देवीयोगनिद्रास्तुतिḥ तथा चण्डिकायाः प्रादुर्भावः | Hymn to Devī Yogānidrā and the Manifestation of Caṇḍikā

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् तात महाप्राज्ञ वद नो वदतां वर । गते विष्णौ किमभवदकार्षीत्किं विधे भवान्

Sinabi ni Nārada: “O Brahmā, iginagalang na ama, O dakilang marunong—pinakamainam sa mga nagsasalita—ipahayag mo sa amin: nang umalis na si Viṣṇu, ano ang naganap? At pagkatapos, ano ang ginawa mo, O Vidhātṛ, ang Lumikha?”

Verse 2

ब्रह्मोवाच । विप्रनन्दनवर्य त्वं सावधानतया शृणु । विष्णौ गते भगवति यदकार्षमहं खलु

Sumagot si Brahmā: “O pinakamainam sa mga anak ng mga pantas, makinig nang buong pag-iingat. Nang makaalis na ang Mapalad na Panginoong Viṣṇu, tunay kong isasalaysay ang ginawa ko.”

Verse 3

विद्याविद्यात्मिकां शुद्धां परब्रह्मस्वरूपिणीम् । स्तौमि देव जगद्धात्रीं दुर्गां शम्भुप्रियां सदा

O Diyosa, lagi kong pinupuri si Durgā—ang dalisay, na siyang diwa ng kapwa kaalaman at di-kaalaman; na ang likas ay ang Kataas-taasang Brahman; ang tagapagtaguyod ng mga daigdig; at ang walang hanggang minamahal ni Śambhu (Śiva).

Verse 4

सर्वत्र व्यापिनीं नित्यां निरालंबां निराकुलाम् । त्रिदेवजननीं वंदे स्थूलस्थूलामरूपिणीम्

Ako’y yumuyuko sa walang hanggang Diyosa na lumalaganap sa lahat ng dako—sariling sandigan, laging payapa at di-nagugulo—Ina ng Tatlong Diyos; at bagama’t naroroon maging sa pinakamasinsing anyo, sa katotohanan Siya’y walang anyo.

Verse 5

त्वं चितिः परमानंदा परमात्मस्वरूपिणी । प्रसन्ना भव देवेशि मत्कार्यं कुरु ते नमः

Ikaw ang dalisay na Kamalayan mismo, ang Kataas-taasang Kaligayahan, na anyo ng likas na kalagayan ng Pinakamataas na Sarili. O Diyosa, Panginoon ng mga diyos, maging mapagpala—tuparin ang aking layon. Pagpupugay sa iyo.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । एवं संस्तूयमाना सा योगनिद्रा मया मुने । आविर्बभूव प्रत्यक्षं देवर्षे चंडिका मम

Wika ni Brahmā: “O pantas, nang aking papurihan nang gayon, ang Yogic na Pagkakatulog—ang sarili kong Caṇḍikā—ay nagpakita nang tuwiran at malinaw sa harap ng banal na rishi.”

Verse 7

स्निग्धांजनद्युतिश्चारुरूपा दिव्यचतुर्भुजा । सिंहस्था वरहस्ता च मुक्तामणिकचोत्कटा

Siya’y kumislap na parang makintab na liwanag ng koliryo, napakaganda ng anyo, banal at may apat na bisig. Nakaluklok sa leon, ang isang kamay ay nagbibigay ng biyaya, at siya’y maringal na pinalamutian ng mga perlas at hiyas.

Verse 8

शरदिंद्वानना शुभ्रचन्द्रभाला त्रिलोचना । सर्वावयवरम्या च कमलांघ्रिनखद्युतिः

Ang mukha niya’y tulad ng buwan sa taglagas; ang noo’y kumikislap na parang dalisay na gasuklay na buwan. Siya’y may tatlong mata, kaakit-akit sa bawat sangkap, at ang liwanag ng mga kuko ng kaniyang mga paang-lotus ay nagniningning nang maliwanag.

Verse 9

समक्षं तामुमां वीक्ष्य मुने शक्तिं शिवस्य हि । भक्त्या विनततुंगांशः प्रास्तवं सुप्रणम्य वै

O pantas, nang makita niyang nasa harap si Umā—ang banal na Śakti ni Śiva—yumuko siya nang may debosyon, inihapay ang mararangal na sangkap ng katawan; at matapos ang malalim na pagpapatirapa, sinimulan niyang awitin ang papuri sa kanya.

Verse 10

ब्रह्मोवाच । नमो नमस्ते जगतःप्रवृत्तिनिवृतिरूपे स्थितिसर्गरूपे । चराचराणां भवती सुशक्तिस्सनातनी सर्वविमोहनीति

Wika ni Brahmā: Pagpupugay, pagpupugay sa Iyo—Ikaw ang anyo ng pag-iral ng daigdig sa paglabas at pag-urong, ang anyo ng pag-iingat at paglikha. Sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, Ikaw ang sukdulang makapangyarihang walang-hanggang Śakti, ang naglalatag ng tabing ng pagkalito sa lahat.

Verse 11

इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सतीखण्डे दुर्गास्तुतिब्रह्मवरप्राप्तिवर्णनो नामेकादशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Purāṇa, sa Ikalawang Aklat, sa Rudra Saṃhitā, sa loob ng Satī-khaṇḍa, nagtatapos ang Ikalabing-isang Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng pagpupuri kay Durgā at ang pagtamo ng biyaya ni Brahmā.”

Verse 12

या योगिनां वै महिता मनोज्ञा सा त्वं न ते परमाणुसारे । यमादिपूते हृदि योगिनां या या योगिनां ध्यानपथे प्रतीता

Ikaw ang kaaya-aya at dakilang Katotohanang pinupuri ng mga yogin. Hindi Ka naaabot sa pamamagitan lamang ng pagsunod sa napinong bakas na tila atom. Ikaw ang natatanto sa puso ng mga yogin na nilinis ng yama at iba pang disiplina—Ikaw ang nakikilala sa landas ng kanilang dhyāna (pagmumuni).

Verse 13

प्रकाशशुद्ध्यादियुता विरागा सा त्वं हि विद्या विविधावलंबा । कूटस्थमव्यक्तमनंतरूपं त्वं बिभ्रती कालमयी जगंति

Ikaw yaong Vidyā—may liwanag na kalinawan at kadalisayan, nakatatag sa vairāgya—na sumasaklolo sa mga nilalang sa sari-saring paraan. Ikaw ang nagtatangan sa mga daigdig bilang Kāla mismo, habang taglay mo ang di-nagbabagong kūṭastha, ang di-nahahayag na avyakta, at ang Iisa na may walang-hanggang anyo.

Verse 14

विकारबीजं प्रकरोपि नित्यं गुणान्विता सर्वजनेषु नूनम् । त्वं वै गुणानां च शिवे त्रयाणां निदानभूता च ततः परासि

O Śivā (Devī), ikaw nga ang walang-humpay na unang binhi ng pagbabago, lumalaganap sa lahat ng nilalang bilang mga guṇa. Tunay, ikaw ang pinagmumulan ng tatlong guṇa; kaya ikaw rin ay nakahihigit sa kanila—transendente.

Verse 15

सत्वं रजस्तामस इत्यमीषां विकारहीना समु वस्तितीर्या । सा त्वं गुणानां जगदेकहेतुं ब्रह्मांतरारंभसि चात्सि पासि

Sattva, rajas, at tamas—bagaman tinatawag na tatlong guṇa—sa katotohanan ay walang anumang pagbabago sa iyo, O Devī, na nakahihigit sa kanila. Sa pamamagitan ng mga guṇa, ikaw ang iisang sanhi ng sansinukob; at sa bawat siklo ni Brahmā, ikaw ang nagsisimula ng paglikha, ikaw ang nag-iingat, at ikaw rin ang nagdadala sa pagkalusaw.

Verse 16

अशेषजगतां बीजे ज्ञेयज्ञानस्वरूपिणि । जगद्धिताय सततं शिवपत्नि नमोस्तु ते

O kabiyak ni Śiva—binhi at sanhi ng lahat ng daigdig, na ang likas ay kapwa ang dapat makilala at ang kamalayang nakakakilala; laging para sa kapakanan ng sansinukob, pagpupugay at pagyukod ko sa Iyo.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचः सा मे काली लोक विभाविनी । प्रीत्या मां जगतामूचे स्रष्टारं जनशब्दवत्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig niya ang aking mga salita, si Kāḷī—na nagpapahayag at nagpapaliwanag sa mga daigdig—ay nagsalita sa akin nang may pag-ibig, sa akin na lumikha ng mga nilalang, sa tinig na gaya ng sa mga tao, tuwiran at malinaw.

Verse 18

देव्युवाच । ब्रह्मन्किमर्थं भवता स्तुताहमवधारय । उच्यतां यदि धृष्योसि तच्छीघ्रं पुरतो मम

Wika ng Diyosa: “O Brahmā, unawain mong mabuti—bakit mo ako pinuri? Kung may lakas-loob ka, sabihin mo agad, dito sa harap ko.”

Verse 19

प्रत्यक्षमपि जातायां सिद्धिः कार्यस्य निश्चिता । तस्मात्त्वं वांछितं ब्रूहि या करिष्यामि भाविता

Kahit na ito’y naging hayag sa harap, tiyak ang katuparan ng gawain. Kaya sabihin mo ang ninanais mo; sa matibay na loob, aking isasakatuparan ito.

Verse 20

ब्रह्मोवाच । शृणु देवि महेशानि कृपां कृत्वा ममोपरि । मनोरथस्थं सर्वज्ञे प्रवदामि त्वदाज्ञया

Wika ni Brahmā: O Diyosa, O Maheśānī, mahabag ka sa akin at makinig. O Lubos na Nakaaalam, na nananahan sa hangarin ng aking puso, magsasalita ako ayon sa Iyong utos.

Verse 21

यः पतिस्तव देवेशि ललाटान्मेऽभवत्पुरा । शिवो रुद्राख्यया योगी स वै कैलासमास्थितः

O Diyosa, ang Panginoong naging asawa mo noong una—si Śiva, ang Yogī na tanyag bilang Rudra, na sumilang mula sa aking noo—siya nga ngayon ay nananahan sa Bundok Kailāsa.

Verse 22

तपश्चरति भूतेश एक एवाविकल्पकः । अपत्नीको निर्विकारो न द्वितीयां समीहते

Si Bhūteśa (Panginoong Śiva) ay nagsasagawa ng matinding tapa—nag-iisa, walang pagkakahati ng loob at walang ibang pagpipilian. Walang kabiyak at di-nagbabago, ni hindi man niya ninanais ang pangalawa (kasama).

Verse 23

तं मोहय यथा चान्यां द्वितीयां सति वीक्षते । त्वदृते तस्य नो काचिद्भविष्यति मनोहरा

“Linlangin mo siya upang si Satī ay tumingin sa ibang babae na tila isang pangalawang pagpipilian. Ngunit bukod sa iyo, para sa kanya ay hindi kailanman magkakaroon ng ibang babaeng kaakit-akit.”

Verse 24

तस्मात्त्वमेव रूपेण भवस्व हरमोहिनी । सुता भूत्वा च दक्षस्य रुद्रपत्नी शिवे भव

Kaya nga, ikaw lamang ang dapat magsuot ng yaong anyo na umaakit kay Hara (Śiva). Ipinanganak kang anak ni Dakṣa; O mapalad na Diyosa, maging asawa ka ni Rudra (Śiva).

Verse 25

यथा धृतशरीरा त्वं लक्ष्मीरूपेण केशवम् । आमोदयसि विश्वस्य हितायैतं तथा कुरु

Kung paanong ikaw, sa pag-anyong Lakṣmī, ay nagpasaya kay Keśava (Viṣṇu) para sa kapakanan ng sansinukob—gayon din, gawin mo ang gawaing ito para sa ikabubuti ng mga daigdig.

Verse 26

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वाऽनिंदद्वृषध्वजः । स कथं वनितां देवी स्वेच्छया संग्रहीष्यति

Nang makita ni Vṛṣadhvaja (Śiva), ang walang kapintasan, sa akin ang bahagyang pagnanais lamang sa isang minamahal, hindi man niya ito pinahintulutan. Kung gayon, paano pa kaya tatanggapin niya, sa sariling kalooban, ang sinumang babae sa daigdig—maging isang diyosa?

Verse 27

हरे गृहीतकांते तु कथं सृष्टिश्शुभावहा । आद्यंतमध्ये चैतस्य हेतौ तस्मिन्विरागिणि

O Hari, yamang tinanggap mo na ang iyong minamahal (Lakṣmī), paano uusad ang paglikha—na sinasabing mapalad—kung ang mismong sanhi nito, ang Nasa simula, wakas, at gitna ng lahat, ay nananatiling walang pagnanasa at mapag-urong (Śiva)?

Verse 28

इति चिंतापरो नाहं त्वदन्यं शरणं हितम् । कृच्छ्रवांस्तेन विश्वस्य हितायैतत्कुरुष्व मे

Kaya nga, sa aking pagkabalisa, wala akong nakikitang mabuting kanlungan maliban sa iyo. Kaya kahit mahirap, para sa kapakanan ng buong daigdig, gawin mo ito para sa akin.

Verse 29

न विष्णुस्तस्य मोहाय न लक्ष्मीर्न मनोभवः । न चाप्यहं जगन्मातर्नान्यस्त्वां कोपि वै विना

Hindi si Viṣṇu, hindi si Lakṣmī, ni si Manobhava (Kāma) ang makapaglulubog sa Kanya sa pagkalito. Ni ako man ay hindi. O Ina ng mga daigdig—tunay na wala nang iba kundi Ikaw ang makagagawa nito.

Verse 30

तस्मात्त्वं दक्षजा भूत्वा दिव्यरूपा महेश्वरी । तत्पत्नी भव मद्भक्त्या योगिनं मोहयेश्वरम्

Kaya nga, O Dakilang Diyosa, Mahēśvarī, maging anak na babae ni Dakṣa sa banal na anyo. Sa debosyon sa Akin, maging asawa ng yogin na iyon—si Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon—at, O Ginang ng Panginoon, akitin at pag-ibigin Siya.

Verse 31

दक्षस्तपति देवेशि क्षीरोदोत्तरतीरगः । त्वामुद्दिश्य समाधाय मनस्त्वयि दृढव्रतः

O Diyosa, Ginang ng mga Deva, si Dakṣa ay nagsasagawa ng matinding tapa sa hilagang pampang ng Karagatang Gatas. Sa matatag na panata, tinipon niya ang isip sa samādhi at nagmumuni-muni sa Iyo lamang.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्सा चिंतामाप शिवा तदा । उवाच च स्वमनसि विस्मिता जगदम्बिका

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Śivā ay napalalim sa pagninilay. Ang Ina ng sansinukob—namangha—ay nagsalita sa loob ng sarili niyang puso.

Verse 33

देव्युवाच । अहो सुमहदाश्चर्यं वेदवक्तापि विश्वकृत् । महाज्ञानपरो भूत्वा विधाता किं वदत्ययम्

Wika ng Diyosa: “Aba, tunay na napakalaking kababalaghan ito! Bagaman si Brahmā ang tagapahayag ng mga Veda at tagapaglikha ng daigdig, at nananahan sa dakilang kaalaman, ano itong sinasabi ng Lumikha?”

Verse 34

विधेश्चेतसि संजातो महामोहोऽसुखावहः । यद्वरं निर्विकारं तं संमोहयितुमिच्छति

Sa isipan ni Vidhe (Brahmā) ay sumibol ang isang dakilang pagkalito na nagdadala ng dalamhati; at ninais niyang lituhin ang Pinakamainam na Yaon, na di-nagbabago at walang anumang pagbabago.

Verse 35

हरमोहवरं मत्तस्समिच्छति विधिस्त्वयम् । को लाभोस्यात्र स विभुर्निर्मोहो निर्विकल्पकः

Sinasabi mo na si Vidhi (Brahmā) ay humihingi sa akin ng biyaya upang dayain si Hara. Ano ang mapapala roon? Ang Panginoong sumasaklaw sa lahat ay walang pagkalito at lampas sa lahat ng salungatang haka.

Verse 36

परब्रह्माख्यो यश्शंभुर्निर्गुणो निर्विकारवान् । तस्याहं सर्वदा दासी तदाज्ञावशगा सदा

Si Śambhu, na kilala bilang Kataas-taasang Brahman—walang katangian at di-nagbabago—ako’y magpakailanman na lingkod na babae Niya, laging nasa ilalim ng Kanyang utos.

Verse 37

स एव पूर्णरूपेण रुद्रनामाभवच्छिवः । भक्तोद्धारणहेतोर्हि स्वतंत्रः परमेश्वरः

Siya mismo—si Śiva—ay nagpakita sa ganap na anyo at nakilala sa pangalang Rudra. Tunay, ang Kataas-taasang Panginoon, na lubos na malaya, ay gumawa nito upang iahon at iligtas ang Kanyang mga deboto.

Verse 38

हरेर्विधेश्च स स्वामी शिवान्न्यूनो न कर्हिचित् । योगादरो ह्यमायस्थो मायेशः परतः परः

Siya ang Panginoon maging ni Hari (Viṣṇu) at ng Tagapag-ayos (Brahmā), at kailanma’y hindi mas mababa kaysa kay Śiva. Siya’y deboto sa Yoga, nakatindig lampas sa daya; ang Panginoon ng Māyā, at ang Kataas-taasan na higit pa sa lahat ng kataas-taasan.

Verse 39

मत्वा तमात्मजं ब्रह्मा सामान्यसुरसंनिभम् । इच्छत्ययं मोहयितुमतोऽज्ञानविमोहितः

Inakala ni Brahmā na siya’y sariling anak, at inisip na kahawig lamang ng karaniwang deva; nalinlang ng kamangmangan, ninais ni Brahmā na lituhin siya.

Verse 40

न दद्यां चेद्वरं वेदनीतिर्भ्रष्टा भवेदिति । किं कुर्यां येन न विभुः क्रुद्धस्स्यान्मे महेश्वरः

“Kung hindi ko ipagkakaloob ang biyaya, malalabag ang matuwid na kaayusang itinatag ng Veda. Ano ang dapat kong gawin upang ang Makapangyarihang Panginoon—si Mahādeva—ay hindi magalit sa akin?”

Verse 41

ब्रह्मो वाच । विचार्य्येत्थं महेशं तं सस्मार मनसा शिवा । प्रापानुज्ञां शिवस्याथोवाच दुर्गा च मां तदा

Sinabi ni Brahmā: Pagkatapos magnilay nang gayon, si Śivā (Satī) ay taimtim na inalaala sa loob ng puso si Maheśa. At nang makamtan ang pahintulot ni Śiva, si Durgā ay nagsalita sa akin noon.

Verse 42

दुर्गोवाच । यदुक्तं भवता ब्रह्मन् समस्तं सत्यमेव तत् । मदृते मोहयित्रीह शंकरस्य न विद्यते

Wika ni Durgā: “O Brahman, ang lahat ng sinabi mo ay lubos na totoo. Maliban sa akin, walang kapangyarihang mapanlinlang dito na makalilito kay Śaṅkara (Śiva).”

Verse 43

हरेऽगृहीतदारे तु सृष्टिनैषा सनातनी । भविष्यतीति तत्सत्यं भवता प्रतिपादितम्

“O Hari, hangga’t hindi ka pa tumatanggap ng kabiyak, ang sinaunang paglikha na ito ay hindi makasusulong sa walang-hanggang kaayusan nito. Kaya’t totoo ang ipinahayag mo—na ito’y tiyak na magaganap.”

Verse 44

ममापि मोहने यन्नो विद्यतेस्य महाप्रभोः । त्वद्वाक्याद्विगुणो मेद्य प्रयत्नोऽभूत्स निर्भरः

Kahit sa sarili kong pagkalito, hindi ko tunay na naunawaan ang dakilang Panginoon na iyon. Ngunit dahil sa iyong mga salita, nadoble ang aking taos-pusong pagsisikap, at ako’y nagpunyagi nang may ganap na paninindigan.

Verse 45

अहं तथा यतिष्यामि यथा दारपरिग्रहम् । हरः करिष्यति विधे स्वयमेव विमोहितः

“Magsisikap ako nang gayon upang tanggapin ni Hara (Śiva) ang isang asawa. O Vidhe (Brahmā), nalinlang ng aking māyā, gagawin niya iyon sa sarili niyang kalooban.”

Verse 46

सतीमूर्तिमहं धृत्वा तस्यैव वशवर्तिनी । भविष्यामि महाभागा लक्ष्मीर्विष्णोर्यथा प्रिया

Sa pag-anyo bilang Satī, magiging ganap akong deboto at masunurin sa Kanya lamang, O pinagpala—mamahalin ng Panginoong Śiva, gaya ng pag-ibig ni Viṣṇu kay Lakṣmī.

Verse 47

यथा सोपि मयैवेय वशवर्ती सदा भवेत् । तथा यत्नं करिष्यामि तस्यैव कृपया विधे

“Upang siya man ay laging manatili sa ilalim ng aking impluwensiya, magsisikap ako nang gayon—sa pamamagitan ng sarili niyang biyaya, O Vidhe (Brahmā).”

Verse 48

उत्पन्ना दक्षजायायां सतीरूपेण शंकरम् । अहं सभाजयिष्यामि लीलया तं पितामह

Ipinanganak mula sa asawa ni Dakṣa sa anyong Satī, pararangalan ko si Śaṅkara (Śiva) bilang banal na lila; at sa gayon ay pararangalan din kita, O Lolo (Brahmā).

Verse 49

यथान्यजंतुरवनौ वर्तते वनितावशे । मद्भक्त्या स हरो वामावशवर्ती भविष्यति

Kung paanong ang karaniwang nilalang sa lupa ay namumuhay sa ilalim ng kapangyarihan ng isang babae, gayon din—sa pamamagitan ng bhakti sa Akin, si Hara (Panginoong Śiva) ay mapapasailalim sa Aking impluwensiya.

Verse 50

ब्रह्मोवाच । मह्यमित्थं समाभाष्य शिवा सा जगदम्बिका । वीक्ष्यमाणा मया तात तत्रैवांतर्दधे ततः

Wika ni Brahmā: “Pagkasalita sa akin nang gayon, si Śivā—ang Ina ng sansinukob—habang ako’y nakatingin, o minamahal, ay biglang naglaho roon mismo.”

Verse 51

तस्यामंतर्हितायां तु सोहं लोकपितामहः । अगमं यत्र स्वसुतास्तेभ्यस्सर्वमवर्णयम्

Nang siya (Satī) ay maglaho sa paningin, ako—si Brahmā, ang lolo ng mga daigdig—ay nagtungo sa kinaroroonan ng aking mga anak, at isinalaysay ko sa kanila ang lahat ng naganap.