शब्दब्रह्मतनुवर्णनम् — Description of the Form of Śabda-Brahman

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एवं तयोर्मुनिश्रेष्ठ दर्शनं कांक्षमाणयोः । विगर्वयोश्च सुरयोः सदा नौ स्थितयोर्मुने

Wika ni Brahmā: “Gayon nga, O pinakamahusay sa mga pantas, habang ang dalawang diyos na yaon—na namamaga sa pagmamataas—ay nananabik sa darśana (banal na pagtanaw) ng Kataas-taasan, at habang kami’y nananatili roon, laging naroroon, O pantas,”

Verse 2

दयालुरभवच्छंभुर्दीनानां प्रतिपालकः । गर्विणां गर्वहर्ता च सवेषां प्रभुरव्ययः

Noon, si Śambhu ay puspos ng habag—tagapangalaga ng mga nagdurusa; tagapag-alis ng pagmamataas ng mga mapagmataas; at ang di-nasisirang Panginoon ng lahat.

Verse 3

तदा समभवत्तत्र नादो वै शब्दलक्षणः । ओमोमिति सुरश्रेष्ठात्सुव्यक्तः प्लुतलक्षणः

Pagkaraan, doon ay sumibol ang nāda—ang tunog na may likas na tanda ng tunog. Mula sa pinakadakila sa mga diyos, ang pantig na “Om, Om” ay malinaw na nahayag, umaalingawngaw at pinahahaba sa pagbigkas.

Verse 4

किमिदं त्विति संचिंत्य मया तिष्ठन्महास्वनः । विष्णुस्सर्वसुराराध्यो निर्वैरस्तुष्टचेतसा

Sa pagninilay, “Ano nga ba ito?”, nanatili akong nakatayo roon habang nagpapatuloy ang makapangyarihang ugong. Si Viṣṇu—na sinasamba ng lahat ng mga deva—ay nakatindig na walang poot, payapa at lubos ang loob.

Verse 5

लिंगस्य दक्षिणे भागे तथापश्यत्सनातनम् । आद्यं वर्णमकाराख्यमुकारं चोत्तरं ततः

Pagkaraan, sa dakong timog ng Liṅga, nasilayan niya ang walang-hanggang katotohanan: una ang pantig na tinatawag na “A”, at pagkatapos, sa ibabaw nito, ang pantig na “U”.

Verse 6

मकारं मध्यतश्चैव नादमंतेऽस्य चोमिति । सूर्यमंडलवद्दृष्ट्वा वर्णमाद्यं तु दक्षिणे

Dapat pagnilayan ang pantig na “ma” na nananahan sa gitna, at sa dulo nito ang banayad na alingawngaw (nāda), kaya ito’y “Oṃ”. Masdan ito na tila nagniningning na bilog ng araw, at ilagay ang unang titik sa kanan (timog) na panig.

Verse 7

उत्तरे पावकप्रख्यमुकारमृषि सत्तम । शीतांशुमण्डलप्रख्यं मकारं तस्य मध्यतः

O pinakamainam sa mga ṛṣi, sa hilagang bahagi naroon ang pantig na “U” na nagniningning na parang apoy; at sa mismong gitna nito ay ang pantig na “Ma” na kumikislap na parang bilog ng buwang may malamig na sinag.

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शब्दब्रह्मतनुवर्णनो नामाष्टमोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Saṃhitā na Rudra-saṃhitā—sa Unang bahagi, sa salaysay ng Sṛṣṭi (Paglikha), nagwakas ang Ikawalong Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Anyo ng Śabda-Brahman.”

Verse 9

निर्द्वंद्वं केवलं शून्यं बाह्याभ्यंतरवर्जितम् । स बाह्यभ्यंतरे चैव बाह्याभ्यंतरसंस्थितम्

Siya’y malaya sa lahat ng dalawahan—dalisay, nag-iisa, lampas sa anumang pag-uuri, gaya ng “kawalan” na di masambit—walang pagkakaibang panlabas at panloob. Gayunman, ang Panginoong yaon ay nananahan bilang kapwa loob at labas, nakatatag sa larangang panlabas at panloob.

Verse 10

आदिमध्यांतरहितमानंदस्यापिकारणम् । सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्मपरायणम्

Siya’y walang simula, walang gitna, at walang wakas; Siya ang sanhi maging ng ānanda, ang kaligayahang banal. Siya ang Katotohanan mismo—Ānanda, Amṛta na di-namamatay, ang Kataas-taasang Brahman—na ang diwa at huling kanlungan ay yaong Transendenteng Realidad, si Śiva.

Verse 11

कुत एवात्र संभूतः परीक्षावोऽग्निसंभवम् । अधोगमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च

“Saan nagmula ito rito—ang pagsubok na isinilang mula sa hiwaga ng apoy? Bababa ako upang siyasatin ang walang kapantay na haliging apoy.”

Verse 12

वेदशब्दोभयावेशं विश्वात्मानं व्यचिंतयत् । तदाऽभवदृषिस्तत्र ऋषेस्सारतमं स्मृतम्

Pinagnilayan niya ang Sariling-Diwa ng Sansinukob, na nababalot sa magkabilang panig ng alingawngaw ng mga salita ng Veda. Noon ding sandali, may isang Ṛṣi na sumilang doon—inaalaala bilang pinakadakilang diwa sa hanay ng mga pantas.

Verse 13

तेनैव ऋषिणा विष्णुर्ज्ञातवान्परमेश्वरम् । महादेवं परं ब्रह्म शब्दब्रह्मतनुं परम्

Sa pamamagitan ng mismong rishi na iyon, nakilala ni Viṣṇu ang Kataas-taasang Panginoon—si Mahādeva, ang Brahman na lampas sa lahat—na ang Kanyang anyo ay ang pinakamataas na Śabda-Brahman (ang Ganap bilang banal na tunog).

Verse 14

चिंतया रहितो रुद्रो वाचो यन्मनसा सह । अप्राप्य तन्निवर्तंते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः

Si Rudra ay malaya sa lahat ng pagbuo ng isip; ang mga salita, kasama ang diwa, ay bumabalik na hindi Siya maabot. Gayunman, Siya’y naituturo sa pamamagitan ng iisang di-nasisirang pantig: Oṁ.

Verse 15

एकाक्षरेण तद्वाक्यमृतं परमकारणम् । सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्म परात्परम्

Ang banal na pagbigkas na ipinahahayag sa iisang pantig ay ang Walang-kamatayang Salita at ang Kataas-taasang Sanhi. Ito ang Katotohanan, Kaligayahang-Ānanda, at Walang-kamatayan—ang Pinakamataas na Brahman, na lampas pa sa pinakamataas.

Verse 16

एकाक्षरादकाराख्याद्भगवान्बीजकोण्डजः । एकाक्षरादुकाराख्याद्धरिः परमकारणम्

Mula sa iisang pantig na tinatawag na “A” ay lumitaw ang Mapalad na Panginoon, si Brahmā—isinilang mula sa binhing kosmiko at itlog ng sansinukob. Mula sa iisang pantig na tinatawag na “U” ay lumitaw si Hari (Viṣṇu), ang kataas-taasang sanhi ng pag-iingat at pagtaguyod.

Verse 17

एकाक्षरान्मकाराख्याद्भगवान्नीललोहितः । सर्गकर्ता त्वकाराख्यो ह्युकाराख्यस्तु मोहकः

Mula sa iisang pantig na tinatawag na “ma” ay sumisibol ang Mapalad na Panginoong Nīlalohita. Mula sa pantig na “ta” dumarating ang tagapaglikha ng pagpapakita ng daigdig; at ang pantig na “hu” ay kilala bilang tagapaglinlang—ang nagtatakip sa mga nilalang sa pamamagitan ng māyā.

Verse 18

मकाराख्यस्तु यो नित्यमनुग्रहकरोऽभवत् । मकाराख्यो विभुर्बीजी ह्यकारो बीज उच्यते

Ang walang-hanggang prinsipyo na tinatawag na “Ma” ay naging palagiang mapagkaloob ng banal na biyaya. Ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, na tinutukoy bilang “Ma,” ang pinagmumulang may taglay na binhi (bīja); at ang pantig na “A” ay ipinahahayag ding isang bīja.

Verse 19

उकाराख्यो हरिर्योनिः प्रधानपुरुषेश्वरः । बीजी च बीजं तद्योनिर्नादाख्यश्च महेश्वरः

Ang pantig na “U,” na kilala bilang Hari, ang sinapupunan (pinagmulan) at ang Panginoon sa ibabaw ng Pradhāna at Puruṣa. Siya ang tagapagdala ng binhi at Siya rin ang binhi; at ang sinapupunang yaon ay si Maheśvara, na tinatawag na Nāda, ang unang tunog.

Verse 20

बीजी विभज्य चात्मानं स्वेच्छया तु व्यवस्थितः । अस्य लिंगादभूद्बीजमकारो बीजिनः प्रभोः

Ang Panginoong may Binhi, sa Kanyang malayang kalooban, ay hinati ang Kanyang Sarili at nanatiling nakatatag sa pagpapakita. Mula sa Kanyang Liṅga ay sumibol ang binhi—ang pantig na “A”—na ukol sa Kataas-taasang Panginoon, pinagmumulan ng lahat ng binhi.

Verse 21

उकारयोनौ निःक्षिप्तमवर्द्धत समंततः । सौवर्णमभवच्चांडमावेद्य तदलक्षणम्

Nang ihagis sa sinapupunan ng pantig na “U,” ito’y lumago sa lahat ng panig. Pagkaraan, nabuo ang ginintuang itlog ng sansinukob, na naghayag ng mga tanda ng “Yaon” (ang unang prinsipyo).

Verse 22

अनेकाब्दं तथा चाप्सु दिव्यमंडं व्यवस्थितम् । ततो वर्षसहस्रांते द्विधाकृतमजोद्भवम्

Sa loob ng maraming taon, ang banal na bilog na yaon (ang itlog ng sansinukob) ay nanatili sa mga tubig. Pagkaraan, sa pagwawakas ng isang libong taon, ang prinsipyong ‘di-isinilang ngunit isinilang’ ay nagpakita sa pagkaputol nito sa dalawa.

Verse 23

अंडमप्सु स्थितं साक्षाद्व्याघातेनेश्वरेण तु । तथास्य सुशुभं हैमं कपालं चोर्द्ध्वसंस्थितम्

Ang Kosmik na Itlog ay tuwirang nakahimlay sa ibabaw ng mga tubig; at sa pasyang hampas ng Panginoon, ito’y tinamaan. Pagdaka, ang maningning na gintong pang-itaas na balát nito ay umangat at nanatiling nasa itaas.

Verse 24

जज्ञे सा द्यौस्तदपरं पृथिवी पंचलक्षणा । तस्मादंडाद्भवो जज्ञे ककाराख्यश्चतुर्मुखः

Mula roon ay sumilang ang kalangitan, at pagkaraan ay lumitaw ang daigdig na may limang tanda. Mula sa Kosmik na Itlog, si Bhava—ang Panginoon—ay nagluwal ng Apat-ang-Mukha, na tinatawag sa pantig na “ka,” si Brahmā, upang gampanan ang gawain ng paglikha.

Verse 25

स स्रष्टा सर्वलोकानां स एव त्रिविधः प्रभुः । एवमोमोमिति प्रोक्तमित्याहुर्यजुषां वराः

Siya lamang ang Lumikha ng lahat ng daigdig; Siya lamang ang Panginoon, na nahahayag sa tatlong anyo. Kaya’t ipinahahayag ng mga pinakadakilang pantas ng Yajurveda na Siya’y binibigkas bilang “Om, Om.”

Verse 26

यजुषां वचनं श्रुत्वा ऋचः समानि सादरम् । एवमेव हरे ब्रह्मन्नित्याहुश्चावयोस्तदा

Nang marinig ang pahayag ng Yajurveda, ang mga taludtod ng Ṛk at ang mga himno ng Sāma ay magalang na tumugon: “Oo—ganyan nga, O Hari. O Brahman, ganyan namin laging sinasambit ang tungkol sa inyong dalawa.”

Verse 27

ततो विज्ञाय देवेशं यथावच्छक्तिसंभवैः । मंत्रं महेश्वरं देवं तुष्टाव सुमहोदयम्

Pagkaraan, nang maunawaan niya nang wasto ang Panginoon ng mga diyos—na sumibol sa ganap na pagpapahayag ng Kanyang Śakti—pinuri niya ang Deva Maheśvara, ang dakilang-loob at lubhang mapalad, na Siya mismo ang banal na Mantra.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरेऽन्यच्च रूपमद्भुतसुन्दरम् । ददर्श च मया सार्द्धं भगवान्विश्वपालकः

Samantala, ang Bhagavān—Tagapangalaga ng sansinukob—ay nakakita, kasama ko, ng isa pang anyo na kamangha-mangha at napakagandang lubha.

Verse 29

पंचवक्त्रं दशभुजं गौरकर्पूरवन्मुने । नानाकांति समायुक्तं नानाभूषणभूषितम्

O pantas, nasilayan niya si Śiva sa mapagpalang anyong nahayag—may limang mukha at sampung bisig, maningning at maputi na parang kamper—puspos ng sari-saring ningning at pinalamutian ng iba’t ibang banal na hiyas.

Verse 30

महोदारं महावीर्यं महापुरुषलणम् । तं दृष्ट्वा परमं रूपं कृतार्थोऽभून्मया हरिः

Siya’y lubhang mapagkaloob, may dakilang lakas at tapang, at may mga tanda ng Kataas-taasang Purusha. Nang masilayan ko ang walang kapantay na anyong iyon, ako—si Hari (Viṣṇu)—ay naging ganap; natupad ang aking layon.

Verse 31

अथ प्रसन्नो भगवान्महेशः परमेश्वरः । दिव्यं शब्दमयं रूपमाख्याय प्रहसन्स्थितः

Pagkaraan, si Bhagavān Maheśa, ang Kataas-taasang Panginoon, ay naging mapagpala. Ipinahayag Niya ang Kanyang banal na anyong binubuo ng sagradong tunog (śabda), at nanatili Siya roon na nakangiti.

Verse 32

अकारस्तस्य मूर्द्धा हि ललाटो दीर्घ उच्यते । इकारो दक्षिणं नेत्रमीकारो वामलोचनम्

“Ang pantig na ‘A’ ang tunay na ulo Niya; ang malapad na noo ay sinasabing pinalawig na anyo nito. Ang pantig na ‘I’ ang Kanyang kanang mata, at ang pantig na ‘Ī’ ang Kanyang kaliwang mata.”

Verse 33

उकारो दक्षिणं श्रोत्रमूकारो वाम उच्यते । ऋकारो दक्षिणं तस्य कपोलं परमेष्ठिनः

Ang ‘U’ ay sinasabing kanang tainga, at ang ‘Ū’ ay kaliwang tainga; at ang ‘Ṛ’ ay ipinahahayag na kanang pisngi ng Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin).

Verse 34

वामं कपोलमूकारो लृ लॄ नासापुटे उभे । एकारश्चोष्ठ ऊर्द्ध्वश्च ह्यैकारस्त्वधरो विभोः

Ang pantig na “U” ay ang kaliwang pisngi; ang “Lṛ” at “Lṝ” ay ang dalawang butas ng ilong. Ang “E” ay ang itaas na labi, at ang “Ai” ay ang ibabang labi ng Panginoong sumasaklaw sa lahat.

Verse 35

ओकारश्च तथौकारो दन्तपंक्तिद्वयं क्रमात् । अमस्तु तालुनी तस्य देवदेवस्य शूलिनः

Sa wastong pagkakasunod, ang mga tunog na “o” at “au” ay unawain bilang dalawang hanay ng ngipin; at ang tunog na “aṃ” ay sinasabing dalawang ngalangala—kaya’t (ang mga anyong tunog na ito) ay nauukol sa Diyos ng mga diyos, kay Śiva na may hawak na trisula.

Verse 36

कादिपंचाक्षराण्यस्य पञ्च हस्ताश्च दक्षिणे । चादिपंचाक्षराण्येवं पंच हस्तास्तु वामतः

Sa banal na pag-aayos na ito, ang limang pantig na nagsisimula sa “ka” ay inilalagay sa limang kamay sa kanang panig; gayundin, ang limang pantig na nagsisimula sa “ca” ay inilalagay sa limang kamay sa kaliwang panig.

Verse 37

टादिपंचाक्षरं पादास्तादिपंचाक्षरं तथा । पकार उदरं तस्य फकारः पार्श्व उच्यते

Ang pangkat ng limang pantig na nagsisimula sa “ṭa” ay (ilalagay) sa mga paa; gayundin, ang pangkat ng limang pantig na nagsisimula sa “ta” ay ilalagay din doon. Ang pantig na “pa” ay ipinahahayag na Kanyang tiyan, at ang “pha” ay sinasabing Kanyang tagiliran.

Verse 38

बकारो वामपार्श्वस्तु भकारः स्कंध उच्यते । मकारो हृदयं शंभोर्महादेवस्य योगिनः

Ang “ba” ay tumutukoy sa kaliwang panig; ang “bha” ay sinasabing balikat; at ang “ma” ang puso ni Śambhu—ni Mahādeva, ang Dakilang Yogin. Kaya ang mga banal na pantig ay ninanamnam bilang mismong mga sangkap ng Panginoon.

Verse 39

यकारादिसकारान्ता विभोर्वै सप्तधातवः । हकारो नाभिरूपो हि क्षकारो घ्राण उच्यते

Mula sa pantig na “ya” hanggang sa “sa” ay tunay na tinatawag na pitong dhātu, ang mahahalagang sangkap ng Panginoong sumasaklaw sa lahat. Ang “ha” ay sinasabing anyo ng pusod, at ang “kṣa” ay ipinahahayag na ilong, ang pandama ng amoy.

Verse 40

एवं शब्दमयं रूपमगुणस्य गुणात्मनः । दृष्ट्वा तमुमया सार्द्धं कृतार्थोऽभून्मया हरिः

Kaya, nang mamasdan ko ang anyong hinabi ng banal na tunog—ng Panginoong lampas sa mga katangian ngunit siya ring diwa ng lahat ng katangian—kasama si Umā, ako, si Hari (Viṣṇu), ay napuspos at natupad ang aking layon.

Verse 41

एवं दृष्ट्वा महेशानं शब्दब्रह्मतनुं शिवम् । प्रणम्य च मया विष्णुः पुनश्चापश्यदूर्द्ध्वतः

Kaya, nang mamasdan si Maheśāna—si Śiva na ang katawan ay ang Brahman ng banal na tunog—si Viṣṇu ay yumukod at nagpatirapa. Pagkaraan, muli siyang tumingala sa itaas.

Verse 42

ओंकारप्रभवं मंत्रं कलापंचकसंयुतम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं शुभाष्टत्रिंशदक्षरम्

Ipinanganak mula sa banal na pantig na Oṃ, ang mantrang ito—na may limang kalā—ay kumikislap sa kadalisayan na gaya ng kristal na walang dungis, at binubuo ng tatlumpu’t walong mapalad na pantig.

Verse 43

मेधाकारमभूद्भूयस्सर्वधर्मार्थसाधकम् । गायत्रीप्रभवं मंत्रं सहितं वश्यकारकम्

Muli, may lumitaw na kapangyarihang nagkakaloob ng karunungan; ito’y naging daan upang maisakatuparan ang lahat ng dharma at mga layuning matuwid. Ang mantrang isinilang mula sa Gāyatrī—kapag isinagawa nang wasto—nagbibigay ng pagkamay-ari sa isip at mga pandama, at ginagawang masunurin ang dapat gabayan.

Verse 44

चतुर्विंशतिवर्णाढ्यं चतुष्कालमनुत्तमम् । अथ पंचसितं मंत्रं कलाष्टक समायुतम्

Taglay nito ang dalawampu’t apat na pantig at walang kapantay, na isinasagawa sa apat na sagradong panahon. Pagkaraan, may mantra na binubuo ng limang daan (pantig/titik), na kaugnay ng walong kalā (mga banal na antas ng kapangyarihan).

Verse 45

आभिचारिकमत्यर्थं प्रायस्त्रिंशच्छुभाक्षरम् । यजुर्वेदसमायुक्तं पञ्चविंशच्छुभाक्षरम्

Para sa mga ritong ābhicārika na naglalayong mariing magpayapa o sumalungat sa masasamang impluwensiya, ang mantra ay karaniwang may tatlumpung mapalad na pantig. Kapag iniugnay sa mga pormulang Yajurveda, ito’y nagiging dalawampu’t limang mapalad na pantig.

Verse 46

कलाष्टकसमा युक्तं सुश्वेतं शांतिकं तथा । त्रयोदशकलायुक्तं बालाद्यैस्सह लोहितम्

Kapag pinag-ugnay sa walong kalā, ito’y lubhang maputi at mapayapa, tagapagkaloob ng kapayapaan. Kapag pinag-ugnay sa labintatlong kalā, ito’y nagiging pula—kasama ang mga diyos na kasama, na nagsisimula kay Bāla at iba pa.

Verse 47

बभूवुरस्य चोत्पत्तिवृद्धिसंहारकारणम् । वर्णा एकाधिकाः षष्टिरस्य मंत्रवरस्य तु

Ang kata-mantrang pinakadakila ay naging sanhi ng paglikha, paglago (pagpapanatili/paglawak), at pagkalusaw. Tunay, ang mga titik ng pinakamarangal na mantrang ito ay animnapu’t isa.

Verse 48

पुनर्मृत्युंजयं मन्त्रं पञ्चाक्षरमतः परम् । चिंतामणिं तथा मंत्रं दक्षिणामूर्ति संज्ञकम्

Muli, naroon ang mantrang Mṛtyuñjaya; at pagkatapos nito ang kataas-taasang mantrang Pañcākṣarī (limang pantig). Gayundin ang mantrang Cintāmaṇi at ang mantrang tinatawag na “Dakṣiṇāmūrti.”

Verse 49

ततस्तत्त्वमसीत्युक्तं महावाक्यं हरस्य च । पञ्चमंत्रांस्तथा लब्ध्वा जजाप भगवान्हरिः

Pagkatapos, binigkas (sa kanya) ang dakilang pahayag na “Tat tvam asi” — “Ikaw yaon.” At natamo rin ang limang mantra ni Hara. Nang matanggap ang mga ito, ang Mapalad na Hari (Viṣṇu) ay nagsimulang mag-japa, paulit-ulit na pagbigkas.

Verse 50

अथ दृष्ट्वा कलावर्णमृग्यजुस्सामरूपिणम् । ईशानमीशमुकुटं पुरुषाख्यं पुरातनम्

Pagkaraan, nang masdan niya si Īśāna—ang Panginoon na ang anyo ay ang mga Veda (Ṛk, Yajus, at Sāman), ang may lahat ng sining at kulay, ang sinaunang Walang-hanggang Puruṣa na korona ng lahat ng naghahari—siya’y nagmuni-muni sa Kanya nang may debosyon.

Verse 51

अघोरहृदयं हृद्यं सर्वगुह्यं सदाशिवम् । वामपादं महादेवं महाभोगीन्द्रभूषणम्

Ang kaliwang paa Niya ay ang puso ni Aghora—pinakamatamis sa damdamin, ang sukdulang lihim, at si Sadāśiva mismo; ito ang Mahādeva, pinalalamutian ng dakilang haring ahas bilang sagisag ng Kanyang maringal na kapangyarihan.

Verse 52

विश्वतः पादवन्तं तं विश्वतोक्षिकरं शिवम् । ब्रह्मणोऽधिपति सर्गस्थितिसंहारकारणम्

Pinagninilayan ko ang Śiva na yaon, na may mga paa sa lahat ng dako at ang Kanyang mga mata at kamay ay nasa lahat ng dako; Siya ang Panginoon maging ni Brahmā, ang sanhi ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw.

Verse 53

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिस्साम्बं वरदमीश्वरम् । मया च सहितो विष्णुर्भगवांस्तुष्टचेतसा

Sa mga salitang pinili at minamahal, pinuri ko si Śiva—si Sāmba, ang Panginoong nagbibigay ng biyaya. At si Bhagavān Viṣṇu rin, kasama ko, ay nagpuri sa Kanya nang may pusong nagagalak.