विष्णु-ब्रह्म-विवाद-वर्णनम् (Description of the Viṣṇu–Brahmā Dispute and Brahmā’s Confusion)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । सुप्ते नारायणे देवे नाभौ पंकजमुत्तमम् । आविर्बभूव सहसा बहव संकरेच्छया

Wika ni Brahmā: Nang ang Panginoong Nārāyaṇa ay nakahimlay sa yogikong pag-idlip, sa Kaniyang pusod ay biglang sumilang ang isang kataas-taasang lotus—ipinamalas sa kalooban ni Śaṅkara (Śiva) upang mabuksan ang sari-saring paglikha.

Verse 2

अनंतयष्टिकायुक्तं कर्णिकारसमप्रभम् । अनंतयोजनायाममनंतोच्छ्रायसंयुतम्

Ito’y may mga haliging walang hanggan at nagliliwanag na tulad ng ningning ng bulaklak na karṇikāra. Ang haba nito’y umaabot sa di-mabilang na yojana, at ang taas din ay di masukat—walang hanggan ang pag-angat.

Verse 3

कोटिसूर्यप्रतीकाशं सुंदर वचसंयुतम् । अत्यद्भुतं महारम्यं दर्शनीयमनुत्तमम्

Ito’y nagningning na parang sampung milyong araw, taglay ang kagandahan at mga mapalad na tanda. Tunay na kagila-gilalas, lubhang kaaya-aya, marapat pagmasdan, at walang kapantay.

Verse 4

कृत्वा यत्नं पूर्ववत्स शंकरः परमेश्वरः । दक्षिणांगान्निजान्मां कैसाशीश्शंभुरजीजनत्

Pagkaraan, si Śaṅkara, ang Kataas-taasang Panginoon, ay nagsikap gaya ng dati at iniluwal ako mula sa Kanyang sariling kanang sangkap; si Śambhu, ang Panginoon ng Kailāsa, ang lumikha sa akin.

Verse 6

एष पद्मात्ततो जज्ञे पुत्रोऽहं हेमगर्भकः । चतुर्मुखो रक्तवर्णस्त्रिपुड्रांकितमस्तकः

Mula sa lotos na ito, saka ako isinilang bilang anak—si Hiraṇyagarbha (ang Gintong Sinapupunan). May apat akong mukha, mapulang anyo, at ang aking ulo’y may tatak na Tripuṇḍra—tatlong banal na guhit ng abo, sagisag ng debosyon kay Panginoong Śiva.

Verse 7

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसं हितायां प्रथमखंडे विष्णुब्रह्मविवादवर्णनोनाम सप्तमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ikapitong kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagtatalo nina Viṣṇu at Brahmā,” sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang bahagi, ang Rudra Saṃhitā, at sa Unang Khanda.

Verse 8

कोहं वा कुत आयातः किं कार्य तु मदीयकम् । कस्य पुत्रोऽहमुत्पन्नः केनैव निर्मितोऽधुना

“Sino ba ako, at saan ako nagmula? Ano nga ba ang itinakdang gawain para sa akin? Kaninong anak ako—na isinilang—at sino ang lumikha sa akin ngayon?”

Verse 9

इति संशयमापन्नं बुद्धिर्मां समपद्यत । किमर्थं मोहमायामि तज्ज्ञानं सुकरं खलु

Kaya ang aking pag-unawa ay nahulog sa pag-aalinlangan at dumating bilang isang bumabagabag na isipin: “Bakit ako pumapasok sa pagkalito? Tunay ngang maaabot ang tunay na kaalaman.”

Verse 10

एतत्कमलपुष्पस्य पत्रारोहस्थलं ह्यधः । मत्कर्ता च स वै तत्र भविष्यति न संशयः

“Sa ibaba ng bulaklak na lotus na ito, sa mismong pook na pinagmumulan ng mga talulot, ang aking lumikha ay tiyak na lilitaw doon—walang pag-aalinlangan.”

Verse 11

इति बुद्धिं समास्थाय कमलादवरोहयन् । नाले नालेगतस्तत्र वर्षाणां शतकं मुने

Taglay ang pasyang iyon sa isip, nagsimula siyang bumaba mula sa lotus. Sa pagdaan sa tangkay, bahagi sa bahagi, gumugol siya roon ng ganap na sandaang taon, O pantas.

Verse 12

न लब्धं तु मया तत्र कमलस्थानमुत्तमम् । संशयं च पुनः प्राप्तः कमले गन्तुमुत्सुकः

Ngunit doon ay hindi ko natamo ang kataas-taasang tahanang-lotus. Muling sumibol ang pag-aalinlangan sa akin, at ako’y nanabik na bumalik sa lotus.

Verse 13

आरुरोहाथ कमलं नालमार्गेण वै मुने । कुड्मलं कमलस्याथ लब्धवान्न विमोहिताः

O pantas, saka siya’y umakyat sa lotus sa daan ng tangkay nito; at pagkaraan ay narating niya ang usbong ng lotus, subalit hindi siya nalinlang o nalito.

Verse 14

नालमार्गेण भ्रमतो गतं वर्षशतं पुनः । क्षणमात्र तदा तत्र ततस्तिष्ठन्विमोहितः

Paulit-ulit siyang nagpagala-gala sa lagusang tila tubo; lumipas para sa kanya ang sandaang taon. Pagkaraan, sa isang saglit lamang, tumigil siya roon—lubos na nalito at nabihag ng kamangmangan.

Verse 15

तदा वाणी समुत्पन्ना तपेति परमा शुभा । शिवेच्छया परा व्योम्नो मोहविध्वंसिनी मुने

Noon ay sumibol ang isang tinig na banal at lubhang mapalad na nagsabi, “Isagawa ang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay).” Sa kalooban ni Śiva, ito’y nagmula sa pinakadakilang kalangitan; at, O pantas, ito ang pumupuksa sa pagkalito at maling akala.

Verse 16

तच्छ्रुत्वा व्योमवचनं द्वादशाब्दं प्रयत्नतः । पुनस्तप्तं तपो घोरं द्रष्टुं स्वजनकं तदा

Nang marinig niya ang pahayag mula sa kalangitan, nagsikap siya nang matatag sa loob ng labindalawang taon. Pagkaraan, upang masilayan ang sarili niyang Pinagmulan—ang Kataas-taasang Sanhi—muli niyang isinagawa ang isang mabagsik at mahigpit na tapas.

Verse 17

तदा हि भगवान्विष्णुश्चतुर्बाहुस्सुलोचनः । मय्येवानुग्रहं कर्तुं द्रुतमाविर्बभूव ह

Noon ding iyon, ang mapalad na Panginoong Viṣṇu—na may apat na bisig at marikit na mga mata—ay mabilis na nagpakita, tunay nga, upang igawad sa akin ang biyaya.

Verse 18

शंखचक्रायुधकरो गदापद्मधरः परः । घनश्यामलसर्वांगः पीताम्बरधरः परः

Taglay niya ang sankha at chakra bilang mga sandata, at tangan din ang gada at padma; ang buo niyang anyo’y maitim na tila ulap, at siya’y nakasuot ng dilaw na kasuotan—kaya siya’y nagpakitang Kataas-taasan.

Verse 19

मुकुटादिमहाभूषः प्रसन्नमुखपंकजः । कोटिकंदर्पसंकाशस्सन्दष्टो मोहितेन सः

Pinalamutian siya ng korona at iba pang mariringal na hiyas; ang mukha’y tila lotus na nagniningning sa kapayapaan. Kumikinang ang ganda niya na wari’y milyon-milyong Kāma-deva; at ang tumingin sa kanya’y napasakop—nalupig ng pagkamangha at pagkabighani.

Verse 20

तद्दृष्ट्वा सुन्दरं रूपं विस्मयं परमं गतः । कालाभं कांचनाभं च सर्वात्मानं चतुर्भुजम्

Nang makita ang marikit na anyong iyon, siya’y tinamaan ng sukdulang pagkamangha. Namalas niya ang Panginoong may apat na bisig—maitim na tila Kāla ngunit kumikislap na parang ginto—ang Panloob na Sarili ng lahat ng nilalang.

Verse 21

तथाभूतमहं दृष्ट्वा सदसन्मयमात्मना । नारायणं महाबाहु हर्षितो ह्यभवं तदा

Nang makita ko si Nārāyaṇa sa gayong kalagayan—at sa loob ko’y natanto kong siya ang pinakadiwa ng kapwa sat (nahahayag) at asat (di-nahahayag)—noon, O makapangyarihang bisig, napuno ako ng kagalakan.

Verse 22

मायया मोहितश्शम्भोस्तदा लीलात्मनः प्रभोः । अविज्ञाय स्वजनकं तमवोचं प्रहर्षितः

Noon, nalinlang ako ng Māyā ni Śambhu—ang Panginoong ang likas na anyo ay banal na lila, ang makalangit na paglalaro—at hindi ko Siya nakilalang Siya ang aking pinagmulan; kaya nagsalita ako sa Kanya nang may matinding galak.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । कस्त्वं वदेति हस्तेन समुत्थाप्य सनातनम् । तदा हस्तप्रहारेण तीव्रेण सुदृढेन तु

Wika ni Brahmā: “Sino ka?”—sa pagsasalita niya, itinaas niya ang kamay laban sa Walang-Hanggang Yaon; at pagkaraan, sa isang hampas na mabagsik at ubod-tibay, siya’y tumama.

Verse 24

प्रबुद्ध्योत्थाय शयनात्समासीनः क्षणं वशी । ददर्श निद्राविक्लिन्ननीरजामललोचनः

Pagkagising, bumangon siya mula sa higaan at umupo sandali, may pagpipigil-sa-sarili. Taglay ang mga matang tulad ng lotus na basa pa sa antok, siya’y tumingin sa paligid.

Verse 25

मामत्र संस्थितं भासाध्यासितो भगवान्हरिः । आह चोत्थाय ब्रह्माणं हसन्मां मधुरं सकृत्

Habang ako’y nakaupo roon, ang mapalad na Panginoong Hari, na pinapalamutian ng bhasma (banal na abo), ay tumindig at—ng may banayad na ngiti—minsang nagsalita nang matamis sa akin at kay Brahmā.

Verse 26

विष्णुरुवाच । स्वागतं स्वागतं वत्स पितामह महाद्युते । निर्भयो भव दास्येऽहं सर्वान्कामान्न संशयः

Sinabi ni Viṣṇu: “Maligayang pagdating, maligayang pagdating, mahal na anak—O Pitāmaha na dakila ang ningning. Huwag kang matakot. Ipagkakaloob ko sa iyo ang lahat ng ninanais; walang pag-aalinlangan.”

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्मितपूर्वं सुरर्षभः । रजसा बद्धवैरश्च तमवोचं जनार्दनम्

Nang marinig ang kanyang mga salita, ang toro sa gitna ng mga diyos ay unang ngumiti; saka, dahil sa poot na ginapos ng lakas ng rajas, nagsalita siya kay Janārdana (Viṣṇu).

Verse 28

ब्रह्मोवाच । भाषसे वत्स वत्सेति सर्वसंहारकारणम् । मामिहाति स्मितं कृत्वा गुरुश्शिष्यमिवानघ

Wika ni Brahmā: “O walang dungis—Ikaw ang sanhi ng pagkalusaw ng lahat—ngunit dito’y tinatawag mo akong ‘anak, anak,’ at nakangiting lumalapit, na wari’y ikaw ang guro at ako ang alagad.”

Verse 29

कर्तारं जगतां साक्षात्प्रकृतेश्च प्रवर्तकम् । सनातनमजं विष्णुं विरिंचिं विष्णुसंभवम्

Siya ang tuwirang lumikha ng mga daigdig at ang nagpapakilos sa Prakṛti (likas na materyal)—ang walang hanggan at di-isinilang na Panginoong Viṣṇu; at gayundin si Viriñci (Brahmā), na isinilang mula kay Viṣṇu.

Verse 30

विश्वात्मानं विधातारं धातारम्पंकजेक्षणम् । किमर्थं भाषसे मोहाद्वक्तुमर्हसि सत्वरम्

Bakit, dahil sa pagkalito, nagsasalita ka nang ganyan tungkol sa Kanya—ang Kaluluwa ng sansinukob, ang Tagapag-ayos at Tagapagtaguyod, ang Panginoong may matang gaya ng lotus? Dapat mong sabihin agad ang katotohanan.

Verse 31

वेदो मां वक्ति नियमात्स्वयंभुवमजं विभुम् । पितामहं स्वराजं च परमेष्ठिनमुत्तमम्

Ayon sa itinakdang tuntunin, ipinahahayag ng Veda na ako ang Sariling-Isinilang, ang Di-Ipinanganak, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—si Pitāmaha (Dakilang Ninuno), ang Soberano, at ang kataas-taasang Parameṣṭhin.

Verse 32

इत्याकर्ण्य हरिर्वाक्यं मम क्रुद्धो रमापतिः । सोऽपि मामाह जाने त्वां कर्तारमिति लोकतः

Nang marinig ni Hari—ang Panginoon ni Ramā—ang aking mga salita, siya’y nagalit. Maging siya’y nagsabi sa akin: “Kilala kita bilang lumikha, gaya ng ipinahahayag ng daigdig.”

Verse 33

विष्णुरुवाच । कर्तुं धर्त्तुं भवानंगादवतीर्णो ममाव्ययात् । विस्मृतोऽसि जगन्नाथं नारायणमनामयम्

Wika ni Viṣṇu: “Upang kumilos at magpanatili, ikaw ay bumaba mula sa aking katawang di-nasisira. Ngunit nalimutan mo si Nārāyaṇa—ang Panginoon ng sansinukob—na walang anumang pagdurusa.”

Verse 34

पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् । विष्णुमच्युतमीशानं विश्वस्य प्रभवोद्भवम्

Sumasamba ako sa Kataas-taasang Purusha, sa Pinakamataas na Sarili—na malawak na tinatawag at lubhang pinupuri—na tinatawag na Viṣṇu, Acyuta, at Īśāna; siya ang pinagmumulan na mula rito sumisibol at nalilikha ang buong sansinukob. (Sa pananaw na Śaiva, ang mga pamagat na ito’y nagwawakas sa iisang Pati: si Śiva, ang dakilang sanhi na lampas sa lahat ng pangalan.)

Verse 35

नारायणं महाबाहुं सर्वव्याप कमीश्वरम् । मन्नाभिपद्मतस्त्वं हि प्रसूतो नात्र संशयः

O Nārāyaṇa na makapangyarihang bisig, Panginoong lumalaganap sa lahat—tunay ngang ikaw ay isinilang mula sa lotus ng aking pusod; walang alinlangan dito.

Verse 36

तवापराधो नास्त्यत्र त्वयि मायाकृतं मम । शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्यहम्

Sa bagay na ito, wala kang kasalanan; ang pagkalito sa iyo ay bunga ng aking Māyā. Pakinggan ang katotohanan, O may apat na mukha: ako nga ang Panginoon ng lahat ng mga deva.

Verse 37

कर्ता हर्ता च भर्ता च न मयास्तिसमो विभुः । अहमेव परं ब्रह्म परं तत्त्वं पितामह

Ako ang lumilikha, ang nagbabalikwas (sumasaklaw pabalik), at ang nagpapanatili; walang panginoong kapantay ko. O Pitāmaha, ako lamang ang Kataas-taasang Brahman, ang pinakamataas na Katotohanan.

Verse 38

अहमेव परं ज्योतिः परमात्मा त्वहं विभुः । अद्य दृष्टं श्रुतं सर्वं जगत्यस्मिंश्चराचरम्

Ako lamang ang Kataas-taasang Liwanag; Ako ang Pinakamataas na Sarili at ang Panginoong sumasaklaw sa lahat. Ngayon, lahat ng nakita at narinig—ang buong sansinukob na ito, ang gumagalaw at ang di-gumagalaw—ay nahayag sa loob Ko.

Verse 39

तत्तद्विद्धि चतुर्वक्त्र सर्वं मन्मयमित्यथ । मया सृष्टं पुरा व्यक्तं चतुर्विंशतितत्त्वकम्

Alamin mo ito, O Brahmā na may apat na mukha: tunay, ang lahat ng ito ay napupuno at nalulukuban Ko. Noong una, Ako mismo ang naghayag ng nilikhang nahahati, na binubuo ng dalawampu’t apat na tattva.

Verse 40

नित्यं तेष्वणवो बद्धास्सृष्टक्रोधभयादयः । प्रभावाच्च भवानंगान्यनेकानीह लीलया

Sa kanila, ang mga aṇu—mga munting kaluluwa—ay laging nakagapos sa mga tanikalang nilikha, gaya ng galit at takot. At sa sarili Mong kapangyarihan, O Panginoon, inihahayag Mo rito ang maraming sangkap at anyo, bilang banal Mong līlā lamang.

Verse 41

सृष्टा बुद्धिर्मया तस्यामहंकारस्त्रिधा ततः । तन्मात्रं पंकजं तस्मान्मनोदेहेन्द्रियाणि च

“Mula sa kanya, nilikha Ko ang buddhi (mapagpasiyang talino). Pagkaraan, mula sa buddhi ay sumibol ang ahaṅkāra (diwang ‘ako’) sa tatlong anyo. Mula roon ay lumitaw ang mga tanmātra (maseselang sangkap) at ang ‘isinilang sa lotus’ (kosmikong prinsipyo); at mula rito’y lumabas din ang isip, ang katawan, at ang mga pandama.”

Verse 42

आकाशादीनि भूतानि भौतिकानि च लीलया । इति बुद्ध्वा प्रजानाथ शरणं व्रज मे विधे

“Alamin na ang mga sangkap na nagsisimula sa ākāśa (eter), at lahat ng may sangkap at materyal, ay sumisibol dahil lamang sa banal na līlā. Pagkaunawa nito, O Panginoon ng mga nilalang—O Tagapag-ayos—lumapit ka at magkanlong sa Akin.”

Verse 43

अहं त्वां सर्वदुःखेभ्यो रक्षिष्यामि न संशयः । ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मा क्रोधसमन्वितः । को वा त्वमिति संभर्त्स्माब्रुवं मायाविमोहितः

“Ililigtas kita mula sa lahat ng dalamhati—walang pag-aalinlangan.” Wika ni Brahmā: Nang marinig ang mga salitang iyon, napuno si Brahmā ng poot; nalinlang ng Māyā, siya’y sumaway at nagsabi, “Sino ka nga ba?”

Verse 44

किमर्थं भाषसे भूरि वह्वनर्थकरं वचः । नेश्वरस्त्वं परब्रह्म कश्चित्कर्ता भवेत्तव

Bakit ka nagsasalita nang napakahaba ng mga salitang nagdudulot ng maraming kapahamakan? Hindi ikaw ang Panginoon, O Parabrahman; paano magkakaroon ng sinuman na siyang gagawa o maghahari sa Iyo?

Verse 45

मायया मोहितश्चाहं युद्धं चक्रे सुदारुणम् । हरिणा तेन वै सार्द्धं शंकरस्य महाप्रभोः

Dahil sa pagkahibang ng Māyā, nakipagsagupa ako sa isang napakakakilabot na digmaan—kasama ang Harí na iyon—laban kay Śaṅkara, ang Dakilang Panginoon.

Verse 46

एवं मम हरेश्चासीत्संगरो रोमहर्षणः । प्रलयार्णवमध्ये तु रजसा बद्धवैरयोः

Kaya nga, sa pagitan ko at ni Harí ay sumiklab ang isang labang nakapangingilabot—sa gitna ng karagatan ng pralaya—kung saan, dahil sa lakas ng rajas, kaming dalawa’y nabigkis sa pagkapoot sa isa’t isa.

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे लिंगमभवच्चावयोः पुरः । विवादशमनार्थं हि प्रबोधार्थं तथाऽऽवयोः

Noon din, isang Liṅga ang nagpakita sa harap naming dalawa, tunay na upang payapain ang pagtatalo at gisingin ang wastong pagkaunawa sa aming dalawa.

Verse 48

ज्लामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् । क्षयवृद्धि विनिर्मुक्तमादिमध्यांतवर्जितम्

Ito’y pinalamutian ng libu-libong nagliliyab na kuwintas ng bulaklak, na wari’y sandaang apoy ng kosmikong paglalagablab ni Panahon; malaya sa pagkapuksa at pagdami, at walang simula, gitna, ni wakas.

Verse 49

अनौपम्यमनिर्देश्यमव्यक्तं विश्वसंभवम् । तस्य ज्वालासहस्रेण मोहितो भगवान्हरिः

Walang kapantay, di mailarawan, di nahahayag, at siyang pinagmumulan ng sansinukob—sa harap ng Katotohanang iyon na nagliliyab sa libu-libong apoy, maging si Bhagavān Hari (Viṣṇu) ay nalito at namangha.

Verse 50

मोहितं चाह मामत्र किमर्थं स्पर्द्धसेऽधुना । आगतस्तु तृतीयोऽत्र तिष्ठतां युद्धमावयोः

Pagkaraan ay sinabi niya sa akin dito: “Kung ikaw ay nalilinlang, bakit ngayon ka pa nakikipagtalo? Dumating na rito ang ikatlo—hayaan siyang manatili; ngayon, ang labanan ay sa pagitan nating dalawa.”

Verse 51

कुत एवात्र संभूतः परीक्षावो ऽग्निसंभवम् । अधो गमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च

“Saan nga ba ito nagmula rito—ang pagsubok na isinilang sa apoy? Bababa ako upang hanapin ang hangganan ng walang kapantay na haliging apoy na ito.”

Verse 52

परीक्षार्थं प्रजानाथ तस्य वै वायुवेगतः । भवानूर्द्ध्वं प्रयत्नेन गंतुमर्हति सत्वरम्

“O Panginoon ng mga nilalang, upang masubok ang katotohanan ng pagpapakitang iyon, magsikap kang umakyat agad, kasingbilis ng hangin.”

Verse 53

ब्रह्मोवाच । एवं व्याहृत्य विश्वात्मा स्वरूपमकरोत्तदा । वाराहमहप्याशु हंसत्वं प्राप्तवान्मुने

Wika ni Brahmā: “Pagkasabi nang gayon, ang Kaluluwang Pangkalahatan ay agad na nag-anyong sarili sa sandaling iyon. At ako man—bagama’t nasa anyong Varāha (baboy-ramo)—ay mabilis na nakaabot sa kalagayan (at anyo) ng Haṃsa, O pantas.”

Verse 54

तदा प्रभृति मामाहुर्हंसहंसो विराडिति । हंसहंसेति यो ब्रूयात्स हंसोऽथ भविष्यति

Mula noon, tinawag nila ako na “Haṃsa-Haṃsa” at “Virāṭ.” Sinumang bumigkas at magnilay sa pangalang “Haṃsa-Haṃsa” ay tunay na nagiging Haṃsa—malaya at dalisay—na lumalapit sa paglaya sa biyaya ni Śiva.

Verse 55

सुश्वे ह्यनलप्रख्यो विश्वतः पक्षसंयुतः । मनोनिलजवो भूत्वा गत्वोर्द्ध्वं चोर्द्ध्वतः पुरा

Tunay ngang siya’y huminga; naglalagablab na parang apoy at may mga pakpak sa lahat ng panig. Kasingbilis ng isip at hangin, noong unang panahon siya’y umakyat—patuloy na tumataas tungo sa mas mataas na mga dako.

Verse 56

नारायणोऽपि विश्वात्मा सुश्वेतो ह्यभवत्तदा । दश योजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम्

Noon, si Nārāyaṇa rin—ang Pangkalahatang Sarili—ay naging lubhang maputi ang anyo, at tinanggap ang napakalawak na katawang kosmiko: sampung yojana ang lapad at sandaang yojana ang haba.

Verse 57

मेरुपर्वतवर्ष्माणं गौरतीक्ष्णोग्रदंष्ट्रिणम् । कालादित्यसमाभासं दीर्घघोणं महास्वनम्

Ang kanyang katawan ay kasinglawak ng Bundok Meru; maputi ang kulay at may matutulis at nakapanghihilakbot na pangil. Nagniningning siya na parang araw sa wakas ng Panahon, may mahabang nguso at dagundong na malakas at maringal.

Verse 58

ह्रस्वपादं विचित्रांगं जैत्रं दृढमनौपमम् । वाराहाकारमास्थाय गतवांस्तदधौ जवात्

Sa pag-anyong Varāha—ang mababang-paa na baboy-ramo—na may kahanga-hangang mga sangkap, di-matatalo, matatag at walang kapantay, siya’y mabilis na bumaba sa ilalim, sa kailaliman ng mga daigdig sa ibaba.

Verse 59

एवम्बर्षसहस्रं च चरन्विष्णुरधो गतः । तथाप्रभृति लोकेषु श्वेतवाराहसंज्ञकः

Sa gayon, sa loob ng isang libong taon ay nagpatuloy si Viṣṇu sa kanyang paglalakbay pababa. Mula noon, sa mga daigdig ay nakilala siya sa pangalang “Śveta-Varāha” (ang Puting Varāha).

Verse 60

कल्पो बभूव देवर्षे नराणां कालसंज्ञकः । बभ्राम बहुधा विष्णुः प्रभविष्णुरधोगतः

O banal na rishi, para sa sangkatauhan ay sumapit ang isang kalpa na tinawag na “Kāla” (Panahon). Sa siklong iyon, si Viṣṇu—bagaman makapangyarihan—ay naglakbay sa maraming landas at bumaba sa mga mababang daigdig, dahil sa bugso ng pagpapamalas ng sansinukob.

Verse 61

नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिंगस्य सूकरः । तावत्कालं गतश्चोर्द्ध्वमहमप्यरिसूदन

Sa anyong baboy-ramo, hindi niya nakita kahit bahagyang bakas ng pinakaugat ng Lingga. At sa napakahabang panahong iyon, ako man ay umakyat paitaas upang hanapin ang tuktok nito, O tagapagpuksa ng mga kaaway.

Verse 62

सत्वरं सर्वयत्नेन तस्यान्तं ज्ञातुमिच्छया । श्रान्तो न दृष्ट्वा तस्यांतमहं कालादधोगतः

Nagmamadali at buong pagsisikap, sa pagnanais na malaman ang hangganan Nito, ako’y napagod; at nang hindi ko makita ang wakas Nito, matapos ang mahabang panahon ay bumaba rin ako sa ibaba.

Verse 63

तथैव भगवान्विष्णुश्चांतं कमललोचनः । सर्वदेवनिभस्तूर्णमुत्थितस्स महावपुः

Gayon din, ang pinagpalang Panginoong Viṣṇu—payapa, matang-lotus, at nagniningning na gaya ng mga diyos—ay agad na tumindig sa Kanyang marilag na anyo.

Verse 64

समागतो मया सार्द्धं प्रणिपत्य भवं मुहुः । मायया मोहितश्शंभोस्तस्थौ संविग्नमानसः

Sumama siya sa akin at paulit-ulit na nagpatirapa kay Bhava (Panginoong Śiva); ngunit dahil sa Māyā ni Śambhu, nanatili siyang nakatayo roon na balisa ang loob.

Verse 65

पृष्ठतः पार्श्वतश्चैव ह्यग्रतः परमेश्वरम् । प्रणिपत्य मया सार्द्धं सस्मार किमिदं त्विति

Kasama ko, nagpatirapa siya sa Kataas-taasang Panginoon—sa likuran, sa magkabilang panig, at sa harapan—at saka nagmuni: “Ano nga ba ito?”

Verse 66

अनिर्देश्यं च तद्रूपमनाम कर्मवर्जितम् । अलिंगं लिंगतां प्राप्तं ध्यानमार्गेप्यगोचरम्

Ang katotohanang iyon (Śiva) ay may anyong di mailarawan; lampas sa pangalan at di nadadapuan ng karma. Bagaman sa sarili Niya’y walang tanda, tinatanggap Niya ang kalagayang Liṅga upang magpahayag—ngunit nananatiling di maabot kahit ng landas ng pagninilay.

Verse 67

स्वस्थं चित्तं तदा कृत्वा नमस्कार परायणो । बभूवतुरुभावावामहं हरिरपि ध्रुवम्

Pagkaraan, nang mapatatag at mapapayapa ang isip at lubos na nakatuon sa pagpupugay, ako—at si Hari (Viṣṇu) rin—ay tunay na naging gayon din.

Verse 68

जानीवो न हि ते रूपं योऽसियोऽसि महाप्रभो । नमोऽस्तु ते महेशान रूपं दर्शय नौ त्वरन्

O Mahāprabhu, hindi namin tunay na nalalaman ang Iyong anyo—anuman ang Ikaw sa Iyong sariling pagkadiyos. Pagpupugay at pagyukod sa Iyo, O Maheśāna; agad Mo sanang ipakita sa amin ang Iyong banal na anyo.

Verse 69

एवं शरच्छतान्यासन्नमस्कारं प्रकुर्वतोः । आवयोर्मुनिशार्दूल मदमास्थितयोस्तदा

Kaya nga, sa loob ng maraming daang taon ay patuloy kaming nag-aalay ng paulit-ulit na pagpupugay. Ngunit noon, O tigre sa mga pantas, ang pagmamataas ay sumaklaw sa aming dalawa.