong Bughaw-at-Pula.
Verse 51
आदित्यानां वासुदेवो हनूमान्वानरेषु च । यज्ञानां जपयज्ञोऽसि रामः शस्त्रभृतां भवान्
Sa mga Āditya, Ikaw si Vāsudeva; sa mga vānara, Ikaw si Hanūmān. Sa mga yajña, Ikaw ang yajña ng japa; at sa mga may tangan ng sandata, Ikaw si Rāma.
Verse 52
गंधर्वाणां चित्ररथो वसूनां पावको ध्रुवम् । मासानामधिमासस्त्वं व्रतानां त्वं चतुर्दशी
Sa mga Gandharva, Ikaw si Citraratha; sa mga Vasu, Ikaw si Pāvaka; Ikaw si Dhruva, ang matatag na bituing hilaga. Sa mga buwan, Ikaw ang Adhimāsa, ang buwang idinaragdag; at sa mga vrata, Ikaw ang Caturdaśī, ang ika-labing-apat—ang pinakadakilang panatang iniaalay sa Iyo.
Verse 53
ऐरावतो गजेन्द्राणां सिद्धानां कपिलो मतः । अनंतस्त्वं हि नागानां पितॄणामर्यमा भवान्
Sa hanay ng mga maharlikang elepante, Ikaw ay kinikilalang Airāvata; sa hanay ng mga Siddha, Ikaw ay iginagalang bilang Kapila. Tunay nga, sa mga Nāga, Ikaw si Ananta; at sa mga Pitṛ, Ikaw si Aryamā.
Verse 54
कालः कलयतां च त्वं दैत्यानां बलिरेव च । किं बहूक्तेन देवेश सर्वं विष्टभ्य वै जगत्
Ikaw ang Panahon mismo—ang tagasukat ng lahat ng nasusukat—at sa mga Daitya, Ikaw si Bali. Ano pa ang kailangang sabihin, O Panginoon ng mga diyos? Ikaw lamang ang sumasaklaw at sumusuporta sa buong sansinukob na ito.
Verse 55
एकांशेन स्थितस्त्वं हि बहिःस्थोऽन्वित एव च
Tunay, nananatili Ka sa pamamagitan ng isang bahagi ng Iyong kapangyarihan; gayunman, nananatili Ka ring nasa labas ng lahat ng hangganan, habang ganap na lumalaganap at nakaugnay sa lahat ng bagay.
Verse 56
सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा सुरास्सर्वे महादेवं वृषध्वजम् । स्तोत्रैर्नानाविधैदिंव्यैः शूलिनं परमेश्वरम्
Sinabi ni Sanatkumāra: “Sa gayon, matapos purihin si Mahādeva—ang Panginoong may watawat na may sagisag na toro—ang lahat ng mga deva ay nagpugay sa Kataas-taasang Panginoon, si Śūlin, ang Tagapagdala ng trident, sa pamamagitan ng sari-saring makalangit na mga himno.”
Verse 57
प्रत्यूचुः प्रस्तुतं दीनास्स्वार्थं स्वार्थविचक्षणाः । वासवाद्या नतस्कधाः कृताञ्जलि पुटा मुने
Pagkaraan, bagaman nababalisa, si Indra at ang iba pang mga deva—na maingat sa sariling kapakanan at layon—ay sumagot sa banal na muni, yumukod nang mapagpakumbaba at nagdaup-palad sa taimtim na pagsusumamo.
Verse 58
देवा ऊचुः । पराजिता महादेव भ्रातृभ्यां सहितेन तु । भगवंस्तारकोत्पन्नैः सर्वे देवास्सवासवाः
Wika ng mga Deva: “O Mahādeva! Kahit kasama namin ang dalawang magkapatid, kaming lahat na mga deva—kasama si Indra—ay natalo ng mga hukbong sumibol mula kay Tāraka. O Mapalad na Panginoon, sa Iyo kami kumakanlong.”
Verse 59
त्रैलोक्यं स्ववशं नीतं तथा च मुनिसत्तमाः । विध्वस्तास्सर्वसंसिद्धास्सर्वमुत्सादितं जगत्
“Ang tatlong daigdig ay napasailalim sa kanilang kapangyarihan; at, O pinakadakila sa mga muni, ang lahat ng mga ganap na nilalang ay nadurog, at ang buong sanlibutan ay winasak.”
Verse 60
यज्ञभागान्समग्रांस्तु स्वयं गृह्णाति दारुणः । प्रवर्तितो ह्यधर्मस्तैरृषीणां च निवारितः
Ang mabagsik na iyon ay inaangkin para sa sarili ang buong bahagi ng handog na yajña. Dahil sa kanila, naipapaandar ang adharma, at nahahadlangan ang wastong landas ng mga rishi.
Verse 61
अवध्यास्सर्वभूतानां नियतं तारकात्मजाः । तदिच्छया प्रकुर्वन्ति सर्वे कर्माणि शंकर
O Śaṅkara, ang mga anak ni Tāraka ay tunay na di-masusugatan ng alinmang nilalang; at sa kalooban Niya lamang, silang lahat ay gumaganap ng bawat gawain.
Verse 62
यावन्न क्षीयते दैत्यैर्घोरैस्त्रिपुरवासिभिः । तावद्विधीयतां नीतिर्यया संरक्ष्यते जगत्
Hangga’t hindi pa nauubos ang daigdig dahil sa kakila-kilabot na mga daitya na naninirahan sa Tripura, itatag ang isang marunong na patakaran upang mapangalagaan ang sansinukob.
Verse 63
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामिन्द्रादीनां दिवौकसाम् । शिवः संभाषमाणानां प्रतिवाक्यमुवाच सः
Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang mga salita ng mga nilalang sa langit—si Indra at ang iba pa—habang sila’y nagsasalita, si Panginoong Śiva ay sumagot sa kanila ng angkop na tugon.
The devas, distressed by the Tripura-associated asuric power (Tripuranātha/Mayā and Tāraka’s line), approach Brahmā for protection and ask for the means to defeat the enemy.
Brahmā highlights a constraint of agency (he cannot simply kill one connected to his own empowerment) and redirects the resolution to Śiva, implying that only Śiva transcends such boonic and karmic entanglements.
Śiva is foregrounded as Śarva—the effective cosmic agent of destruction/restoration—while Brahmā functions as counselor and theological mediator; the devas embody collective surrender expressed through stuti.