Adhyaya 9
Rudra SamhitaSrishti KhandaAdhyaya 965 Verses

शिवतत्त्ववर्णनम् (Śiva-tattva-varṇana) — “Description/Exposition of the Principle of Śiva”

Ang Adhyaya 9 ay tumutuon sa mapagpalang pagpapakita ni Śiva bilang tugon sa debosyon at pagpupuri, at sa paglipat ng awtoritatibong kaalaman. Sa pambungad, isinalaysay ni Brahmā na si Mahādeva ay nagpakita na “lubhang nalugod,” bilang bukal ng habag (karuṇānidhi). Binibigyang-diin ang makabuluhang anyo: pañcavaktra (limang mukha), trinayana (tatlong mata), jaṭādhara, katawang pinahiran ng bhasma (banal na abo), mga alahas at maraming bisig—bilang pahayag ng paghahayag, hindi lamang palamuti. Si Viṣṇu kasama si Brahmā ay nag-alay ng mga himno at lumapit nang may paggalang. Ipinagkaloob ni Śiva ang Nigama sa anyo ng “hininga” (śvāsa-rūpeṇa) at nagkaloob pa ng jñāna kay Viṣṇu; sinabi rin ni Brahmā na ang parehong Kataas-taasang Sarili ay nagkaloob din ng kaalaman sa kanya, kaya ang paghahayag ay paglipat na pinangungunahan ng biyaya. Pagkaraan, nagtanong si Viṣṇu kung paano mapalulugod si Śiva, paano Siya sambahin at pagnilayan nang wasto, paano maging kanais-nais ang Kanyang kalooban (vaśyatā), at anong mga gawain ang dapat gawin sa ilalim ng utos ni Śiva—na nagtatatag ng pamantayang praxis na Śaiva na nakaugat sa Śiva-tattva.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाकर्ण्य नुर्तिविष्णुकृतां स्वस्य महेश्वरः । प्रादुर्बभूव सुप्रीतस्सवामं करुणानिधिः

Wika ni Brahmā: Nang marinig ni Mahādeva—ang karagatan ng habag—ang sayaw na inialay ni Viṣṇu para sa Kanya, siya’y lubhang nalugod at nagpakita, kasama si Vāmā.

Verse 2

पंचवक्त्रस्त्रिनयनो भालचन्द्रो जटाधरः । गौरवर्णो विशालाक्षो भस्मोद्धूलितविग्रहः

Siya’y may limang mukha at tatlong mata; ang buwan ay palamuti sa Kanyang noo, at taglay Niya ang nakabuhol na jata. Nagniningning ang Kanyang maputing liwanag at malalawak ang mga mata; ang banal Niyang katawan ay binudburan ng sagradong abo (bhasma).

Verse 3

दशबाहुर्नीलगल सर्वाभरणभूषितः । सर्वांगसुन्दरो भस्मत्रिपुण्ड्रांकितमस्तकः

Siya’y may sampung bisig, bughaw ang lalamunan (Nīlakaṇṭha), at napapalamutian ng lahat ng alahas. Marikit sa bawat bahagi, ang Kanyang ulo’y may tanda ng sagradong Tripuṇḍra na gawa sa banal na abo.

Verse 4

तं दृष्ट्वा तादृशं देवं सवामं परमेश्वरम् । तुष्टाव पुनरिष्टाभिर्वाग्भिर्विष्णुर्मया सह

Nang makita ang gayong anyo ng Diyos—si Parameśvara na nagpakita kasama ang banal na Śakti sa Kanyang kaliwa—si Viṣṇu, kasama ko, ay muling nagpuri sa Kanya sa mga salitang minamahal at pinili nang wasto.

Verse 5

निगमं श्वासरूपेण ददौ तस्मै ततो हरः । विष्णवे च प्रसन्नात्मा महेशः करुणाकरः

Pagkaraan, si Hara—si Mahesha, ang karagatan ng habag—na may pusong mapagpala, ay ipinagkaloob sa kanya ang Nigama (ang Veda) na wari’y mismong hininga Niya; at gayundin ay ibinigay Niya ito kay Viṣṇu.

Verse 6

ततो ज्ञानमदात्तस्मै हरये परमात्मने । परमात्मा पुनर्मह्यं दत्तवान्कृपया मुने

Pagkaraan, ipinagkaloob ko ang banal na kaalamang iyon kay Hari, ang Kataas-taasang Sarili. At ang Kataas-taasang Panginoon, dahil sa habag, ay muling ipinagkaloob iyon sa akin, O pantas.

Verse 7

संप्राप्य निगमं विष्णुः पप्रच्छ पुनरेव तम् । कृतार्थस्सांजलिर्नत्वा मया सह महेश्वरम्

Nang matamo ang Nigama (ang Veda), muling nagtanong si Viṣṇu sa kanya. Nang makamit ang layon, tumindig siyang magkadikit ang mga palad at yumukod—kasama ko—sa harap ni Maheśvara (Panginoong Śiva).

Verse 8

विष्णुरुवाच । कथं च तुष्यसे देव मया पूज्यः कथं प्रभो । कथं ध्यानं प्रकर्तव्यं कथं व्रजसि वश्यताम्

Wika ni Viṣṇu: “O Deva, paano Ka nalulugod? O Panginoon, paano Kita dapat sambahin ng aking puso? Paano isasagawa ang pagninilay? At sa anong paraan Ka nagiging mahabaging tumutugon, madaling lapitan sa pag-ibig?”

Verse 9

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथम खण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवतत्त्ववर्णनो नाम नवमोऽध्यायः

Sa gayon, sa Sri Shiva Mahapurana, sa Ikalawang Aklat—ang Rudra Samhita—sa loob ng Unang Bahagi, ang Salaysay ng Paglikha, nagtatapos ang Ikasiyam na Kabanata, na pinamagatang "Ang Paglalarawan ng Prinsipyo (Tattva) ni Shiva."

Verse 10

एतत्सर्वं महाराज कृपां कृत्वाऽवयोः प्रभो । कथनीयं तथान्यच्च विज्ञाय स्वानुगौ शिव

O dakilang hari, O Panginoon—sa pagkahabag Mo sa aming dalawa, ipahayag Mo ang lahat ng ito; at yamang batid Mong kami’y mga tapat na deboto Mo, O Śiva, sabihin Mo rin ang iba pang nararapat sabihin.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो भगवान्हरः । उवाच वचनं प्रीत्या सुप्रसन्नः कृपानिधिः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salitang iyon, nalugod ang pinagpalang Panginoong Hara. Sa labis na kagalakan, ang dakilang bukal ng habag ay sumagot nang may taos-pusong tuwa.

Verse 12

श्रीशिव उवाच । भक्त्या च भवतोर्नूनं प्रीतोहं सुरसत्तमौ । पश्यतं मां महादेवं भयं सर्वं विमुंचताम्

Wika ni Śrī Śiva: “O pinakamainam sa mga diyos, dahil sa inyong debosyon ay tunay Akong nalugod. Masdan ninyo Ako bilang Mahādeva, at iwaksi ninyo ang lahat ng takot.”

Verse 13

मम लिंगं सदा पूज्य ध्येयं चैतादृशं मम । इदानीं दृश्यते यद्वत्तथा कार्यं प्रयत्नतः

“Ang Aking Liṅga ay dapat laging sambahin, at dapat ding pagnilayan sa ganitong anyo Ko. Kung paano ito nakikita ngayon, gayon din ito dapat likhain sa masusing pagsisikap.”

Verse 14

पूजितो लिंगरूपेण प्रसन्नो विविधं फलम् । दास्यामि सर्वलोकेभ्यो मनोभीष्टान्यनेकशः

Kapag Ako’y sinasamba sa anyo ng Liṅga, Ako’y nagiging mapagpala at nagkakaloob ng sari-saring bunga; paulit-ulit Kong ipinagkakaloob sa mga nilalang sa lahat ng daigdig ang maraming biyayang ninanais ng kanilang puso.

Verse 15

यदा दुःखं भवेत्तत्र युवयोस्सुरसत्तमौ । पूजिते मम लिंगे च तदा स्याद्दुःखनाशनम्

Tuwing may dalamhating sumasapit sa inyong dalawa, O pinakadakila sa mga diyos, kapag sinamba ang Aking Liṅga, ang pagsambang iyon mismo ang magiging tagapuksa ng dalamhati.

Verse 16

युवां प्रसूतौ प्रकृतेर्मदीयाया महाबलौ । गात्राभ्यां सव्यसव्याभ्यां मम सर्वेश्वरस्य हि

Kayong dalawa, na makapangyarihan, ay isinilang mula sa Aking sariling Prakṛti; tunay nga, mula sa kaliwa at kanang panig ng Aking katawan—Ako na Panginoon ng lahat.

Verse 17

अयं मे दक्षिणात्पार्श्वाद्ब्रह्मा लोकपितामहः । वामपार्श्वाच्च विष्णुस्त्वं समुत्पन्नः परात्मनः

“Mula sa Aking kanang tagiliran ay lumitaw si Brahmā, ang lolo ng mga daigdig; at mula sa Aking kaliwang tagiliran ay lumitaw ka—si Viṣṇu—O Kataas-taasang Sarili. Kaya kayong dalawa’y nagmula sa Panginoong lampas sa lahat.”

Verse 18

प्रीतोहं युवयोस्सम्यग्वरं दद्यां यथेप्सितम् । मयि भक्तिर्दृढा भूयाद्युवयोरभ्यनुज्ञया

Tunay na Ako’y nalulugod sa inyong dalawa. Ipagkakaloob Ko ang biyayang ayon sa inyong ninanais. Sa inyong pagsang-ayon, nawa’y lalo pang tumibay sa inyo ang matatag na debosyon sa Akin.

Verse 19

पार्थिवीं चैव मन्मूर्तिं विधाय कुरुतं युवाम् । सेवां च विविधां प्राज्ञौ कृत्वा सुखमवाप्स्यथ

Hugisin mula sa lupa ang isang sagisag na yari sa putik na kumakatawan sa Aking anyo; at kayong dalawa, na may karunungan, magsagawa ng iba’t ibang uri ng seva o paglilingkod na debosyonal dito. Sa paggawa nito, makakamtan ninyo ang kaligayahan at kagalingang espirituwal.

Verse 20

ब्रह्मन्सृष्टिं कुरु त्वं हि मदाज्ञापरिपालकः । वत्स वत्स हरे त्वं च पालयैवं चराचरम्

“O Brahmā, isagawa mo ang gawain ng paglikha, sapagkat ikaw ang tapat na tagapagpatupad ng Aking utos. At ikaw naman, mahal na Hari, pangalagaan mo sa ganitong paraan ang buong sansinukob ng mga nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw.”

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा नौ प्रभुरताभ्यां पूजाविधिमदाच्छुभाम् । येनैव पूजितश्शंभुः फलं यच्छत्यनेकशः

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi ng Panginoon ng gayon, ipinagkaloob Niya sa aming dalawa ang mapalad na paraan ng pagsamba; sa paraang ito, kapag sinamba si Śambhu, Siya’y nagkakaloob ng mga bunga sa maraming anyo at sa sari-saring sukat.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोर्मया च सहितो हरिः । प्रत्युवाच महेशानं प्रणिपत्य कृतांजलिः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ni Śambhu, si Hari (Viṣṇu), na kasama ko, ay yumukod at nagpatirapa kay Maheśāna; at nang nakatiklop ang mga kamay sa paggalang, siya’y tumugon.

Verse 23

विष्णुरुवाच । यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ । भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि चाव्यभिचारिणी

Wika ni Viṣṇu: “Kung ang tunay na pag-ibig at paglingap ay sumibol, at kung may ipagkakaloob na biyaya sa amin, nawa’y maging walang hanggan ang aming bhakti sa Iyo—at nawa’y maging matatag, hindi lumilihis at hindi lumalayo sa Iyo.”

Verse 24

त्वमप्यवतरस्वाद्य लीलया निर्गुणोपि हि । सहायं कुरु नौ तात त्वं परः परमेश्वरः

O Sinaunang Pinagmulan, bumaba Ka ngayon sa Iyong banal na lila—bagaman Ikaw ay tunay na lampas sa lahat ng guṇa. Maging katuwang at saklolo namin, mahal na Panginoon; sapagkat Ikaw ang Kataas-taasan, ang pinakadakilang Parameśvara.

Verse 25

आवयोर्देवदेवेश विवादमपि शोभनम् । इहागतो भवान्यस्माद्विवादशमनाय नौ

O Panginoon ng mga diyos, maging ang pagtatalo naming dalawa ay may nararapat na layunin. Yamang narito Ka na, dumating Ka upang payapain at lutasin ang aming alitan.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह हरो हरिम् । प्रणिपत्य स्थितं मूर्ध्ना कृतांजलिपुटः स्वयम्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salitang iyon, muling nagsalita si Hara (Śiva) kay Hari (Viṣṇu). Yumukod siya, nagpatirapa nang may paggalang, at nakapagdaupang-palad sa añjali, tumindig siya sa harap at nagsalita.

Verse 27

श्रीमहेश उवाच । प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ताहं सगुणोऽगुणः । परब्रह्म निर्विकारी सच्चिदानंदलक्षणः

Wika ni Śrī Maheśa: Ako ang gumaganap ng pagkalusaw, pag-iingat, at paglikha—kapwa may katangian (saguṇa) at lampas sa katangian (nirguṇa). Ako ang Kataas-taasang Brahman, di-nagbabago, na ang likas na anyo ay sat–cit–ānanda: Pag-iral, Kamalayan, at Kaligayahan.

Verse 28

त्रिया भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया । सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलोहं सदा हरे

O Hari, bagaman tinatawag Akong tatlo—Brahmā, Viṣṇu, at Hara—dahil sa mga gampaning paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw, sa katotohanan Ako ay laging iisa, walang bahagi, at lampas sa anumang paghahati.

Verse 29

स्तुतोऽहं यत्त्वया विष्णो ब्रह्मणा मेऽवतारणे । प्रार्थनां तां करिष्यामि सत्यां यद्भक्तवत्सलः

“O Viṣṇu, yamang ikaw at si Brahmā ay pumuri sa Akin sa oras ng Aking pagpapakita, tiyak Kong tutuparin ang panalanging iyon—sapagkat Ako’y laging mapagmahal sa Aking mga deboto.”

Verse 30

मद्रूपं परमं ब्रह्मन्नीदृशं भवदंगतः । प्रकटीभविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

O Brahmā, ang Kataas-taasang Brahman—na siyang Aking sariling kalikasan—ay mahahayag mula sa iyong katawan sa ganitong paraan; at sa daigdig, Siya’y makikilala sa pangalang “Rudra.”

Verse 31

मदंशात्तस्य सामर्थ्यं न्यूनं नैव भविष्यति । योहं सोहं न भेदोस्ति पूजाविधिविधानतः

Sapagkat Siya’y bahagi Ko, ang Kanyang kapangyarihan ay hindi kailanman mababawasan. “Siya ay Ako, at Ako ay Siya”—sa mga kautusan at paraan ng pagsamba, walang pagkakaiba.

Verse 32

यथा च ज्योतिषस्संगाज्जलादेः स्पर्शता न वै । तथा ममागुणस्यापि संयोगाद्बन्धनं न हि

Kung paanong ang liwanag, kahit malapit ang tubig at iba pa, ay hindi tunay na “nahahawakan” nito; gayon din Ako—na lampas sa mga guṇa—walang pagkagapos na nagmumula sa simpleng pagdikit o pakikisalamuha.

Verse 33

शिवरूपं ममैतञ्च रुद्रोऽपि शिववत्तदा । न तत्र परभेदो वै कर्तव्यश्च महामुने

Ang anyong ito Ko ay tunay na si Śiva; at si Rudra, sa panahong iyon, ay gaya rin ni Śiva. Kaya, O dakilang muni, huwag magtangi roon na para bang may mas mataas at mas mababa.

Verse 34

वस्तुतो ह्येकरूपं हि द्विधा भिन्नं जगत्युत । अतो न भेदा विज्ञेयः शिवे रुद्रे कदाचन

Sa katotohanan, iisa ang Kanyang likas na diwa; ngunit sa daigdig ay lumilitaw na wari’y nahahati sa dalawa. Kaya’t kailanman ay huwag unawain na may pagkakaiba sa pagitan ni Śiva at ni Rudra.

Verse 35

सुवर्णस्य तथैकस्य वस्तुत्वं नैव गच्छति । अलंकृतिकृते देव नामभेदो न वस्तुतः

Gaya ng ginto na nananatiling iisa at hindi nagiging ibang katotohanan kahit hinubog bilang mga alahas, gayundin, O Deva, ang pagkakaiba ng mga pangalan ay dahil lamang sa anyo at palamuti—hindi sa katotohanan ng mismong Diwa.

Verse 36

तथैकस्या मृदो भेदो नानापात्रे न वस्तुतः । कारणस्यैव कार्ये च सन्निधानं निदर्शनम्

Gayundin, ang wari’y pagkakaiba ng iisang luwad sa iba’t ibang banga ay hindi tunay sa diwa. Ito’y halimbawa na ang sanhi mismo ay nananatiling naroroon sa bunga—ipinapakita ang patuloy na pag-iral ng pinagmulan sa nalikha.

Verse 37

ज्ञातव्यं बुधवर्यैश्च निर्मलज्ञानिभिः सुरौ । एवं ज्ञात्वा भवभ्यां तु न दृश्यं भेदकार णम्

O mga banal na nilalang, ito’y dapat maunawaan ng pinakamahuhusay na pantas at ng may dalisay na kaalaman. Kapag nalaman ito, para sa inyong dalawa ay wala nang makikitang sanhi ng pagkakaiba (sa pagitan ninyo).

Verse 38

वस्तुवत्सर्वदृश्यं च शिवरूपम्मतम्मम । अहं भवानजश्चैव रुद्रो योऽयं भविष्यति

“Sa aking pananaw, ang lahat ng nakikita—na wari’y isang layuning katotohanan—ay tunay na anyo ni Śiva. Ako, ikaw, at si Aja (Brahmā) ay pawang Śiva; gayundin ang isang ito na magiging Rudra.”

Verse 39

एकरूपा न भेदस्तु भेदे वै बंधनं भवेत् । तथापि च मदीयं हि शिवरूपं सनातनम्

Ako’y may iisang di-nahahating kalikasan—tunay na walang pagkakaiba sa Akin. Kapag iginigiit ang pagkakaiba, doon sumisilang ang pagkagapos. Gayunman, ang Aking sariling anyo bilang Śiva ay walang hanggan.

Verse 40

मूलीभूतं सदोक्तं च सत्यज्ञानमनंतकम् । एवं ज्ञात्वा सदा ध्येयं मनसा चैव तत्त्वतः

Sa pagkakilala sa Kanya bilang pinakapangunahing Ugat ng lahat, na laging ipinahahayag nang wasto, bilang Katotohanan at Kamalayan, at bilang Walang-hanggan—pagkaunawa nito, dapat Siyang laging pagnilayan sa isip, ayon sa pinakamataas na katotohanan (tattva).

Verse 41

श्रूयतां चैव भो ब्रह्मन्यद्गोप्यं कथ्यते मया । भवंतौ प्रकृतेर्यातौ नायं वै प्रकृतेः पुनः

Makinig, O Brahmana. Sasabihin ko ang isang lihim: kay Prakṛti kayo dalawa nagmula; ngunit ang Isang ito, tunay nga, ay hindi na muling isinilang mula sa Prakṛti.

Verse 42

मदाज्ञा जायते तत्र ब्रह्मणो भ्रुकुटेरहम् । गुणेष्वपि यथा प्रोक्तस्तामसः प्रकृतो हरः

Doon, sa Aking utos, ako’y nahayag mula sa kunot ng kilay ni Brahmā. At sa mga guṇa rin, gaya ng ipinahayag, ako—si Hara—ay lumilitaw na nakaayon sa tamas, ayon sa Prakṛti, para sa gawain ng paglusaw at pagpigil.

Verse 43

वैकारिकश्च विज्ञेयो योऽहंकार उदाहृतः । नामतो वस्तुतो नैव तामसः परिचक्ष्यते

Ang prinsipyo ng ego (ahaṃkāra) na tinatawag na “vaikārika” ay dapat maunawaan ayon dito; hindi ito dapat tawaging “tāmasa”, ni sa pangalan ni sa tunay na kalikasan.

Verse 44

एतस्मात्कारणाद्ब्रह्मन्करणीयमिदं त्वया । सृष्टिकर्ता भव ब्रह्मन्सृष्टेश्च पालको हरिः

Kaya nga, O Brahmā, ito ang dapat mong gawin: maging tagapaglikha ng sansinukob; at si Hari (Viṣṇu) ang maging tagapangalaga at tagapagpanatili ng paglikha.

Verse 45

मदीयश्च तथांऽशो यो लयकर्ता भविष्यति । इयं या प्रकृतिर्देवी ह्युमाख्या परमेश्वरी

“At ang isang bahagi Ko na magiging tagapagganap ng paglalansag (laya)—ang banal na Prakṛti na ito ang Kataas-taasang Diyosa na kilala sa pangalang Umā.”

Verse 46

तस्यास्तु शक्तिर्वा देवी ब्रह्माणं सा भजिष्यति । अन्या शक्तिः पुनस्तत्र प्रकृतेः संभविष्यति

Ang banal na kapangyarihan (Śakti) Niya, ang Diyosa, ay makikipag-isa kay Brahmā; at doon, muling lilitaw ang isa pang Śakti mula sa Prakṛti (likas na pinagmulan).

Verse 47

समाश्रयिष्यति विष्णुं लक्ष्मीरूपेण सा तदा । पुनश्च काली नाम्ना सा मदंशं प्राप्स्यति ध्रुवम्

Pagkatapos, Siya ay sasandig kay Viṣṇu sa anyong Lakṣmī. At muli, sa pangalang Kālī, tiyak na matatamo Niya ang isang bahagi ng sarili Kong kapangyarihan.

Verse 48

ज्योती रूपेण सा तत्र कार्यार्थे संभविष्यति । एवं देव्यास्तथा प्रोक्ताश्शक्तयः परमाश्शुभाः

Doon, upang ganapin ang banal na gawain, Siya ay mahahayag sa anyo ng maningning na Liwanag. Sa ganito, ipinahayag ang mga Śakti ng Diyosa na lubhang mapalad at pinakamataas.

Verse 49

सृष्टिस्थितिलयानां हि कार्यं तासां क्रमाद्ध्रुवम् । एतस्याः प्रकृत्तेरंशा मत्प्रियायास्सुरौत्तम

Ang paglikha, pagpapanatili, at paglalansag ay tunay na mga tungkuling itinakda sa kanila, na tiyak na isinasagawa ayon sa kaayusan. O pinakamainam sa mga diyos, ang aking minamahal na Diyosa ay isang bahagi ng Prakṛti (ang Unang Kalikasan) na ito.

Verse 50

त्वं च लक्ष्मीमुपाश्रित्य कार्यं कर्तुमिहार्हसि । ब्रह्मंस्त्वं च गिरां देवीं प्रकृत्यंशामवाप्य च

At ikaw rin, O Brahmā, sa pagkanlong kay Lakṣmī, ay karapat-dapat na gampanan ang gawain dito. At ikaw din, matapos matamo ang Diyosa ng Pananalita (Vāk/Sarasvatī) at ang isang bahagi ng Prakṛti, ay tuparin ang itinakdang tungkulin.

Verse 51

सृष्टिकार्यं हृदा कर्तुम्मन्निदेशादिहार्हसि । अहं कालीं समाश्रित्य मत्प्रियांशां परात्पराम्

“Ikaw ay tunay na karapat-dapat gumanap ng gawain ng paglikha nang may matatag na puso, ayon sa aking utos dito. Ako, na kumakalinga kay Kālī—aking minamahal na bahagi, ang Kataas-taasan na lampas sa kataas-taasan—ang magpapalakas sa gawaing ito.”

Verse 52

रुद्ररूपेण प्रलयं करिष्ये कार्यमुत्तमम् । चतुर्वर्णमयं लोकं तत्सर्वैराश्रमै ध्रुवम्

“Sa pag-anyo bilang Rudra, aking isasagawa ang pralaya—ang pagkalusaw, ang pinakadakilang gawaing banal. At itatatag ko ang daigdig na binubuo ng apat na varṇa, kasama ang lahat ng āśrama, bilang isang kautusang di-matitinag.”

Verse 53

तदन्यैर्विविधैः कार्यैः कृत्वा सुखमवाप्स्यथः । ज्ञानविज्ञानसंयुक्तो लोकानां हितकारकः

“Pagkaraan, sa pagtupad din ng iba’t ibang tungkulin, makakamtan mo ang ligaya—taglay ang jñāna at vijñāna, at magiging tagapagpala para sa kapakanan ng mga daigdig.”

Verse 54

मुक्तिदोऽत्र भवानद्य भव लोके मदाज्ञया । मद्दर्शने फलं यद्वत्तदेव तव दर्शने

Sa Aking utos, mananatili ka ngayon sa mundong ito bilang tagapagkaloob ng moksha. Anumang bunga ang nakukuha sa pagtanaw sa Akin, yaon ding bunga ang makukuha sa pagtanaw sa iyo.

Verse 55

इति दत्तो वरस्तेद्य सत्यं सत्यं न संशयः । ममैव हृदये विष्णुर्विष्णोश्च हृदये ह्यहम्

“Kaya nito, ang biyayang ito ay ipinagkaloob sa iyo ngayon—tunay, tunay, walang alinlangan. Si Viṣṇu ay nananahan sa aking puso, at ako rin ay nananahan sa puso ni Viṣṇu.”

Verse 56

उभयोरंतरं यो वै न जानाति मनो मम । वामांगजो मम हरिर्दक्षिणांगोद्भवो विधिः

Ang sinumang hindi tunay na nakauunawa sa panloob na pagkakaiba ng dalawa—ito ang Aking kalooban—ay dapat malaman: si Hari (Viṣṇu) ay isinilang mula sa Aking kaliwang panig, at si Vidhi (Brahmā, ang Tagapag-ayos) ay lumitaw mula sa Aking kanang panig.

Verse 57

महाप्रलयकृद्रुद्रो विश्वात्मा हृदयोद्भवः । त्रिधा भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुभवाख्यया

Ako si Rudra, ang gumagawa ng dakilang pagkalusaw, ang Sarili ng sansinukob, na isinilang mula sa Puso (ng Kataas-taasan). Tunay, Ako—na tinatawag ding Viṣṇu—ay nagpapakita bilang tatlo, na may mga pangalang Brahmā, Viṣṇu, at Bhava (Śiva).

Verse 58

सर्गरक्षालयकरस्त्रिगुणैरज आदिभिः । गुणभिन्नश्शिवस्साक्षात्प्रकृते पुरुषात्परः

Si Śiva Mismo ang tuwirang nagsasagawa ng paglikha, pag-iingat, at paglalansag sa pamamagitan ng tatlong guṇa at sa pamamagitan ng mga diyos gaya ni Brahmā (Aja). Gayunman, si Śiva ay hiwalay sa mga guṇa—Siya’y lampas sa Prakṛti (Kalikasan) at sa Puruṣa (kaluluwang nakararanas), na nakatindig na Kataas-taasan.

Verse 59

परं ब्रह्माद्वयो नित्योऽनन्तः पूर्णो निरंजनः । अंतस्तमो वहिस्सत्त्वस्त्रिजगत्पालको हरिः

Siya ang Kataas-taasang Brahman—di-dalawa, walang hanggan, walang simula’t wakas, ganap at walang dungis. Sa loob, Siya’y lampas sa dilim; ngunit sa labas, Siya’y nahahayag bilang sattva. Bilang Hari, Kanyang inaaruga at pinangangalagaan ang tatlong daigdig—sa ilalim ng kataas-taasang pamamahala ng Panginoon.

Verse 60

अंतस्सत्त्वस्तमोबाह्यस्त्रिजगल्लयकृद्धरः

Sa loob, Siya’y dalisay na sattva; ngunit sa labas, Siya’y lampas sa tamas. Siya ang Tagapagtaguyod at Siya rin ang nagdudulot ng pagkalusaw ng tatlong daigdig.

Verse 61

अंतर्बहीरजाश्चैव त्रिजगत्सृष्टिकृद्विधिः । एवं गुणास्त्रिदेवेषु गुणभिन्नः शिवः स्मृतः

Si Brahmā (Vidhī), na nababalot ng rajas sa loob at sa labas, ang lumilikha ng paglikha ng tatlong daigdig. Kaya ang tatlong diyos ay nakikilala ayon sa mga guṇa; ngunit si Śiva ay inaalala bilang hiwalay at lampas sa mga guṇa.

Verse 62

विष्णो सृष्टिकरं प्रीत्या पालयैनं पितामहम् । संपूज्यस्त्रिषु लोकेषु भविष्यसि मदाज्ञया

O Viṣṇu, sa pag-ibig ay ingatan at pangalagaan ang Dakilang Ninuno (Brahmā) na ito, ang kasangkapan ng paglikha. Sa Aking utos, ikaw ay magiging karapat-dapat sambahin sa tatlong daigdig.

Verse 63

तव सेव्यो विधेश्चापि रुद्र एव भविष्यति । शिवपूर्णावतारो हि त्रिजगल्लयकारकः

Ang sinasamba mo—na sinasamba rin maging ng Lumikha na si Brahmā—ay tunay na si Rudra. Sapagkat Siya ang ganap na pagkakatawang-tao ni Śiva, ang Nagpapalubog at nagpapawi sa tatlong daigdig.

Verse 64

पाद्मे भविष्यति सुतः कल्पे तव पितामहः । तदा द्रक्ष्यसि मां चैव सोऽपि द्रक्ष्यति पद्मजः

Sa Padma Kalpa, ang iyong anak ay magiging iyong ninuno. Sa panahong iyon, masisilayan mo Ako, at ang isinilang sa lotus ay masisilayan din Ako.

Verse 65

एवमुक्त्वा महेशानः कृपां कृत्वातुलां हरः । पुनः प्रोवाच सुप्रीत्या विष्णुं सर्वेश्वरः प्रभुः

Pagkasabi nito, si Maheśāna—si Hara, ang Panginoong nag-aalis ng pagkagapos—ay nagkaloob ng habag na walang kapantay. Pagkaraan, ang Kataas-taasang Panginoon, Tagapamahala ng lahat, ay muling nagsalita kay Viṣṇu nang may dakilang pag-ibig.

Frequently Asked Questions

Śiva (Maheśvara) manifests (prādurbabhūva) in a theophanic form after hearing/receiving devotional praise, prompting Viṣṇu and Brahmā to hymn him and seek instruction.

It encodes Vedic authority as emanational revelation from Śiva himself—knowledge is not merely composed but issued as a vital, intrinsic outflow of the supreme reality.

Pañcavaktra, trinayana, jaṭā, bhasma, ornaments, and multiple arms are foregrounded to present Śiva’s form as a doctrinal map—omniscience, transcendence, and compassionate sovereignty made visually legible.