
Ang kabanatang ito ay pagtuturo ni Brahmā kay Nārada tungkol sa isang huwarang pangyayari ng “pagdating” (āgamana) ni Śiva sa Kailāsa na may kaugnayan kay Kubera. Matapos pagkalooban si Kubera ng biyaya ng pagiging panginoon ng mga kayamanan (nidhipatva), nagmuni si Viśveśa sa sinadyang paraan ng pagpapakita: inilalarawan si Rudra bilang ganap na bahagi na isinilang mula sa puso ni Brahmā, subalit dalisay at walang dungis, at hindi naiiba sa Kataas-taasan—pinaglilingkuran nina Hari (Viṣṇu) at Brahmā, ngunit higit pa rin sa kanila. Nagpasya si Rudra na magtungo sa Kailāsa sa mismong anyong iyon, manahan bilang kaibigan at magsagawa ng dakilang tapas na may kaugnayan sa saklaw ni Kubera. Ang susi sa salaysay ay ang nāda: pinatunog ni Rudra ang ḍhakkā (tambol), isang makapal at kamangha-manghang tunog na nagsisilbing panawagan at puwersang nagtutulak sa pagtitipon. Sa pagdinig nito, nagsidating sina Viṣṇu, Brahmā, mga deva, mga muni, mga siddha, at maging ang mga personipikasyon ng āgama/nigama; gayundin ang mga sura at asura, at ang mga pramatha at gaṇa mula sa iba’t ibang dako, na nagtipon na tila may pagdiriwang. Pagkaraan, lumilipat ang kabanata sa paglista at pagbibilang ng mga gaṇa at ng kanilang tindig/laki, upang ipakita sa paraang Purāṇa ang lawak ng kosmos at ang retinue ni Śiva bilang isang kategoryang ontolohikal, hindi lamang karaniwang karamihan.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्
Sinabi ni Brahmā: “O Nārada, o pantas, pakinggan mo ang pinakadakilang salaysay tungkol sa mapalad na pagdating ni Śiva—sa Kailāsa, ang pinakadakila sa mga bundok—na naganap sa bisa ng tapas (pagpapakasakit) ni Kubera.”
Verse 2
निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् । विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः
Matapos ipagkaloob ang biyaya ng paghahari sa mga kayamanan, si Kubera—ang tagapagkaloob ng mga biyaya—ay nagbalik sa kanyang pinakadakilang tahanan. Pagkaraan nito, si Viśveśa (Panginoong Śiva), ang Panginoon ng sansinukob, ay nagmuni-muni sa loob ng Kanyang puso.
Verse 3
विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् । तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्
“Ang Aking ganap na anyo ay yaong isinilang mula sa Vidhyāṅga, ang gumaganap sa gawain ng pagkalusaw. Sa anyong iyon mismo Ako tutungo sa Kailāsa, ang lihim na tahanan.”
Verse 4
रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः । हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन
“Tunay nga, si Rudra ay isinilang mula sa Aking puso—ang Aking ganap at sakdal na bahagi, lampas sa larangan ng bunga ng gawaing paglikha ni Brahmā. Siya’y sinasamba maging nina Hari at Brahmā at ng iba pang mga diyos; hindi Siya naiiba sa Akin, ang dalisay at walang dungis.”
Verse 5
तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् । कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्
“Sa pag-aangkin ng anyong iyon, Ako’y maglalaro roon din bilang kaibigang may mabuting hangarin. Maninirahan Ako kasama ni Kubera, at magsasagawa Ako ng dakilang pag-aayuno at pagninilay (tapas).”
Verse 6
इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः । ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्
Pagkaraang magnilay nang gayon, si Rudra—sabik na sumunod sa kalooban ni Śiva—ay pinatunog doon ang sarili niyang ḍhakkā (tambol); at ang alingawngaw nito’y naging mismong anyo ng mapalad na paglalakbay tungo sa Kataas-taasang Layunin.
Verse 7
त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः । आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः
Sa isipan ng tatlong daigdig, ang alingawngaw nito’y naging tagapagpagising ng sigla. Taglay ang kapangyarihan ng pagtawag at ng pag-usad, ito’y kamangha-mangha—malalim, siksik, at buo ang tunog.
Verse 8
तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा । आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै
Nang marinig iyon, si Viṣṇu, si Brahmā, at ang iba pang mga diyos, kasama ang mga muni at pantas, ay tunay na nagtungo roon; maging ang mga Siddha—na siyang sagisag ng Āgama at Nigama—ay naglakbay din sa pook na iyon.
Verse 9
सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः । सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः
Doon, ang lahat ng nilalang—mga Deva, mga Asura, at iba pa—ay dumating na may diwang pangdiriwang. Maging ang lahat ng Pramatha, saan man sila nakatalaga, ay nagtipon din sa pook na iyon.
Verse 10
गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः । तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु
“Ang mga Gaṇa ring iyon ay lubhang mapalad at iginagalang ng lahat ng daigdig. Ngayon ay ipahahayag ko ang kanilang bilang—makinig nang buong pag-iingat.”
Verse 11
अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च
Pagkaraan, lumapit ang panginoon ng mga Gaṇa na si Śaṅkhakarṇa, na may kasamang isang krore ng mga Gaṇa; dumating si Kekarākṣa na may sampu, at dumating din si Vikṛta na may walo.
Verse 12
चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः । षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च
Si Viśākha ay (isinilang) mula sa animnapu’t apat na bahagi; si Pāriyātraka mula sa siyam; ang maringal na Sarvāntaka mula sa anim; at si Dundubha rin mula sa walong bahagi.
Verse 13
जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमांस्तथैव विकृताननः
Tunay nga, si Jālaṅka ang pinakabantog sa mga gaṇa ni Śiva, na may labindalawang krore na mga kasama. Gayundin, ang maringal na Samada ay may pitong krore, at gayon din si Vikṛtānana.
Verse 14
पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः । कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा
Sa limang (koti) ay si Kapālī nga; sa anim (koti) ay ang mapalad na Sandāraka. Dito rin, sa koti sa ibabaw ng koti, naroroon sina Kaṇḍuka at Kuṇḍaka.
Verse 15
विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः
Sumulong si Viṣṭambha na may walong (kapangyarihan/bahagi), at si Candratāpana rin ay may walo—kaya sila’y kumikilos ayon sa itinakdang sukat sa kaayusan ng paglikha.
Verse 16
महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः
Si Gaṇapa, ang pinuno ng mga gaṇa ni Śiva, ay napalilibutan ng isang libong makapangyarihang mga kasamang mahahaba ang buhok—tunay nga, ng mga gaṇa na umaabot sa napakaraming koro-koro.
Verse 17
कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै
Si Kuṇḍī ay dapat sambahin sa labindalawang handog; gayundin ang mapalad na Parvataka. Sina Kāla at Kālakā ay sambahin din; at si Mahākāla, tunay nga, sa sandaang handog.
Verse 18
अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः
Tunay ngang may sandaang koro na ang mukha ay Apoy; may isang koro na ang ulo ay Araw; at gayundin ang tagapagdala at tagapagkaloob ng kayamanan—ganyan inilarawan ang mga dakilang pagpapakita ng kosmos.
Verse 19
सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः
Si Sannāha ay naroon sa sandaang ulit; si Kumuda naman ay sa mga koro-koro. Naroon din sina Amogha at Kokila; at si Sumantraka ay sa koro sa ibabaw ng koro—ganyan binilang ang makapangyarihang mga tagasunod ni Śiva.
Verse 20
काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः
May isa pang pagpapakita na tinatawag na Kākapāda. Mula sa animnapu at animnapu ay sumibol pa ang mga supling: si Saṃtānaka, ang Panginoon; at kasama ng siyam pa, si Mahābala; gayundin si Madhu; si Piṅga; at si Piṅgala.
Verse 21
नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः
Si Nīla ay namumuno sa siyamnapung koṭi; gayundin si Pūrṇabhadra sa kapulungan ng mga panginoon ng mga deva; at si Caturvaktra, na dakila ang lakas, ay namumuno rin sa pitong koṭi.
Verse 22
कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः । तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै
Napapaligiran ng mga pangkat na daan-daan at tig-dalawampu, na ang bilang ay koṭi sa koṭi at libu-libong koṭi, dumating doon ang Panginoon ng lahat (Śiva), tunay na may layong tumungo sa Kailāsa.
Verse 23
काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः
Sa mga ito, si Kāṣṭhāgūḍha ay binibilang na animnapu’t apat; gayundin sina Sukeśa at Vṛṣabha. At si Caitra ay binibilang na may pitong koṭi; ang Panginoong ito ay si Nakulīśa.
Verse 24
लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा
“Sa mga banal na tagasunod ni Śiva ay naroon si Lokāntaka, ang may nagniningning na diwa; at si Daityāntaka, ang panginoong pumupuksa sa mga Daitya. Naroon din ang deva na si Bhṛṅgī at ang maringal na si Riṭi—pawang minamahal ng Deva ng mga deva (Śiva).”
Verse 25
अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः । नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः
At naroon din si Aśanirbhānuka, kasama ang walang-hanggang isa sa hanay ng animnapu’t apat (pangunahing tagasunod). Si Nandīśvara, panginoon ng mga Gaṇa, ay nagtataglay ng lakas na di-masukat—na tila isang daang koṭi.
Verse 26
एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः
Ang mga gaṇapa na ito at marami pang iba ay di-mabilang at lubhang makapangyarihan. Silang lahat ay may sanlibong kamay at may koronang jaṭā, taglay ang mga tanda ng banal na hanay ni Śiva.
Verse 27
सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः
Silang lahat ay may palamuting gasuklay na buwan sa kanilang jaṭā; silang lahat ay bughaw ang lalamunan at may tatlong mata. Sila’y pinalamutian ng mga kuwintas na bulaklak, hikaw, pulseras sa bisig, korona, at iba pang hiyas.
Verse 28
ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः
Kasingningning nila’y tulad nina Brahmā, Indra, at Viṣṇu, at napalilibutan ng mga pangkat na may kapangyarihang gaya ng aṇimā at iba pa; dumating doon ang mga Panginoon ng Gaṇa—nagniningning na parang sampung milyong araw.
Verse 29
एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः । जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः
Ang iba pang mga pinuno ng mga gaṇa ni Śiva—dakila ang loob at nagniningning sa dalisay na liwanag—ay nagtungo roon na may lubos na galak, sabik sa mapalad na darśana ng Panginoong Śiva.
Verse 30
गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् । सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः
Pagdating doon at pagkakita kay Panginoong Śiva, sila’y yumukod at naghandog ng pinakadakilang papuri. Silang lahat—pinangungunahan ni Viṣṇu—ay nakatayo na magkadikit ang palad at nakayuko ang ulo sa banal na pagpapasakop.
Verse 31
इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः । कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः
Kaya nga, kasama si Viṣṇu at ang iba pang mga diyos, si Maheśa—ang Kataas-taasang Panginoon—ay masayang nagtungo sa Kailāsa, ang banal na tahanan ni Kubera na dakila ang loob.
Verse 32
कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् । भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः
Si Kubera man ay lumapit kay Śambhu at sumamba sa Kanya nang may dakilang paggalang. Sa debosyon, naghandog siya ng sari-saring alay at paglilingkod, kasama ang kanyang mga tagasunod.
Verse 33
ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् । शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे
Pagkaraan, taglay ang matibay na pasiya, marapat niyang sinamba si Viṣṇu at ang iba pang mga diyos, pati ang iba’t ibang pangkat ng mga kasama; at gayundin ay pinarangalan niya ang mga tagasunod ni Śiva, upang lubos na kalugdan ni Panginoong Śiva.
Verse 34
अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः । मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः
Pagkatapos, si Śambhu, na lubhang nalugod ang puso, ay niyakap si Kubera; at sa pag-amoy niya sa tuktok ng ulo nito bilang pagpapala, nanatili Siya roon sa Alakā kasama ang lahat ng Kanyang mga kasama.
Verse 35
शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः । नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्
Pagkaraan, iniutos ng Panginoon kay Viśvakarmā na magtayo sa bundok, upang lumikha ng mga tahanang angkop para sa sari-saring bhakta—bawat isa ayon sa nararapat sa kanya at sa kapwa.
Verse 36
विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने । रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया
Pagkatapos, nagtungo roon si Viśvakarmā, O muni, at sa pahintulot ni Śambhu ay mabilis niyang nilikha ang isang pagtatayong may sari-saring anyo at ayos.
Verse 37
अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा
Noon, si Śambhu ay lubhang nalugod, naantig ng panalangin ni Hari.
Verse 38
कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् । सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः
Matapos ipagkaloob ang Kanyang biyaya kay Kubera, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara) ay tumungo sa Bundok Kailāsa. Sa isang mapalad na sandali, pumasok Siya roon at nagbalik sa Kanyang sariling dakilang tahanang lampas-sa-daigdig.
Verse 39
अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः । अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः । मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्
Sa mapagmahal na biyaya, ang Panginoong mapagkalinga sa mga deboto ay ginawa Niyang may kanlungan at ligtas ang lahat ng nilalang. Pagkaraan, ang mga diyos na pinangunahan ni Viṣṇu, kasama ang mga muni at iba pang mga siddha, ay masayang nagsagawa ng mapalad na abhiṣeka para kay Śiva.
Verse 40
समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः । नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्
Pagkaraan, silang lahat ay sumamba nang magkakasunod at magkakasama, tangan ang sari-saring handog; at isinagawa nila ang mapalad na ārati (nīrājana), na pinangunahan ng isang dakilang pagdiriwang.
Verse 41
तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने । सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः
Noon, O pantas—bumuhos ang mapalad na ulang ng mga bulaklak na makalangit. Sa galak, ang mga Apsarā roon ay nagsimulang sumayaw, nakatuon sa pag-awit, at ang banal na pagtitipon ay naging tahanan ng mga pagpapala.
Verse 42
जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः । तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः
Doon, umalingawngaw ang sigaw na “Jaya!” at ang pagbigkas na “Namaḥ!”—pino at mapalad sa lahat ng paraan. Mula roon, sumiklab ang dakilang sigasig na nagpalago ng ligaya ng lahat.
Verse 43
स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा । सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्
Pagkaraan, si Śambhu, nakaupo sa trono at nagliliwanag sa di-mapapantayang karilagan, ay patuloy na pinaglilingkuran ng lahat—ni Viṣṇu at ng iba pang mga diyos—bawat isa’y naglilingkod ayon sa nararapat sa kanilang kalagayan.
Verse 44
अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् । अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्
Pagkaraan nito, ang lahat ng mga diyos at iba pang nilalang sa langit, bawat isa sa sariling paraan, ay umawit ng papuri sa Kanya sa angkop at minamahal na mga salita—si Śaṅkara, ang Mapagpala at Mapagbigay ng kabutihang-palad sa mga daigdig.
Verse 45
प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः । मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः
Nang marinig ang kanilang himno ng papuri, si Panginoong Śiva ay nalugod sa puso at ipinagkaloob ang kanilang mga ninanais. Sa pag-ibig, ang Kataas-taasang Panginoon—ang Īśvara ng lahat—ay nagkaloob ng mga biyayang minimithi nila sa kanilang isipan.
Verse 46
शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने । प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह
O pantas, nang magkagayon—sa utos ni Śiva—ang lahat ay nagsiuwi sa kani-kanilang tahanang banal, natupad ang mga hangarin at nagalak ang puso; at ako man ay sumama kay Viṣṇu.
Verse 47
उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह । बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः
Nang mapaupo si Viṣṇu sa isang āsana na wari’y higaan-trono, nagsalita si Śambhu. Matapos siyang turuan nang mahaba sa kagalakan, ang Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara, ay nagkaloob ng biyaya sa dakilang pag-ibig.
Verse 48
शिव उवाच । हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम । सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा
Wika ni Śiva: “O Hari, O Vidhātr̥ (Brahmā), mga minamahal kong anak—kayong dalawa ang pinakamamahal ko. Kayo ang pinakadakila sa mga diyos, laging gumaganap sa pag-iingat at paglalang ng tatlong daigdig.”
Verse 49
गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया । सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा
“Humayo kayo, laging walang takot, sa sarili ninyong tahanan ayon sa Aking utos. Tunay, Ako ang tagapagkaloob ng ligaya, at palagi Ko kayong babantayan at iingatan nang may natatanging pag-aaruga.”
Verse 50
इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया । अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ
Nang marinig namin ang mga salita ni Śambhu, at matapos yumukod nang malalim bilang pagsunod sa Kanyang utos, ako at si Hari ay nagbalik sa aming sariling mga tahanan, puspos ang puso ng galak at kapanatagan.
Verse 51
तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा । उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः
Noon ding iyon, si Śaṅkara, na labis ang kagalakan, ay masayang pinaupo ang panginoon ng mga kayamanan, hinawakan siya sa kamay, at nagsalita ng mga salitang mapalad.
Verse 52
शिव उवाच । तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे । स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ
Sinabi ni Śiva: “O kaibigan, napasunod Ako ng iyong pag-ibig at ng iyong pagdating bilang pagkakaibigan, kaibigan ko. Bumalik ka sa iyong kinalalagyan nang walang takot; Ako’y lagi mong katuwang, O walang dungis magpakailanman.”
Verse 53
इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः । तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः
Nang marinig ang mga salita ni Śambhu (Panginoong Śiva), si Kubera ay nagalak sa puso; at sa pagsunod sa Kanyang utos, masayang umalis patungo sa sarili niyang tahanan.
Verse 54
स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे । सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः
Sa bundok na Kailāsa—ang pinakadakila sa mga bundok—nagsalita si Śambhu. Napalilibutan ng Kanyang mga gaṇa, siya’y lubos na nakalubog sa yoga, malayang kumikilos ayon sa Kanyang kalooban, at ganap na nakatuon sa pagninilay.
Verse 55
क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् । इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः
Kung minsan ay pinagninilayan niya ang sariling Ātman, at kung minsan ay lubos siyang nalulubog sa yoga. Taglay ang isip na malayang gumagalaw ayon sa nais, masaya niyang isinasalaysay ang napakaraming banal na salaysay.
Verse 56
क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः । विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्
Kung minsan, si Maheśvara—na bihasa sa sari-saring banal na lila—ay masayang nakikipaglaro kasama ng Kaniyang mga gaṇa sa matayog at mapalad na mga pook ng Bundok Kailāsa at sa iba pang tahanang-bundok.
Verse 57
इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः । अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः
Kaya nga, si Śaṅkara, ang Kataas-taasang Panginoon na ang likas ay si Rudra, ay nagsagawa ng banal na lila sa sarili Niyang bundok, bagaman Siya’y nagpapakita sa maraming anyo bilang pinakadakilang yogin.
Verse 58
नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः । पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्
Matapos lumipas ang ilang panahon na ang Parameśvara ay walang kabiyak, pagkaraan ay tinamo Niya ang sarili Niyang banal na asawa—yaong sumilang bilang anak na babae mula sa asawa ni Dakṣa.
Verse 59
विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः । सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः
O banal na rishi, si Maheśvara ay masayang nakipaglaro kay Satī, anak na babae ni Dakṣa; at dahil Siya’y nakatuon sa pagpapanatili ng matuwid na gawi ng daigdig, nanatili Siyang payapa at maligaya.
Verse 60
इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर । कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि
Sa ganitong paraan, O panginoon sa mga pantas, naisalaysay na sa iyo ang pagpapakita (avatāra) na ito ni Rudra; at gayundin ang pagdating niya sa Kailāsa, kasama ang kanyang pakikipagkaibigan kay Kubera, ang Panginoon ng mga kayamanan.
Verse 61
तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी । इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा
Maging ang banal na līlā na nakapaloob sa salaysay na iyon ay naipaliwanag—nakapagpapalago ng kaalaman—na walang pagsalang nagbibigay ng bunga ng lahat ng matuwid na hangarin, dito sa daigdig at sa kabilang-buhay.
Verse 62
इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः
Sinumang may natipong isip na bumibigkas ng banal na salaysay na ito—o kahit nakikinig lamang—ay magkakamit ng kaginhawahan sa daigdig na ito; at sa kabilang dako, matatamo niya ang mokṣa, ang paglaya.
Brahmā recounts Śiva/Rudra’s intentional advent to Kailāsa in connection with Kubera—after granting him nidhipatva—signaled by the sounding of Rudra’s ḍhakkā that summons a vast cosmic assembly.
Nāda functions as a revelatory trigger: it is not merely sound but a metaphysical summons that aligns beings across lokas, indicating that divine presence is recognized through an epistemic “call” that gathers and orders consciousness and cosmos.
Rudra is presented as heart-born from Brahmā yet a full, stainless portion—served by Viṣṇu and Brahmā—while remaining non-different from the supreme; his form is adopted deliberately for līlā, friendship, tapas, and cosmic administration.