नारदतपोवर्णनम् (Nārada’s Austerities Described)

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्समये विप्रा नारदो मुनिसत्तमः । ब्रह्मपुत्रो विनीतात्मा तपोर्थं मन आदधे

Sinabi ni Sūta: Noong panahong iyon, O mga brāhmaṇa, si Nārada—pinakamainam sa mga pantas—anak ni Brahmā, mapagpakumbaba at may pagpipigil-sa-sarili, ay itinuon ang isip sa pagsasagawa ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) para sa espirituwal na kaganapan.

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदतपोवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Saṃhitā, ang Rudra-saṃhitā—sa Unang bahagi, ang Sṛṣṭi-khaṇḍa (salaysay ng paglikha), nagtatapos ang Ikalawang Kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Pagsisisi/Katapasan ni Nārada.”

Verse 3

तत्राश्रमो महादिव्यो नानाशोभासमन्वितः । तपोर्थं स ययौ तत्र नारदो दिव्यदर्शनः

Naroon ang isang lubhang banal na āśrama, pinaliligiran ng sari-saring ningning. Para sa tapas at ganap na pagsulong sa espiritu, si Nārada—na may banal na paningin—ay nagtungo roon.

Verse 4

तां दृष्ट्वा मुनिशार्दूलस्तेपे स सुचिरं तपः । बध्वासनं दृढं मौनी प्राणानायम्य शुद्धधीः

Nang makita siya, ang pantas—tigre sa hanay ng mga muni—ay nagsagawa ng tapas sa mahabang panahon. Itinatag niya ang matatag na āsana, nag-ingat ng mauna (banal na katahimikan), at inayos ang hininga sa pamamagitan ng prāṇāyāma; taglay ang dalisay na pag-unawa, matibay siyang nakatuon sa pagsasakatuparan kay Śiva.

Verse 5

चक्रे मुनिस्समाधिं तमहम्ब्रह्मेति यत्र ह । विज्ञानं भवति ब्रह्मसाक्षात्कारकरं द्विजाः

O mga dwija na pantas, pumasok ang rishi sa samādhi na yaon, kung saan sumisilang ang pagkaunawang, “Ako ang Brahman.” Mula roon ay umuusbong ang mataas na kaalamang mapanuri na nagdudulot ng tuwirang pagtanaw sa Brahman.

Verse 6

इत्थं तपति तस्मिन्वै नारदे मुनिसत्तमे । चकंपेऽथ शुनासीरो मनस्संतापविह्वलः

Habang ang pinakadakilang muni na si Nārada ay nagsasagawa ng gayong tapas, si Śunāsīra (Indra) ay nagsimulang manginig, nababalisa dahil sa nag-aapoy na pighati sa kanyang isipan.

Verse 7

मनसीति विचिंत्यासौ मुनिर्मे राज्यमिच्छति । तद्विघ्नकरणार्थं हि हरिर्यत्नमियेष सः

Sa loob-loob niya, “Ninanais ng pantas na muning ito ang aking kaharian,” kaya si Hari (Vishnu) ay nagsikap nang tunay upang lumikha ng isang hadlang sa pagnanasang iyon.

Verse 8

सस्मार स्मरं शक्रश्चेतसा देवनायकः । आजगाम द्रुतं कामस्समधीर्महिषीसुतः

Si Indra, ang panginoon at pinuno ng mga diyos, ay inalaala sa isip si Smara (Kāma). Agad-agad, si Kāma—mabilis at matatag ang loob, anak ng isang reyna—ay dumating doon nang madali.

Verse 9

अथागतं स्मरं दृष्ट्वा संबोध्य सुरराट् प्रभुः । उवाच तं प्रपश्याशु स्वार्थे कुटिलशेमुषिः

Pagkatapos, nang makita niyang dumating si Smara (Kāma), ang makapangyarihang hari ng mga diyos ay kinausap siya at agad na nagsalita—siya na may isip na tuso sa paghahangad ng sariling pakay.

Verse 10

इन्द्र उवाच । मित्रवर्य्य महावीर सर्वदा हितकारक । शृणु प्रीत्या वचो मे त्वं कुरु साहाय्यमात्मना

Sinabi ni Indra: “O pinakamainam na kaibigan, O dakilang bayani, na laging gumagawa ng kabutihan—pakinggan mo nang may pag-ibig ang aking mga salita, at tulungan mo ako sa sarili mong lakas.”

Verse 11

त्वद्बलान्मे बहूनाञ्च तपोगर्वो विनाशितः । मद्राज्यस्थिरता मित्र त्वदनुग्रहतस्सदा

Sa pamamagitan ng iyong kapangyarihan, ang pagmamataas na bunga ng matinding pag-aayuno at pagninilay sa akin at sa marami pang iba ay napawi. O kaibigan, ang katatagan ng aking kaharian ay laging dahil sa iyong biyaya.

Verse 12

हिमशैलगुहायां हि मुनिस्तपति नारदः । मनसोद्दिश्य विश्वेशं महासंयमवान्दृढः

Tunay nga, sa isang yungib sa kabundukang Himalaya, ang pantas na si Nārada ay nagsagawa ng matinding tapas; matatag sa dakilang pagpipigil-sa-sarili, itinuon niya sa loob ang isip kay Viśveśa, ang Panginoon ng sansinukob.

Verse 13

याचेन्न विधितो राज्यं स ममेति विशंकितः । अद्यैव गच्छ तत्र त्वं तत्तपोविघ्नमाचर

Kung hindi niya hihilingin ang kaharian ayon sa itinakdang tuntunin, maaari siyang maghinala, 'Ang kahariang ito ay akin.' Pumunta ka doon sa mismong araw na ito, at gumawa ng hadlang sa kanyang penitensya.

Verse 14

इत्याज्ञप्तो महेन्द्रेण स कामस्समधु प्रियः । जगाम तत्स्थलं गर्वादुपायं स्वञ्चकार ह

Sa gayon, sa utos ni Mahendra (Indra), si Kama—na mahilig sa tagsibol at lasing sa pulot—ay nagtungo sa lugar na iyon. Dahil sa kapalaluan, gumawa siya ng sarili niyang pakana doon.

Verse 15

रचयामास तत्राशु स्वकलास्सकला अपि । वसंतोपि स्वप्रभावं चकार विविधं मदात्

Pagkatapos nito, mabilis niyang inilabas ang lahat ng kanyang sariling kapangyarihan (kalas) sa kanilang kaganapan. Maging ang Tagsibol, na tila nagagalak, ay nagpakita ng kanyang natatanging kaningningan sa iba't ibang paraan.

Verse 16

न बभूव मुनेश्चेतो विकृतं मुनिसत्तमाः । भ्रष्टो बभूव तद्गर्वो महेशानुग्रहेण ह

O pinakadakilang mga pantas, ang isip ng muning iyon ay hindi nalihis ni nabaluktot; sa biyaya ni Mahesha, ang kanyang pagmamataas ay naibagsak.

Verse 17

शृणुतादरतस्तत्र कारणं शौनकादयः । ईश्वरानुग्रहेणात्र न प्रभावः स्मरस्य हि

Makinig nang may paggalang, O Śaunaka at iba pang mga pantas, sa dahilan nito: sa biyaya ni Īśvara (Panginoong Śiva) sa bagay na iyon, si Kāma ay tunay na walang kapangyarihan doon.

Verse 18

अत्रैव शम्भुनाऽकारि सुतपश्च स्मरारिणा । अत्रैव दग्धस्तेनाशु कामो मुनितपोपहः

Dito rin mismo si Śambhu—ang kaaway ni Smara (Kāma)—ay nagsagawa ng mahigpit na tapas; at dito rin mismo si Kāma, ang manggugulo sa tapas ng mga muni, ay mabilis na sinunog Niya.

Verse 19

कामजीवनहेतोर्हि रत्या संप्रार्थितैस्सुरैः । सम्प्रार्थित उवाचेदं शंकरो लोकशंकरः

Upang maibalik sa buhay si Kāma (diyos ng pagnanasa), at dahil sa taimtim na pagsusumamo ni Rati kasama ng mga diyos, si Śaṅkara—tagapagpala ng mga daigdig—ay nagsalita bilang tugon sa kanilang panalangin.

Verse 20

कंचित्समयमासाद्य जीविष्यति सुराः स्मरः । परं त्विह स्मरोपायश्चरिष्यति न कश्चन

“Pagkaraan ng ilang panahon, O mga diyos, muling mabubuhay si Kāma (Smara). Ngunit dito at ngayon, walang sinuman ang magsasagawa ng anumang paraan upang siya’y buhayin.”

Verse 21

इह यावद्दृश्यते भूर्जनैः स्थित्वाऽमरास्सदा । कामबाणप्रभावोत्र न चलिष्यत्यसंशयम्

Hangga’t nakikita pa rito ang kalagayang ito—habang ang mga walang-kamatayang nilalang ay nananatiling matatag—hindi mananaig dito ang bisa ng mga palaso ni Kāma; walang alinlangan dito.

Verse 22

इति शंभूक्तितः कामो मिथ्यात्मगतिकस्तदा । नारदे स जगामाशु दिवमिन्द्रसमीपतः

Kaya, sa bisa ng salita ni Śambhu, si Kāma—na ang landas ay mapanlinlang at tila maya—ay agad na lumisan mula kay Nārada at nagtungo sa langit, sa piling ni Indra.

Verse 23

आचख्यौ सर्ववृत्तांतं प्रभावं च मुनेः स्मरः । तदाज्ञया ययौ स्थानं स्वकीयं स मधुप्रियः

Isinalaysay ni Smara (Kāma) ang buong pangyayari at inilarawan din ang kapangyarihang espirituwal ng muni. Pagkaraan, sa utos ng muni, umalis si Madhupriya patungo sa sarili niyang tahanan.

Verse 24

विस्मितोभूत्सुराधीशः प्रशशंसाथ नारदम् । तद्वृत्तांतानभिज्ञो हि मोहितश्शिवमायया

Namangha ang panginoon ng mga diyos at pinuri si Nārada; sapagkat hindi niya nalalaman ang tunay na daloy ng mga pangyayaring iyon, siya’y nalinlang ng Māyā ni Śiva.

Verse 25

दुर्ज्ञेया शांभवी माया सर्वेषां प्राणिनामिह । भक्तं विनार्पितात्मानं तया संमोह्यते जगत्

Ang Śāmbhavī Māyā—ang kapangyarihan ni Śiva—ay mahirap maunawaan ng lahat ng may katawan sa mundong ito. Kapag walang bhakti at walang ganap na pagsuko ng sarili, ang buong sansinukob ay nalilinlang ng Māyā ring iyon.

Verse 26

नारदोऽपि चिरं तस्थौ तत्रेशानुग्रहेण ह । पूर्णं मत्वा तपस्तत्स्वं विरराम ततो मुनिः

Sa biyaya ni Īśāna (Panginoong Śiva), nanatili roon si Nārada nang mahabang panahon. Pagkaraan, sa pag-aakalang ganap na ang kanyang tapas, itinigil ng muni ang pag-aayuno at pagninilay na iyon.

Verse 27

कामोप्यजेयं निजं मत्वा गर्वितोऽभून्मुनीश्वरः । वृथैव विगतज्ञानश्शिवमायाविमोहितः

Maging si Kāma, sa pag-aakalang siya’y di matatalo, ay napuno ng pagmamataas. Ngunit nauwi sa wala ang kanyang kaalaman, sapagkat siya’y nalinlang ng Māyā ni Śiva.

Verse 28

धन्या धन्या महामाया शांभवी मुनिसत्तमाः । तद्गतिं न हि पश्यंति विष्णुब्रह्मादयोपि हि

O pinakamainam sa mga muni, pinagpala—tunay na pinagpala—ang Dakilang Māyā na Śāmbhavī, ang kapangyarihan ni Śiva; sapagkat maging sina Viṣṇu at Brahmā at ang iba pa ay hindi nakakakita sa landas at paraan ng kanyang pagkilos.

Verse 29

तया संमोहितोतीव नारदो मुनिसत्तमः । कैलासं प्रययौ शीघ्रं स्ववृत्तं गदितुं मदी

Lubhang nalinlang ng kanyang kapangyarihan, si Nārada—ang pinakamainam sa mga muni—ay agad na nagtungo sa Kailāsa, na may hangaring isalaysay sa akin ang sariling naranasan.

Verse 30

रुद्रं नत्वाब्रवीत्सर्वं स्ववृत्तङ्गर्ववान्मुनिः । मत्वात्मानं महात्मानं स्वप्रभुञ्च स्मरञ्जयम्

Pagkatapos yumukod kay Rudra, ang muni—na nagmamataas sa sariling asal—ay nagsalaysay ng lahat. Inakala niyang siya’y dakilang kaluluwa at, sa pag-alaala sa inaakalang kataas-taasan niyang kapangyarihan, hinangad niya ang tagumpay.

Verse 31

तच्छ्रुत्वा शंकरः प्राह नारदं भक्तवत्सलः । स्वमायामोहितं हेत्वनभिज्ञं भ्रष्टचेतसम्

Nang marinig iyon, si Śaṅkara—na laging mapagmahal sa mga deboto—ay nagsalita kay Nārada, na nalinlang ng sarili Niyang Māyā, hindi nakaunawa sa tunay na sanhi, at ang isip ay nalito.

Verse 32

रुद्र उवाच । हे तात नारद प्राज्ञ धन्यस्त्वं शृणु मद्वचः । वाच्यमेवं न कुत्रापि हरेरग्रे विशेषतः

Wika ni Rudra: “O mahal kong anak na Nārada, tunay kang marunong—pinagpala ka. Makinig ka sa aking mga salita. Ang bagay na ito’y hindi dapat sabihin saanman; lalo na, huwag itong banggitin sa harap ni Hari (Viṣṇu).”

Verse 33

पृच्छमानोऽपि न ब्रूयाः स्ववृत्तं मे यदुक्तवान् । गोप्यं गोप्यं सर्वथा हि नैव वाच्यं कदाचन

“Kahit tanungin ka man, huwag mong ibunyag ang sariling bagay na sinabi mo sa akin. Dapat itong itago—lihim sa lahat ng paraan; tunay na hindi dapat banggitin kailanman.”

Verse 34

शास्म्यहं त्वां विशेषेण मम प्रियतमो भवान् । विष्णुभक्तो यतस्त्वं हि तद्भक्तोतीव मेऽनुगः

“Pinapayuhan kita nang may natatanging pag-iingat, sapagkat ikaw ang pinakamamahal ko. Yamang ikaw ay deboto ni Viṣṇu, tunay kang tapat sa Kanya; kaya dahil dito, labis ka ring tapat sa akin.”

Verse 35

शास्तिस्मेत्थञ्च बहुशो रुद्रस्सूतिकरः प्रभुः । नारदो न हितं मेने शिवमायाविमोहितः

“Kaya nga, ang Panginoon—si Rudra, ang makapangyarihang sanhi ng paglikha—ay paulit-ulit siyang pinagalitan. Ngunit si Nārada, na nalito sa māyā ni Śiva, ay hindi tinanggap ang tunay na makabubuti.”

Verse 36

प्रबला भाविनी कर्म गतिर्ज्ञेया विचक्षणैः । न निवार्या जनैः कैश्चिदपीच्छा सैव शांकरी

Dapat maunawaan ng marurunong na ang daloy ng karma ay makapangyarihan at tiyak na nagbubunga. Walang nilalang na makahahadlang dito sa anumang paraan, sapagkat ang di-mapipigil na kaloobang iyon ang Śāṅkarī—ang banal na kautusan ni Śiva.

Verse 37

ततस्स मुनिवर्यो हि ब्रह्मलोकं जगाम ह । विधिं नत्वाऽब्रवीत्कामजयं स्वस्य तपोबलात्

Pagkaraan, ang pinakadakilang muni ay nagtungo sa Brahmaloka. Yumukod siya kay Vidhi (Brahmā) at nagpahayag na sa lakas ng sarili niyang pag-aayuno at pagninilay, napagtagumpayan niya si Kāma—ang pagnanasa.

Verse 38

तदाकर्ण्य विधिस्सोथ स्मृत्वा शम्भुपदाम्बुजम् । ज्ञात्वा सर्वं कारणं तन्निषिषेध सुतं तदा

Nang marinig iyon, inalaala ni Brahmā ang mga paang-lotus ni Śambhu (Śiva). Nang maunawaan niya ang tunay na sanhi ng lahat, agad niyang pinigil ang kanyang anak sa gawaing iyon.

Verse 39

मेने हितन्न विध्युक्तं नारदो ज्ञानिसत्तमः । शिवमायामोहितश्च रूढचित्तमदांकुरः

Si Nārada, ang pinakadakila sa mga pantas, ay inakalang kapaki-pakinabang ang hindi naman tunay na itinatagubilin ng wastong kaalaman at ng mga śāstra; sapagkat nalinlang ng Māyā ni Śiva, ang usbong ng pagmamataas ay matibay na nag-ugat sa kanyang isip.

Verse 40

शिवेच्छा यादृशी लोके भवत्येव हि सा तदा । तदधीनं जगत्सर्वं वचस्तंत्यांत स्थितं यतः

Anuman ang maging kalooban ni Śiva sa daigdig, gayon nga ang nagaganap. Sapagkat ang buong sansinukob ay nakasalalay sa Kanya, yamang ito’y nakatindig sa dulo ng sinulid ng Kanyang utos—ang Kanyang naghaharing Salita.

Verse 41

नारदोऽथ ययौ शीघ्रं विष्णुलोकं विनष्टधीः । मदांकुरमना वृत्तं गदितुं स्वं तदग्रतः

Pagkaraan, si Nārada na naliliman ang pag-unawa ay mabilis na nagtungo sa kaharian ni Viṣṇu; ang kanyang isip ay may usbong ng pagmamataas, at ibig niyang isalaysay ang sariling pangyayari sa harap ni Viṣṇu.

Verse 42

आगच्छंतं मुनिन्दृष्ट्वा नारदं विष्णुरादरात् । उत्थित्वाग्रे गतोऽरं तं शिश्लेषज्ञातहेतुकः

Nang makita ni Viṣṇu ang pantas na si Nārada na papalapit, tumindig siya nang may paggalang, lumapit upang salubungin at niyakap siya—bagaman hindi pa niya nalalaman ang dahilan ng pagdating ni Nārada.

Verse 43

स्वासने समुपावेश्य स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । हरिः प्राह वचस्तथ्यं नारदं मदनाशनम्

Pinaupo ni Hari (Viṣṇu) si Nārada sa sarili niyang upuan; at matapos alalahanin ang mga paang-lotus ni Śiva, nagsalita siya ng mga salitang tapat kay Nārada—ang pumipigil sa pagnanasa.

Verse 44

विष्णुरुवाच । कुत आगम्यते तात किमर्थमिह चागतः । धन्यस्त्वं मुनिशार्दूल तीर्थोऽहं तु तवागमात्

Wika ni Viṣṇu: “Saan ka nagmula, mahal na anak, at sa anong layon ka naparito? O tigre sa mga pantas, tunay kang pinagpala; at sa iyong pagdating, ang pook na ito’y nagiging isang tīrtha para sa akin.”

Verse 45

विष्णुवाक्यमिति श्रुत्वा नारदो गर्वितो मुनिः । स्ववृत्तं सर्वमाचष्ट समदं मदमोहितः

Nang marinig ang mga salita ni Viṣṇu, ang pantas na si Nārada ay napuno ng pagmamataas; nalinlang ng pagkalasing ng kayabangan at pagmamataas, isinalaysay niya ang lahat ng kanyang ginawa.

Verse 46

श्रुत्वा मुनिवचो विष्णुस्समदं कारणं ततः । ज्ञातवानखिलं स्मृत्वा शिवपादाम्बुजं हृदि

Pagkarinig sa mga salita ng pantas, naunawaan ni Viṣṇu ang tunay na sanhi nang buo. At nang alalahanin niya sa puso ang mga paang-lotus ni Śiva, nalaman niya ang lahat.

Verse 47

तुष्टाव गिरिशं भक्त्या शिवात्मा शैवराड् हरिः । सांजलिर्विसुधीर्नम्रमस्तकः परमेश्वरम्

Si Hari (Viṣṇu)—na ang kalooban ay nakatuon kay Śiva at nangunguna sa mga debotong Śaiva—ay nagpuri kay Girīśa nang may bhakti. Taglay ang dalisay na pag-unawa, tumindig siyang magkadikit ang palad at nakayuko ang ulo, sumasamba sa Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara.

Verse 48

विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव प्रसीद परमेश्वर । धन्यस्त्वं शिव धन्या ते माया सर्व विमोहिनी

Sinabi ni Viṣṇu: "O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, maging mahabagin Ka, O Kataas-taasang Panginoon. Pinagpala Ka, O Śiva—tunay na pinagpala ang Iyong Māyā, ang kapangyarihang ganap na dumadaya sa lahat ng nilalang."

Verse 49

इत्यादि स स्तुतिं कृत्वा शिवस्य परमात्मनः । निमील्य नयने ध्यात्वा विरराम पदाम्बुजम्

Matapos mag-alay ng himno ng papuri kay Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, ipinikit niya ang kanyang mga mata at nagnilay; pagkatapos ay naging tahimik siya, nagpapahinga sa loob sa paanan ng lotus (ng Panginoon).

Verse 50

यत्कर्तव्यं शंकरस्य स ज्ञात्वा विश्वपालकः । शिवशासनतः प्राह हृदाथ मुनिसत्तमम्

Matapos maunawaan ang dapat gawin para kay Śaṅkara, ang Tagapangalaga ng sansinukob, na kumikilos sa ilalim ng utos ni Śiva, ay nagsalita siya mula sa kanyang puso sa pinakamahusay sa mga pantas.

Verse 51

विष्णुरुवाच । धन्यस्त्वं मुनिशार्दूल तपोनिधिरुदारधीः । भक्तित्रिकं न यस्यास्ति काममोहादयो मुने

Sinabi ni Viṣṇu: "Pinagpala ka, O tigre sa mga pantas—isang karagatan ng penitensya at nagtataglay ng marangal na talino. Para sa isa na wala ang tatlong tupi na debosyon, O pantas, ang pagnanasa, delusyon, at ang iba pa ay tiyak na lilitaw."

Verse 52

विकारास्तस्य सद्यो वै भवंत्यखिलदुःखदाः । नैष्ठिको ब्रह्मचारी त्वं ज्ञानवैराग्यवान्सदा

Sa kanya, ang mga pagbaluktot ng isip ay agad na sumisibol at nagiging tagapagbigay ng lahat ng dalamhati. Ngunit ikaw ay isang matatag na brahmacari sa buong buhay, laging pinagkalooban ng tunay na kaalaman at walang-pagkakapit (vairagya).

Verse 53

कथं कामविकारी स्या जन्मना विकृतस्सुधीः । इत्याद्युक्तं वचो भूरि श्रुत्वा स मुनिसत्तमः

Nang marinig niya nang mahaba ang mga salitang gaya ng, “Paano mababago ng pagnanasa ang tunay na marunong, o mapapangit ng kapanganakan?”, ang pinakadakilang pantas ay taimtim na nakinig.

Verse 54

विजहास हृदा नत्वा प्रत्युवाच वचो हरिम् । नारद उवाच । किं प्रभावः स्मरः स्वामिन्कृपा यद्यस्ति ते मयि

Ngumiti at yumukod mula sa puso, sumagot si Nārada kay Hari: “O Panginoon, kung may habag Ka sa akin, sabihin Mo—ano ang kapangyarihan at tunay na bisa ni Smara (Diyos ng Pag-ibig)?”

Verse 55

इत्युक्त्वा हरिमानम्य ययौ यादृच्छिको मुनिः

Pagkasabi nito, ang pantas na si Yādṛcchika ay magalang na yumukod kay Hari (Viṣṇu) at lumisan.