प्रस्थान-विरह-विलापः (Departure and Lament in Separation)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सा ब्राह्मणी देव्यै शिक्षयित्वा व्रतञ्च तत् । प्रोवाच मेनामामन्त्र्य यात्रामस्याश्च कारय

Wika ni Brahmā: Pagkaraan, ang babaeng brāhmaṇa, matapos turuan ang Diyosa tungkol sa panatang iyon, ay nagsalita kay Menā; at matapos magpaalam, inayos niya ang pag-alis at paglalakbay ng Diyosa.

Verse 2

तथास्त्विति च सम्प्रोच्य प्रेमवश्या बभूव सा । धृतिन्धृत्वाहूय कालीं विश्लेषविरहा कुला

Sa pagsabing, “Mangyari nawa,” siya’y lubos na napasailalim sa pag-ibig. Pinatatag ang sarili sa pamamagitan ng matibay na loob, tinawag niya si Kālī; at dahil marangal ang kanyang likas, siya’y pinahirapan ng sakit ng pagkakawalay.

Verse 3

समाप्तोऽयं तृतीयः पार्वतीखण्डः

Sa ganito nagwakas ang ikatlong bahagi—ang Pārvatī-khaṇḍa—sa loob ng Rudra Saṃhitā, na nagtatapos sa banal na salaysay.

Verse 4

शैलप्रिया शिवा चापि मूर्च्छामाप शुचार्दिता । मूर्च्छाम्प्रापुर्देवपत्न्यः पार्वत्या रोदनेन च

Dahil sa matinding dalamhati, si Śailapriyā (Pārvatī), ang mapalad at banal, ay nawalan ng malay. At dahil sa pag-iyak ni Pārvatī, ang mga asawa ng mga deva ay nanghina rin at bumagsak na tila himatay.

Verse 5

सर्वाश्च रुरुदुर्नार्य्यस्सर्वमासीदचेतनम् । स्वयं रुरोद योगीशो गच्छन्कोन्य परः प्रभुः

Lahat ng kababaihan ay tumangis, at ang lahat ay tila nawalan ng ulirat. Maging ang Panginoon ng mga yogin ay umiyak habang Siya’y lumisan—sino pa ang Kataas-taasang Guro na tulad Niya?

Verse 6

एतस्मिन्नन्तरे शीघ्रमाजगाम हिमालयः । ससर्वतनयस्तत्र सचिवैश्च द्विजैः परैः

Samantala, dumating agad doon si Himālaya—kasama ang lahat ng kanyang mga anak na lalaki, pati ang mga tagapayo at mga dakilang brāhmaṇa na pantas.

Verse 7

स्वयं रुरोद मोहेन वत्सां कृत्वा स्ववक्षसि । क्व यासीत्येवमुच्चार्य शून्यं कृत्वा मुहुर्मुहुः

Nalito sa pagkahibang, siya mismo’y napahagulhol, idinidiin ang guya sa sariling dibdib. Paulit-ulit niyang isinisigaw, “Saan ka nagpunta?”, at sa bawat ulit ay tila ginagawang hungkag ang lugar—nawalan ng saya at saysay.

Verse 8

ततः पुरोहितो विप्रैरध्यात्मविद्यया सुखम् । सर्वान्प्रबोधयामास कृपया ज्ञानवत्तरः

Pagkaraan, ang pari—na higit na puspos ng kaalamang espirituwal—sa habag, kasama ang mga pantas na Brahmana, ay marahang gumising at nagturo sa lahat sa pamamagitan ng panloob na agham ng Sarili, upang maghatid ng ginhawa at linaw.

Verse 9

ननाम पार्वती भक्त्या मातरम्पितरं गुरुम् । महामाया भवाचाराद्रुरोदोच्चैर्मुहुर्मुहुः

Sa debosyon, yumukod si Pārvatī at nagbigay-galang sa ina, ama, at sa mga kagalang-galang na nakatatanda. Pagkaraan, si Mahāmāyā, nadaig ng pagkakapit sa daigdig at ng damdaming ayon sa kaugalian, ay muling umiyak nang malakas, paulit-ulit.

Verse 10

पार्वत्या रोदनेनैव रुरुदुस्सर्वयोषितः । नितरां जननी मेना यामयो भ्रातरस्तथा

Dahil sa pag-iyak ni Pārvatī, umiyak din ang lahat ng kababaihan. Ang kanyang ina na si Menā ay lalo pang nagluluksa, at gayundin ang kanyang mga kapatid na lalaki—ang Yamaja, ang mga kambal—ay napaiyak din.

Verse 11

पुनः पुनः शिवामाता यामयोऽन्याश्च योषितः । भ्रातरो जनकः प्रेम्णा रुरुदुर्बद्धसौहृदाः

Muli’t muli, ang ina ni Śivā, ang mga kasamang babae at iba pang kababaihan ay tumangis; pati ang mga kapatid na lalaki at ang ama niya, na nakagapos sa malalim na pag-ibig, ay umiyak at humagulgol dahil sa pagmamahal.

Verse 12

तदा विप्राः समागत्य बोधयामासुरादरात् । लग्नन्निवेदयामासुर्यात्रायास्सुखदम्परम्

Pagkaraan, nagtipon ang mga brāhmaṇa at may paggalang na nagpaalam at gumising sa kanila. Ipinahayag nila na dumating na ang mapalad na sandali—isang napakainam at nagbibigay-galak na oras upang magsimula ng paglalakbay.

Verse 13

ततो हिमालयो मेनां धृत्वा धैर्य्यम्विवेकतः । शिबिकामानयामास शिवारोहणहेतवे

Pagkatapos, si Himālaya, na pinatatatag si Menā sa matiising kapanatagan at malinaw na pag-unawa, ay nagpagawa na dalhin ang isang palankin. Ito’y upang makasakay si Śivā (Pārvatī) para sa prusisyon ng kasal.

Verse 14

शिवामारोहयामासुस्तत्र विप्राङ्गनाश्च ताम् । आशिषम्प्रददुस्सर्वाः पिता माता द्विजास्तथा

Doon, tinulungan ng mga asawa ng mga brāhmaṇa si Śivā (Pārvatī) na makasakay sa sasakyang pangseremonya. Pagkaraan, silang lahat ay nagkaloob ng mga pagpapala—ang ama, ang ina, at ang mga brāhmaṇa rin.

Verse 15

महाराज्ञ्युपचारांश्च ददौ मेना गिरिस्तथा । नानाद्रव्यसमूहं च परेषान्दुर्लभं शुभम्

Si Menā, at gayundin si Himālaya (Giri), ay naghandog ng ganap na paglilingkod at mga parangal na angkop sa isang dakilang reyna. Nagbigay rin sila ng mga mapalad na kalipunan ng sari-saring mahalagang bagay—bihira at mahirap makamtan ng iba.

Verse 16

शिवा नत्वा गुरून्सर्वाञ् जनकं जननीन्तथा । द्विजान्पुरोहितं यामीस्त्रीस्तथान्या ययौ मुने

O pantas, matapos yumukod at magbigay-galang si Śivā (Pārvatī) sa lahat ng matatanda at mga guro, gayundin sa kanyang ama at ina; nag-alay din siya ng paggalang sa mga brāhmaṇa, sa pari ng angkan, at sa mga kagalang-galang na kababaihan sa tahanan, saka siya umalis.

Verse 17

हिमाचलोऽपि ससुतोऽगच्छत्स्नेहवशी बुधः । प्राप्तस्तत्र प्रभुर्यत्र सामरः प्रीतिमावहन्

Maging si Himācala (Himalaya), ang marunong na napasailalim sa pag-ibig at paglingap, ay naglakbay kasama ang kanyang anak na babae. Narating niya ang lugar na kinaroroonan ng Panginoon, na kasama ang mga walang-kamatayan, na nagkakaloob ng galak at biyayang mapagpala.

Verse 18

प्रीत्याभिरेभिरे सर्वे महोत्सवपुर स्सरम् । प्रभुम्प्रणेमुस्ते भक्त्या प्रशंसन्तोऽविशन्पुरीम्

Punô ng galak, silang lahat ay nagtungo sa pangunahing lungsod ng dakilang pagdiriwang. Sa debosyon, sila’y yumukod sa Panginoon habang nagpupuri, at saka pumasok sa lungsod.

Verse 19

जातिस्मरां स्मारयामि नित्यं स्मरसि चेद्वद । लीलया त्वाञ्च देवेशि सदा प्राणप्रिया मम

Palagi kitang pinaaalalahanan tungkol sa iyong mga dating kapanganakan; kung naaalala mo, magsalita ka. O Devēśī, kahit sa paglalaro ay lagi kitang inaalala—ikaw magpakailanman ang minamahal ng aking hininga ng buhay.

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य स्वनाथस्याथ पार्वती । शङ्करस्य प्रिया नित्यं सस्मितोवाच सा सती

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig niya ang mga salita ni Maheśa—ang tunay niyang Panginoon—si Pārvatī, na laging minamahal ni Śaṅkara, ang mapalad na Satī, ay ngumiti nang marahan at sumagot.

Verse 21

पार्वत्युवाच । सर्वं स्मरामि प्राणेश मौनी भूतो भवेति च । प्रस्तावोचितमद्याशु कार्यं कुरु नमोऽस्तु ते

Wika ni Pārvatī: “O Panginoon ng aking mismong hininga, naaalala ko ang lahat—kung paanong ikaw ay nanahimik, at kung paanong nasabi, ‘Mangyari nawa.’ Ngayon, huwag nang mag-atubili; gawin mo ang nararapat sa pagkakataong ito. Pagpupugay sa iyo.”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य प्रियावाक्यं सुधाधाराशतोपमम् । मुमुदेऽतीव विश्वेशो लौकिकाचारतत्परः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga minamahal na salita—na wari’y sandaang agos ng amṛta—si Viśveśa (Śiva), bagaman laging masinop sa pag-iingat ng wastong asal sa daigdig, ay nagalak nang labis.

Verse 23

शिवः सम्भृतसम्भारो नानावस्तुमनोहरम् । भोजयामास देवश्च नारायणपुरोगमान्

Si Panginoong Śiva, matapos ihanda ang lahat ng kailangan, ay naghandog ng sari-saring pagkaing kaaya-aya at pinakain ang mga Deva, na pinangungunahan ni Nārāyaṇa (Viṣṇu).

Verse 24

तथान्यान्निखिलान्प्रीत्या स्वविवाहसमागतान् । भोजयामास सुरसमन्नम्बहुविधम्प्रभुः

Gayundin, ang Panginoon (Śiva), sa mapagmahal na kalooban, ay nagpakain sa lahat ng iba pang panauhing nagtipon para sa Kanyang sariling kasalan—inihain ang sari-saring pagkaing masarap at marangal.

Verse 25

ततो भुक्त्वा च ते देवा नानारत्न विभूषिताः । सस्त्रीकास्सगणास्सर्वे प्रणेमुश्चंद्रशेखरम्

Pagkaraan, ang mga diyos na pinalamutian ng sari-saring hiyas, matapos kumain, silang lahat—kasama ang kanilang mga asawa at mga pangkat ng tagasunod—ay yumukod at nagpatirapa nang may paggalang kay Chandrashekhara (Śiva, ang may suot na buwan).

Verse 26

संस्तुत्य वाग्भिरिष्टाभिः परिक्रम्य मुदान्विताः । प्रशंसन्तो विवाहञ्च स्वधामानि ययुस्ततः

Pinuri nila (ang Banal na Mag-asawa) sa mga salitang mahal at angkop, at masayang umikot sa palibot; pinapurihan din nila ang kasalan, at pagkaraan ay umuwi sa kani-kanilang tahanang makalangit.

Verse 27

नारायणं मुने मां च प्रणनाम शिवस्स्वयम् । लौकिकाचारमाश्रित्य यथा विष्णुश्च कश्यपम्

O pantas, si Śiva mismo ay yumukod sa paggalang kay Nārāyaṇa at maging sa akin, alinsunod sa wastong kaugalian ng daigdig—gaya rin ng pagyukod ni Viṣṇu kay Kaśyapa.

Verse 28

मयाश्लिष्याशिषन्दत्त्वा शिवस्य पुनरग्रतः । मत्वा वै तं परं ब्रह्म चक्रे च स्तुतिरुत्तमा

Matapos yakapin at pagpalain, muli siyang humarap kay Śiva. Sa pagkilalang Siya nga ang Kataas-taasang Brahman—ang Pati, Panginoong lampas sa lahat ng gapos—inihandog niya ang isang napakadakilang himno ng papuri.

Verse 29

तमामन्त्र्य मया विष्णुस्साञ्जलिश्शिवयोर्मुदा । प्रशंसंस्तद्विवाहञ्च जगाम स्वालयम्परम्

Kaya nito, matapos kong magpaalam nang may paggalang, si Viṣṇu—na masayang nagdaupang-palad sa harap nina Śiva at Pārvatī—ay nagpuri sa kanilang banal na kasal at saka lumisan patungo sa sarili niyang kataas-taasang tahanan.

Verse 30

शिवोऽपि स्वगिरौ तस्थौ पार्वत्या विहरन्मुदा । सर्वे गणास्सुखं प्रापुरतीव स्वभजञ्छिवौ

Nanatili rin si Śiva sa sarili Niyang bundok, masayang nakikipaglaro kay Pārvatī. Ang lahat ng mga Gaṇa ay nagkamit ng dakilang ligaya, sapagkat taimtim silang naglilingkod sa banal na magkaparis—Śiva at Pārvatī.

Verse 31

इत्येवङ्क थितस्तात शिवोद्वाहस्सुमंगलः । शोकघ्नो हर्षजनक आयुष्यो धनवर्द्धनः

“Ganyan nga, mahal na anak, naisalaysay ang lubhang mapalad na kasal ng Panginoong Śiva. Pinapawi nito ang dalamhati, nagbubunga ng galak, nagpapahaba ng buhay, at nagpaparami ng kasaganaan.”

Verse 32

य इमं शृणुयान्नित्यं शुचिस्तद्गतमानसः । श्रावयेद्वाथ नियमाच्छिवलोकमवाप्नुयात्

Sinumang malinis at ang isip ay nakatuon sa aral na ito, na nakikinig dito araw-araw—o, sa wastong disiplina, nagpapabigkas nito—tiyak na makakamtan ang daigdig ni Śiva.

Verse 33

इदमाख्यानमाख्यातमद्भुतं मंगलायनम् । सर्वविघ्नप्रशमनं सर्वव्याधिविनाशनम्

Ang kamangha-manghang banal na salaysay na ito ay naipahayag na—isang mapagpalang bukal ng kabutihang-loob. Pinapawi nito ang lahat ng hadlang at winawasak ang lahat ng karamdaman.

Verse 34

यशस्यं स्वर्ग्यमायुष्यं पुत्रपौत्रकरम्परम् । सर्वकामप्रदं चेह भुक्तिदं मुक्तिदं सदा

Ipinagkakaloob nito ang dangal at katanyagan, ang langit na gantimpala, at ang mahabang buhay; at nagdudulot ng marangal na salinlahi ng mga anak at apo. Dito mismo sa daigdig, tinutupad nito ang lahat ng minimithi, laging nagbibigay ng ginhawang makamundo at ng pangwakas na kalayaan (mukti).

Verse 35

अपमृत्युप्रशमनं महाशान्तिकरं शुभम् । सर्वदुस्स्वप्नप्रशमनं बुद्धिप्रज्ञादिसाधनम्

Pinapawi nito ang kamatayang wala sa panahon, nagdudulot ng dakilang kapayapaan at mapalad na biyaya. Inaalis nito ang lahat ng masasamang panaginip at nagiging daan sa pagkamit ng talino, karunungan, at iba pang katulad na kaloob.

Verse 36

शिवोत्सवेषु सर्वेषु पठितव्यम्प्रयत्नतः । शुभेप्सुभिर्जनैः प्रीत्या शिवसन्तोषकारणम्

Sa lahat ng pagdiriwang para kay Śiva, nararapat itong bigkasin nang may taimtim na pagsisikap. Yaong mga naghahangad ng pagpapala ay bumigkas nang may pag-ibig at debosyon (bhakti), sapagkat ito ang sanhi ng ikalulugod ng Panginoong Śiva.

Verse 37

पठेत्प्रतिष्ठाकाले तु देवादीनां विशेषतः । शिवस्य सर्वकार्यस्य प्रारम्भे च सुप्रीतितः

Dapat itong bigkasin, lalo na sa panahon ng pratiṣṭhā, ang pagtatalaga o pag-aalay ng mga Deva at ng mga katulad nila; at gayundin sa pagsisimula ng bawat gawaing may kaugnayan kay Panginoong Śiva—sa gayon, lubos na nalulugod si Śiva.

Verse 38

शृणुयाद्वा शुचिर्भूत्वा चरितं शिवयोश्शिवम् । सिध्यन्ति सर्वकार्याणि सत्यं सत्यं न संशयः

O kaya, matapos magpakadalisay, pakinggan ang mapalad at banal na salaysay tungkol kina Śiva at Pārvatī. Sa pamamagitan nito natutupad ang lahat ng gawain—tunay, tunay nga; walang pag-aalinlangan.

Verse 55

इति श्रीशिवमहापुराणे ब्रह्मनारदसंवादे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवकैलासगमनवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ika-55 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Paglalakbay ni Śiva patungong Kailāsa,” sa ikatlong bahagi, ang Pārvatī-khaṇḍa, ng ikalawang pagtitipon (Rudra-saṃhitā) ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada.