विष्णूत्पत्तिवर्णनम् (Description of the Origin/Manifestation of Viṣṇu)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । भो ब्रह्मन्साधु पृष्टोऽहं त्वया विबुधसत्तम । लोकोपकारिणा नित्यं लोकानां हितकाम्यया

Sinabi ni Brahmā: “O marangal na Brahmin, pinakamainam sa mga pantas, mabuti ang iyong pagtatanong sa akin—lagi kang nakatuon sa kapakinabangan ng mga daigdig at sa kabutihan ng lahat ng nilalang.”

Verse 2

अचन्द्रमनहोरात्रमनग्न्यनिलभूजलम् । अप्रधानं वियच्छून्यमन्यतेजोविवर्जितम्

Noon ay walang buwan, walang araw o gabi, walang apoy, walang hangin, walang lupa, at walang tubig. Wala rin kahit ang Pradhāna (unang sangkap); tanging hungkag na kalawakan ang naroon, walang ibang liwanag o ningning—bago magpakita ang Panginoon upang lumikha.

Verse 3

शिवतत्त्वं मया नैव विष्णुनापि यथार्थतः । ज्ञातश्च परमं रूपमद्भुतं च परेण न

“Ang tunay na prinsipyo (tattva) ni Śiva ay hindi pa nalalaman nang ganap—hindi ko nalaman, ni maging ni Viṣṇu. Ni ang kataas-taasang anyong kamangha-mangha ay hindi rin lubusang naunawaan ng sinumang iba pang nilalang.”

Verse 4

महाप्रलयकाले च नष्टे स्थावरजंगमे । आसीत्तमोमयं सर्वमनर्कग्रहतारकम्

Sa panahon ng dakilang pagkalusaw (mahāpralaya), nang mapuksa ang lahat ng nilalang na nakatigil at gumagalaw, ang lahat ay naging isang masa ng kadiliman—walang araw, walang mga planeta, at walang mga bituin.

Verse 6

अदृष्टत्वादिरहितं शब्दस्पर्शसमुज्झितम् । अव्यक्तगंधरूपं च रसत्यक्तमदिङ्मुखम्

Walang pagkakakita at iba pang katulad nito, at malaya sa tunog at haplos; ang amoy at anyo ay di-pa nahahayag, walang lasa, at walang mga direksiyon o mukha—ang di-nahahayag at di-naiiba-ibang kalagayan bago ang paglitaw.

Verse 7

इत्थं सत्यंधतमसे सूचीभेद्यं निरंतरे । तत्सद्ब्रह्मेति यच्छ्रुत्वा सदेकं प्रतिपद्यते

Kaya, sa gitna ng siksik na dilim, kapag ang tuluy-tuloy na lambong ay nabubutas na tila dulo ng karayom, at marinig (mapagtanto) ang “Iyan ang Sat—Brahman,” ang tao’y nananahan sa Iisang Umiiral na Katotohanan.

Verse 8

इतीदृशं यदा नासीद्यत्तत्सदसदात्मकम् । योगिनोंतर्हिताकाशे यत्पश्यंति निरंतरम्

Nang hindi pa sumisibol ang gayong kalagayan, ang Katotohanang iyon ay umiiral bilang diwa ng kapwa nahahayag at di-nahahayag. Iyan ang laging naroroon na simulain na patuloy na nasisilayan ng mga yogin sa lihim na panloob na kalawakan—sa maselang langit ng kamalayan.

Verse 9

अमनोगोचरम्वाचां विषयन्न कदाचन । अनामरूपवर्णं च न च स्थूलं न यत्कृशम्

Siya’y lampas sa abot ng isip at kailanma’y hindi nagiging paksa ng pananalita. Siya’y walang pangalan, anyo, o kulay; hindi magaspang at hindi rin manipis—ganyan dapat maunawaan ang Kataas-taasang Panginoon (Śiva), ang Pati na lampas sa lahat.

Verse 10

अह्रस्वदीर्घमलघुगुरुत्वपरिवर्जितम् । न यत्रोपचयः कश्चित्तथा नापचयोऽपि च

Ang Katotohanang iyon ay malaya sa ikli at haba, at hindi nadadapuan ng gaan o bigat. Sa Kanyang Kalagayan, walang anumang pagdami, at gayundin walang anumang pagbawas.

Verse 11

अभिधत्ते स चकितं यदस्तीति श्रुतिः पुनः । सत्यं ज्ञानमनंतं च परानंदम्परम्महः

Muling ipinahahayag ng Śruti—kamangha-mangha ngunit tiyak—na “Siya ay tunay na umiiral.” Ang Kataas-taasang Ningning na iyon ay Katotohanan, Kamalayang-Kaalaman, at Walang-hanggan; Siya ang sukdulang Kaligayahan at ang Dakilang Liwanag na lampas sa lahat.

Verse 12

अप्रमेयमनाधारमविकारमनाकृति । निर्गुणं योगिगम्यञ्च सर्वव्याप्येककारकम्

Siya ay di-masusukat at walang sinasandigan; di-nagbabago at walang anyo. Siya ay Nirguṇa (lampas sa tatlong guṇa), naaabot ng mga yogin, sumasaklaw sa lahat, at ang iisang Kataas-taasang Sanhi sa likod ng lahat ng nagkakaganap.

Verse 13

निर्विकल्पं निरारंभं निर्मायं निरुपद्रवम् । अद्वितीयमनाद्यन्तमविकाशं चिदात्मकम्

Siya ay malaya sa lahat ng pagkakaibang haka-haka, walang anumang panimulang udyok, walang daya o māyā, at hindi naaantig ng kaguluhan. Siya ay Di-dalawa, walang simula at wakas, lampas sa anumang pagbabago o paglawak, at likas na Dalísay na Kamalayan.

Verse 14

यस्येत्थं संविकल्पंते संज्ञासंज्ञोक्तितः स्म वै । कियता चैव कालेन द्वितीयेच्छाऽभवत्किल

Kaya nga, sa Kanya, sa pamamagitan ng pagganap ng pagtatalaga at pagbigkas (pangalan at pinangalanan), lumitaw nga ang gayong mga pagtitiyak. Pagkaraan ng ilang panahon, sinasabing nahayag ang ikalawang udyok ng Kalooban.

Verse 15

अमूर्तेन स्वमूर्तिश्च तेनाकल्पि स्वलीलया । सर्वैश्वर्यगुणोपेता सर्वज्ञानमयी शुभा

Mula sa Panginoong Walang-Anyo, ang banal na Anyo ring yaon ay nahayag sa Kanyang sariling kaloobang lila. Siya’y mapalad at mapagpala, taglay ang lahat ng kapangyarihang panginoon at puspos ng ganap na kaalaman sa lahat.

Verse 16

सर्वगा सर्वरूपा च सर्वदृक्सर्वकारिणी । सर्वेकवंद्या सर्वाद्या सर्वदा सर्वसंस्कृतिः

Siya’y lumalaganap sa lahat; nag-aanyong lahat; Siya ang nakakakita ng lahat at gumagawa ng lahat. Siya lamang ang karapat-dapat sa pangkalahatang pagpupugay; Siya ang pinagmulan na una, laging naroroon, at Siya ang banal na kaayusan at pagdadalisay ng buong pag-iral.

Verse 17

परिकल्येति तां मूर्तिमैश्वरीं शुद्धरूपिणीम् । अद्वितीयमनाद्यंतं सर्वाभासं चिदात्मकम् । अंतर्दधे पराख्यं यद्ब्रह्म सर्वगमव्ययम्

Nang maihayag ang banal na anyong yaon—si Īśvarī, na ganap na dalisay ang kalikasan—ang Kataas-taasang Brahman na tinatawag na Parā ay nagkubli. Siya ang Di-dalawa, walang simula at walang wakas, saligan kung saan kumikislap ang lahat ng pagpapakita, ang mismong diwa ng Kamalayan, lumalaganap sa lahat at di-nasisira.

Verse 18

अमूर्ते यत्पराख्यं वै तस्य मूर्तिस्सदाशिवः । अर्वाचीनाः पराचीना ईश्वरं तं जगुर्बुधाः

Yaong sa kalagayang walang anyo ay tinatawag na Parā, ang Kataas-taasan—ang Kanyang nahahayag na anyo ay si Sadāśiva. Ang mga pantas, maging nakatuon sa panlabas (makamundo) o sa panloob (transendente), ay nagpapahayag na Siya ang Īśvara, ang Panginoon.

Verse 19

शक्तिस्तदैकलेनापि स्वैरं विहरता तनुः । स्वविग्रहात्स्वयं सृष्टा स्वशरीरानपायिनी

Ang Śakti na iyon—bagama’t nag-anyong iisang katawan—ay malayang gumagalaw. Kusang nahayag mula sa sariling anyo, hindi Siya kailanman lumalayo sa Kanyang likas na diwa; kaya’t hindi Siya maihihiwalay sa Panginoon.

Verse 20

प्रधानं प्रकृति तां च मायां गुणवतीं पराम् । बुद्धितत्त्वस्य जननीमाहुर्विकृतिवर्जिताम्

Tinatawag Siya nilang Pradhāna, Prakṛti, at gayundin Māyā—ang kataas-taasang kapangyarihang may mga guṇa. Siya ang ina ng tattva ng Buddhi (kosmik na talino), ngunit Siya mismo’y malaya sa anumang pagbabago.

Verse 21

सा शक्तिरम्बिका प्रोक्ता प्रकृतिस्सकलेश्वरी । त्रिदेवजननी नित्या मूलकारणमित्युत

Ipinahahayag Siya bilang Śakti, bilang Ambikā; Siya ang Prakṛti, ang Reyna at Panginoon ng lahat. Siya ang walang-hanggang Ina ng Tatlong Diyos (Brahmā, Viṣṇu, at Rudra) at tinatawag na ugat na sanhi ng nahayag na paglikha.

Verse 22

अस्या अष्टौ भुजाश्चासन्विचित्रवदना शुभा । राकाचन्द्रसहस्रस्य वदने भाश्च नित्यशः

Mayroon Siyang walong bisig, at ang Kanyang mukha’y kahanga-hanga at mapalad. Sa Kanyang mukha ay laging nagniningning ang liwanag na tulad ng sinag ng sanlibong kabilugan ng buwan.

Verse 23

नानाभरणसंयुक्ता नानागतिसमन्विता । नानायुधधरा देवी फुल्लपंकजलोचना

Ang Diyosa ay pinalamutian ng sari-saring alahas, pinagkalooban ng maraming marikit na kilos. Taglay niya ang iba’t ibang sandata; ang Kanyang mga mata’y tulad ng ganap na namumukadkad na lotus.

Verse 24

अचिंत्यतेजसा युक्ता सर्वयोनिस्समुद्यता । एकाकिनी यदा माया संयोगाच्चाप्यनेकिका

Taglay ang di-maaarok na ningning, ang Māyā—sinapupunan ng lahat ng pinagmulan—ay sumibol. Bagama’t sa sarili’y iisa at nag-iisa, sa pakikipag-ugnay sa kapangyarihan ng Panginoon ay nagiging sari-saring anyo.

Verse 25

परः पुमानीश्वरस्स शिवश्शंभुरनीश्वरः । शीर्षे मन्दाकिनीधारी भालचन्द्रस्त्रिलोचनः

Siya ang Kataas-taasang Persona, ang Panginoon—si Śiva, si Śambhu, ang Malayang Walang Sinusunod. Sa Kanyang ulo’y taglay ang Mandākinī (makalangit na Gaṅgā); sa Kanyang noo’y nakaluklok ang buwan; at Siya ang Tatlong-Mata.

Verse 26

पंचवक्त्रः प्रसन्नात्मा दशबाहुस्त्रिशूलधृक् । कर्पूरगौरसुसितो भस्मोद्धूलितविग्रहः

Nagpakita Siya bilang mapalad na Panginoon—may limang mukha, payapa ang diwa, may sampung bisig at may hawak na trisula. Puting maningning na gaya ng kamper ang Kanyang anyo, at nababalutan ng banal na abo (bhasma) ang Kanyang katawan.

Verse 27

युगपच्च तया शक्त्या साकं कालस्वरूपिणा । शिवलोकाभिधं क्षेत्रं निर्मितं तेन ब्रह्मणा

Pagkaraan, nang sabay-sabay—kasama ang Kapangyarihang iyon (Śakti) at kasama ang Panahon sa mismong anyo nito—nilalang ni Brahmā ang banal na dako na tinatawag na Śivaloka.

Verse 28

तदेव काशिकेत्येतत्प्रोच्यते क्षेत्रमुत्तमम् । परं निर्वाणसंख्यानं सर्वोपरि विराजितम्

Ang banal na pook na iyon ay tinatawag na “Kāśikā” (Kāśī), ang pinakadakila sa lahat ng sagradong kṣetra. Ipinahahayag itong kataas-taasang tahanan ng paglaya, nagniningning sa ibabaw ng lahat at humihigit sa bawat dako.

Verse 29

ताभ्यां च रममाणाभ्यां च तस्मिन्क्षेत्रे मनोरमे । परमानंदरूपाभ्यां परमानन्दरूपिणी

Sa kaakit-akit na sagradong pook na iyon, ang Dalawa—na nananahan bilang mismong anyo ng sukdulang kaligayahan—ay nagsasamang naglalaro; at Siya (Śakti), na ang likas ay sukdulang kaligayahan, ay nanatiling kaisa Niya sa banal na ligaya.

Verse 30

मुने प्रलयकालेपि न तत्क्षेत्रं कदाचन । विमुक्तं हि शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः

O pantas, kahit sa panahon ng pralaya, ang banal na pook na iyon ay hindi kailanman iniiwan. Sapagkat hindi ito kailanman pinababayaan nina Śiva at Śivā; kaya’t kinikilala ito ng marurunong bilang Avimukta—ang “Hindi-Naiiwan” na banal na lugar.

Verse 31

अस्यानन्दवनं नाम पुराकारि पिनाकिना । क्षेत्रस्यानंदहेतुत्वादविमुक्तमनंतरम्

Ang banal na kakahuyang ito ay dating nilikha ni Pinākī (si Śiva, tagapagdala ng busog na Pināka), kaya tinawag na Ānandavana. At sapagkat ang banal na pook na ito ang nagiging sanhi ng espirituwal na ligaya, mula pa noong walang pasimula ay tinatawag din itong Avimukta—“hindi kailanman iniiwan ni Śiva.”

Verse 32

अथानन्दवने तस्मिञ्च्छिवयो रममाणयोः । इच्छेत्यभूत्सुरर्षे हि सृज्यः कोप्यपरः किल

Pagkaraan, O pantas sa mga diyos, habang nagagalak si Śiva at ang Kaniyang Śakti sa Ānandavana, sumilang ang banal na Kalooban—at sinasabing may isa pang nilalang na nakatakdang likhain ang nagpakita.

Verse 33

यस्मिन्यस्य महाभारमावां स्वस्वैरचारिणौ । निर्वाणधारणं कुर्वः केवलं काशिशायिनौ

Sa kalagayang iyon, kami—malayang kumikilos ayon sa sariling kalooban—ay pasan ang dakilang bigat ng pag-iral; gayunman, pinanatili namin ang kalagayang nagtataguyod ng nirvāṇa, na nananahan lamang bilang mga taga-Kāśī.

Verse 34

स एव सर्वं कुरुतां स एव परिपातु च । स एव संवृणोत्वं ते मदनुग्रहतस्सदा

Nawa’y Siya lamang ang gumawa ng lahat; nawa’y Siya lamang din ang mag-ingat sa iyo. Sa Kaniyang biyaya lamang, nawa’y lagi ka Niyang lubos na balutin—yakapin sa Kaniyang mapag-ingat na presensya.

Verse 35

चेतस्समुद्रमाकुंच्य चिंताकल्लोललोलितम् । सत्त्वरत्नं तमोग्राहं रजोविद्रुमवल्लितम्

Paliitin ang karagatan ng isip—na inuuga ng mga alon ng pag-aalala—(at pagmasdan itong) may hiyas ng sattva, binabantaan ng buwaya ng tamas, at napapaligiran ng mga korales ng rajas.

Verse 36

यस्य प्रसादात्तिष्ठावस्सुखमानंदकानने । परिक्षिप्तमनोवृत्तौ बहिश्चिंतातुरे सुखम्

Sa biyaya ng Panginoong iyon, nananahan ang tao nang masaya sa gubat ng kaligayahang banal; kahit magulo at magkawatak-watak ang galaw ng isip at sa labas ay pinahihirapan ng mga alalahanin, natatagpuan pa rin ang ligaya sa Kanyang pabor.

Verse 37

संप्रधार्य्येति स विभुस्तया शक्त्या परेश्वरः । सव्ये व्यापारयांचक्रे दशमेंऽगेसुधासवम्

Pagkapagpasyahan ito, ang Kataas-taasang Panginoon na lumalaganap sa lahat, kasama ang Śakti, ay pinakilos ang diwang tulad ng amṛta; at sa Kanyang kaliwang panig ay pinagana Niya ito sa ikasampung sangkap (yugto) ng paglikha.

Verse 38

ततः पुमानाविरासीदेकस्त्रैलोक्यसुंदरः । शांतस्सत्त्वगुणोद्रिक्तो गांभीर्य्यामितसागरः

Pagkaraan, nahayag ang iisang Banal na Persona, kagandahan ng tatlong daigdig—likas na mapayapa, puspos ng gunang sattva, at malalim na gaya ng karagatang di-masukat.

Verse 39

तथा च क्षमया युक्तो मुनेऽलब्धोपमो ऽभवत् । इन्द्रनीलद्युतिः श्रीमान्पुण्डरीकोत्तमेक्षणः

Kaya nga, O pantas, yamang pinagkalooban ng pagtitiis, siya’y naging walang kapantay—nagniningning na gaya ng batong indranila, marilag sa karangalan, at may mga matang tulad ng pinakadakilang lotus.

Verse 40

सुवर्णकृतिभृच्छ्रेष्ठ दुकूलयुगलावृतः । लसत्प्रचंडदोर्दण्डयुगलोह्यपराजितः

Nagpakita siya bilang pinakadakilang may suot na gintong palamuti, nababalutan ng dalawang maringal na kasuotan; taglay ang dalawang bisig na kumikislap at lubhang makapangyarihan, siya’y nanatiling di-matatalo.

Verse 41

ततस्स पुरुषश्शंभुं प्रणम्य परमेश्वरम् । नामानि कुरु मे स्वामिन्वद कर्मं जगाविति

Pagkaraan, yumukod at nagpatirapa ang taong iyon kay Śambhu, ang Kataas-taasang Panginoon, at nagsabi: “O Guro at Panginoon, ipagkaloob Mo sa akin ang mga pangalan, at ipahayag Mo sa akin ang tungkuling itinakda para sa akin.”

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वचनम्प्राह शंकरः प्रहसन्प्रभुः । पुरुषं तं महेशानो वाचा मेघगभीरया

Nang marinig ang mga salitang iyon, ang Panginoong Śaṅkara ay ngumiti at nagsalita. Ang MahāĪśāna ay kumausap sa lalaki sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap.

Verse 43

शिव उवाच । विष्ण्वितिव्यापकत्वात्ते नाम ख्यातं भविष्यति । बहून्यन्यानि नामानि भक्तसौख्यकराणि ह

Sinabi ni Śiva: “Sapagkat ikaw ay lumalaganap sa lahat, ang iyong pangalan ay magiging tanyag bilang ‘Viṣṇu’. At magkakaroon ka pa ng maraming iba pang pangalan—mga pangalang nagdudulot ng ligaya at ginhawang espirituwal sa mga deboto.”

Verse 44

तपः कुरु दृढो भूत्वा परमं कार्यसाधनम् । इत्युक्त्वा श्वासमार्गेण ददौ च निगमं ततः

“Magsagawa ng tapa (pagpapakasakit/asceticism) nang matatag—ito ang pinakadakilang paraan upang matupad ang nilalayon.” Pagkasabi nito, ipinagkaloob Niya ang Nigama (pahayag ng Veda) sa pamamagitan ng landas ng hininga.

Verse 46

दिव्यं द्वादश साहस्रं वर्षं तप्त्वापि चाच्युतः । न प्राप स्वाभिलषितं सर्वदं शंभुदर्शनम्

Kahit nagsagawa si Acyuta (Viṣṇu) ng tapa sa loob ng labindalawang libong banal na taon, hindi pa rin niya natamo ang minimithing darśana ni Śambhu—ang Panginoong nagbibigay ng lahat; sapagkat ang pagpapakita ni Śiva ay hindi napipilit ng pagsisikap lamang, kundi ipinagkakaloob sa pamamagitan ng Kanyang biyaya.

Verse 47

तत्तत्संशयमापन्नश्चिंतितं हृदि सादरम् । मयाद्य किं प्रकर्तव्यमिति विष्णुश्शिवं स्मरन्

Kaya’t siya’y paulit-ulit na napasok ng pag-aalinlangan at taimtim na nagmuni sa puso: “Ano nga ba ang dapat kong gawin ngayon?”—at si Viṣṇu, na inaalala ang Panginoong Śiva, ay nag-isip nang gayon.

Verse 48

एतस्मिन्नंतरे वाणी समुत्पन्ना शिवाच्छुभा । तपः पुनः प्रकर्त्तव्यं संशयस्यापनुत्तये

Noon din, may mapalad na tinig na sumibol mula kay Śiva: “Magsagawa ka muli ng tapa (pagpapakasakit), upang mapawi ang iyong pag-aalinlangan.”

Verse 49

ततस्तेन च तच्छ्रुत्वा तपस्तप्तं सुदारुणम् । बहुकालं तदा ब्रह्मध्यानमार्गपरेण हि

Pagkaraan, nang marinig niya ang tagubiling iyon, nagsagawa siya ng napakabagsik na tapa sa mahabang panahon—lubos na nakatuon sa landas ng samādhi, sa pagninilay sa Brahman (ang Kataas-taasan), ayon sa disiplina ng banal na pagninilay.

Verse 50

ततस्स पुरुषो विष्णुः प्रबुद्धो ध्यानमार्गतः । सुप्रीतो विस्मयं प्राप्तः किं यत्तव महा इति

Pagkaraan, ang Persona—si Viṣṇu—ay nagising mula sa landas ng pagninilay. Nalugod at napuno ng pagkamangha, sinabi niya: “Ano nga ba ito—napakadakila—na sa Iyo?”

Verse 51

परिश्रमवतस्तस्य विष्णोः स्वाङ्गेभ्य एव च । जलधारा हि संयाता विविधाश्शिवमायया

Nang magsikap si Viṣṇu sa gawaing iyon, mula sa sarili niyang mga sangkap ay tunay na umagos ang mga batis ng tubig—sumibol sa sari-saring anyo sa pamamagitan ng Māyā ni Śiva.

Verse 52

अभिव्याप्तं च सकलं शून्यं यत्तन्महामुने । ब्रह्मरूपं जलमभूत्स्पर्शनात्पापनाशनम्

O dakilang pantas, nang ang lahat ay napuspos ng Walang-Hangganang Kawalan na lumalaganap sa lahat, sumibol ang mga tubig bilang anyo mismo ng Brahman; sa paghipo nito, napapawi ang mga kasalanan.

Verse 53

तदा श्रांतश्च पुरुषो विष्णुस्तस्मिञ्जले स्वयम् । सुष्वाप परम प्रीतो बहुकालं विमोहितः

Pagkaraan, ang Persona—si Viṣṇu mismo—ay napagod sa mga tubig na iyon. Sa isang kakaibang kasiyahan, siya’y nakatulog at nanatiling nalilito sa mahabang panahon.

Verse 54

नारायणेति नामापि तस्यसीच्छ्रुतिसंमतम् । नान्यत्किंचित्तदा ह्यासीत्प्राकृतं पुरुषं विना

Maging ang pangalang “Nārāyaṇa” para sa Kataas-taasang Prinsipyo ay kinilala ng mga Veda bilang wasto. Sapagkat noong panahong iyon, bukod sa sinaunang Kosmikong Persona (Prākṛta Puruṣa), wala nang iba pang umiiral.

Verse 55

एतस्मिन्नन्तरे काले तत्त्वान्यासन्महात्मनः । तत्प्रकारं शृणु प्राज्ञ गदतो मे महामते

Sa panahong iyon, ang Panginoong dakilang-kaluluwa ay nagpalitaw ng mga simulain (tattva). O marunong at mataas ang diwa, pakinggan mo ang paraan ng paglitaw nito habang aking isinasalaysay.

Verse 56

प्रकृतेश्च महानासीन्महतश्च गुणास्त्रयः । अहंकारस्ततो जातस्त्रिविधो गुणभेदतः

Mula sa Prakṛti ay sumibol ang Mahān (Mahat-tattva); at mula sa Mahat ay nahayag ang tatlong guṇa. Pagkaraan nito, isinilang ang Ahaṃkāra, na tatluhan ayon sa pagkakaiba ng mga guṇa.

Verse 58

तत्त्वानामिति संख्यानमुक्तं ते ऋषिसत्तम । जडात्मकञ्च तत्सर्वं प्रकृतेः पुरुषं विना

Kaya nga, O pinakadakilang rishi, ipinahayag ko sa iyo ang pagbilang ng mga tattva. At ang lahat ng iyon ay may likas na jada, walang-malay na bagay; bukod sa Prakṛti, walang Puruṣa (kamalayang prinsipyo) roon.

Verse 59

तत्तदैकीकृतं तत्त्वं चतुर्विंशतिसंख्यकम् । शिवेच्छया गृहीत्वा स सुष्वाप ब्रह्मरूपके

Pagkaraan, pinag-isa niya ang mga prinsipyo—ang dalawampu’t apat na tattva—upang maging iisang tattva. Sa kalooban ni Śiva, tinipon niya ang mga ito sa kanyang sarili at pumasok sa pagkakatulog sa kalagayang Brahmā (anyo ng Manlilikha).