कामप्रादुर्भावः — The Manifestation/Arising of Kāma

Verse 1

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नेमिषारण्यवासिनः । पप्रच्छ च मुनिश्रेष्ठः कथां पापप्रणाशिनीम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, ang mga pantas na naninirahan sa Naimiṣāraṇya; saka muling nagtanong ang pinakadakilang pantas tungkol sa banal na salaysay na pumupuksa sa kasalanan.

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कामप्रादुर्भावो नाम द्वितीयोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Aklat, ang Rudra Saṃhitā, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Satī Khaṇḍa—nagtatapos ang Ikalawang Kabanata na pinamagatang “Ang Pagpapakita ni Kāma.”

Verse 3

अतः कथय तत्सर्वं शिवस्य चरितं शुभम् । सतीकीर्त्यन्वितं दिव्यं श्रोतुमिच्छामि विश्वकृत्

Kaya nga, isalaysay mo ang lahat ng mapalad na kasaysayang banal ni Panginoong Śiva—makalangit at pinalalamutian ng kaluwalhatian ni Satī. Ako, ang Lumikha ng sansinukob, ay nagnanais na marinig ito.

Verse 4

सती हि कथमुत्पन्ना दक्षदारेषु शोभना । कथं हरो मनश्चक्रे दाराहरणकर्मणि

“Paano nga ba isinilang ang maningning na Satī sa sambahayan ng asawa ni Dakṣa? At paano inilagak ni Hara (Śiva) ang Kanyang isip sa pagkuha sa kanya bilang kabiyak?”

Verse 5

कथं वा दक्षकोपेन त्यक्तदेहा सती पुरा । हिमवत्तनया जाता भूयो वाकाशमागता

Paano nga ba si Satī, na noon ay iniwan ang katawan dahil sa poot ni Dakṣa, ay muling isinilang bilang anak na babae ni Himavat? At paano siya muling nakaabot sa kalagayang dibino (pakikiisa kay Śiva)?

Verse 6

पार्वत्याश्च तपोऽत्युग्रं विवाहश्च कथं त्वभूत् । कथमर्द्धशरीरस्था बभूव स्मरनाशिनः

Paano isinagawa ni Pārvatī ang napakahigpit na tapas, at paano naganap ang kanyang kasal? At paano siya naitatag bilang mismong kalahati ng katawan ng Tagapuksa kay Smara (Kāma)—si Panginoong Śiva?

Verse 7

एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । नान्योस्ति संशयच्छेत्ता त्वत्समो न भविष्यति

O dakilang marunong, isalaysay mo sa amin ang lahat ng ito nang lubos at masinsin. Wala nang iba ang makapapawi ng aming pag-aalinlangan; walang sinuman ang magiging kapantay mo rito.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं च मुने सर्वं सतीशिवयशश्शुभम् । पावनं परमं दिव्यं गुह्याद्गुह्यतमं परम्

Sinabi ni Brahmā: O pantas, pakinggan mo ang lahat—ang mapalad na kaluwalhatian nina Satī at Śiva. Ito’y lubhang nagpapadalisay, pinakadakila at banal, at siyang kataas-taasang lihim, higit na nakatago kaysa sa lahat ng nakatago.

Verse 9

एतच्छंभुः पुरोवाच भक्तवर्याय विष्णवे । पृष्टस्तेन महाभक्त्या परोपकृतये मुने

Kaya nga, O pantas, sinabi na noon ni Śambhu (Panginoong Śiva) ang bagay na ito kay Viṣṇu, ang pinakadakila sa mga deboto, nang siya’y tanungin nito nang may dakilang bhakti para sa kapakanan ng iba.

Verse 10

ततस्सोपि मया पृष्टो विष्णुश्शैववरस्सुधीः । प्रीत्या मह्यं समाचख्यौ विस्तरान्मुनिसत्तम

Pagkaraan, tinanong ko rin siya—si Viṣṇu, ang marunong at pinakadakila sa mga debotong Śaiva. Dahil sa pag-ibig, ipinaliwanag niya sa akin ang lahat nang lubos at masinsin, O pinakamainam sa mga pantas.

Verse 11

अहं तत्कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । शिवाशिवयशोयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम्

Ngayon ay isasalaysay ko ang sinaunang banal na salaysay na ito—puspos ng kaluwalhatian ni Śiva at ni Śivā (Satī), isang kuwentong nagkakaloob ng bunga ng lahat ng matuwid na hangarin.

Verse 12

पुरा यदा शिवो देवो निर्गुणो निर्विकल्पकः । अरूपश्शक्तिरहितश्चिन्मात्रस्सदसत्परः

Noong pasimula, nang ang Panginoong Śiva ay walang mga katangian at malaya sa lahat ng pagkakaiba—walang anyo, walang hayag na kapangyarihan, dalisay na kamalayan lamang—Siya’y lumalampas sa pag-iral at di-pag-iral.

Verse 13

अभवत्सगुणस्सोपि द्विरूपश्शक्तिमान्प्रभुः । सोमो दिव्याकृतिर्विप्र निर्वि कारी परात्परः

Maging ang Panginoong Soma ay nahayag bilang saguṇa, na may mga katangian. O brāhmaṇa, ang Makapangyarihan at Soberanong Isa ay nag-anyong dalawa, taglay ang banal na anyo, subalit nanatiling nirvikāra—di nagbabago—ang Kataas-taasang lampas sa lahat ng kataasan.

Verse 14

तस्य वामांगजो विष्णुर्ब्रह्माहं दक्षिणांगजः । रुद्रो हृदयतो जातोऽभवच्च मुनिसत्तम

Mula sa kaliwang panig Niya ay isinilang si Viṣṇu; mula sa kanang panig ay isinilang ako—si Brahmā. At si Rudra ay sumibol mula sa Kanyang puso, O pinakamainam sa mga pantas.

Verse 15

सृष्टिकर्ताभवं ब्रह्मा विष्णुः पालनकारकः । लयकर्ता स्वयं रुद्रस्त्रिधाभूतस्सदाशिवः

Si Brahmā ang naging tagapaglikha; si Viṣṇu ang tagapag-ingat at tagapangalaga; at si Rudra mismo ang tagapagpawi at tagapaglusaw. Kaya si Sadāśiva—iisang Kataas-taasang Panginoon—ay nahahayag sa tatlong anyo upang pamahalaan ang sansinukob.

Verse 16

मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यांगिरसौ क्रतुम् । वसिष्ठं नारदं दक्षं भृगुं चेति महाप्रभून्

Binanggit niya ang mga makapangyarihan at mararangal—sina Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Aṅgiras, Kratu, Vasiṣṭha, Nārada, Dakṣa, at Bhṛgu—mga dakilang tanglaw sa hanay ng mga ṛṣi.

Verse 17

सृष्ट्वा प्रजापतीन् दक्षप्रमुखान्सुरसत्तमान् । अमन्यं सुप्रसन्नोहं निजं सर्वमहोन्नतम्

Matapos likhain ang mga Prajāpati—na si Dakṣa ang nangunguna—ang pinakamahuhusay sa mga diyos, ako’y lubos na nalugod at inakala kong ang aking sariling kalagayan ay ganap na dakila, kataas-taasan, at ganap na natupad.

Verse 19

ब्रह्माहं मानसान्पुत्रानसर्जं च यदा मुने । तदा मन्मनसो जाता चारुरूपा वरांगना

Sinabi ni Brahmā: “O pantas, nang likhain ko ang mga anak na isinilang sa isip, sa sandaling iyon din ay may isinilang mula sa aking sariling diwa na isang marangal na babae na may pambihirang kagandahan.”

Verse 20

नाम्ना संध्या दिवक्षांता सायं संध्या जपंतिका । अतीव सुन्दरी सुभ्रूर्मुनिचेतोविमोहिनी

Siya’y tinawag na Sandhyā, at kilala rin bilang Divakṣāntā; tuwing dapithapon ay nagsasagawa siya ng Sandhyā-japa. Napakaganda niya, may marikit na kilay, at kayang umakit maging sa isipan ng mga pantas.

Verse 22

दृष्ट्वाहं तां समुत्थाय चिन्तयन्हृदि हृद्गतम् । दक्षादयश्च स्रष्टारो मरीच्याद्याश्च मत्सुताः

Nang makita ko siya, ako’y tumindig at nagmuni sa aking puso tungkol sa bagay na nakatago sa pinakaloob ng aking diwa: “Si Dakṣa at ang iba pang Prajāpati na mga tagapaglikha, at sina Marīci at iba pa—ang aking mga anak na isinilang sa isip—(ay may kaugnayan sa bagay na ito).”

Verse 23

एवं चिंतयतो मे हि ब्रह्मणो मुनिसत्तम । मानसः पुरुषो मंजुराविर्भूतो महाद्भुतः

O pinakadakilang pantas, habang ako—si Brahmā—ay nagmumuni-muni nang gayon, isang kahanga-hanga at lubhang kamangha-manghang Persona, isinilang mula sa isipan, ang nagpakita sa harap ko na may maningning at kaaya-ayang anyo.

Verse 24

कांचनीकृतजाताभः पीनोरस्कस्सुनासिकः । सुवृत्तोरुकटीजंघो नीलवेलितकेसरः

Ang kanyang kutis ay kumikislap na tila pinong ginto; malapad at ganap ang dibdib, at maayos ang hubog ng ilong. Ang mga hita, balakang, at binti ay maganda ang sukat, at ang buhok ay maitim, kulot at umaalon na may bahagyang bughaw na kislap.

Verse 25

लग्नभ्रूयुगलो लोलः पूर्णचन्द्रनिभाननः । कपाटायतसद्वक्षो रोमराजीवराजितः

Ang dalawang kilay ng Panginoon ay nagtagpo nang marikit sa iisang tuloy-tuloy na arko; ang Kanyang titig ay banayad na mapaglaro at gumagalaw. Ang Kanyang mukha’y nagniningning na gaya ng kabilugan ng buwan. Ang Kanyang marangal na dibdib ay malapad na parang malaking panel ng pinto, at pinaganda ng maningning na guhit ng balahibo—kaya nahayag ang mapalad na saguna na anyo ni Śiva na nagkakaloob ng debosyon at kalayaan.

Verse 26

अभ्रमातंगकाकारः पीनो नीलसुवासकः । आरक्तपाणिनयनमुखपादकरोद्भवः

Nagpakita Siya na tila ulap ng ulan at tila elepante sa kulay at karilagan—malapad at makapangyarihan—nakadamit ng bughaw. Mula sa Kanya’y sumilay ang mapulang liwanag sa mga kamay, mga mata, mukha, mga paa, at sa mga palad na iniuunat para sa pagpapala at pag-iingat.

Verse 27

क्षीणमध्यश्चारुदन्तः प्रमत्तगजगंधनः । प्रफुल्लपद्मपत्राक्षः केसरघ्राणतर्पणः

Siya’y may payat na baywang at may magagandang pangil; Siya’y tulad ng halimuyak ng elepanteng nalalasing. Ang Kanyang mga mata’y gaya ng mga talulot ng ganap na namumulaklak na lotus, at kinalulugdan Niya ang samyo ng kesar (saffron).

Verse 28

कंबुग्रीवो मीनकेतुः प्रांशुर्मकरवाहनः । पंचपुष्पायुधो वेगी पुष्पकोदंडमंडितः

May leeg siyang tulad ng kabibe ng sankha; ang kanyang watawat ay may sagisag na isda; siya’y matangkad at ang sasakyan niya’y makara. May limang palasong bulaklak bilang sandata, mabilis kumilos, at pinalamutian ng busog na yari sa mga bulaklak—ganito inilarawan si Kāma, ang diyos ng pagnanasa.

Verse 29

कांतः कटाक्षपातेन भ्रामयन्नयनद्वयम् । सुगंधिमारुतो तात शृंगाररससेवितः

O minamahal, ang tagsibol na parang kasuyo ay nagpapaling-ling sa dalawang mata sa pamamagitan ng pahilis na sulyap. At ang mabangong simoy, puspos ng śṛṅgāra-rasa—lasa ng pag-ibig—ay gumigising sa puso tungo sa makamundong ligaya, kaya’t ginagapos ang kaluluwang may katawan sa pamamagitan ng pag-akit.

Verse 30

तं वीक्ष्य पुरुषं सर्वे दक्षाद्या मत्सुताश्च ते । औत्सुक्यं परमं जग्मुर्विस्मयाविष्टमानसाः

Nang makita ang dakilang Puruṣa, silang lahat—si Dakṣa at ang iba pa, kasama ang aking mga anak na babae—ay sinaklot ng pagkamangha; nalubog ang isip sa pagtataka at napuno ng pinakadakilang pananabik.

Verse 31

अभवद्विकृतं तेषां मत्सुतानां मनो द्रुतम् । धैर्यं नैवालभत्तात कामाकुलितचेतसाम्

Pagkaraan, ang isipan ng aking mga anak na lalaki ay agad na nagulo at nalihis; sapagkat ang kanilang puso, ginugulo ng pagnanasa, ay hindi makamit ang katatagan, mahal ko.

Verse 32

मां सोपि वेधसं वीक्ष्य स्रष्टारं जगतां पतिम् । प्रणम्य पुरुषः प्राह विनयानतकंधरः

Pagkatapos, nang makita ng taong iyon si Brahmā (Vedhas)—ang lumikha at panginoon ng mga daigdig—siya’y yumukod at sumamba; at taglay ang kababaang-loob, nagsalita siya na nakayuko ang leeg.

Verse 33

पुरुष उवाच । किं करिष्याम्यहं कर्म ब्रह्मंस्तत्र नियोजय । मान्योद्य पुरुषो यस्मादुचितः शोभितो विधे

Wika ng Puruṣa: “O Brahmā, anong gawain ang dapat kong gampanan? Italaga mo ako roon. Sapagkat ngayon ako’y nararapat parangalan bilang isang karapat-dapat na tao—angkop at maringal—O Tagapag-ayos ng tadhana.”

Verse 34

अभिमानं च योग्यं च स्थानं पत्नी च या मम । तन्मे वद त्रिलोकेश त्वं स्रष्टा जगतां पतिः

“Ihayag mo sa akin ang nararapat na dangal para sa akin, ang wastong katayuang ipagkakaloob, at ang asawang magiging akin. O Panginoon ng tatlong daigdig—sapagkat ikaw ang Lumikha at Hari ng sansinukob—ipahayag mo ito sa akin.”

Verse 35

ब्रह्मोवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा पुरुषस्य महात्मनः । क्षणं न किंचित्प्रावोचत्स स्रष्टा चातिविस्मितः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ng dakilang-kaluluwang Kataas-taasang Purusha, ang Lumikha (Brahmā) ay nanahimik sandali, walang sinabi—lubhang namangha.

Verse 36

अतो मनस्सुसंयम्य सम्यगुत्सृज्य विस्मयम् । अवोचत्पुरुषं ब्रह्मा तत्कामं च समावहन्

Pagkaraan, pinatatag ni Brahmā ang kanyang isip at lubusang itinaboy ang pagkamangha, saka nagsalita sa Kataas-taasang Purusha—habang sa loob ay tinipon at pinirmi ang kanyang pasya para sa ninanais na layon.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । अनेन त्वं स्वरूपेण पुष्पबाणैश्च पंचभिः । मोहयन् पुरुषान् स्त्रीश्च कुरु सृष्टिं सनातनीम्

Sinabi ni Brahmā: “Sa mismong anyong ito mo, at sa iyong limang palasong bulaklak, lituhin ang mga lalaki at babae; at sa gayon, isakatuparan ang walang-hanggang pag-ikot ng paglikha.”

Verse 38

अस्मिञ्जीवाश्च देवाद्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे । एते सर्वे भविष्यन्ति न क्षमास्त्यवलंबने

Sa tatlong daigdig na ito—gumagalaw man o di‑gumagalaw—naroroon ang mga nilalang, mula sa mga deva at lahat ng kaluluwang may katawan. Lahat sila’y lilitaw at lilipas; walang sinuman ang may kapangyarihang manatili rito sa pag-asa sa anumang sandigan.

Verse 39

अहं वा वासुदेवो वा स्थाणुर्वा पुरुषोत्तमः । भविष्यामस्तव वशे किमन्ये प्राणधारकाः

“Maging ako man, o si Vāsudeva (Viṣṇu), o si Sthāṇu (Śiva), o maging ang Kataas-taasang Persona—bawat isa sa amin ay mananatili sa ilalim ng iyong kapangyarihan; ano pa kaya ang masasabi sa ibang may katawan na tanging hininga-buhay lamang ang pinanghahawakan?”

Verse 40

प्रच्छन्नरूपो जंतूनां प्रविशन्हृदयं सदा । सुखहेतुः स्वयं भूत्वा सृष्टिं कुरु सनातनीम्

“Sa pag-aanyong nakatago, pumasok ka palagi sa puso ng mga nilalang; sa pagiging Ikaw mismo ang sanhi ng kanilang kaginhawahan, likhain mo ang walang hanggang paglalang.”

Verse 41

त्वत्पुष्पबाणस्य सदा सुखलक्ष्यं मनोद्भुतम् । सर्वेषां प्राणिनां नित्यं सदा मदकरो भवान्

“Ang iyong mga palasong bulaklak ay laging tumatama sa kaaya-ayang puntirya—na isinilang mula sa isip. Sa lahat ng nilalang, Ikaw ay palagiang tagapaglikha ng pagkalasing, ang nakalilitong pagnanasa.”

Verse 42

इति ते कर्म कथितं सृष्टिप्रावर्तकं पुनः । नामान्येते वदिष्यंति सुता मे तव तत्त्वतः

Kaya nga, muli kong ipinaliwanag sa iyo ang gawang yaon na nagpapasimula sa pag-ikot ng paglalang. Ngayon, ang aking mga anak na babae ang magpapahayag ng mga pangalang ito sa iyo ayon sa tunay na tattva.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वाहं सुरश्रेष्ठ स्वसुतानां मुखानि च । आलोक्य स्वासने पाद्मे प्रोपविष्टोऽभवं क्षणम्

Wika ni Brahmā: Pagkasabi ko nito, O pinakadakila sa mga diyos, minasdan ko ang mga mukha ng sarili kong mga anak; saka sa aking luklukan ng lotus ay naupo ako sandali.