भक्तिभेदाः—ज्ञानप्रधानभक्तेः प्रशंसा (Grades of Devotees and the Praise of Knowledge-Centered Devotion)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतो रमेशेन मया चैव सुरर्षिभिः । तथान्यैश्च महादेवः प्रसन्नस्संबभूव ह

Wika ni Brahmā: “Nang mapuri nang gayon ni Rameśa (Viṣṇu), ng aking sarili, ng mga banal na rishi ng mga deva, at ng iba pa, si Mahādeva ay tunay na nalugod at naging mapagpala.”

Verse 2

श्रीः । समाप्तोयं रुद्रसंहितान्तर्गतसतीखण्डो द्वितीयः

Śrī, ang pagpapala. Sa gayon nagwakas ang ikalawang bahagi, ang Satī-khaṇḍa, na nasa loob ng Rudra-saṃhitā.

Verse 3

महादेव उवाच । शृणु दक्ष प्रवक्ष्यामि प्रसन्नोस्मि प्रजापते । भक्ताधीनः सदाहं वै स्वतंत्रोप्यखिलेश्वरः

Wika ni Mahādeva: “Makinig ka, O Dakṣa; magsasalita Ako, sapagkat Ako’y nalulugod, O Prajāpati, Panginoon ng mga nilalang. Bagaman Ako ang malayang Panginoon ng lahat, Ako’y laging napapailalim sa bhakti ng Aking mga deboto.”

Verse 4

चतुर्विधा भजंते मां जनाः सुकृतिनस्सदा । उत्तरोत्तरतः श्रेष्ठास्तेषां दक्षप्रजापते

O Dakṣa Prajāpati, ang mga taong may kabutihang-loob ay laging sumasamba sa Akin sa apat na paraan; at sa apat na iyon, ang bawat kasunod na uri ay higit na mataas kaysa nauna.

Verse 5

आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी चैव चतुर्थकः । पूर्वे त्रयश्च सामान्याश्चतुर्थो हि विशिष्यते

Ang nagdurusa, ang naghahanap ng kaalaman, ang naghahangad ng pakinabang sa mundo, at ang tunay na nakaaalam—iyan ang apat. Ang unang tatlo ay karaniwang uri, ngunit ang ikaapat, ang tunay na marunong, ay tunay na natatangi at higit.

Verse 6

तत्र ज्ञानी प्रियतर ममरूपञ्च स स्मृतः । तस्मात्प्रियतरो नान्यः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Doon, ang jñānī—ang nakakabatid ng katotohanan—ang pinakamamahal; siya rin ay inaalala bilang mismong anyo Ko. Kaya walang higit na mahal kaysa sa jñānī—tunay, tunay, ito ang Aking pahayag.

Verse 7

ज्ञानगम्योहमात्मज्ञो वेदांतश्रुतिपारगैः । विना ज्ञानेन मां प्राप्तुं यतन्ते चाल्पबुद्धयः

“Ako’y natatamo sa pamamagitan ng tunay na kaalaman; Ako ang Nakaaalam ng Sarili (Ātman), na napagtatanto ng mga tumawid na sa kabilang pampang ng Vedānta ng mga Upaniṣad. Ngunit kung walang kaalaman, ang makitid ang isip ay nagsisikap na maabot Ako nang walang saysay.”

Verse 8

न वेदैश्च न यज्ञैश्च न दानैस्तपसा क्वचित् । न शक्नुवंति मां प्राप्तुं मूढाः कर्मवशा नरा

Hindi sa Veda, hindi sa mga handog na sakripisyo, hindi sa pagbibigay, ni sa pag-aayuno at pagdurusa lamang matatamo Ako. Ang mga taong nalilinlang, na itinutulak ng bigkis ng karma, ay hindi makararating sa Akin.

Verse 9

केवलं कर्म्मणा त्वं स्म संसारं तर्तुमिच्छसि । अत एवाभवं रुष्टो यज्ञविध्वंसकारकः

Nais mong tawirin ang ikot ng samsara sa gawa lamang. Kaya Ako’y nag-alab sa galit at naging tagapagwasak ng handog na yajña.

Verse 10

इतः प्रभृति भो दक्ष मत्वा मां परमेश्वरम् । बुद्ध्या ज्ञानपरो भूत्वा कुरु कर्म समाहितः

Mula ngayon, O Daksha, kilalanin mo Ako bilang Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon. Sa pag-unawa at paghimay, magpakatapat sa tunay na kaalaman, at gampanan ang tungkulin nang may tipon at panatag na isipan.

Verse 11

अन्यच्च शृणु सद्बुद्ध्या वचनं मे प्रजापते । वच्मि गुह्यं धर्महेतोः सगुणत्वेप्यहं तव

At pakinggan mo pa ang isa pang pahayag Ko nang may malinaw at marangal na pag-unawa, O Prajāpati. Alang-alang sa Dharma, sasabihin Ko sa iyo ang isang lihim—bagaman Ako’y nahahayag na may mga katangian (saguṇa), Ako’y nananatiling iyo magpakailanman.

Verse 12

अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च जगतः कारणं परम् । आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंदृगविशेषणः

“Ako—kasama nina Brahmā at Viṣṇu—(ay nahahayag bilang) kataas-taasang sanhi ng sansinukob. Ako ang Panginoon ng ātman, ang panloob na saksi na nagmamasid, sariling nagniningning sa kamalayan, at natatangi bilang Yaong nakakakita sa liwanag ng Sarili.”

Verse 13

आत्ममायां समाविश्य सोहं गुणमयीं मुने । सृजन्रक्षन्हरन्विश्वं दधे संज्ञाः क्रियोचिताः

O pantas, pumasok Siya sa Kanyang sariling Māyā—na binubuo ng mga guṇa—at tinanggap Niya ang mga banal na katawagang angkop sa gawain, habang nililikha, iniingatan, at muling iniuurong ang sansinukob.

Verse 14

अद्वितीये परे तस्मिन् ब्रह्मण्यात्मनि केवले । अज्ञः पश्यति भेदेन भूतानि ब्रह्मचेश्वरम्

Sa kataas-taasang Di-dalawa—ang dalisay na Brahman, ang iisang Sarili—ang mangmang ay tumitingin sa pamamagitan ng pagkakaiba, at inaakalang magkahiwalay ang mga nilalang, ang Brahman, at maging ang Īśvara.

Verse 15

शिरः करादिस्वांगेषु कुरुते न यथा पुमान् । पारक्यशेमुषीं क्वापि भूतेष्वेवं हि मत्परः

Kung paanong hindi itinuturing ng tao na pag-aari ng iba ang kanyang ulo, mga kamay, at iba pang sangkap ng katawan, gayon din ang lubos na deboto sa Akin ay hindi nag-iisip ng paghihiwalay, at hindi tinuturing ang sinumang nilalang na tunay na “iba.”

Verse 16

सर्वभूतात्मनामेकभावनां यो न पश्यति । त्रिसुराणां भिदां दक्ष स शांतिमधिगच्छति

O Dakṣa, ang hindi nakakakita sa iisang Pag-iral ng Sarili sa lahat ng nilalang, at hindi nagtataglay ng pagkakahati kahit sa tatlong diyos, ay nakakamit ang tunay na kapayapaan.

Verse 17

यः करोति त्रिदेवेषु भेदबुद्धिं नराधमः । नरके स वसेन्नूनं यावदाचन्द्रतारकम्

Ang pinakamasamang tao na nagtatangan ng isip na naghihiwalay sa Tatlong Diyos (Brahmā, Viṣṇu, at Śiva) ay tiyak na mananahan sa impiyerno hangga’t nananatili ang buwan at mga bituin.

Verse 18

मत्परः पूजयेद्देवान् सर्वानपि विचक्षणः । स ज्ञानं लभते येन मुक्तिर्भवति शाश्वती

Ang debotong may pag-unawa, na nakatuon sa Akin, ay maaaring sumamba sa lahat ng mga diyos; sa gayon ay nakakamit niya ang tunay na kaalaman na pinagmumulan ng walang-hanggang kalayaan (moksha).

Verse 19

विधिभक्तिं विना नैव भक्तिर्भवति वैष्णवी । विष्णुभक्तिं विना मे न भक्तिः क्वापि प्रजायते

Kung walang debosyon kay Vidhī (Brahmā), hindi tunay na sumisibol ang debosyon kay Viṣṇu. At kung walang debosyon kay Viṣṇu, ang debosyon sa Akin (Śiva) ay hindi isinisilang saanman.

Verse 20

इत्युक्त्वा शंकरस्स्वामी सर्वेषां परमेश्वरः । सर्वेषां शृण्वतां तत्रोवाच वाणीं कृपाकरः

Pagkasabi nito, si Śaṅkara—ang Panginoon, ang Kataas-taasang Diyos ng lahat—habang ang lahat ay nakikinig doon, ang Maawain ay nagsalita sa kanila sa pamamagitan ng Kanyang mga salita.

Verse 21

हरिभक्तो हि मां निन्देत्तथा शैवोभवे द्यदि । तयोः शापा भवेयुस्ते तत्त्वप्राप्तिर्भवेन्न हि

Kung ang deboto ni Hari (Viṣṇu) ay manlait sa Akin, o kung ang deboto ni Śiva ay maging manlalait kay Hari, magkakabisa ang sumpang kanilang inani; tunay, sa gayong tao, hindi sumisilang ang pagsasakatuparan ng Kataas-taasang Katotohanan.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचनं सुखकारकम् । जहृषुस्सकलास्तत्र सुरमुन्यादयो मुने

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig nila ang mga salitang nagbibigay-lugod ni Mahādeva, ang lahat ng naroon—mga deva, mga muni, at iba pa—ay nagalak, O pantas.

Verse 23

दक्षोभवन्महाप्रीत्या शिवभक्तिरतस्तदा । सकुटुम्बस्सुराद्यास्ते शिवं मत्वाखिलेश्वरम्

Pagkaraan, si Dakṣa, puspos ng dakilang galak, ay naging masugid sa bhakti kay Śiva; at ang mga deva at iba pa—kasama ang kanilang mga pamilya—ay kumilala kay Śiva bilang Panginoon ng lahat.

Verse 24

यथा येन कृता शंभोः संस्तुतिः परमात्मनः । तथा तस्मै वरो दत्तश्शंभुना तुष्टचेतसा

Sa anumang paraan na ang sinuman ay pumuri kay Śambhu—ang Kataas-taasang Sarili—sa gayon ding paraan, si Śambhu na nalugod ang puso ay nagkakaloob ng biyaya sa taong iyon.

Verse 25

ज्ञप्तः शिवेनाशु दक्षः शिवभक्तः प्रसन्नधीः । यज्ञं चकार संपूर्णं शिवानुग्रहतो मुने

Nang maturuan ni Panginoong Śiva, si Dakṣa ay agad naging deboto ni Śiva, payapa ang isip; at, O muni, sa biyaya ni Śiva ay naisagawa niya ang yajña nang ganap at natapos nang wasto.

Verse 26

ददौ भागान्सुरेभ्यो हि पूर्णभागं शिवाय सः । दानं ददौ द्विजेभ्यश्च प्राप्तः शंभोरनुग्रहः

Tunay ngang ipinamahagi niya ang mga nakatalagang bahagi sa mga diyos, at itinakda niya ang ganap na bahagi para kay Śiva. Nagkaloob din siya ng mga handog sa mga dwija; kaya’t natamo niya ang mapagpalang biyaya ni Śambhu (Panginoong Śiva).

Verse 27

अथो देवस्य सुमहत्तत्कर्म विधिपूर्वकम् । दक्षः समाप्य विधिवत्सहर्त्विग्भिः प्रजापतिः

Pagkaraan, si Prajāpati Dakṣa, kasama ang mga paring tagapagpatupad ng ritwal, ay maayos na nagtapos sa dakilang handog na iyon para sa Deva, ayon sa itinakdang pamamaraan.

Verse 28

एवं दक्षमखः पूर्णोभवत्तत्र मुनीश्वरः । शंकरस्य प्रसादेन परब्रह्मस्वरूपिणः

Kaya, O panginoon sa mga muni, ang paghahandog ni Dakṣa ay natapos doon—sa pamamagitan ng prasāda ni Śaṅkara, na ang likas na anyo ay ang Kataas-taasang Brahman.

Verse 29

अथ देवर्षयस्सर्वे शंसंतश्शांकरं यशः । स्वधामानि ययुस्तु ष्टाः परेपि सुखतस्तदा

Pagkatapos, ang lahat ng mga devarṣi, na nagpupuri sa kaluwalhatian ni Śaṅkara, ay umalis na may kasiyahan patungo sa kani-kanilang makalangit na tahanan; at maging ang iba pa’y lumisan ding masaya noon.

Verse 30

अहं विष्णुश्च सुप्रीतावपि स्वंस्वं परं मुदा । गायन्तौ सुयशश्शंभोः सर्वमंगलदं सदा

Bagaman ako at si Viṣṇu ay kapwa nalulugod sa aming sariling kataas-taasang kalagayan, patuloy naming inaawit nang may galak ang marangal na katanyagan ni Śambhu—na ang kaluwalhatian ay laging tagapagkaloob ng lahat ng pagpapala at kabutihang-palad.

Verse 31

दक्ष संमानितः प्रीत्या महादेवोपि सद्गतिः । कैलासं स ययौ शैलं सुप्रीतस्सगणो निजम्

Kaya nga, matapos parangalan nang may pag-ibig ni Dakṣa, si Mahādeva—na laging nakatatag sa pinakadakilang mapalad na landas—ay lumisan; at, nalulugod kasama ng Kanyang mga gaṇa, nagbalik Siya sa sariling bundok na tahanan, ang Kailāsa.

Verse 32

आगत्य स्वगिरिं शंभुस्सस्मार स्वप्रियां सतीम् । गणेभ्यः कथयामास प्रधानेभ्यश्च तत्कथाम्

Pagbalik sa sariling bundok na tahanan, inalala ni Śambhu ang Kanyang minamahal na Satī. Pagkaraan, isinalaysay Niya ang gayong pangyayari sa Kanyang mga gaṇa—lalo na sa kanilang mga pangunahing pinuno.

Verse 33

कालं निनाय विज्ञानी बहु तच्चरितं वदन् । लौकिकीं गतिमाश्रित्य दर्शयन् कामितां प्रभुः

Ang Panginoong lubos na nakaaalam ay pinalipas ang panahon sa mahabang pagsasalaysay ng mga gawang iyon. At, sa pag-angkin ng karaniwang anyo ng daigdig, inihayag Niya ang landasing minimithi.

Verse 34

नानीतिकारकः स्वामी परब्रह्म सतां गतिः । तस्य मोहः क्व वा शोकः क्व विकारः परो मुने

Ang Panginoon ay hindi isang gumagawa na nabibigkis ng mabuti o masamang gawa; Siya ang Kataas-taasang Brahman, ang huling kanlungan ng mga pantas. O pinakadakilang muni, saan magkakaroon ng pagkalito sa Kanya, o dalamhati—at saan magkakaroon ng anumang pagbabago sa Kanya?

Verse 35

अहं विष्णुश्च जानीवस्तद्भेदं न कदाचन । केपरे मुनयो देवा मनुषाद्याश्च योगिनः

Ako at si Viṣṇu ay nakabatid nito, at kailanma’y hindi namin nakita ang tunay na pagkakaiba (sa Kataas-taasan). Ano pa kaya ang masasabi tungkol sa ibang mga muni, mga deva, mga tao, at mga yogin?

Verse 36

महिमा शांकरोनंतो दुर्विज्ञेयो मनीषिभिः । भक्तज्ञातश्च सद्भक्त्या तत्प्रसादाद्विना श्रमम्

Ang kaluwalhatian ni Śaṅkara ay walang hanggan at mahirap maunawaan kahit ng mga pantas. Ngunit nakikilala ito ng mga deboto sa pamamagitan ng tunay na bhakti; sa Kanyang biyaya, natatamo ito nang madali, nang walang pagod na pagsisikap.

Verse 37

एकोपि न विकारो हि शिवस्य परमात्मनः । संदर्शयति लोकेभ्यः कृत्वा तां तादृशीं गतिम्

Sa katotohanan, kay Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, ni bahagyang pagbabago ay hindi man lamang sumisibol. Gayunman, sa pag-aangkin ng isang katugmang kalagayan, ipinakikita Niya ito sa mga daigdig upang maunawaan nila.

Verse 38

यत्पठित्वा च संश्रुत्य सर्वलोकसुधीर्मुने । लभते सद्गतिं दिब्यामिहापि सुखमुत्तमम्

O pantas na muni, ang sinumang bumabasa nito at nakikinig din nang may pananampalataya ay nagiging tunay na marunong sa gitna ng lahat; nakakamit niya ang banal at mapalad na hantungan, at maging dito sa daigdig ay tinatamo ang sukdulang ligaya.

Verse 39

इत्थं दाक्षायणी हित्वा निजदेहं सती पुनः । जज्ञे हिमवतः पत्न्यां मेनायामिति विश्रुतम्

Kaya nga, si Satī, anak ni Dakṣa, matapos talikdan ang sariling katawan, ay muling isinilang—kilala sa salaysay—bilang anak ni Menā, asawa ni Himavān, ang panginoon ng Himalaya.

Verse 40

पुनः कृत्वा तपस्तत्र शिवं वव्रे पतिं च सा । गौरी भूत्वार्द्धवामांगी लीलाश्चक्रेद्भुताश्शिवा

Muli niyang isinagawa roon ang matinding tapas at si Śiva lamang ang pinili niyang asawa. Naging Gaurī—ang kaliwang kalahati ni Śiva bilang Ardhanārīśvara—ang mapalad na Diyosa ay nagsagawa ng mga kahanga-hangang banal na līlā.

Verse 41

इत्थं सतीचरित्रं ते वर्णितं परमाद्भुतम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं सर्वकामप्रदायकम्

Sa ganitong paraan, ang lubhang kahanga-hangang salaysay tungkol kay Satī ay naipahayag na sa iyo. Ito’y banal at makalangit, nagbibigay ng bhukti (kaganapan sa daigdig) at mukti (kalayaan), at nagkakaloob ng katuparan ng lahat ng marapat na hangarin.

Verse 42

इदमाख्यानमनघं पवित्रं परपावनम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं पुत्रपौत्रफलप्रदम्

Ang salaysay na ito na walang dungis ay banal, nagpapadalisay at lubhang nagpapabanal. Nagkakaloob ito ng gantimpalang makalangit, dangal at kabantugan, mahabang buhay, at mga bunga ng anak at apo.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे दक्षय ज्ञानुसंधानवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Saṃhitā, ang Rudra Saṃhitā—ito ang ika-apatnapu’t tatlong kabanata ng ikalawang bahagi, ang Satī Khaṇḍa, na pinamagatang “Salaysay ng Pagtatanong ni Dakṣa at Pagsisiyasat sa Kaalaman.”

Verse 44

यः पठेत्पाठयेद्वापि समाख्यानमिदं शुभम् । सोपि भुक्त्वाखिलान् भोगानंते मोक्षमवाप्नुयात्

Sinumang bumasa, o magpabasa, ng mapalad na banal na salaysay na ito, matapos tamasahin ang lahat ng makatarungang ligaya, sa huli’y makakamtan ang mokṣa—ang ganap na paglaya.