कामविवाहवर्णनम् / Description of Kāma’s Marriage

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाप्राज्ञ विधे लोककर प्रभो । अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता शिवलीलामृतान्विता

Sinabi ni Nārada: “O alagad ni Viṣṇu, O Vidhī (Brahmā) na lubhang marunong, O Panginoong nagpapasibol ng mga daigdig—ang kahanga-hangang salaysay na ito ay naipahayag, puspos ng nektar ng banal na līlā ni Śiva.”

Verse 2

ततः किमभवत्तात चरितं तद्वदाधुना । अहं श्रद्धान्वितः श्रोतुं यदि शम्भुकथाश्रयम्

Pagkaraan nito, ano ang nangyari, mahal na giliw? Isalaysay mo ngayon ang pangyayaring iyon. Puspos ako ng pananampalataya at nagnanais makinig, sapagkat ang aking isipan ay nananahan sa banal na salaysay ni Śambhu (Śiva).

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शंभौ गते निजस्थाने वेधस्यंतर्हिते मयि । दक्ष प्राहाथ कंदर्पं संस्मरन् मम तद्वचः

Wika ni Brahmā: Nang si Śambhu ay nakabalik na sa Kanyang sariling tahanan, at nang ako—si Vedhas, ang Lumikha—ay naglaho mula roon, si Dakṣa, na inaalala ang aking mga salita, ay nagsalita kay Kandarpa (diyos ng pagnanasa).

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीस० कामविवाहवर्णनं नाम चतुर्थोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalawang Aklat, sa loob ng Rudra-saṃhitā (sa Satī-khaṇḍa), nagtatapos ang ikaapat na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Kasal ni Kāma.”

Verse 5

एषा तव महा तेजास्सर्वदा सहचारिणी । भविष्यति यथाकामं धर्मतो वशवर्तिनी

“Ang marilag na ito ay laging mananatiling kasama mo. Alinsunod sa dharma, siya’y tapat na sasang-ayon sa iyong kalooban at tutupad sa ninanais, nang hindi lumalabag sa katuwiran.”

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा प्रददौ तस्यै देहस्वेदांबुसम्भवाम् । कंदर्प्पायाग्रतः कृत्वा नाम कृत्वा रतीति ताम्

Wika ni Brahmā: Pagkasabi nito, ipinagkaloob niya sa kanya—na isinilang mula sa halumigmig ng pawis ng kanyang katawan—at, inilagay siya sa harap ni Kāma (Kandarpā), at pinangalanan siyang “Ratī.”

Verse 7

विवाह्य तां स्मरस्सोपि मुमोदातीव नारद । दक्षजां तनयां रम्यां मुनीनामपि मोहिनीम्

O Nārada, maging si Smara (Kāma), matapos maisagawa ang kanyang pag-aasawa, ay nagalak nang labis—sapagkat siya ang marikit na anak na babae ni Dakṣa, isang dalagang kaakit-akit na kahit ang mga muni ay maaaring matinag sa kanyang alindog.

Verse 8

अथ तां वीक्ष्य मदनो रत्याख्यां स्वस्त्रियं शुभाम् । आत्मा गुणेन विद्धोसौ मुमोह रतिरंजितः

Pagkaraan, si Kāma (Madana), nang makita ang kanyang mapalad na asawa na si Rati, ay tinamaan ng kanyang kaakit-akit na ganda; nalasing ang isip, nalugmok sa pagkalito, at ginising ng pagnanasa.

Verse 9

क्षणप्रदाऽभवत्कांता गौरी मृगदृशी मुदा । लोलापांग्यथ तस्यैव भार्या च सदृशी रतौ

Sa isang iglap, ang minamahal ay naging si Gaurī—may matang gaya ng usa at puspos ng galak. Sa mapaglarong sulyap sa gilid, siya’y naging mismong asawa niya, ganap na kaangkop sa pag-ibig at ligaya.

Verse 10

तस्या भ्रूयुगलं वीक्ष्य संशयं मदनोकरोत् । उत्सादनं मत्कोदण्डं विधात्रास्यां निवेशितम्

Nang makita ang kanyang dalawang kilay, nag-alinlangan si Kāma—sapagkat waring inilagay ng Lumikha (Vidhātṛ) ang aking busog, na para sa pagsupil at pagdaig, sa kanyang mukha bilang mapagpahiwatig na kilay.

Verse 11

कटाक्षाणामाशुगतिं दृष्ट्वा तस्या द्विजोत्तम । आशु गन्तुं निजास्त्राणां श्रद्दधे न च चारुताम्

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, nang makita niya ang ubod-bilis na galaw ng mga sulyap sa gilid ng kanyang mga mata, hindi na niya pinagtiwalaan na ang sarili niyang mga palaso’y makakasingbilis—o kasinghusay at kasingganda—noon.

Verse 12

तस्याः स्वभावसुरभिधीरश्वासानिलं तथा । आघ्राय मदनः श्रद्धां त्यक्तवान् मलयांतिके

Malapit sa bundok Malaya, si Madana (Kāma), nang malanghap ang simoy na may dalang matatag at likás na mabangong hininga ni Satī, ay agad tinalikuran ang dating paninindigan at napuno ng mapitagang pananampalataya.

Verse 13

पूर्णेन्दुसदृशं वक्त्रं दृष्ट्वा लक्ष्मसुलक्षितम् । न निश्चिकाय मदनो भेदं तन्मुखचन्द्रयोः

Nang makita niya ang mukha niyang tulad ng kabilugan ng buwan at malinaw na may mga mapalad na tanda, si Kāma (Madana) ay hindi matukoy ang kaibhan ng “buwan sa kanyang mukha” at ng buwan sa langit.

Verse 14

सुवर्ण पद्मकलिकातुल्यं तस्याः कुचद्वयम् । रेजे चूचुकयुग्मेन भ्रमरेणेव वेष्टितम्

Ang kaniyang dalawang dibdib ay nagniningning na parang mga usbong ng gintong lotus; at ang kambal na utong, na wari’y pinalilibutan ng maitim na bubuyog, ay lalo pang nagpaigting sa liwanag nito.

Verse 15

दृढपीनोन्नतं तस्यास्तनमध्यं विलंबिनीम् । आनाभिप्रतलं मालां तन्वीं चन्द्रायितां शुभाम्

Ang kaniyang dibdib ay matatag, hitik at marahang nakaangat; at mula sa pagitan ng dalawang suso ay nakalaylay ang isang payat na kuwintas ng bulaklak na mapalad, umaabot hanggang sa may pusod—kumikinang na parang liwanag ng buwan.

Verse 16

ज्यां पुष्पधनुषः कामः षट्पदावलिसंभ्रमाम् । विसस्मार च यस्मात्तां विसृज्यैनां निरीक्षते

Si Kāma, ang may hawak ng busog na bulaklak, ay nalimutan maging ang pag-ugong ng pisi at ang alingawngaw ng hanay ng mga bubuyog; sapagkat binitiwan niya ang busog at itinuon ang titig sa kaniya.

Verse 17

गम्भीरनाभिरंध्रांतश्चतुःपार्श्वत्वगादृतम् । आननाब्जेऽक्षणद्वंद्वमारक्तकफलं यथा

Malalim ang kaniyang pusod, at ang guwang nito’y marikit na naliligid ng balat sa apat na panig. Sa kaniyang mukhang tulad ng lotus, ang dalawang mata’y kumikislap na mapula—gaya ng hinog na bunga ng kāphala.

Verse 18

मध्येन वपुषा निसर्गाष्टापदप्रभा । रुक्मवेदीव ददृशे कामेन रमणी हि सा

May baywang payat at katawang likás na nagniningning na parang pinong ginto, ang marikit na dalaga ay nagpakita—sa kapangyarihan ni Kāma—na wari’y mismong gintong vedī, ang dambanang-altar.

Verse 19

रंभास्तंभायतं स्निग्धं यदूरुयुगलं मृदु । निजशक्तिसमं कामो वीक्षांचक्रे मनोहरम्

Tinitigan ni Kāma ang pares ng hita niya—malambot, makinis at makintab, gaya ng tangkay ng saging at gaya ni Rambhā—lubhang kaakit-akit, na wari’y kapantay ng sariling kapangyarihan niyang pang-akit.

Verse 20

आरक्तपार्ष्णिपादाग्रप्रांतभागं पदद्वयम् । अनुरागमिवाऽनेन मित्रं तस्या मनोभवः

Ang pares ng paa niya—na ang sakong, dulo ng mga daliri, at gilid sa labas ay may banayad na pamumula—ay wari’y pag-ibig na nagkatawang-tao; kaya si Manobhava (Kāma) ay naging parang kasama niya.

Verse 21

तस्याः करयुगं रक्तं नखरैः किंशुकोपमैः । वृत्ताभिरंगुलीभिश्च सूक्ष्माग्राभिर्मनोहरम्

Ang kaniyang dalawang kamay ay mapulang-rosas; ang mga kuko’y kahawig ng mga bulaklak ng punong kiṃśuka. Sa bilugang mga daliri at maseselang dulo na papayat, tunay silang kaakit-akit pagmasdan.

Verse 22

तद्बाहुयुगुलं कांतं मृणालयुगलायतम् । मृदु स्निग्धं चिरं राजत्कांतिलोहप्रवालवत्

Ang kaniyang dalawang bisig na kaibig-ibig ay mahaba na parang kambal na tangkay ng lotus—malambot, makinis, at laging maningning, kumikislap na tila makinang na pulang korales.

Verse 23

नीलनीरदसंकाशः केशपाशो मनोहरः । चमरीवाल भरवद्विभाति स्म स्मरप्रियः

Ang kaniyang mga tirintas ay kaakit-akit, maitim at makinang na parang bughaw na ulap ng ulan. Pinalamutian ng maringal na pamaypay na buntot-yak, siya’y nagningning—minamahal ni Kāma, ang diyos ng pag-ibig.

Verse 24

एतादृशीं रतिं नाम्ना प्रालेयाद्रिसमुद्भवाम् । गंगामिव महादेवो जग्राहोत्फुल्ललोचनः

Kaya nito, si Mahādeva—na nakadilat ang mga mata sa galak—ay tinanggap ang dalagang nagngangalang Rati, isinilang sa bundok na may niyebe, gaya ng pagtanggap niya noon sa ilog na Gaṅgā.

Verse 25

चक्रपद्मां चारुबाहुं मृणालशकलान्विताम् । भ्रूयुग्मविभ्रमव्राततनूर्मिपरिराजिताम्

Inilarawan niya siya bilang may mapalad na mga tanda ng chakra at lotus, may magagandang bisig, pinalamutian ng mga hiyas na singpinong hibla ng lotus; at nagliliwanag sa maseselang alon ng alindog na sumisibol sa marikit na galaw ng kaniyang dalawang kilay.

Verse 26

कटाक्षपाततुंगौघां स्वीयनेत्रोत्पलान्विताम् । तनुलोमांबुशैवालां मनोद्रुमविलासिनीम्

Ang kaniyang matayog na mga sulyap sa gilid ay dumadaloy na parang mga alon; ang kaniyang mga mata’y gaya ng mga talulot ng lotus. Ang pinong balahibo sa katawan ay tulad ng malalambot na halamang-tubig, at siya’y gumagalaw nang marikit sa gubat ng mga pagnanais ng isipan—inaakit ang puso sa kaniyang banal na paglalaro.

Verse 27

निम्ननाभिह्रदां क्षामां सर्वांगरमणीयिकाम् । सर्वलावण्यसदनां शोभमानां रमामिव

May malalim siyang pusod na tila marikit na lawa, payat ang baywang, at ang bawat sangkap ng katawan ay kaakit-akit—tahanan ng lahat ng kagandahan—nagniningning na wari’y si Ramā (Lakṣmī) mismo.

Verse 28

द्वादशाभरणैर्युक्तां शृंगारैः षोडशैर्युताम् । मोहनीं सर्वलोकानां भासयंतीं दिशो दश

Pinalamutian siya ng labindalawang alahas at pinagkalooban ng labing-anim na ganda ng pagkababae; inakit niya ang lahat ng daigdig at nagliwanag, tinatanglawan ang sampung dako.

Verse 29

इति तां मदनो वीक्ष्य रतिं जग्राह सोत्सुकः । रागादुपस्थितां लक्ष्मीं हृषीकेश इवोत्तमाम्

Nang makita siya nang gayon, si Kāma ay sabik na niyakap si Rati—gaya ni Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) na masayang tumatanggap sa dakilang Lakṣmī kapag siya’y lumalapit, hinihila ng pag-ibig na pagkakaugnay.

Verse 30

नोवाच च तदा दक्षं कामो मोदभवात्ततः । विस्मृत्य दारुणं शापं विधिदत्तं विमोहितः

Pagkaraan, si Kāma, nalulunod sa galak at nalinlang, ay nagsalita kay Dakṣa—nakalimot sa mabagsik na sumpang ipinagkaloob ni Brahmā.

Verse 31

तदा महोत्सवस्तात बभूव सुखवर्द्धनः । दक्षः प्रीततरश्चासीन्मुमुदे तनया मम

Noon, mahal na kausap, sumibol ang isang dakilang pagdiriwang na nagpalago ng ligaya. Lalong natuwa si Dakṣa, at nagalak nang labis dahil sa aking anak na babae.

Verse 32

कामोतीव सुखं प्राप्य सर्वदुःखक्षयं गतः । दक्षजापि रतिः कामं प्राप्य चापि जहर्ष ह

Si Kāma, na wari’y nakamtan ang sukdulang ligaya, ay nadamang naglaho ang lahat ng dalamhati. At si Rati rin—mula sa angkan ni Dakṣa—nang muling makamtan si Kāma, ay nagalak nang labis.

Verse 33

रराज चेतयासार्द्धं भिन्नश्चारुवचः स्मरः । जीमूत इव संध्यायां सौदामन्या मनोज्ञया

Si Smara (Kāma), na may matatamis na pananalita, ay nagningning kasama ng kanyang mga kasama, ngunit nanatiling bukod-tangi. Siya’y tulad ng ulap sa dapithapon, na ginagandahan ng kaakit-akit na kidlat.

Verse 34

इति रतिपतिरुच्चैर्मोहयुक्तो रतिं तां हृदुपरि जगृहे वै योगदर्शीव विद्याम् । रतिरपि पतिमग्र्यं प्राप्य सा चापि रेजे हरिमिव कमला वै पूर्णचन्द्रोपमास्या

Kaya nga, ang Panginoon ng Pagnanasa (Kāma), nalulunod sa pagkahumaling, ay niyakap si Rati sa kanyang dibdib, gaya ng isang yogin na nakakakita ng landas na yumayakap sa tunay na kaalaman. Si Rati man, nang makamtan ang kanyang pinakadakilang asawa, ay nagningning—tulad ni Lakṣmī sa tabi ni Hari—ang mukha’y kaaya-aya na parang kabilugan ng buwan.