अध्याय १७ — देवपलायनं, विष्णोः प्रतियुद्धं, जलंधरक्रोधः (Devas’ Rout, Viṣṇu’s Counterattack, and Jalandhara’s Wrath)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ दैत्या महावीर्याश्शूलैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्सर्वदेवांश्च भयव्याकुलमानसान्

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkaraan, ang makapangyarihang mga Daitya, tangan ang trisula, palakol at mga sibat, ay sumalakay at nagpabagsak sa mga hukbo ng mga deva, na ang mga isip ay nanginginig at nababagabag sa takot.

Verse 2

दैत्यायुधैः समाविद्धदेहा देवास्सवासवाः । रणाद्विदुद्रुवुस्सर्वे भयव्याकुलमानसाः

Natusok ng mga sandata ng mga Daitya ang kanilang mga katawan; ang mga deva—kasama si Indra—ay nalito at nayanig sa takot, kaya tumakas silang lahat mula sa larangan ng digmaan.

Verse 3

पलायनपरान्दृष्ट्वा हृषीकेशस्सुरानथ । विष्णुर्वै गरुडारूढो योद्धुमभ्याययौ द्रुतम्

Nang makita niyang ang mga deva ay nakatuon sa pagtakas, si Hṛṣīkeśa—si Viṣṇu, panginoon at tagapangalaga ng mga deva—ay sumakay kay Garuḍa at mabilis na lumapit upang makipaglaban.

Verse 5

शंखखड्गगदाशार्ङ्गधारी क्रोधसमन्वितः । कठोरास्त्रो महावीरस्सर्वयुद्धविशारदः

Taglay niya ang kabibe, espada, pamalo, at ang busog na Śārṅga, puspos ng poot. May mabibigat na sandata, siya’y dakilang bayani, bihasa sa bawat uri ng pakikidigma.

Verse 6

धनुषं शार्ङ्गनामानं विस्फूर्य्य विननाद ह । तस्य नादेन त्रैलोक्यं पूरितं महता मुने

Pinag-alun niya ang busog na tinatawag na Śārṅga at pinatunog ito, saka nagpalabas ng makapangyarihang sigaw; O pantas, sa dagundong na iyon napuno ang tatlong daigdig.

Verse 7

शार्ङ्गनिस्सृतबाणैश्च दितिजानां शिरांसि वै । चकर्त्त भगवान् विष्णुः कोटिशो रुट् समाकुलः

Pagkaraan, ang Panginoong Viṣṇu—ang isip ay nagngangalit sa poot—ay nagpakawala ng mga palaso mula sa busog na Śārṅga at tunay na pinugot ang mga ulo ng mga demonyong isinilang kay Diti, sa milyun-milyon.

Verse 8

अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याधिवर्त्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः

Pagkaraan, ang mga Daitya, binayo ng hanging nalikha sa mabilis na paglipad at pagaspas ng pakpak ng nakababatang kapatid ni Aruṇa, ay inikot-ikot ng malakas na buhawi—gaya ng mga ulap na itinataboy sa langit.

Verse 9

ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान्वात्याप्रपीडितान् । चुक्रोधाति महादैत्यो देववृन्दभयंकरः

Pagkaraan, si Jalandhara, nang makita ang mga Daitya na pinahihirapan ng marahas na bagyong-hangin, ay nag-alab sa matinding poot—siya, ang makapangyarihang demonyo na kinatatakutan ng mga pangkat ng mga diyos.

Verse 10

मर्द्दयंतं च तं दृष्ट्वा दैत्यान् प्रस्फुरिताधरः । योद्धुमभ्याययौ वीरो वेगेन हरिणा सह

Nang makita siyang dinudurog ang mga Daitya, ang bayaning iyon—nanginginig ang mga labi sa galit—ay sumugod nang mabilis upang makipaglaban, kasama si Hari (Viṣṇu).

Verse 11

स चकार महानादं देवासुरभयंकरम् । दैत्यानामधिपः कर्णा विदीर्णाः श्रवणात्ततः

Pagkaraan, nagpalabas siya ng isang napakalakas na ungol, nakapanghihilakbot sa mga Deva at mga Asura. Sa pagkarinig pa lamang nito, napunit ang mga tainga ng mga panginoon ng Daitya.

Verse 12

भयंङ्करेण दैत्यस्य नादेन पूरितं तदा । जलंधरस्य महता चकम्पे सकलं जगत्

Noon, napuno ang buong daigdig ng nakapanghihilakbot na ungol ng Daitya; sa makapangyarihang sigaw ni Jalandhara, nanginig ang lahat ng mga daigdig.

Verse 13

ततस्समभवद्युद्धं विष्णुदैत्येन्द्रयोर्महत् । आकाशं कुर्वतोर्बाणैस्तदा निरवकाशवत्

Pagkaraan, sumiklab ang isang makapangyarihang labanan sa pagitan ni Viṣṇu at ng panginoon ng mga Daitya. Sa kanilang sunod-sunod na ulang ng palaso, napuno ang langit na wari’y wala nang puwang na natitira.

Verse 14

तयोश्च तेन युद्धेन परस्परमभून्मुने । देवासुरर्षिसिद्धानां भीकरेणातिविस्मयः

O pantas, habang ang dalawa’y naglalaban sa digmaang iyon, ang mga deva, asura, mga rishi at mga siddha ay napuno ng labis na pagkamangha sa nakapanghihilakbot na tindi nito.

Verse 15

विष्णुर्दैत्यस्य बाणौघैर्ध्वजं छत्रं धनुश्शरान् । चिच्छेद तं च हृदये बाणेनैकेन ताडयन्

Si Viṣṇu, sa sunod-sunod na palaso, ay pinutol ang watawat at payong-seremonya ng demonyo at winasak ang busog at mga palaso nito; saka, sa iisang palaso, tinamaan niya at binutas ang puso ng demonyo.

Verse 16

ततो दैत्यस्समुत्पत्य गदापाणिस्त्वरान्वितः । आहत्य गरुडं मूर्ध्नि पातयामास भूतले

Pagkaraan, biglang tumindig ang demonyo, tangan ang pamalo at nagmamadali; hinampas niya sa ulo si Garuḍa at pinabagsak ito sa lupa.

Verse 17

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरोपाख्याने विष्णुजलंधरयुद्धवर्णनं नाम सप्तदशोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang bahagi, ang Rudra-saṃhitā, sa Ikalimang Yuddha-khaṇḍa, sa salaysay ni Jalandhara—nagtatapos ang Ikalabimpitong Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Labanan nina Viṣṇu at Jalandhara.”

Verse 18

विष्णुर्गदां च खड्गेन चिच्छेद प्रहसन्निव । तं विव्याध शरैस्तीक्ष्णैश्शार्ङ्गं विस्फूर्य दैत्यहा

Ngumiti na wari’y naglalaro, pinutol ni Viṣṇu ang pamalo sa pamamagitan ng kanyang espada. Pagkaraan, ang tagapagpuksa ng mga asura, iniikot ang busog na Śārṅga, at tinuhog siya ng matutulis na palaso.

Verse 19

विष्णुर्जलंधरं दैत्यं भयदेन शरेण ह । क्रोधाविष्टोऽतितीक्ष्णेन जघानाशु सुरारिहा

Pagkaraan, si Viṣṇu na nilamon ng poot ay mabilis na tumama kay Jalandhara, ang asurang kaaway ng mga deva, sa pamamagitan ng isang palasong labis na matalim na nagdudulot ng sindak.

Verse 20

आगतं तस्य तं बाणं दृष्ट्वा दैत्यो महाबलः । छित्त्वा बाणेन विष्णुं च जघान हृदये द्रुतम्

Nang makita ang palasong iyon na papalapit sa kanya, ang makapangyarihang Daitya ay agad itong pinutol sa pamamagitan ng sarili niyang palaso, at mabilis na tinamaan si Viṣṇu sa puso. Sa pananaw ng Śaiva Siddhānta, ipinakikita ng tagpong ito na ang lahat ng kapangyarihang kosmiko sa larangan ng digmaan ay nasasaklaw ng mas mataas na nagtatakdang kalooban ni Śiva—maging ang giting ni Viṣṇu ay nakasalalay lamang; at ang dula ng tunggalian ay naglalahad ng kataas-taasang pamamahala (Pati) ni Śiva sa lahat ng nilalang at puwersa.

Verse 21

केशवोऽपि महाबाहुं विक्षिप्तमसुरेण तम् । शरं तिलप्रमाणेन च्छित्त्वा वीरो ननाद ह

Si Keśava rin—nang makita ang makapangyarihang sandatang inihagis ng asura—ay pinira-piraso ang palaso hanggang kasingliit ng butil ng linga; saka ang bayani ay umalingawngaw sa sigaw ng tagumpay.

Verse 22

पुनर्बाण समाधत्त धनुषि क्रोधवेपितः । महाबलोऽथ बाणेन चिच्छेद स शिलीमुखम्

Nanginginig sa poot, muling isinuksok ng makapangyarihang mandirigma ang isa pang palaso sa kanyang busog; at saka, sa sarili niyang palaso, tinamaan at pinutol niya ang matulis na palasong iyon.

Verse 23

वासुदेवः पुनर्बाणं नाशाय विबुधद्विषः । क्रोधेनाधत्त धनुषि सिंहवद्विननाद ह

Pagkaraan, si Vāsudeva, na naglalayong lipulin ang kaaway ng mga deva, sa galit ay muling naglagay ng palaso sa kanyang busog at umungal na parang leon.

Verse 24

जलंधरोऽथ दैत्येन्द्रः कोपच्छिन्नाधरो बली । शरेण श्वेन शार्ङ्गाख्यं धनुश्चिच्छेद वैष्णवम्

Pagkatapos, si Jalandhara, ang makapangyarihang panginoon ng mga Daitya—napunit ang ibabang labi sa tindi ng galit—ay bumaril ng palaso at pinutol ang bantog na busog na Vaiṣṇava na tinatawag na Śārṅga.

Verse 25

पुनर्बाणैस्सुतीक्ष्णैश्च जघान मधुसूदनम् । उग्रवीर्यो महावीरो देवानां भयकारकः

Muli, sa pamamagitan ng mga palasong ubod-talim, ang mabagsik at makapangyarihang mandirigma ay tumama kay Madhusūdana (Viṣṇu), at naging sanhi ng pangamba ng mga deva.

Verse 26

स च्छिन्नधन्वा भगवान्केशवो लोकरक्ष कः । जलंधरस्य नाशाय चिक्षेप स्वगदां पराम्

Pagkatapos, si Bhagavān Keśava, tagapangalaga ng mga daigdig, bagaman naputol ang kaniyang busog, ay inihagis ang kaniyang kataas-taasang gada upang lipulin si Jalandhara.

Verse 27

सा गदा हरिणा क्षिप्ता ज्वलज्ज्वलनसन्निभा । अमोघगतिका शीघ्रं तस्य देहे ललाग ह

Ang pamalong iyon, na inihagis ni Hari (Vishnu), ay naglalagablab na parang apoy; hindi sumasala ang landas nito, at pagdaka’y tumama at dumikit sa kanyang katawan.

Verse 28

तया हतो महादैत्यो न चचालापि किंचन । जलंधरो मदोन्मत्तः पुष्पमालाहतो यथा

Nang tamaan nito, ang dakilang asura ay hindi man lamang kumilos kahit kaunti. Si Jalandhara, lasing sa pagmamataas, ay parang tinamaan lamang ng kuwintas ng mga bulaklak—hindi natinag, inakalang hindi iyon tunay na hampas.

Verse 29

ततो जलंधरः क्रोधी देवत्रासकरोऽक्षिपत् । त्रिशूलमनलाकारं हरये रणदुर्म्मदः

Pagkaraan, si Jalandhara—nagngangalit, sindak ng mga diyos, at baliw sa pagmamataas ng digmaan—ay inihagis kay Hari ang isang trisula na anyong naglalagablab na apoy.

Verse 30

अथ विष्णुस्तत्त्रिशूलं चिच्छेद तरसा द्रुतम् । नंदकाख्येन खड्गेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्

Pagkatapos, si Viṣṇu, sa bilis at lakas na dakila, ay pinutol ang trishula sa pamamagitan ng tabak na tanyag na Nandaka, habang sa loob-loob ay inaalala ang mga paang-loto ni Panginoong Śiva.

Verse 31

छिन्ने त्रिशूले दैत्येन्द्र उत्प्लुत्य सहसा द्रुतम् । आगत्य हृदये विष्णुं जघान दृढमुष्टिना

Nang mabasag ang trishula ng haring-demonyo, bigla siyang lumundag at sumugod; paglapit, sinuntok niya si Viṣṇu sa dibdib gamit ang matigas na nakatikom na kamao.

Verse 32

सोपि विष्णुर्महावीरोऽविगणय्य च तद्व्यथाम । जलंधरं च हृदये जघान दृढमुष्टिना

At si Viṣṇu, ang dakilang bayani, na hindi inalintana ang sakit na tinamo, ay sinuntok si Jalandhara sa may puso gamit ang matatag na nakatikom na kamao.

Verse 33

ततस्तौ बाहुयुद्धेन युयुधाते महाबलौ । बाहुभिर्मुष्टिभिश्चैव जानुभिर्नादयन्महीम्

Pagkaraan, ang dalawang makapangyarihang mandirigma ay naglaban sa malapitan. Sa kanilang mga bisig, nakatikom na kamao, at maging sa tuhod, sila’y humampas nang napakalakas kaya umalingawngaw ang lupa.

Verse 34

एवं हि सुचिरं युद्धं कृत्वा तेनासुरेण वै । विस्मितोऽभून्मुनिश्रेष्ठ हृदि ग्लानिमवाप ह

Sa gayon, matapos makipagdigma nang matagal sa asurang iyon, siya’y namangha, O pinakadakila sa mga muni; at sumapit ang pagod sa kanyang puso.

Verse 35

अथ प्रसन्नो भगवान्मायी मायाविदां वरः । उवाच दैत्यराजानं मेघगंभीरया गिरा

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon—panginoon ng māyā, ang pinakadakila sa mga bihasa sa salamangka—nang malugod, ay nagsalita sa hari ng mga Daitya sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap.

Verse 36

विष्णुरुवाच । भोभो दैत्यवरश्रेष्ठ धन्यस्त्वं रणदुर्मदः । महायुधवरैर्यत्त्वं न भीतो हि महाप्रभुः

Wika ni Viṣṇu: “Ho! Ho! O pinakamainam sa mga Daitya, tunay kang pinagpala, O lasing sa digmaan. Kahit harapin mo ang mga sandatang dakila at napakahusay, O dakilang panginoon, hindi ka nga natatakot.”

Verse 37

एभिरेवायुधैरुग्रैर्दैत्या हि बहवो हताः । महाजौ दुर्मदा वीराश्छिन्नदेहा मृतिं गताः

Sa mismong mababangis na sandatang iyon, maraming Daitya ang napatay. Sa dakilang labanan, ang mga palalong bayani—na naputol-putol ang katawan—ay nagtungo sa kamatayan.

Verse 38

युद्धेन ते महादैत्य प्रसन्नोऽस्मि महान्भवान् । न दृष्टस्त्वत्समो वीरस्त्रैलोक्ये सचराचरे

O dakilang Daitya, ako (Rudra/Śiva) ay nalulugod sa iyo dahil sa labang ito. Tunay kang makapangyarihan. Sa tatlong daigdig—sa mga gumagalaw at sa mga di-gumagalaw—hindi pa ako nakakita ng bayani na kapantay mo.

Verse 39

वरं वरय दैत्येन्द्र प्रीतोऽस्मि तव विक्रमात् । अदेयमपि ते दद्मि यत्ते मनसि वर्तते

“Pumili ka ng isang biyaya, O panginoon ng mga Daitya. Ako (Rudra/Śiva) ay nalulugod sa iyong kagitingan. Kahit yaong karaniwang hindi ipinagkakaloob, ipagkakaloob Ko sa iyo—anumang nananahan sa iyong isipan bilang hangarin.”

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य विष्णोर्मायाविनो हरेः । प्रत्युवाच महाबुद्धिर्दैत्यराजो जलंधरः

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang mga salita ni Viṣṇu—si Hari, ang may hawak ng māyā—si Jalandhara, ang haring asura na may dakilang talino, ay sumagot pabalik.

Verse 41

जलंधर उवाच । यदि भावुक तुष्टोऽसि वरमे तन्ददस्व मे । मद्भगिन्या मया सार्धं मद्गेहे सगणो वस

Sinabi ni Jalandhara: “Kung ikaw, O marangal, ay nalulugod, ipagkaloob mo sa akin ang biyayang ito: manahan ka sa aking bahay kasama ako at ang aking kapatid na babae, pati ang iyong mga kasama.”

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तस्य महादैत्यस्य खिन्नधीः । तथास्त्विति च देवेशो जगाद भगवान् हरिः

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ng makapangyarihang demonyo, si Bhagavān Hari, Panginoon ng mga diyos, na may pusong nabibigatan sa pag-aalala, ay sumagot, “Mangyari nawa ang gayon.”

Verse 43

उवास स ततो विष्णुस्सर्वदेवगणैस्सह । जलंधरं नाम पुरमागत्य रमया सह

Pagkaraan nito, si Viṣṇu, kasama ang lahat ng pangkat ng mga diyos, ay dumating sa lungsod na tinatawag na Jalandhara at nanatili roon kasama si Ramā (Lakṣmī).

Verse 44

अथो जलंधरो दैत्यस्स्वभगिन्या च विष्णुना । उवास स्वालयं प्राप्तो हर्षाकुलितमानसः

Pagkaraan, si Jalandhara na Daitya, kasama ang sarili niyang kapatid na babae at si Viṣṇu, ay nakarating sa kanyang tahanan at nanahan doon, ang isip ay nalulunod sa galak.

Verse 45

जलंधरोऽथ देवानामधिकारेषु दानवान् । स्थापयित्वा सहर्षस्सन्पुनरागान्महीतलम्

Pagkaraan, si Jalandhara, matapos italaga ang mga Dānava sa mismong mga tungkulin at kapangyarihan ng mga deva, ay nagalak at muling nagbalik sa ibabaw ng lupa.

Verse 46

देवगंधर्वसिद्धेषु यत्किंचिद्रत्नसंचि तम् । तदात्मवशगं कृत्वाऽतिष्ठत्सागरनंदनः

Anumang mga hiyas at kayamanang nasa mga deva, gandharva, at siddha—lahat iyon ay pinasailalim niya sa sariling kapangyarihan; at ang anak ng Karagatan ay tumindig na matatag sa kanyang paghahari.

Verse 47

पातालभवने दैत्यं निशुंभं सुमहाबलम् । स्थापयित्वा स शेषादीनानय द्भूतलं बली

Inilagay niya sa tahanan ng Pātāla ang napakalakas na daitya na si Niśumbha; at ang makapangyarihang iyon ay saka iniahon si Śeṣa at ang iba pa sa ibabaw ng lupa.

Verse 48

देवगंधर्वसिद्धौघान् सर्पराक्षसमानुषान् । स्वपुरे नागरान्कृत्वा शशास भुवनत्रयम्

Matapos gawing mga mamamayan ng sarili niyang lungsod ang mga pangkat ng Deva, Gandharva, at Siddha—kasama ang mga Nāga, Rākṣasa, at mga tao—pinamunuan niya ang tatlong daigdig.

Verse 49

एवं जलंधरः कृत्वा देवान्स्ववशवर्तिनः । धर्मेण पालयामास प्रजाः पुत्रानिवौरसान्

Kaya nga, si Jalandhara, matapos mapasailalim sa kanyang kapangyarihan ang mga Deva, ay namahala sa mga nasasakupan ayon sa dharma, inaaruga sila na parang sarili niyang mga lehitimong anak na lalaki.

Verse 50

न कश्चिद्व्याधितो नैव दुःखितो न कृशस्तथा । न दीनो दृश्यते तस्मिन्धर्माद्राज्यं प्रशासति

Sa kahariang iyon, walang nakitang may sakit, walang nalulumbay, walang payat na nanghihina; wala ring dukha o kaawa-awa—sapagkat ang hari ay namamahala sa kaharian ayon sa dharma.