कामभस्म-प्रार्थना: रत्याः शङ्करं प्रति विनयः / Rati’s Supplication to Śaṅkara regarding Kāma’s Ashes

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे ज्ञात्वानुकूलं समयं रतिः । सुप्रसन्ना च तम्प्राह शङ्करं दीनवत्सलम्

Wika ni Brahmā: Nang sandaling iyon, nang mapagbatid na kanais-nais ang panahon, si Rati na lubhang nalugod ay nagsalita kay Śaṅkara, ang mahabaging Panginoon na mahinahon sa mga nagdurusa.

Verse 2

रतिरुवाच । गृहीत्वा पार्वतीं प्राप्तं सौभाग्यमतिदुर्लभम् । किमर्थं प्राणनाथो मे निस्स्वार्थं भस्मसात्कृतः

Sinabi ni Rati: “Sa pagtanggap mo kay Pārvatī, natamo mo ang napakabihirang kapalaran. Kung gayon, bakit ang aking panginoon ng buhay—bagaman walang pansariling hangarin—ay naging abo?”

Verse 3

जीवयात्रा पतिं मे हि कामव्या पारमात्मनि । कुरु दूरं च सन्तापं समविश्लेषहेतुकम्

“O Kataas-taasang Sarili (Paramātman), ang aking asawa ang sandigan ng aking paglalakbay sa buhay; tuparin mo ang aking pananabik. Ilayo mo ang dalamhating dulot ng pagkakahiwalay na nagpapahirap sa puso.”

Verse 4

विवाहोत्सव एतस्मिन् सुखिनो निखिला जनाः । अहमेका महेशान दुःखिनी स्वपतिम्विना

Sa pagdiriwang ng kasal na ito, masaya ang lahat ng tao; ngunit ako lamang, O Maheśāna, ang nagdadalamhati sapagkat wala ang sarili kong asawa.

Verse 5

सनाथां कुरु मान्देव प्रसन्नो भव शङ्कर । स्वोक्तं सत्यम्विधेहि त्वं दीनबन्धो पर प्रभो

O Mahādeva, gawin Mo akong may masisilungan at masasandigan; maging mapagpala Ka, O Śaṅkara. Tuparin Mo bilang katotohanan ang Iyong sariling sinabi—O Kaibigan ng mga dukha, O Kataas-taasang Panginoon.

Verse 6

त्वाम्विना कस्समर्थोत्र त्रैलोक्ये सचराचरे । नाशने मम दुःखस्य ज्ञात्वेति करुणां कुरु

Kung wala Ka, sino ang tunay na may kakayahan sa tatlong daigdig na may gumagalaw at di-gumagalaw? Yamang batid ito, mahabag Ka at wakasan ang aking dalamhati.

Verse 7

सोत्सवे स्वविवाहेऽस्मिन्सर्वानन्द प्रदायिनी । सोत्सवामपि मां नाथ कुरु दीनकृपाकर

Sa masayang pagdiriwang ng sarili nating kasal—na nagkakaloob ng sukdulang ligaya sa lahat—O Panginoon, mahabagin sa mga aba, ipagkaloob Mo na makabahagi rin ako sa banal at mapalad na pagdiriwang na iyon.

Verse 8

जीविते मम नाथे हि पार्वत्या प्रियया सह । सुविहारः प्रपूर्णश्च भविष्यति न संशयः

Hangga’t nabubuhay ang aking Panginoon, kasama ang minamahal na Pārvatī, ang marangal at mapagpalang pagdanas namin sa buhay ay magiging ganap na ganap—walang alinlangan.

Verse 9

सर्वं कर्तुं समर्थोसि यतस्त्वं परमेश्वरः । किम्बहूक्त्यात्र सर्वेश जीवयाशु पतिं मम

Kaya Mong gawin ang lahat, sapagkat Ikaw ang Kataas-taasang Panginoon. Ano pa ang kailangan ng maraming salita rito, O Panginoon ng lahat? Ibalik Mo agad sa buhay ang aking asawa.

Verse 10

ब्रह्मोवाच । तदित्युक्त्वा कामभस्म ददौ सग्रन्धिबन्धनम् । रुरोद पुरतश्शम्भोर्नाथ नाथेत्युदीर्य्य च

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi nito, ibinigay niya ang abo ni Kāma, kasama ang bungkos na nakatali at may buhol. Pagkatapos, sa harap ni Śambhu, siya’y humagulgol at paulit-ulit na sumigaw, “Panginoon, Panginoon!”

Verse 11

रतिरोदनमाकर्ण्य सरस्वत्यादयः स्त्रियः । रुरुदुस्सकला देव्यः प्रोचुर्दीनतरं वचः

Nang marinig ang panaghoy ni Rati, si Sarasvatī at ang iba pang mga diyosang babae ay pawang umiyak; at sa pusong lalo pang nalulumbay, nagsalita sila ng mga salitang hitik sa dalamhati.

Verse 12

देव्य ऊचुः । भक्तवत्सलनामा त्वं दीनबन्धुर्दयानिधिः । काम जीवय सोत्साहां रति कुरु नमोऽस्तु ते

Wika ng mga Diyosa: “Ikaw ay kilala bilang mapagmahal sa mga deboto, kaibigan ng mga nagdurusa, at karagatan ng habag. Buhayin mong muli si Kāma, at ipagkaloob kay Rati ang galak at panibagong pag-asa. Pagpupugay sa Iyo.”

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः । कृपादृष्टिं चकाराशु करुणासागरः प्रभुः

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salitang iyon, nalugod si Maheśvara. Ang Panginoon—karagatan ng habag—ay agad na nagbuhos ng mapagpala at mahabaging sulyap.

Verse 14

सुधादृष्ट्या शूलभृतो भस्मतो निर्गतः स्मरः । तद्रूपवेषचिह्नात्मा सुन्दरोद्भुतमूर्तिमान्

Sa pamamagitan ng mala-ambrosyang, mapagpala at mahabaging sulyap ng Mayhawak ng Trisula (Śiva), si Smara (Kāma) ay lumitaw mula sa abo—taglay ang gayunding anyo, kasuotan, at mga tanda—na may kamangha-mangha at marikit na katawan.

Verse 15

तद्रूपश्च तदाकारसंस्मितं सधनुश्शरम् । दृष्ट्वा पतिं रतिस्तं च प्रणनाम महेश्वरम्

Nang makita ni Rati ang sarili niyang panginoon sa gayong anyo—kaparehong hugis, may banayad na ngiti, at may hawak na busog at mga palaso—siya’y yumukod at nagbigay-pugay kay Maheśvara (Śiva), ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 16

कृतार्थाभूच्छिवं देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः । प्राणनाथप्रदं पत्या जीवितेन पुनःपुनः

Nang matupad ang kanyang layon, tumindig siya na magkapatong ang mga palad at nagpuri kay Panginoong Śiva, ang Banal—na nagbabalik sa panginoon ng buhay—muli’t muli, na wari’y iniaalay ang sariling buhay sa debosyon para sa kanyang asawa.

Verse 17

कामस्य स्तुतिमाकर्ण्य सनारीकस्य शङ्करः । प्रसन्नोऽभवदत्यंतमुवाच करुणार्द्रधीः

Nang marinig ni Śaṅkara ang papuri ni Kāma, kasama ang kanyang asawa, siya’y lubhang nalugod; at nang lumambot ang kanyang diwa sa habag, siya’y nagsalita.

Verse 18

शङ्कर उवाच । प्रसन्नोहं तव स्तुत्या सनारीकस्य चित्तज । स्वयंभव वरम्बूहि वाञ्छितं तद्ददामि ते

Wika ni Śaṅkara: “Nalulugod Ako sa iyong himno ng papuri, O Kāma, anak na isinilang sa isipan ni Sanārīka. O kusang-isinilang, sabihin mo ang biyayang ninanais mo; ang minimithi mo’y ipagkakaloob Ko.”

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति शम्भुवचः श्रुत्वा महानदन्स्स्मरस्ततः । उवाच साञ्जलिर्नम्रो गद्गदाक्षरया गिरा

Sinabi ni Brahmā: “Nang marinig niya ang mga salita ni Śambhu, si Smara (Kāma) ay labis na nagalak. Nakapagdaupang-palad sa paggalang at nakayukong mapagpakumbaba, nagsalita siya sa tinig na nauutal sa damdamin.”

Verse 20

काम उवाच । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । यदि प्रसन्नस्सर्वेशः ममानन्दकरो भव

Wika ni Kāma: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, O Panginoon—karagatan ng habag! Kung Ikaw, ang Panginoon ng lahat, ay nalulugod, maging tagapagkaloob Ka ng kagalakan sa akin.”

Verse 21

क्षमस्व मेऽपराधं हि यत्कृतश्च पुरा प्रभो । स्वजनेषु पराम्प्रीतिं भक्तिन्देहि स्वपादयोः

O Panginoon, patawarin Mo ang pagkakasalang nagawa ko noon. Ipagkaloob Mo sa akin ang dakilang pag-ibig at paggalang sa Iyong mga deboto, at igawad Mo ang bhakti sa Iyong mga banal na paa.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य स्मरवचः प्रसन्नः परमेश्वरः । ॐ मित्युक्त्वाऽब्रवीत्तं वै विहसन्करुणानिधिः

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ni Smara (Kāma), ang Kataas-taasang Panginoon ay naging mapagpala. Ang karagatan ng habag, na nakangiti, ay bumigkas ng “Oṃ” at saka nagsalita sa kanya.

Verse 23

ईश्वर उवाच । हे कामाहं प्रसन्नोऽस्मि भयन्त्यज महामते । गच्छ विष्णुसमीपञ्च बहिस्थाने स्थितो भव

Wika ni Īśvara: “O Kāma, ako’y nalulugod sa iyo; iwaksi mo ang iyong takot, O dakilang-loob. Pumaroon ka rin sa harap ni Viṣṇu, at manatiling nakapuwesto sa labas.”

Verse 24

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा शिरसा नत्वा परिक्रम्य स्तुवन्विभुम् । बहिर्गत्वा हरिन्देवान्प्रणम्य समुपास्त सः

Wika ni Brahmā: Nang marinig iyon, yumuko siya, umikot nang may pagpupuri sa Panginoong sumasaklaw sa lahat. Pagkaraan ay lumabas siya; at matapos magpatirapa sa mga diyos na pinangungunahan ni Hari (Viṣṇu), tumindig siyang naglilingkod nang may paggalang.

Verse 25

कामं सम्भाष्य देवाश्च ददुस्तस्मै शुभाशिषम् । विष्ण्वादयः प्रसन्नास्ते प्रोचुः स्मृत्वा शिवं हृदि

Pagkatapos makipag-usap kay Kāma, pinagkalooban siya ng mga diyos ng mapalad na pagpapala. Si Viṣṇu at ang iba pa, na nalugod, ay inalaala si Śiva sa kanilang puso at nagsalita sa kanya.

Verse 26

देवा ऊचुः । धन्यस्त्वं स्मर सन्दग्धः शिवेनानुग्रहीकृतः । जीवयामास सत्त्वांशकृपादृष्ट्या खिलेश्वरः

Wika ng mga Deva: “O Smara (Kāma), bagaman ikaw ay nasunog, tunay kang pinagpala sapagkat ipinagkaloob sa iyo ni Śiva ang Kanyang biyaya. Sa Kanyang mahabaging sulyap—na nagbibigay ng bahagi ng sattva—ibinalik ka sa buhay ni Khileśvara, ang Panginoon ng lahat.”

Verse 27

सुखदुःखदो न चान्योऽस्ति यतस्स्वकृतभृक् पुमान् । काले रक्षा विवाहश्च निषेकः केन वार्यते

Walang ibang nagbibigay ng ligaya o dalamhati, sapagkat ang tao ang siyang nagdadala ng bunga ng sariling gawa. Kapag dumating ang itinakdang panahon, sino ang makapipigil sa pag-iingat, sa pag-aasawa, at sa paglihi ng supling?

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ते च सम्मान्य तं सुखेनामरास्तदा । सन्तस्थुस्तत्र विष्ण्वाद्यास्सर्वे लब्धमनोरथाः

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi nila nito, masayang pinarangalan siya ng mga diyos; at doon, kasama si Viṣṇu at ang iba pa, silang lahat ay nanatili—natupad ang kanilang layon.

Verse 29

सोपि प्रमुदितस्तत्र समुवास शिवाज्ञया । जयशब्दो नमश्शब्दस्साधुशब्दो बभूव ह

Siya man, sa galak, ay nanatili roon ayon sa utos ni Śiva. Pagkaraan, umalingawngaw nga tunay ang mga sigaw na “Tagumpay!”, “Pagpupugay!”, at “Sādhu—mabuti!”

Verse 30

ततश्शम्भुर्वासगेहे वामे संस्थाप्य पार्वतीम् । मिष्टान्नं भोजयामास तं च सा च मुदान्विता

Pagkatapos, sa kanyang tahanan, pinaupo ni Śambhu si Pārvatī sa kanyang kaliwa at pinakain siya ng matatamis na pagkain; at siya man, puspos ng kagalakan, ay nakisalo.

Verse 31

अथ शम्भुर्भवाचारी तत्र कृत्यम्विधाय तत् । मेनामामंत्र्य शैलं च जनवासं जगाम सः

Pagkatapos, si Śambhu, na sumusunod sa wastong banal na asal, ay tinapos ang nararapat na ritwal doon. Nang makapagpaalam kay Menā at sa Bundok (Himālaya), siya’y umalis patungo sa tahanan ng mga tao.

Verse 32

महोत्सवस्तदा चासीद्वेदध्वनिरभून्मुने । वाद्यानि वादयामासुर्जनाश्चतुर्विधानि च

O pantas, noon ay sumiklab ang isang dakilang pagdiriwang; umalingawngaw sa himpapawid ang banal na pagbigkas ng Veda. Ang mga tao mula sa apat na uri ng lipunan ay tumugtog ng mga kasangkapang pangmusika, at ang pagdiriwang ay naganap sa ganap na karilagan.

Verse 33

शम्भुरागत्य स्वस्थानं ववन्दे च मुनींस्तदा । हरिं च मां भवाचाराद्वन्दितोऽभूत्सुरादिभिः

Pagkaraan, bumalik si Śambhu sa Kanyang sariling tahanan at buong paggalang na yumuk sa mga muni. Ayon sa wastong asal ng kabanalan, si Hari at ako man ay nararapat na pinarangalan—sinamba ng mga deva at ng iba pa.

Verse 34

जयशब्दो बभूवाथ नम श्शब्दस्तथैव च । वेदध्वनिश्च शुभदः सर्वविघ्नविदारणः

Pagkatapos ay umalingawngaw ang sigaw na “Jaya!”, at gayundin ang pagbigkas na “Namaḥ!”. Ang mapalad na alingawngaw ng tunog ng Veda ay nahayag, winawasak ang bawat hadlang sa lahat ng dako.

Verse 35

अथ विष्णुरहं शक्रस्सर्वे देवाश्च सर्षयः । सिद्धा उपसुरा नागास्तुष्टुवुस्ते पृथक्पृथक्

Pagkaraan, si Viṣṇu, at ako (Brahmā), at si Śakra (Indra)—ang lahat ng mga deva kasama ang mga ṛṣi—gayundin ang mga Siddha, Upasura, at Nāga, ay nag-alay ng mga himno ng papuri sa Kanya, bawat isa ayon sa sariling paraan.

Verse 36

देवा ऊचुः । जय शम्भोऽखिलाधार जय नाम महेश्वर । जय रुद्र महादेव जय विश्व म्भर प्रभो

Wika ng mga Deva: “Tagumpay sa Iyo, O Śambhu, salalayan ng lahat ng pag-iral! Tagumpay sa Iyo, O Maheśvara, na tanyag sa Banal na Pangalan! Tagumpay sa Iyo, O Rudra, Dakilang Diyos! Tagumpay sa Iyo, O Panginoong nagtataguyod sa sansinukob!”

Verse 37

जय कालीपते स्वामिञ्जयानन्दप्रवर्धक । जय त्र्यम्बक सर्वेश जय मायापते विभो

Tagumpay sa Iyo, O Panginoon, tagapamahala ng Kāla (Panahon)! Tagumpay sa Iyo, na nagpapalago ng banal na ānanda! Tagumpay sa Iyo, O Tryambaka, Panginoon ng lahat! Tagumpay sa Iyo, O Makapangyarihan, hari ng Māyā!

Verse 38

जय निर्गुण निष्काम कारणातीत सर्वग । जय लीलाखिलाधार धृतरूप नमोऽस्तु ते

Tagumpay sa Iyo—Panginoong Nirguṇa, lampas sa lahat ng katangian, walang pagnanasa, higit sa lahat ng sanhi, at sumasaklaw sa lahat. Tagumpay sa Iyo, sandigan ng buong sansinukob sa Iyong banal na līlā; O Ikaw na kusang nag-aanyong-anyo—pagpupugay at pagyukod sa Iyo.

Verse 39

जय स्वभक्तसत्कामप्रदेश करुणाकर । जय सानन्दसद्रूप जय मायागुणाकृते

Tagumpay sa Iyo, O Maawain, na nagkakaloob sa Iyong mga deboto ng malinis at wastong mga hangarin. Tagumpay sa Iyo na ang tunay na anyo ay Pag-iral na puspos ng Ānanda. Tagumpay sa Iyo na sa pamamagitan ng mga guṇa ng Māyā ay nag-aanyong-anyo at kumikilos para sa daigdig, ngunit nananatiling Panginoong lampas sa pagkagapos.

Verse 40

जयोग्र मृड सर्वात्मन् दीनबन्धो दयानिधे । जयाविकार मायेश वाङ्मनोतीतविग्रह

Tagumpay sa Iyo, O Kataas-taasan—O Mr̥ḍa, mapagpala at mapanaling Panginoon, Sarili ng lahat. O kamag-anak ng mga dukha, karagatan ng habag—tagumpay sa Iyo! O di-nagbabagong Panginoon, Tagapaghari ng Māyā, na ang tunay na anyo’y lampas sa salita at isip.

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानं गिरिजानायकम्प्रभुम् । सिषेविरे परप्रीत्या विष्ण्वाद्यास्ते यथोचितम्

Sinabi ni Brahmā: Kaya, matapos purihin si Maheśāna—ang maningning na Panginoon, ang hari ni Girijā—si Viṣṇu at ang iba pang mga diyos, puspos ng sukdulang ligaya, ay naglingkod sa Kanya ayon sa nararapat sa bawat isa.

Verse 42

अथ शम्भुर्महेशानो लीलात्ततनुरीश्वरः । ददौ मानवरन्तेषां सर्वेषान्तत्र नारद

Pagkaraan, si Śambhu, ang dakilang Mahēśa—ang Īśvara na nag-aanyo sa banal na lila—ay ipinagkaloob iyon sa lahat ng mga debotong tao na nagagalak sa pagsamba roon, O Nārada.

Verse 43

विष्ण्वाद्यास्तेऽखिलास्तात प्राप्याज्ञाम्परमेशितुः । अतिहृष्टाः प्रसन्नास्याः स्वस्थानञ्जग्मुरादृताः

O minamahal, silang lahat—si Viṣṇu at ang iba pa—nang matanggap ang utos ng Kataas-taasang Panginoon na si Parameśvara, ay labis na nagalak, nagliwanag ang mukha sa kasiyahan, at may paggalang na umalis patungo sa kani-kanilang tahanan.

Verse 51

इति श्रीशिवमहापुराणे ब्रह्मनारदसम्वादे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे कामसंजीवनवर्णनं नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa pag-uusap nina Brahmā at Nārada, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Rudra-saṃhitā, sa ikatlong dibisyon na kilala bilang Pārvatī-khaṇḍa, nagtatapos ang ikalimampu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Muling Pagkabuhay ni Kāma.”