सृष्टिक्रमवर्णनम् / Description of the Sequence of Creation

Verse 1

ब्रह्मोवाच । शब्दादीनि च भूतानि पंचीकृत्वाहमात्मना । तेभ्यः स्थूलं नभो वायुं वह्निं चैव जलं महीम्

Wika ni Brahmā: “Sa sarili kong kapangyarihan, isinagawa ko ang pañcīkaraṇa—ang limang ulit na paghahalo ng mga simulain ng mga elemento na nagsisimula sa tunog; mula roon ay iniluwal ko ang magagaspang na elemento: kalawakan, hangin, apoy, tubig, at lupa.”

Verse 2

पर्वतांश्च समुद्रांश्च वृक्षादीनपि नारद । कलादियुगपर्येतान्कालानन्यानवासृजम्

O Nārada, nilikha ko ang mga bundok at mga karagatan, pati ang mga punò at iba pa. Itinakda ko rin ang iba’t ibang hati ng Panahon—mula sa mga kalā hanggang sa mga yuga.

Verse 3

सृष्ट्यंतानपरांश्चापि नाहं तुष्टोऽभव न्मुने । ततो ध्यात्वा शिवं साम्बं साधकानसृजं मुने

O pantas, kahit nalikha ko na ang iba pang nilalang na nakatuon lamang sa mga wakas ng paglikha sa daigdig, hindi pa rin ako nasiyahan. Kaya, matapos magnilay kay Śiva kasama si Ambā (Sāmba Śiva), nilikha ko ang mga sādhaka, O pantas.

Verse 4

मरीचिं च स्वनेत्राभ्यां हृदयाद्भृगुमेव च । शिरसोऽगिरसं व्यानात्पुलहं मुनिसत्तमम्

Mula sa kanyang sariling mga mata ay inilabas niya si Marīci; mula sa kanyang puso ay ipinakita niya si Bhṛgu; mula sa kanyang ulo ay nilikha niya si Aṅgiras; at mula sa kanyang hiningang vyāna ay nilikha niya si Pulaha, ang pinakamataas sa mga pantas.

Verse 5

उदानाच्च पुलस्त्यं हि वसिष्ठञ्च समानतः । क्रतुं त्वपानाच्छ्रोत्राभ्यामत्रिं दक्षं च प्राणतः

Mula sa Udāna ay lumitaw si Pulastya, at gayundin si Vasiṣṭha. Mula sa Apāna ay nagmula si Kratu; mula sa dalawang tainga ay lumitaw si Atri; at mula sa Prāṇa ay lumitaw si Dakṣa.

Verse 6

असृजं त्वां तदोत्संगाच्छायायाः कर्दमं मुनिम् । संकल्पादसृजं धर्मं सर्वसाधनसाधनम्

"Mula sa kandungan ng aninong iyon ay nilikha kita—si Kardama, ang pantas. At sa pamamagitan lamang ng layunin ay nilikha ko ang Dharma, ang pangkalahatang paraan kung saan ang lahat ng espirituwal na disiplina ay naisasakatuparan."

Verse 7

एवमेतानहं सृष्ट्वा कृतार्थस्साधकोत्तमान् । अभवं मुनिशार्दूल महादेवप्रसादतः

Sa gayon, matapos malikha ang mga pinakamahusay na nagtagumpay na espirituwal na naghahangad at makitang natupad ang layunin, ako ay naging kontento, O tigre sa mga pantas—sa pamamagitan ng biyaya ni Mahadeva.

Verse 8

ततो मदाज्ञया तात धर्मः संकल्पसंभवः । मानवं रूपमापन्नस्साधकैस्तु प्रवर्तितः

Pagkatapos, mahal ko, sa pamamagitan ng Aking utos, ang Dharma—na isinilang mula sa banal na intensyon—ay nag-anyong tao at inilagay sa aktibong pagsasanay ng mga nagtagumpay na espirituwal na naghahangad.

Verse 9

ततोऽसृजं स्वगात्रेभ्यो विविधेभ्योऽमितान्सुतान् । सुरासुरादिकांस्तेभ्यो दत्त्वा तां तां तनुं मुने

Pagkaraan, mula sa iba’t ibang bahagi ng sarili kong katawan, nilikha ko ang di-mabilang na mga anak na lalaki; at sa kanila—O pantas—itinakda ko ang kani-kanilang katawan at antas ng pag-iral, gaya ng mga deva, mga asura, at iba pang uri ng nilalang.

Verse 10

ततोऽहं शंकरेणाथ प्रेरितोंऽतर्गतेन ह । द्विधा कृत्वात्मनो देहं द्विरूपश्चाभवं मुने

Pagkaraan, ako—na inudyukan ng Panginoong Śaṅkara na pumasok sa aking kalooban—ay hinati ang sarili kong katawan sa dalawa; kaya, O pantas, ako’y naging may dalawang anyo.

Verse 11

अर्द्धेन नारी पुरुषश्चार्द्धेन संततो मुने । स तस्यामसृजद्द्वंद्वं सर्वसाधनमुत्तमम्

O pantas, Siya ay nabuo: kalahati ay babae at kalahati ay lalaki. Mula sa Kanya, Kanyang iniluwal ang magkaparis na magkasalungat—isang dakilang kaayusan, ang pinakamataas na paraan upang umiral at gumalaw ang buong buhay sa daigdig.

Verse 12

स्वायंभुवो मनुस्तत्र पुरुषः परसाधनम् । शतरूपाभिधा नारी योगिनी सा तपस्विनी

Doon, si Svāyambhuva Manu ang lalaki—isang dakilang kasangkapan upang matupad ang mas mataas na layon; at ang babaeng tinawag na Śatarūpā ay isang yoginī, isang mapagpakasakit na nakatuon sa tapas.

Verse 13

सा पुनर्मनुना तेन गृहीतातीव शोभना । विवाहविधिना ताताऽसृजत्सर्गं समैथुनम्

Pagkaraan, ang dalagang labis ang kagandahan ay tinanggap ng Manung iyon. O mga kagalang-galang na pantas, sa wastong ritwal ng kasal, kanyang pinasimulan ang paglikha sa pamamagitan ng pagsasamang mag-asawa.

Verse 14

तस्यां तेन समुत्पन्नस्तनयश्च प्रियव्रतः । तथैवोत्तानपादश्च तथा कन्यात्रयं पुनः

Mula sa kanya, sa pamamagitan niya, isinilang ang mga anak na lalaki na sina Priyavrata at gayundin si Uttānapāda; at muli, tatlong anak na babae rin.

Verse 15

आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः । आकूतिं रुचये प्रादात्कर्दमाय तु मध्यमाम्

Sila’y nakilala bilang Ākūti, Devahūti, at Prasūti. Ipinakasal ni Manu si Ākūti kay Ruci, at ibinigay niya ang gitnang anak—si Devahūti—kay Kardama.

Verse 16

ददौ प्रसूतिं दक्षायोत्तानपादानुजां सुताः । तासां प्रसूतिप्रसवैस्सर्वं व्याप्तं चराचरम्

Ipinakasal niya si Prasūti—kapatid ni Uttānapāda—kay Dakṣa bilang asawa. Mula kay Prasūti at sa kanyang mga supling, napuno at lumaganap sa buong sansinukob ang lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 17

आकूत्यां च रुचेश्चाभूद्वंद्वं यज्ञश्च दक्षिणा । यज्ञस्य जज्ञिरे पुत्रा दक्षिणायां च द्वादश

Mula kina Ākūti at Ruci ay isinilang ang banal na magkaparis—si Yajña at si Dakṣiṇā. At kay Yajña, sa pamamagitan ni Dakṣiṇā, isinilang ang labindalawang anak na lalaki.

Verse 18

देवहूत्यां कर्दमाच्च बह्व्यो जातास्सुता मुने । दशाज्जाताश्चतस्रश्च तथा पुत्र्यश्च विंशतिः

O pantas, mula kina Devahūti at Kardama ay isinilang ang maraming anak na babae. Mula sa sampu ay nadagdagan pa ng apat; kaya sa kabuuan ay dalawampung anak na babae.

Verse 19

धर्माय दत्ता दक्षेण श्रद्धाद्यास्तु त्रयोदश । शृणु तासां च नामानि धर्मस्त्रीणां मुनीश्वर

Ipinagkaloob ni Dakṣa kay Dharma ang labintatlong anak na babae—nangunguna si Śraddhā. O panginoon sa mga pantas, pakinggan ngayon ang mga pangalan ng mga asawa ni Dharma.

Verse 20

श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा तथा क्रिया । वसुःर्बुद्धि लज्जा शांतिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदश

Śraddhā, Lakṣmī, Dhṛti, Tuṣṭi, Puṣṭi, Medhā at Kriyā; Vasū, Buddhi, Lajjā, Śānti, Siddhi at Kīrti—ito ang labintatlo (banal na kapangyarihan).

Verse 21

ताभ्यां शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः । ख्यातिस्सत्पथसंभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा

Mula sa dalawang iyon, ang nakababatà ay naiwan na may labing-isang anak na babaeng may magagandang mata: Khyāti, Satpathasaṃbhūti, Smṛti, Prīti, at gayundin Kṣamā.

Verse 22

सन्नतिश्चानुरूपा च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा । भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवांगिरा मुनिः

Naroon din sina Sannati at Anurūpā; gayundin sina Ūrjā, Svāhā, at Svadhā. (Naroon) sina Bhṛgu, Bhava, Marīci, at ang pantas na si Aṅgiras.

Verse 23

पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुश्चर्षिवरस्तथा । अत्रिर्वासिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम्

Sina Pulastya at Pulaha, si Kratu at ang dakilang rishi (Arṣivara), sina Atri at Vasiṣṭha, gayundin si Vahni (Agni) at ang mga Pitṛ (mga Ninunong Ama)—unawain ang mga ito ayon sa wastong pagkakasunod-sunod.

Verse 24

ख्यातास्ता जगृहुः कन्या भृग्वाद्यास्साधका वराः । ततस्संपूरितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Ang mga tanyag na dalagang iyon ay tinanggap bilang mga asawa ng mahuhusay na rishi na ganap na nagsanay—simula kay Bhṛgu. Pagkaraan nito, napuno ang buong tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 25

एवं कर्मानुरूपेण प्रणिनामंबिकापते । आज्ञया बहवो जाता असंख्याता द्विजर्षभाः

Kaya nga, ayon sa kani-kaniyang karma, O Panginoon ni Ambikā (Śiva), sa iyong utos ay nagsilang ang maraming nilalang—tunay na di-mabilang, O pinakamainam sa mga dwija.

Verse 26

कल्पभेदेन दक्षस्य षष्टिः कन्याः प्रकीर्तिताः । तासां दश च धर्माय शशिने सप्तविंशतिम्

Ayon sa pagkakaiba-iba ng mga kalpa, sinasabing si Dakṣa ay may animnapung anak na babae. Sa kanila, sampu ang ibinigay niya kay Dharma, at dalawampu’t pito naman sa Buwan (Śaśin).

Verse 27

विधिना दत्तवान्दक्षः कश्यपाय त्रयोदश । चतस्रः पररूपाय ददौ तार्क्ष्याय नारद

O Nārada, ayon sa wastong tuntunin, ibinigay ni Dakṣa ang labintatlong (anak na babae) kay Kaśyapa; at ibinigay din niya ang apat—may marangal at dakilang anyo—kay Tārkṣya (Aruṇa/Garuḍa).

Verse 28

भृग्वंगिरः कृशाश्वेभ्यो द्वे द्वे कन्ये च दत्तवान् । ताभ्यस्तेभ्यस्तु संजाता बह्वी सृष्टिश्चराचरा

Si Bhṛgu at si Aṅgiras ay nagbigay ng tig-dalawang dalaga sa mga Kṛśāśva. Mula sa mga dalagang iyon at sa kanilang pagsasama, sumibol ang saganang paglikha—mga gumagalaw at mga di-gumagalaw.

Verse 29

त्रयोदशमितास्तस्मै कश्यपाय महात्मने । दत्ता दक्षेण याः कन्या विधिवन्मुनिसत्तम

O pinakamainam sa mga muni, si Dakṣa ay ayon sa wastong ritwal na nagbigay kay Kaśyapa na dakilang kaluluwa ng labintatlong anak na babae bilang mga asawa.

Verse 30

तासां प्रसूतिभिर्व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । स्थावरं जंगमं चैव शून्य नैव तु किंचन

Sa mga supling na isinilang mula sa kanila, napuspos ang tatlong daigdig—kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw. Tunay, maging nakatigil o kumikilos, wala nang anumang nanatiling hungkag.

Verse 31

देवाश्च ऋषयश्चैव दैत्याश्चैव प्रजज्ञिरे । वृक्षाश्च पक्षिणश्चैव सर्वे पर्वतवीरुधः

Kaya isinilang ang mga deva at ang mga rishi, gayundin ang mga Daitya. Lumitaw din ang mga punò at mga ibon, kasama ang lahat ng kabundukan at mga halamang gumagapang.

Verse 32

दक्षकन्याप्रसूतैश्च व्याप्तमेवं चराचरम् । पातालतलमारभ्य सत्यलोकावधि ध्रुवम्

Sa gayon, ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw ay napuspos ng lahing isinilang mula sa mga anak na babae ni Daksha—tunay at walang pagsala—mula sa mga kailaliman ng Pātāla hanggang sa Satyaloka.

Verse 33

ब्रह्मांडं सकलं व्याप्तं शून्यं नैव कदाचन । एवं सृष्टिः कृता सम्यग्ब्रह्मणा शंभुशासनात्

Ang buong brahmāṇḍa, ang kosmikong itlog, ay napuspos nang lubos—hindi kailanman naging hungkag. Sa gayon, tinupad ni Brahmā ang paglikha nang ganap at wasto, ayon sa utos ni Śambhu (Panginoong Śiva).

Verse 34

सती नाम त्रिशूलाग्रे सदा रुद्रेण रक्षिता । तपोर्थं निर्मिता पूर्वं शंभुना सर्वविष्णुना

Pinangalanan siyang Satī—laging iniingatan ni Rudra sa dulo ng Kaniyang trisula. Noong una, para mismo sa layon ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay), siya’y nilikha ni Śambhu, ang Laganap sa lahat at ang panloob na Sarili maging ni Viṣṇu.

Verse 35

सैव दक्षात्समुद्भूता लोककार्यार्थमेव च । लीलां चकार बहुशो भक्तोद्धरणहेतवे

Tunay ngang siya’y isinilang mula kay Dakṣa, at tanging upang ganapin ang banal na gawain para sa daigdig. Paulit-ulit niyang isinagawa ang mga sagradong līlā, upang iangat at iligtas ang mga deboto.

Verse 36

वामांगो यस्य वैकुंठो दक्षिणांगोऽहमेव च । रुद्रो हृदयजो यस्य त्रिविधस्तु शिवः स्मृतः

Yaong ang kaliwang panig ay Vaikuṇṭha (Viṣṇu), ang kanang panig ay ako (Brahmā), at mula sa Kaniyang puso ay isinilang si Rudra—ang gayong Panginoon ay inaalala bilang Śiva sa tatluhang pagpapakita.

Verse 37

अहं विष्णुश्च रुद्रश्च गुणास्त्रय उदाहृताः । स्वयं सदा निर्गुणश्च परब्रह्माव्ययश्शिवः

“Ako (Brahmā), si Viṣṇu, at si Rudra ay binabanggit bilang tatlong guṇa (mga gampanin ng kalikasan). Ngunit si Śiva mismo ay laging lampas sa mga guṇa—di-nasisira, ang Kataas-taasang Brahman, kusang-umiiral at di-nagbabago.”

Verse 38

विष्णुस्सत्त्वं रजोऽहं च तमो रुद्र उदाहृतः । लोकाचारत इत्येवं नामतो वस्तुतोऽन्यथा

Si Viṣṇu ay sinasabing sattva, ako (Brahmā) ay rajas, at si Rudra ay tamas—ganyan ang wika ayon sa kaugalian ng daigdig. Ngunit ang pagkakaibang ito’y nasa pangalan lamang; sa katotohanan, ito’y iba (lampas sa gayong paghahati).

Verse 39

अंतस्तमो बहिस्सत्त्वो विष्णूरुद्रस्तथा मतः । अंतस्सत्त्वस्तमोबाह्यो रजोहं सर्वेथा मुने

O pantas, nauunawaan na sina Viṣṇu at Rudra ay may tamas sa loob ngunit sattva sa labas; datapwat Ako ay rajas sa lahat ng paraan—sattva sa loob, at tamas sa labas, o muni.

Verse 40

राजसी च सुरा देवी सत्त्वरूपात्तु सा सती । लक्ष्मीस्तमोमयी ज्ञेया विरूपा च शिवा परा

Ang diyosang Surā ay may likas na rājasa; at si Satī ay tunay na anyo ng sattva. Si Lakṣmī ay dapat maunawaang tamasiko ang pagkiling; at higit sa lahat ng ito ay ang Kataas-taasang Śivā—si Virūpā, na lumalampas sa karaniwang anyo.

Verse 41

एवं शिवा सती भूत्वा शंकरेण विवाहिता । पितुर्यज्ञे तनुं त्यक्त्वा नादात्तां स्वपदं ययौ

Kaya nga, si Satī—na naging kaisa ng banal na kalikasan ni Śivā—ay ikinasal kay Śaṅkara. Pagkaraan, sa yajña ng kanyang ama, iniwan niya ang kanyang katawan at hindi tumanggap ng iba pa; nagtungo siya sa sarili niyang kataas-taasang tahanan.

Verse 42

पुनश्च पार्वती जाता देवप्रार्थनया शिवा । तपः कृत्वा सुविपुलं पुनश्शिवमुपागता

Muli, dahil sa pagsusumamo ng mga diyos, si Śivā ay isinilang bilang Pārvatī. Matapos magsagawa ng napakadakilang pag-aayuno at pagninilay (tapas), muli niyang naabot ang Panginoong Śiva.

Verse 43

तस्या नामान्यनेकानि जातानि च मुनीश्वर । कालिका चंडिका भद्रा चामुंडा विजया जया

O pinakadakila sa mga pantas, maraming banal na pangalan ang sumibol para sa Kanya—Kālikā, Caṇḍikā, Bhadrā, Cāmuṇḍā, Vijayā, at Jayā.

Verse 44

जयंती भद्रकाली च दुर्गा भगवतीति च । कामाख्या कामदा ह्यम्बा मृडानी सर्वमंगला

Siya’y tinatawag na Jayantī, Bhadrakālī, Durgā, at Bhagavatī; kilala rin bilang Kāmākhyā, Kāmadā (tagapagkaloob ng mga ninanais), Ambā, Mṛḍānī—kabiyak at śakti ni Mṛḍa (Śiva)—at Sarvamaṅgalā, ang lubos na mapagpala at mapalad.

Verse 45

नामधेयान्यनेकानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । गुणकर्मानुरूपाणि प्रायशस्तत्र पार्वती

Maraming banal na pangalan ang naroon, na nagbibigay ng ginhawang makamundo at ng kalayaan (moksha). O Pārvatī, sa diwang iyon, ang mga pangalang ito’y karaniwang umaayon sa mga katangian at mga gawa ng Panginoon.

Verse 46

गुणमय्यस्तथा देव्यो देवा गुणमयास्त्रयः । मिलित्वा विविधं सृष्टेश्चक्रुस्ते कार्यमुत्तमम्

Gayundin, ang mga Diyosa ay binubuo ng mga guṇa, at ang tatlong diyos ay anyong-guṇa rin. Sa kanilang pag-iisa, isinagawa nila ang dakilang gawain ng paglikha sa sari-saring paraan—sa ilalim ng pamamahala ng Panginoon ng Paglikha—ayon sa paglalaro ng mga guṇa.

Verse 47

एवं सृष्टिप्रकारस्ते वर्णितो मुनिसत्तम । शिवाज्ञया विरचितो ब्रह्मांडस्य मयाऽखिलः

Kaya nga, O pinakadakilang muni, naipaliwanag ko sa iyo nang ganap ang paraan ng paglikha. Ang buong kaayusan ng brahmāṇḍa (kosmikong itlog, sansinukob) ay aking hinubog lamang ayon sa utos ni Śiva.

Verse 48

परं ब्रह्म शिवः प्रोक्तस्तस्य रूपास्त्रयः सुराः । अहं विष्णुश्च रुद्रश्च गुणभेदानुरूपतः

Ipinahahayag na si Śiva ang Kataas-taasang Brahman. Mula sa Kanya ay may tatlong banal na anyo: ako (Brahmā), si Viṣṇu, at si Rudra—na nahahayag ayon sa pagkakaiba-iba ng mga guṇa.

Verse 49

शिवया रमते स्वैरं शिवलोके मनोरमे । स्वतंत्रः परमात्मा हि निर्गुणस्सगुणोऽपि वै

Sa kaibig-ibig na kaharian ni Śiva, malaya Siyang nakikipaglaro sa lila kasama si Śivā (Pārvatī). Sapagkat ang Kataas-taasang Sarili ay tunay na malaya—nirguṇa (walang katangian), at gayunma’y saguṇa (nahahayag na may katangian).

Verse 50

तस्य पूर्णवतारो हिं रुद्रस्साक्षाच्छिवः स्मृतः । कैलासे भवनं रम्यं पंचवक्त्रश्चकार ह । ब्रह्मांडस्य तथा नाशे तस्य नाशोस्ति वै न हि

Tunay na Siya ang ganap na pagkapahayag; si Rudra ay inaalala bilang mismong Śiva, tuwiran. Sa Kailāsa nilikha Niya ang isang marikit na tahanan at inangkin ang anyong may limang mukha. At kahit magunaw ang brahmāṇḍa (sansinukob), para sa Kanya ay walang pagkapuksa.