Adhyaya 37
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 3768 Verses

वीरभद्र–देवयुद्धवर्णनम् (Vīrabhadra and the Battle with the Devas)

Ipinagpapatuloy ng Adhyaya 37 ang mga pangyayari matapos ang yajña ni Dakṣa sa anyong pangdigma. Isinalaysay ni Brahmā ang paglala ng tunggalian: si Vīrabhadra, na inaalala si Śaṅkara sa puso bilang tagapag-alis ng kapahamakan, sumakay sa banal na karwahe, inihanda ang pinakamataas na sandata, at umungal na parang leon. Tumugon si Viṣṇu sa paghipan ng kabibe na Pāñcajanya, hudyat na nagbalik-loob at nagtipon ang mga deva na dati’y tumakas sa labanan. Sumunod ang malawakang sagupaan sa pagitan ng mga gaṇa ni Śiva at ng mga puwersang deva—mga lokapāla, vasu, at aditya—na inilalarawan bilang nakapanghihilakbot na dvandva-yuddha (magkapares na duwelo) sa gitna ng dagundong na sigawan. Itinatampok ang mga pagtapat: si Nandin laban kay Indra, at iba pang mga diyos at tagapagbantay laban sa katapat na pinunong gaṇa. Binibigyang-diin ang tapang ng magkabilang panig at ang kabalintunaang “nagpapatayan” sa digmaang makalangit—isang estilong Purāṇiko na nagpapakita ng kapangyarihang kosmiko kaysa karaniwang kamatayan. Pinatitibay ng kabanata ang pag-alaala kay Śiva bilang kanlungang mapagkalinga, ang paggalaw ng hanay ng mga diyos upang ipagtanggol ang kaayusan ng sakripisyo, at ang mga gaṇa bilang kasangkapan ng mapanuring poot ni Śiva.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । वीरभद्रोथ युद्धे वै विष्णुना स महाबलः । संस्मृत्य शंकरं चित्ते सर्वापद्विनिवारणम्

Wika ni Brahmā: Nang makipagdigma si Vīrabhadra, na dakila ang lakas, laban kay Viṣṇu, inalaala niya sa puso si Śaṅkara—si Śiva, ang tagapag-alis ng lahat ng kapahamakan.

Verse 2

आरुह्य स्यंदनं दिव्यं सर्ववैरिविमर्दनः । गृहीत्वा परमास्त्राणि सिंहनादं जगर्ज ह

Sumakay sa maningning na karwaheng makalangit ang tagapagdurog ng lahat ng kaaway; hinawakan niya ang mga kataas-taasang sandata at umalingawngaw ang kanyang sigaw na tila ungol ng leon.

Verse 3

विष्णुश्चापि महाघोषं पांचजन्या भिधन्निजम् । दध्मौ बली महाशंखं स्वकीयान् हर्षयन्निव

Si Viṣṇu rin, makapangyarihan sa lakas, ay humihip sa sarili niyang dakilang kabibe na tinatawag na Pāñcajanya, na umalingawngaw na parang kulog, na wari’y nagpapasaya at nagpapalakas-loob sa kanyang mga kapanalig.

Verse 4

तच्छ्रुत्वा शंखनिर्ह्रादं देवा ये च पलायिताः । रणं हित्वा गताः पूर्वं ते द्रुतं पुनराययुः

Nang marinig nila ang umuugong na hudyat ng kabibe, ang mga deva na tumakas—na dati’y tumalikod sa larangan ng digmaan—ay nagmadaling bumalik muli.

Verse 5

वीरभद्र गणैस्तेषां लोकपालास्सवासवाः । युद्धञ्चक्रुस्तथा सिंहनादं कृत्वा बलान्विताः

Pagkaraan, si Vīrabhadra kasama ang mga gaṇa ni Śiva ay nakipagdigma sa mga Lokapāla, kasama si Indra at iba pang mga deva; puspos ng lakas, umalingawngaw ang kanilang sigaw na tila ungol ng leon at sila’y lumaban.

Verse 6

गणानां लोकपालानां द्वन्द्वयुद्धं भयावहम् । अभवत्तत्र तुमुलं गर्जतां सिंहनादतः

Doon ay sumiklab ang nakapanghihilakbot at magulong labanan nang magkaharap ang mga gaṇa ni Śiva at ang mga Lokapāla, habang sila’y umuungal na parang mga leon sa larangan.

Verse 7

नन्दिना युयुधे शक्रोऽनलो वै वैष्णवास्तथा । कुबेरोपि हि कूष्माण्डपतिश्च युयुधे बली

Nakipaglaban si Indra kay Nandin; nakipaglaban din si Agni (Anala), at ang mga tagasunod ni Viṣṇu ay sumabak din sa labanan. Nakipaglaban din si Kubera, at ang makapangyarihang panginoon ng mga Kūṣmāṇḍa ay sumali rin sa digmaan.

Verse 8

तदेन्द्रेण हतो नन्दी वज्रेण शतपर्वणा

Pagkaraan, si Nandī ay pinabagsak ni Indra sa pamamagitan ng Vajra, ang kulog na sandatang may sandaang dugtungan.

Verse 9

नन्दिना च हतश्शक्रस्त्रिशूलेन स्तनांतरे

At si Indra (Śakra) naman ay pinabagsak ni Nandin, tinuhog ng trisula sa pagitan ng mga dibdib, sa gitna ng dibdib.

Verse 10

बलिनौ द्वावपि प्रीत्या युयुधाते परस्परम् । नानाघातांश्च कुर्वंतौ नन्दिशक्रौ जिगीषया

Kapwa sila, na makapangyarihan sa lakas, ay naglaban sa isa’t isa na may paggalang at mabuting loob. Sina Nandī at Śakra (Indra), na naghahangad ng tagumpay, ay nagpalitan ng sari-saring hampas.

Verse 11

शक्त्या जघान चाश्मानं शुचिः परमकोपनः । सोपि शूलेन तं वेगाच्छितधारेण पावकम्

Pagkaraan, si Śuci, na nag-aalab sa matinding poot, ay humampas sa Diyos ng Apoy (Agni) gamit ang sandatang tila sibat, na wari’y naghahagis ng bato. At ang Apoy ay agad na gumanti, tinamaan siya nang ubod-bilis ng matalim na trisula. Kaya ang kanilang sagupaan ay umalimbukay sa marahas na lakas sa nagbubukang labanan ng mga diyos.

Verse 12

यमेन सह संग्रामं महालोको गणाग्रणीः । चकार तुमुलं वीरो महादेवं स्मरन्मुदा

Si Mahāloka, ang bayaning pangunahing pinuno ng mga gaṇa ni Śiva, na masayang nag-aalaala kay Mahādeva, ay nakipagdigma nang mabagsik at magulo laban kay Yama.

Verse 13

नैरृतेन समागम्य चंडश्च बलवत्तरः । युयुधे परमास्त्रैश्च नैरृतिं निबिडं वयन्

Nang makasalubong si Nairṛta sa labanan, si Caṇḍa—na lalo pang makapangyarihan—ay nagpatuloy sa pakikipagsagupa, naghahagis ng mga kataas-taasang sandata at naghabi ng siksik at di-napapatid na pagbayo kay Nairṛti.

Verse 14

वरुणेन समं वीरो मुंडश्चैव महाबलः । युयुधे परया शक्त्या त्रिलोकीं विस्मयन्निव

Ang bayaning si Muṇḍa na may dakilang lakas ay nakipaglaban nang kapantay kay Varuṇa, tangan ang kataas-taasang kapangyarihan, na wari’y pinamangha ang tatlong daigdig.

Verse 15

वायुना च हतो भृंगी स्वास्त्रेण परमोजसा । भृंगिणा च हतो वायुस्त्रिशूलेन प्रतापिना

Sa sariling sandata na puspos ng sukdulang lakas, pinabagsak ni Vāyu si Bhṛṅgī; at si Bhṛṅgī na matapang ay gumanti, pinabagsak si Vāyu sa nagliliyab na trisula.

Verse 16

कुबेरेणैव संगम्य कूष्मांडपतिरादरात् । युयुधे बलवान् वीरो ध्यात्वा हृदि महेश्वरम्

Matapos makipag-isa kay Kubera nang may paggalang, ang iginagalang na panginoon ng mga Kūṣmāṇḍa—makapangyarihan at bayani—ay lumaban nang taimtim, matapos munang magnilay sa puso kay Maheśvara (Śiva), ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 17

योगिनीचक्रसंयुक्तो भैरवीनायको महान् । विदीर्य्य देवानखिलान्पपौ शोणितमद्भुतम्

Kaisa ng bilog ng mga Yoginī, ang dakilang pinuno ng mga Bhairavī ay niluray ang lahat ng mga diyos at ininom ang kanilang kamangha-manghang dugo—isang nakapanghihilakbot na pagpapamalas ng mabagsik ngunit mapagkalingang kapangyarihan ng Panginoon.

Verse 18

क्षेत्रपालास्तथा तत्र बुभुक्षुः सुरपुंगवान् । काली चापि विदार्यैव तान्पपौ रुधिरं बहु

Doon, ang mga Kṣetrapāla, ang makapangyarihang mga kampeon ng langit, ay nagutom sa labanan. Pagkaraan, si Kālī man ay niluray sila at uminom ng saganang dugo.

Verse 19

अथ विष्णुर्महातेजा युयुधे तैश्च शत्रुहा । चक्रं चिक्षेप वेगेन दहन्निव दिशो दश

Pagkaraan, si Viṣṇu na may dakilang ningning, ang tagapaglipol ng kaaway, ay nakipaglaban sa kanila; at buong lakas niyang inihagis ang kaniyang cakra, na wari’y sinusunog ang sampung dako.

Verse 20

क्षेत्रपालस्समायांतं चक्रमालोक्य वेगतः । तत्रागत्यागतो वीरश्चाग्रसत्सहसा बली

Nang makita ni Kṣetrapāla ang chakrang rumaragasa patungo sa kaniya, ang makapangyarihang bayani ay dagling lumapit at, sa biglang lakas, sinunggaban ito sa pinakaharapan.

Verse 21

चक्रं ग्रसितमालोक्य विष्णुः परपुरंजयः । मुखं तस्य परामृज्य तमुद्गालितवानरिम्

Nang makita ni Viṣṇu—ang manlulupig ng mga kuta ng kaaway—na nalunok ang chakra, marahang pinunasan niya ang bibig nito at pinasuka ang kaaway upang iluwa ang chakra.

Verse 22

स्वचक्रमादाय महानुभावश्चुकोप चातीव भवैकभर्त्ता । महाबली तैर्युयुधे प्रवीरैस्सक्रुद्धनानायुधधारकोस्त्रैः

Pagdakma sa sariling cakra, ang dakilang panginoon—si Bhava, ang tanging naghahari—ay nag-alab sa matinding poot. Makapangyarihan sa lakas, nakipaglaban siya sa mga bayaning mandirigmang yaon na sa galit ay nagwagayway ng sari-saring sandata at mga astra.

Verse 23

चक्रे महारणं विष्णुस्तैस्सार्द्धं युयुधे मुदा । नानायुधानि संक्षिप्य तुमुलं भीमविक्रमम्

Pagkaraan, pinasimulan ni Viṣṇu ang isang dakilang labanan; kasama nila, masaya siyang nakipagbaka. Tinipon at pinakawalan ang sari-saring sandata, kaya naging magulo at umaalingawngaw ang sagupaan, at nahayag ang nakapanghihilakbot at makapangyarihang kabayanihan.

Verse 24

अथ ते भैरवाद्याश्च युयुधुस्तेन भूरिशः । नानास्त्राणि विमुंचंतस्संकुद्धाः परमोजसा

Pagkatapos, ang mga Bhairava at iba pang mababangis na tagasunod ay nakipaglaban sa kanya nang napakarami. Sa matinding galit at taglay ang sukdulang lakas, pinakawalan nila ang sari-saring sandata.

Verse 25

इत्थं तेषां रणं दृष्ट्वा हरिणातुलतेजसा । विनिवृत्य समागम्य तान्स्वयं युयुधे बली

Nang makita ang gayong labanan ng mga mandirigmang iyon laban kay Hari na may liwanag na di-mapapantayan, ang makapangyarihan ay umurong, muling sumulong, at siya mismo ang nakipaglaban sa kanila.

Verse 26

अथ विष्णुर्महातेजाश्चक्रमुद्यम्य मूर्च्छितः । युयुधे भगवांस्तेन वीरभद्रेण माधवः

Pagkatapos, si Viṣṇu na nagliliyab sa dakilang ningning ay itinaas ang kaniyang cakra; at sa pag-alab ng diwang pandigma, ang Mapalad na Mādhava ay nakipaglaban sa Vīrabhadra na iyon.

Verse 27

तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । महावीराधिपत्योस्तु नानास्त्रधरयोर्मुने

O pantas, sa pagitan ng dalawang iyon ay sumiklab ang isang labanan na lubhang kakila-kilabot at nakapangingilabot—sa pagitan ng dalawang pinunong kumandante ng mga dakilang bayani, kapwa may tangan na sari-saring sandata.

Verse 28

विष्णोर्योगबलात्तस्य देवदेव सुदारुणाः । शङ्खचक्रगदाहस्ता असंख्याताश्च जज्ञिरे

O Panginoon ng mga diyos, sa kapangyarihang yogiko ni Viṣṇu, mula sa kanya ay lumitaw ang di-mabilang na mga nilalang na banal at lubhang mabangis, na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo.

Verse 29

ते चापि युयुधुस्तेन वीरभद्रेण भाषता । विष्णुवत् बलवंतो हि नानायुधधरा गणाः

Sa utos ni Vīrabhadra, sila man ay sumabak din sa digmaan. Tunay nga, ang mga gaṇa ni Śiva—may tangan na sari-saring sandata—ay makapangyarihan na gaya ni Viṣṇu at lumaban nang walang pangamba.

Verse 30

तान्सर्वानपि वीरोसौ नारायणसमप्रभान् । भस्मीचकार शूलेन हत्वा स्मृत्वा शिवं प्रभुम्

Ang matapang na iyon, matapos alalahanin si Panginoong Śiva—ang Kataas-taasang Guro—ay pinaslang ang lahat ng mandirigmang nagniningning na gaya ni Nārāyaṇa, at sa kanyang trisula’y ginawa silang abo.

Verse 31

ततश्चोरसि तं विष्णुं लीलयैव रणाजिरे । जघान वीरभद्रो हि त्रिशूलेन महाबली

Pagkaraan, sa larangan ng digmaan, ang makapangyarihang Vīrabhadra—na wari’y naglalaro lamang—ay tumama kay Viṣṇu sa dibdib sa pamamagitan ng trisula.

Verse 32

तेन घातेन सहसा विहतः पुरुषोत्तमः । पपात च तदा भूमौ विसंज्ञोभून्मुने हरिः

Sa biglaang hampas na iyon, si Hari—si Vishnu, ang pinakadakila sa mga lalaki—ay agad bumagsak sa lupa; O pantas, nawalan siya ng malay.

Verse 33

ततो यज्ञोद्भुतं तेजः प्रलयानलसन्निभम् । त्रैलोक्यदाहकं तीव्रं वीराणामपि भीकरम्

Pagkatapos, mula sa paghahandog ay sumiklab ang isang naglalagablab na liwanag, tulad ng apoy sa panahon ng pralaya; napakabangis na kayang tupukin ang tatlong daigdig, at nakapanghihilakbot kahit sa matatapang.

Verse 34

क्रोधरक्तेक्षणः श्रीमान् पुनरुत्थाय स प्रभुः । प्रहर्तुं चक्रमुद्यम्य ह्यतिष्ठत्पुरुषर्षभः

Namumula sa galit ang kanyang mga mata, ang maringal na panginoon ay muling tumindig; itinaas ang kanyang chakra upang manalakay, at ang toro sa mga tao ay nanatiling handang sumalakay.

Verse 35

तस्य चक्रं महारौद्रं काला दित्यसमप्रभम् । व्यष्टंभयददीनात्मा वीरभद्रश्शिवः प्रभुः

Pagkaraan, ang makapangyarihang Panginoong Vīrabhadra—na walang iba kundi si Śiva, ang Kataas-taasang Soberano—ay walang pag-aatubiling pumigil sa kanyang lubhang nakapanghihilakbot na cakra, na nagliliwanag tulad ng araw sa wakas ng Panahon.

Verse 36

मुने शंभोः प्रभावात्तु मायेशस्य महाप्रभोः । न चचाल हरेश्चक्रं करस्थं स्तंभितं ध्रुवम्

O pantas, dahil sa mismong kapangyarihan ni Śambhu—ang Dakilang Panginoon na naghahari sa Māyā—ang cakra ni Hari, bagama’t nasa kanyang kamay, ay hindi man lamang gumalaw; ito’y lubos na napigil at nanatiling matatag.

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखंडे यज्ञविध्वं सवर्णनो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang Saṃhitā na Rudra Saṃhitā, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Satī Khaṇḍa—nagtatapos ang ika-37 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagkawasak ng Handog na Sakripisyo.”

Verse 38

ततो विष्णुः स्तंभितो हि वीरभद्रेण नारद । यज्वोपमंत्रणमना नीरस्तंभनकारकम्

Pagkatapos, O Nārada, si Viṣṇu ay tunay na napigil at napirmi ni Vīrabhadra. Bagama’t nais niyang tawagin sa pamamagitan ng mantra ang mga pari ng sakripisyo, ang kapangyarihan niyang pumigil at magpahinto ay nawalan ng bisa.

Verse 39

ततस्स्तंभननिर्मुक्तः शार्ङ्गधन्वा रमेश्वरः । शार्ङ्गं जग्राह स क्रुद्धः स्वधनुस्सशरं मुने

Pagkaraan, nang makalaya sa pagkakapirmi, si Rameśvara—ang may hawak ng busog na Śārṅga—ay nag-alab sa galit, O pantas; at kinuha niya ang sarili niyang busog na Śārṅga kasama ang mga palaso.

Verse 40

त्रिभिश्च धर्षितो बाणैस्तेन शार्ङ्गं धनुर्हरेः । वीरभद्रेण तत्तात त्रिधाभूत्तत्क्षणान्मुने

Tinamaan at dinaig ng tatlong palaso, ang pana ni Hari—ang Śārṅga—sa mismong sandaling iyon, o minamahal, ay binasag ni Vīrabhadra, o pantas, sa tatlong piraso.

Verse 41

अथ विष्णुर्मया वाण्या बोधितस्तं महागणम् । असह्यवर्चसं ज्ञात्वा ह्यंतर्धातुं मनो दधे

Pagkaraan, si Viṣṇu—na napagsabihan ng aking mga salita—ay nakaunawa sa makapangyarihang gaṇa na iyon. Nang matanto niyang ang ningning nito’y di-matiis pagmasdan, itinuon ni Viṣṇu ang isip sa pag-urong at sa pagiging di-nakikita.

Verse 42

ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं भविष्यं सतीकृतं दुष्प्रसहं परेषाम् । गताः स्वलोकं स्वगणान्वितास्तु स्मृत्वा शिवं सर्वपतिं स्वतंत्रम्

Nang malaman ang lahat ng magaganap—ang hinaharap na dinala ni Satī, na di-masupil ng iba—ang mga tagapaglingkod na iyon, kasama ang kani-kanilang mga pangkat, ay nagbalik sa sariling mga daigdig, habang inaalala si Śiva, ang Malayang Panginoon, ang Kataas-taasang Guro ng lahat.

Verse 43

सत्यलोकगतश्चाहं पुत्र शोकेन पीडितः । अचिंतयं सुदुःखार्तो मया किं कार्यमद्य वै

Pagdating ko sa Satyaloka, ako’y pinahirapan ng dalamhati para sa aking anak. Sa tindi ng pagdurusa, paulit-ulit kong inisip: “Ano nga ba ang dapat kong gawin ngayon?”

Verse 44

विष्णौ मयि गते चैव देवाश्च मुनिभिस्सह । विनिर्जिता गणैस्सर्वे ये ते यज्ञोपजीविनः

Nang umurong na si Viṣṇu at ako, ang mga diyos, kasama ang mga muni, ay lubusang natalo ng mga gaṇa—yaong mga nabubuhay at umaasa sa mga handog na yajña.

Verse 45

समुपद्रवमालक्ष्य विध्वस्तं च महामखम् । मृगस्वरूपो यज्ञो हि महाभीतोऽपि दुद्रुवे

Nang makita ang malaking kapahamakan at ang dakilang yajña na lubusang wasak, si Yajña—na nag-anyong usa—ay tumakas sa matinding pangamba.

Verse 46

तं तदा मृगरूपेण धावंतं गगनं प्रति । वीरभद्रस्समादाय विशिरस्कमथाकरोत्

Noon, nang makita niyang tumatakas patungong langit sa anyo ng usa, sinunggaban siya ni Vīrabhadra at ginawa siyang walang ulo.

Verse 47

ततः प्रजापतिं धर्मं कश्यपं च प्रगृह्य सः । अरिष्टनेमिनं वीरो बहुपत्रमुनीश्वरम्

Pagkatapos, ang magiting na iyon ay lumapit nang may paggalang at isinama si Prajāpati Dharma at si Kaśyapa, gayundin si Ariṣṭanemi at ang dakilang panginoon sa mga muni, si Bahupatra.

Verse 48

मुनिमांगिरसं चैव कृशाश्वं च महागणः । जघान मूर्ध्नि पादेन दत्तं च मुनिपुंगवम्

Ang makapangyarihang gaṇa ay sumalakay kina muning Āṅgirasa at Kṛśāśva, at pati sa dakilang pantas na si Datta—tinatapakan ang kanilang mga ulo ng kanyang paa.

Verse 49

सरस्वत्याश्च नासाग्रं देवमास्तु तथैव च । चिच्छेद करजाग्रेण वीर भद्रः प्रतापवान्

Pagkaraan, si Vīrabhadra na naglalagablab sa kapangyarihan ay pinutol ang dulo ng ilong ni Sarasvatī, at gayundin ay ibinagsak ang diyos na Āstu—gamit lamang ang talim ng kanyang kuko.

Verse 50

ततोन्यानपि देवादीन् विदार्य पृथिवीतले । पातयामास सोयं वै क्रोधाक्रांतातिलोचनः

Pagkatapos, siya—ang May Tatlong Mata na lubos na sinakop ng poot—ay pinilas maging ang ibang mga diyos at nilalang sa langit, at inihagis sila sa ibabaw ng lupa.

Verse 51

वीरभद्रो विदार्य्यापि देवान्मुख्यान्मुनीनपि । नाभूच्छांतो द्रुतक्रोधः फणिराडिव मंडितः

Kahit napilas na ni Vīrabhadra ang mga pangunahing diyos at maging ang mga pantas, hindi pa rin siya kumalma; mabilis mag-alab ang poot, tumindig siyang nabibihisan na parang hari ng mga ahas—larawan ng di-mapipigil at naglilinis na galit ni Rudra na dumudurog sa handog na may pagkamakasarili.

Verse 52

वीरभद्रोद्धृतारातिः केसरीव वनद्विपान् । दिशो विलोकयामास कः कुत्रास्तीत्यनुक्षणम्

Si Vīrabhadra, matapos hulihin at lupigin ang mga kaaway, ay patuloy na nagmamasid sa lahat ng direksyon—tulad ng isang leon na naghahanap ng mga mailap na elepante—paulit-ulit na nagtatanong, "Sino ang naroon, at nasaan siya?"

Verse 53

व्यपोथयद्भृगुं यावन्मणिभद्रः प्रतापवान् । पदाक्रम्योरसि तदाऽकार्षीत्तच्छ्मश्रुलुंचनम्

Si Maṇibhadra, ang makapangyarihan at matapang, ay matagal na binugbog si Bhṛgu; saka niya inapakan ang dibdib ni Bhṛgu at sapilitang binunot ang bigote nito.

Verse 54

चंडश्चोत्पाटयामास पूष्णो दंतान् प्रवेगतः । शप्यमाने हरे पूर्वं योऽहसद्दर्शयन्दतः

Pagkatapos, si Caṇḍa ay sumugod nang buong lakas at binunot ang mga ngipin ni Pūṣan—yaong dating tumawa, ipinapakita ang ngipin, nang lapastanganin si Panginoong Hara.

Verse 55

नन्दी भगस्य नेत्रे हि पातितस्य रुषा भुवि । उज्जहार स दक्षोक्ष्णा यश्शपंतमसूसुचत्

Sa tindi ng galit, binunot ni Nandī ang mga mata ni Bhaga at ibinagsak sa lupa; saka, sa apoy ng paghahandog ni Dakṣa, kanyang pinaso ang yaong bumibigkas ng mga sumpa.

Verse 56

विडंबिता स्वधा तत्र सा स्वाहा दक्षिणा तथा । मंत्रास्तंत्रास्तथा चान्ये तत्रस्था गणनायकैः

Doon, si Svadhā ay hinamak; gayundin si Svāhā at si Dakṣiṇā. Ang mga mantra, tantra, at iba pang banal na kautusan ay nanatili roon—nasupil at napigil ng mga pinuno ng mga gaṇa.

Verse 57

ववृषुस्ते पुरीषाणि वितानाऽग्नौ रुषा गणाः । अनिर्वाच्यं तदा चक्रुर्गणा वीरास्तमध्वरम्

Sa galit, ang mga magigiting na Gaṇa ay nagpaulan ng karumihan sa apoy sa ilalim ng tolda ng paghahandog; at sa sandaling iyon ay ginawa nilang di-masambit ang sakripisyong iyon—marumi at magulo.

Verse 58

अंतर्वेद्यंतरगतं निलीनं तद्भयाद्बलात् । आनिनाय समाज्ञाय वीरभद्रेः स्वभूश्चुतम्

Nakatago sa loob ng pinakaloob na bakod ng paghahandog (pook ng dambana), siya’y nagkubli; ngunit dahil sa takot, siya’y sapilitang inihatid—sapagkat nakilala at sinunggaban siya ni Vīrabhadra, na sumibol mula sa sariling lupa/kapangyarihan ni Śiva.

Verse 59

कपोलेऽस्य गृहीत्वा तु खड्गेनोपहृतं शिरः । अभेद्यमभवत्तस्य तच्च योगप्रभावतः

Hinawakan siya sa pisngi at tinamaan ang ulo ng tabak; ngunit ang ulong iyon ay naging di-mabiyak at di-mabutas—dahil sa kapangyarihan ng kanyang yogic na kaganapan.

Verse 60

अभेद्यं तच्छिरो मत्वा शस्त्रास्त्रैश्च तु सर्वशः । करेण त्रोटयामास पद्भ्यामाक्रम्य चोरसि

Nang mapagtantong ang ulo’y di-matagos ng anumang sandata at astra, sinikap niyang durugin iyon sa sariling kamay, habang itinatapak ang mga paa sa dibdib.

Verse 61

तच्छिरस्तस्य दुष्टस्य दक्षस्य हरवैरिणः । अग्निकुंडे प्रचिक्षेप वीरभद्रो गणाग्रणीः

Pagkaraan, si Vīrabhadra, ang pangunahing pinuno ng mga gaṇa ni Śiva, ay inihagis sa hukay ng apoy ng paghahandog ang ulo ng masamang Dakṣa—kaaway ni Hara (Śiva).

Verse 62

रेजे तदा वीरभद्रस्त्रिशूलं भ्रामयन्करे । क्रुद्धा रणाक्षसंवर्ताः प्रज्वाल्य पर्वतोपमाः

Noon ay nagningning si Vīrabhadra, iniikid ang trisula sa kanyang kamay. Sa poot, ang mga mababangis na puwersang tila mga demonyo ng digmaan ay nag-alab—tila mga bundok, kakila-kilabot sa galit na wari’y wakas ng daigdig.

Verse 63

अनायासेन हत्वैतान् वीरभद्रस्ततोऽग्निना । ज्वालयामास सक्रोधो दीप्ताग्निश्शलभानिव

Matapos silang patayin nang walang kahirap-hirap, si Vīrabhadra—na puno ng poot—ay sinunog sila sa apoy, na parang mga gamu-gamo na sumusugod sa naglalagablab na apoy.

Verse 64

वीरभद्रस्ततो दग्धान्दृष्ट्वा दक्षपुरोगमान् । अट्टाट्टहासमकरोत्पूरयंश्च जगत्त्रयम्

Pagkatapos ay si Vīrabhadra, nang makita si Dakṣa at ang iba pa sa harapan na naging abo, ay nagpakawala ng isang dumadagundong na tawa—na pumuno sa tatlong mundo ng alingawngaw nito.

Verse 65

वीरश्रिया वृतस्तत्र ततो नन्दनसंभवा । पुष्पवृष्टिरभूद्दिव्या वीरभद्रे गणान्विते

Doon, si Vīrabhadra—na napapalibutan ng kaningningan ng kabayanihan at kasama ang mga gaṇa ni Śiva—ay pinarangalan ng isang makalangit na ulan ng mga bulaklak na nagmula sa hardin ng Nandana.

Verse 66

ववुर्गंधवहाश्शीतास्सुगन्धास्सुखदाः शनैः । देवदुंदुभयो नेदुस्सममेव ततः परम्

Pagkatapos, ang banayad at malamig na simoy ng hangin—na may dalang matamis na bango at nagbibigay ng kagalakan—ay nagsimulang umihip nang dahan-dahan. Pagkatapos nito, ang mga makalangit na tambol ay tumunog nang sabay-sabay.

Verse 67

कैलासं स ययौ वीरः कृतकार्य्यस्ततः परम् । विनाशितदृढध्वांतो भानुमानिव सत्वरम्

Pagkaraan, ang bayaning iyon, matapos maganap ang kanyang layon, ay dagling nagtungo sa Kailāsa—gaya ng maningning na araw na paglitaw pa lamang ay mabilis nang nagpapawi ng pinakamasidhing dilim.

Verse 68

कृतकार्यं वीरभद्रं दृष्ट्वा संतुष्टमा नसः । शंभुर्वीरगणाध्यक्षं चकार परमेश्वरः

Nang makita ni Śambhu—ang Kataas-taasang Panginoon—na matagumpay na natupad ni Vīrabhadra ang gawain, siya’y nasiyahan sa kalooban at itinalaga siya bilang pinunong kumandante ng mga magigiting na gaṇa.

Frequently Asked Questions

It depicts the battlefield escalation after Dakṣa’s sacrificial conflict: Vīrabhadra prepares for war, Viṣṇu sounds Pāñcajanya, the fleeing devas return, and duels erupt between Śiva’s gaṇas and the lokapālas/devas (including Nandin vs Indra).

It frames Śiva-smaraṇa as a protective and empowering act (apad-vinivāraṇa), implying that agency and victory derive from alignment with Śiva’s transcendent authority rather than from mere martial strength.

Vīrabhadra’s divine chariot and supreme weapons, Viṣṇu’s Pāñcajanya conch as a rallying signal, Indra’s vajra, and Śiva’s triśūla wielded by Nandin—each functioning as iconographic markers of cosmic jurisdiction.