
Sa Adhyaya 12, isinalaysay ni Sanatkumāra ang paglapit ni Maya Dānava kay Śiva matapos niyang masaksihan ang Panginoon sa masayang at mapagpala na kalagayan (prasanna). Si Maya—na “hindi nasunog” (adagdha) dahil sa habag ni Śiva—ay dumating na may galak at paulit-ulit na nagpatirapa bilang tanda ng matinding paggalang at pagpapasakop. Pagbangon, naghandog siya ng mahabang stuti na tila buod ng aral: si Śiva ay Devadeva/Mahādeva, mapagmahal sa mga deboto (bhaktavatsala), mapagkaloob na gaya ng kalpavṛkṣa, walang kinikilingan (sarvapakṣavivarjita), anyong liwanag (jyotīrūpa), anyong kosmiko (viśvarūpa), dalisay at naglilinis (pūtātman/pāvana), may sari-saring anyo ngunit lampas sa anyo (citrarūpa, rūpātīta), at Panginoong lumilikha–nag-iingat–sumisira (kartṛ-bhartṛ-saṃhartṛ). Inamin ni Maya na kulang ang kanyang papuri, saka lubos na sumuko at sumilong (śaraṇāgata) at humiling ng pag-iingat. Tinapos ni Sanatkumāra na pinakinggan ni Śiva ang himno, nalugod, at nagsalita kay Maya nang may paggalang, hudyat ng paglipat sa susunod na turo o biyaya.
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । एतस्मिन्नंतरे शंभुं प्रसन्नं वीक्ष्य दानवः । तत्राजगाम सुप्रीतो मयोऽदग्धः कृपाबलात्
Sinabi ni Sanatkumāra: Samantala, nang makita niyang si Śambhu (Panginoong Śiva) ay mapagpala at payapa, ang Dānava na si Māyā—na hindi nasunog dahil sa lakas ng habag ni Śiva—ay dumating doon na punô ng galak.
Verse 2
प्रणनाम हरं प्रीत्या सुरानन्यानपि ध्रुवम् । कृतांजलिर्नतस्कंधः प्रणनाम पुन श्शिवम्
Sa mapagmahal na debosyon, yumukod siya kay Hara (Śiva), at tunay ngang yumukod din siya sa iba pang mga diyos. Magkasanib ang mga palad sa paggalang at nakayuko ang mga balikat sa pagpapakumbaba, muli siyang nagpatirapa sa harap ng Panginoong Śiva.
Verse 3
अथोत्थाय शिवं दृष्ट्वा प्रेम्णा गद्गदसुस्वरः । तुष्टाव भक्तिपूर्णात्मा स दानववरो मयः
Pagkatapos ay tumindig siya at minasdan ang Panginoong Śiva; sa pag-ibig, nabulol at nanginig ang kanyang tinig. Si Maya, ang pinakadakila sa mga Dānava, na puspos ang puso ng bhakti, ay nagpuri sa Kanya.
Verse 4
मय उवाच देवदेव महादेव भक्तवत्सल शंकरः । कल्पवृक्षस्वरूपोसि सर्वपक्षविवर्जितः
Sinabi ni Mayā: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, O Śaṅkara na mapagmahal sa mga deboto! Ikaw ay tunay na tulad ng Kalpavṛkṣa, ang punong tumutupad ng hiling, at Ikaw ay malaya sa anumang pagkiling—hindi kumakampi kaninuman.”
Verse 5
ज्योतीरूपो नमस्तेस्तु विश्वरूप नमोऽस्तु ते । नमः पूतात्मने तुभ्यं पावनाय नमोनमः
Pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay Liwanag; pagpupugay sa Iyo, O May Anyong Sansinukob. Pagpupugay sa Iyo, ang Dalisay na Sarili; namo namah, muli’t muli akong nagpupugay sa Iyo, ang Tagapagpadalisay ng lahat.
Verse 6
चित्ररूपाय नित्याय रूपातीताय ते नमः । दिव्यरूपाय दिव्याय सुदिव्याकृतये नमः
Pagpupugay sa Iyo—na may kahanga-hanga at sari-saring anyo, ang Walang Hanggan, at gayunma’y lampas sa lahat ng anyo. Pagpupugay sa Iyo—na may banal na anyo, ang tunay na Banal, na ang mismong katawan ay sukdulang kabanalan.
Verse 7
नमः प्रणतसर्वार्तिनाशकाय शिवात्मने । कर्त्रे भर्त्रे च संहर्त्रे त्रिलोकानां नमोनमः
Pagpupugay kay Śiva—ang Sarili at panloob na Katotohanan, na pumupuksa sa lahat ng pagdurusa ng mga yumuyukod sa ganap na pagsuko. Pagpupugay, pagpupugay nang paulit-ulit sa Kanya—na para sa tatlong daigdig ay ang Lumikha, Tagapagpanatili, at Tagapagwasak.
Verse 8
भक्तिगम्याय भक्तानां नमस्तुभ्यं कृपा लवे । तपस्सत्फलदात्रे ते शिवाकांत शिवेश्वर
Pagpupugay sa Iyo—O Panginoong naaabot sa pamamagitan ng debosyon, ang mismong biyaya ng mga deboto. O Śiveśvara—minamahal ni Śivā—Ikaw ang nagkakaloob ng tunay na bunga ng pag-aayuno at pagninilay; kahit isang patak ng Iyong habag ay sapat na.
Verse 9
न जानामि स्तुतिं कर्तुं स्तुतिप्रिय परेश्वर । प्रसन्नो भव सर्वेश पाहि मां शरणाग तम्
O Kataas-taasang Panginoon na nalulugod sa mga papuri, hindi ko alam kung paano maghandog ng karapat-dapat na pagpupuri. O Panginoon ng lahat, mahabagin Ka nawa; ingatan Mo ako, sapagkat ako’y lumapit sa Iyo bilang sumukong naghahanap ng kanlungan.
Verse 10
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य मयोक्ता हि संस्तुतिं परमेश्वरः । प्रसन्नोऽभूद्द्विजश्रेष्ठ मयं प्रोवाच चादरात्
Sinabi ni Sanatkumāra: “Nang marinig ng Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara) ang papuring aking binigkas, Siya’y nalugod. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, pagkatapos ay kinausap Niya ako nang may paggalang.”
Verse 11
शिव उवाच । वरं ब्रूहि प्रसन्नोऽहं मय दानवसत्तम । मनोऽभिलषितं यत्ते तद्दास्यामि न संशयः
Wika ni Śiva: “Banggitin mo ang biyayang hinihiling mo; ako’y nalugod sa iyo, O pinakamainam sa mga Dānava. Anuman ang ninanais ng iyong puso, iyon ay ipagkakaloob Ko—walang pag-aalinlangan.”
Verse 12
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे सनत्कुमारपाराशर्य्यसंवादे त्रिपुरवधानंतरदेवस्तुतिमयस्तुतिमुंडिनिवेशनदेवस्वस्थानगमनवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः
Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Rudra Saṃhitā, sa Ikalimang Yuddha Khaṇḍa—ito ang ikalabindalawang kabanata, sa pag-uusap nina Sanatkumāra at Pārāśarya (Vyāsa), na pinamagatang: “Paglalarawan ng himno ng papuri ng mga deva matapos mapuksa ang Tripura—ang stuti na puspos ng debosyon—ang paglalagak kay Muṇḍinī, at ang pagbabalik ng mga deva sa kani-kanilang tahanang-diyos.”
Verse 13
मय उवाच । देवदेव महादेव प्रसन्नो यदि मे भवान् । वरयोग्योऽस्म्यहं चेद्धि स्वभक्तिं देहि शाश्वतीम्
Wika ni Mayā: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva—kung kinalulugdan Mo ako, at kung tunay akong karapat-dapat tumanggap ng biyaya, ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong sariling walang-hanggang debosyon—ang bhakti na di napuputol para sa Iyo.”
Verse 14
स्वभक्तेषु सदा सख्यं दीनेषु च दयां सदा । उपेक्षामन्यजीवेषु खलेषु परमेश्वर
O Parameśvara, lagi Mong panatilihin ang pakikipagkaibigan sa Iyong mga deboto; lagi Mong kaawaan ang mapagpakumbaba at mga nagdurusa; manatili Kang walang-kapit sa ibang nilalang; at sa masasama, tumindig sa banal na pagwawalang-bahala.
Verse 15
कदापि नासुरो भावो भवेन्मम महेश्वर । निर्भयः स्यां सदा नाथ मग्नस्त्वद्भजने शुभे
O Maheśvara, nawa’y huwag kailanman sumibol sa akin ang ugaling asura. O Panginoon, nawa’y lagi akong walang takot, nalulubog sa Iyong mapalad na pagsamba.
Verse 16
सनत्कुमार उवाच । इति संप्रार्थ्यमानस्तु शंकरः परमेश्वरः । प्रत्युवाच मये नाथ प्रसन्नो भक्तवत्सलः
Sabi ni Sanatkumāra: Nang sa gayon ay taimtim Siyang pinakiusapan, si Śaṅkara—ang Kataas-taasang Panginoon—na mahabagin at laging mapagmahal sa mga deboto, ay sumagot kay Mayā nang nalulugod: “O Nātha (Aking Panginoon) …”
Verse 17
महेश्वर उवाच । दानवर्षभ धन्यस्त्वं मद्भक्तो निर्विकारवान् । प्रदत्तास्ते वरास्सर्वेऽभीप्सिता ये तवाधुना
Wika ni Maheshvara: “O toro sa mga Dānava, pinagpala ka—matatag at di nagbabago, sapagkat ikaw ay deboto Ko. Ipinagkaloob Ko na sa iyo ang lahat ng biyayang hinihiling mo sa sandaling ito.”
Verse 18
गच्छ त्वं वितलं लोकं रमणीयं दिवोऽपि हि । समेतः परिवारेण निजेन मम शासनात्
“Pumaroon ka sa daigdig ng Vitala—kaaya-aya, maging tulad ng langit—kasama ang sarili mong mga kasama, ayon sa Aking utos.”
Verse 19
निर्भयस्तत्र संतिष्ठ संहृष्टो भक्तिमान्सदा । कदापि नासुरो भावो भविष्यति मदाज्ञया
“Manatili ka roon nang walang takot, laging masaya at matatag sa debosyon. Sa Aking utos, hindi kailanman sisibol sa iyo ang likas na asura.”
Verse 20
सनत्कुमार उवाच । इत्याज्ञां शिरसाधाय शंकरस्य महात्मनः । तं प्रणम्य सुरांश्चापि वितलं प्रजगाम सः
Sinabi ni Sanatkumāra: “Kaya nga, matapos tanggapin at itanghal sa ulo ang utos ng dakilang-loob na Śaṅkara, at matapos yumukod sa Kanya at sa mga diyos, siya’y umalis patungong Vitala.”
Verse 21
एतस्मिन्नंतरे ते वै मुण्डिनश्च समागताः । प्रणम्योचुश्च तान्सर्वान्विष्णुब्रह्मादिकान् सुरान्
Samantala, dumating ang mga alagad na ahit-ulo. Yumukod sila at nagsalita sa lahat ng mga deva—kay Viṣṇu, kay Brahmā, at sa iba pa—na naroon.
Verse 22
कुत्र याम वयं देवाः कर्म किं करवामहे । आज्ञापयत नश्शीघ्रं भव दादेशकारकान्
“Saan kami tutungo, kaming mga diyos, at anong gawain ang aming gagawin? Ipag-utos Mo agad, O Bhava (Śiva), sapagkat handa kaming tumupad sa Iyong utos.”
Verse 23
कृतं दुष्कर्म चास्माभिर्हे हरे हे विधे सुराः । दैत्यानां शिवभक्तानां शिवभक्तिर्विनाशिता
“O Hari, O Tagapag-ayos (Brahmā), O mga diyos! Nakagawa kami ng mabigat na kasalanan: winasak namin ang debosyon kay Śiva na nasa mga Daitya na mga deboto ni Śiva.”
Verse 24
कोटिकल्पानि नरके नो वासस्तु भविष्यति । नोद्धारो भविता नूनं शिवभक्तविरोधिनाम्
Tunay, ang sinumang sumasalungat sa mga deboto ni Śiva ay mananahan sa impiyerno sa loob ng napakaraming kalpa; at para sa kanila, walang pagliligtas o pagpapalaya.
Verse 25
परन्तु भवदिच्छात इदं दुष्कर्म नः कृतम् । तच्छांतिं कृपया ब्रूत वयं वश्शरणागताः
Ngunit ang masamang gawaing ito ay nagawa lamang namin dahil sa bigat ng iyong kalooban. Ipagpaumanhin mo sa habag at sabihin kung paano ito mapapawi—sapagkat kami’y nasa ilalim ng iyong kapangyarihan at sumilong na sa iyo.
Verse 26
सनत्कुमार उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुब्रह्मादयस्सुराः । अब्रु वन्मुंडिनस्तांस्ते स्थितानग्रे कृतांजलीन्
Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang kanilang mga salita, ang mga diyos—si Viṣṇu, si Brahmā, at ang iba pa—ay nagsalita sa mga asetikong ahit-ulo na nakatayo sa harap nila na nakatiklop ang mga kamay.
Verse 27
विष्ण्वादय ऊचुः । न भेतव्यं भवद्भिस्तु मुंडिनो वै कदाचन । शिवाज्ञयेदं सकलं जातं चरितमुत्तमम्
Sinabi nina Viṣṇu at ng iba pa: “Kayong mga ahit-ulo, huwag kayong matakot kailanman. Ang lahat ng ito’y naganap ayon lamang sa utos ni Śiva—isang marangal na daloy ng pangyayari.”
Verse 28
युष्माकं भविता नैव कुगतिर्दुःखदायिनी । शिववासा यतो यूयं देवर्षिहितकारकाः
Para sa inyo, hindi kailanman darating ang abang pagbagsak na nagdudulot ng pagdurusa, sapagkat kayo’y mga nananahan sa tahanan ni Śiva, mga tagapaglingkod sa kapakanan ng mga deva at ng mga rishi.
Verse 29
सुरर्षिहितकृच्छंभुस्सुरर्षिहितकृत्प्रियः । सुरर्षिहितकृन्नॄणां कदापि कुगतिर्नहि
Si Śambhu, na laging kumikilos para sa kapakanan ng mga deva at ng mga rishi, ay minamahal ng lahat ng gumagawa para sa kanilang kabutihan. Para sa mga taong nag-aalay ng sarili sa ganitong mapagpalang paglilingkod, kailanman—sa anumang oras—ay walang masamang kapalaran o pagbagsak.
Verse 30
अद्यतो मतमेतं हि प्रविष्टानां नृणां कलौ । कुगतिर्भविता ब्रूमः सत्यं नैवात्र संशयः
Mula sa araw na ito, para sa mga taong pumasok (tumanggap) sa ganitong pananaw sa panahon ng Kali, tunay na magkakaroon ng landas ng kapahamakan at kapalarang pagbagsak—ito ang aming ipinahahayag na katotohanan; walang alinlangan dito.
Verse 31
भवद्भिर्मुंडिनो धीरा गुप्तभावान्ममाज्ञया । तावन्मरुस्थली सेव्या कलिर्यावात्समाव्रजेत्
“Kayong matatapang na mga asetikong Muṇḍin—sa Aking utos, na itinatago ang layon sa kalooban—manahan at magsanay sa lupain ng disyerto, hanggang sa ganap na dumating ang Kali.”
Verse 32
आगते च कलौ यूयं स्वमतं स्थापयिष्यथ । कलौ तु मोहिता मूढास्संग्रहीष्यंति वो मतम्
Kapag dumating ang panahon ng Kali, itatatag ninyo ang sarili ninyong aral; at sa Kali-yuga, ang mga tao—nalinlang at nalito—ay tatanggap at susunod sa inyong pananaw.
Verse 33
इत्याज्ञप्ताः सुरेशैश्च मुंडिनस्ते मुनीश्वर । नमस्कृत्य गतास्तत्र यथोद्दिष्टं स्वमाश्रमम्
Sa gayon, nang utusan ng mga panginoon ng mga deva, O pinakadakila sa mga muni, ang mga asetikong ahit-ulo ay yumukod sa paggalang at saka umalis—bawat isa’y tungo sa sariling āśrama, ayon mismo sa ipinag-utos.
Verse 34
ततस्स भगवान्रुद्रो दग्ध्वा त्रिपुरवासिनः । कृतकृत्यो महायोगी ब्रह्माद्यैरभिपूजितः
Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Rudra, matapos sunugin ang mga naninirahan sa Tripura, ay naging yaong ganap na ang gawain. Ang Dakilang Yogin na iyon ay marapat na sinamba nina Brahmā at ng iba pang mga deva.
Verse 35
स्वगणैर्निखिलैर्देव्या शिवया सहितः प्रभुः । कृत्वामरमहत्कार्यं ससुतोंतरधादथ
Pagkatapos, ang Panginoon, kasama ang Diyosa Śivā at ang lahat ng Kanyang mga gaṇa, matapos ganapin ang dakilang gawa para sa kapakanan ng mga imortal na deva, ay naglaho sa paningin—kasama ang Kanyang anak.
Verse 36
ततश्चांतर्हिते देवे परिवारान्विते शिवे । धनुश्शरस्थाद्यश्च प्राकारोंतर्द्धिमागमत्
Nang magkagayon, nang ang Diyos na si Śiva, kasama ang Kanyang mga kasama, ay maging di-nakikita, ang mga may busog, ang mga mamamana, at maging ang pader na nakapaligid ay naglaho rin sa paningin.
Verse 37
ततो ब्रह्मा हरिर्देवा मुनिगंधर्वकिन्नराः । नागास्सर्पाश्चाप्सरसस्संहृष्टाश्चाथ मानुषाः
Pagkaraan nito, si Brahmā, si Hari (Viṣṇu), ang mga deva, ang mga muni, ang mga Gandharva at Kinnara, ang mga Nāga at mga ahas, ang mga Apsarā, at maging ang mga tao—lahat ay nagalak at umangat ang diwa sa tuwa.
Verse 38
स्वंस्वं स्थानं मुदा जग्मुश्शंसंतः शांकरं यशः । स्वंस्वं स्थानमनुप्राप्य निवृतिं परमां ययुः
Pinupuri ang kaluwalhatian ni Śaṅkara, sila’y masayang umalis patungo sa kani-kanilang tahanan. Pagdating sa sariling dako, sa biyaya ni Śiva ay natamo nila ang sukdulang kapahingahan—ganap na pagkapawi ng dalamhati.
Verse 39
एतत्ते कथितं सर्वं चरितं शशिमौलिनः । त्रिपुरक्षयसंसूचि परलीलान्वितं महत्
Kaya nga, isinalaysay ko na sa iyo ang buong banal na kasaysayan ng Panginoong may koronang-buwan (Śiva)—isang dakilang salaysay na tumutukoy sa pagwasak sa Tripura at puspos ng Kanyang kataas-taasang banal na lila.
Verse 40
धन्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धकम् । स्वर्गदं मोक्षदं चापि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
“Ito’y mapalad, nagbibigay ng dangal at nagpapahaba ng buhay; nagpaparami ng yaman at ani. Nagkakaloob ito ng langit at maging ng moksha. Ano pa ang nais mong marinig?”
Verse 41
इदं हि परमाख्यानं यः पठेच्छ्रणुयात्सदा । इह भुक्त्वाखिलान्कामानंते मुक्तिमवाप्नुयात्
Sinumang palagiang bumibigkas o nakikinig sa kataas-taasang banal na salaysay na ito—pagkatapos tamasahin sa mundong ito ang lahat ng marapat na hangarin—sa huli’y makakamit ang moksha.
Maya Dānava approaches the pleased Śiva, repeatedly prostrates, and delivers a formal stuti culminating in śaraṇāgati; Śiva, pleased by the hymn, responds to Maya.
It signals that Śiva’s grace can suspend or transform punitive destiny; even an asura can be preserved and redirected through kṛpā, illustrating grace as superior to mere retribution.
Śiva is praised as jyotīrūpa (luminous), viśvarūpa (universal form), rūpātīta (beyond form), bhaktavatsala (devotee-loving), kalpavṛkṣa-like benefactor, and as kartṛ-bhartṛ-saṃhartṛ of the triloka.