Adhyaya 49
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 4947 Verses

अध्याय ४९ — विवाहानुष्ठाने ब्रह्मणः काममोहः (Brahmā’s Enchantment by Desire during the Wedding Rites)

Sa pagdiriwang ng kasal nina Śiva at Pārvatī, isinalaysay ni Brahmā ang mga gawaing pang-ritwal at ang krisis na sumunod. Sa tagubilin ni Brahmā, itinatag ng mga pari ang banal na apoy; isinagawa ni Śiva ang homa gamit ang mga mantra ng Ṛg–Yajus–Sāman, at si Maināka (binanggit bilang kapatid ni Kālī) ay naghandog ng karaniwang lājāñjali. Pagkaraan, umikot sina Śiva at Kālī/Pārvatī sa apoy ayon sa tuntunin at kaugalian ng lipunan (vahnipradakṣiṇā; lokācāra). Sa sandaling iyon naganap ang di-pangkaraniwan: nalinlang si Brahmā ng māyā ni Śiva, nakita ang kaakit-akit na ganda na tila gasuklay na buwan sa kuko/paa ng Diyosa, at napuspos ng kāma. Paulit-ulit siyang tumitig hanggang mawalan ng pagpipigil at bumagsak sa lupa ang kanyang semilya; sa hiya, sinikap niyang itago ito sa pagkuskos at pagtabon gamit ang kanyang mga paa. Nang malaman ito ni Mahādeva, nag-alab ang kanyang galit at ninais niyang parusahan si Brahmā, kaya kumalat ang sindak sa lahat ng nilalang. Ipinapakita ng kabanatang ito ang paglipat mula sa maayos na ritong Vediko tungo sa isang makapangyarihang pagkaputol, na nagbubunyag sa panganib ng pagnanasa, sa saklaw ng māyā, at sa papel ni Śiva bilang tagapagdisiplina ng kosmos sa loob ng banal na kasal.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथो ममाज्ञया विप्रैस्संस्थाप्यानलमीश्वरः । होमं चकार तत्रैवमङ्के संस्थाप्य पार्वतीम्

Wika ni Brahmā: Pagkatapos, sa aking utos, ang mga iginagalang na brāhmaṇa ay maayos na nagtatag ng banal na apoy. Pagdaka, doon mismo, isinagawa ng Panginoon ang homa, habang iniuupo si Pārvatī sa Kanyang kandungan.

Verse 2

ऋग्यजुस्साममन्त्रैश्चाहुतिं वह्नौ ददौ शिवः । लाजाञ्जलिं ददौ कालीभ्राता मैनाकसंज्ञकः

Sa pagbigkas ng mga mantra ng Ṛg, Yajus, at Sāma Veda, inihandog ni Panginoong Śiva ang mga alay sa banal na apoy. Pagkaraan, si Maināka—na kilala bilang kapatid ni Kālī—ay naghandog ng lājāñjali, ang dakot ng inihaw na butil para sa ritong pangkasal.

Verse 3

अथ काली शिवश्चोभौ चक्रतुर्विधिवन्मुदा । वह्निप्रदक्षिणां तात लोकाचारं विधाय च

Pagkatapos, si Kālī at si Śiva—kapwa nila—ay masayang nagsagawa ng ritwal ayon sa wastong tuntunin. At, o minamahal, matapos ang pradakṣiṇā sa banal na apoy, sinunod din nila ang kaugalian ng daigdig.

Verse 4

तत्राद्भुतमलञ्चक्रे चरितं गिरिजापतिः । तदेव शृणु देवर्षे तवस्नेहाद्ब्रवीम्यहम्

Doon, ang Panginoon ni Girijā (Śiva) ay nagsagawa ng isang tunay na kagila-gilalas na banal na gawa. Pakinggan mo ang salaysay na iyon, O devarṣi; dahil sa aking paglingap sa iyo, isasalaysay ko ito.

Verse 5

तस्मिन्नवसरे चाहं शिवमायाविमोहितः । अपश्यञ्चरणे देव्या नखेन्दुञ्च मनोहरम्

Sa sandaling iyon, ako man—nalinlang ng māyā ni Śiva—ay namasdan sa paa ng Diyosa ang kaakit-akit na kislap na tila buwan sa dulo ng kaniyang kuko sa paa.

Verse 6

दर्शनात्तस्य च तदाऽभूवं देवमुने ह्यहम् । मदनेन समाविष्टोऽतीव क्षुभितमानसः

At noon, O banal na rishi, nang siya’y aking makita, ako’y lubos na napanaig—sinakmal ni Kāma (kapangyarihan ng pagnanasa)—at ang aking isip ay labis na nagulumihanan.

Verse 7

मुहुर्मुहुरपश्यं वै तदंगं स्मरमोहितः । ततस्तद्दर्शनात्सद्यो वीर्यं मे प्राच्युतद्भुवि

Paulit-ulit kong minasdan ang kaniyang mga sangkap, sapagkat nalinlang ang isip ko ni Kāma. At dahil sa mismong pagtanaw na iyon, ang aking binhing-lakas ay agad na bumagsak sa lupa.

Verse 8

रेतसा क्षरता तेन लज्जितोहं पितामहः । मुने व्यमर्द तच्छिन्नं चरणाभ्यां हि गोपयन्

“Dahil sa pag-agos ng binhing iyon, ako—si Brahmā, ang Pitāmaha—ay napuspos ng hiya. O rishi, upang ito’y maitago, dinurog ko ng aking dalawang paa ang bahaging nalaglag.”

Verse 9

तज्ज्ञात्वा च महादेवश्चुकोपातीव नारद । हन्तुमैच्छत्तदा शीघ्रं वां विधिं काममोहितम्

O Nārada, nang malaman ito ni Mahādeva, siya’y nag-alab sa matinding galit at agad na ninais na mabilis na patayin si Vidhi (Brahmā), na nalinlang ni Kāma (pagnanasa).

Verse 10

हाहाकारो महानासीत्तत्र सर्वत्र नारद । जनाश्च कम्पिरे सर्व्वे भय मायाति विश्वभृत्

O Nārada, sa dakong iyon ay umalingawngaw sa lahat ng dako ang malaking panaghoy; nanginig ang lahat ng tao, sapagkat dumating ang takot sa Tagapagtaguyod ng sansinukob.

Verse 11

ततस्तंन्तुष्टुवुश्शम्भुं विष्ण्वाद्या निर्जरा मुने । सकोपम्प्रज्वलन्तन्तन्तेजसा हन्तुमुद्यतम्

Pagkaraan, O pantas, ang mga walang-kamatayang diyos na pinangungunahan ni Viṣṇu ay nagpuri kay Śambhu. Siya’y naglalagablab sa maringal na ningning ng poot, handang humampas at lumipol.

Verse 12

देवा ऊचुः । देवदेव जगद्व्यापिन्परमेश सदाशिव । जगदीश जगन्नाथ सम्प्रसीद जगन्मय

Wika ng mga Deva: O Diyos ng mga diyos—Ikaw na lumalaganap sa sansinukob, Kataas-taasang Panginoon, Sadāśiva; O Hari ng mga daigdig, Panginoon ng uniberso—mahabag Ka sa amin, O Ikaw na siyang diwa ng buong kosmos.

Verse 13

सर्वेषामपि भावानान्त्वमात्मा हेतुरीश्वरः । निर्विकारोऽव्ययो नित्यो निर्विकल्पोऽक्षरः परः

Ikaw ang tunay na Sarili ng lahat ng nilalang at ng lahat ng kalagayan ng pag-iral; Ikaw ang Panginoong Maykapangyarihan, ang sukdulang sanhi. Ikaw ay di-nagbabago, di-nasisira, walang hanggan, lampas sa lahat ng pagkakaibang isip, ang di-naluluma at di-nabubulok na Katotohanan—pinakamataas sa lahat.

Verse 14

आद्यन्तावस्य यन्मध्यमिदमन्यदहम्बहिः । यतोऽव्ययः सनैतानि तत्सत्यम्ब्रह्म चिद्भवान्

Yaong Katotohanan na kinalalagyan ng simula at wakas, at siyang gitna ng lahat ng ito; na iba sa “ito” at iba rin sa “ako,” at gayunma’y lampas sa lahat—Siya, ang Di-nasisira na pinagmumulan ng mga ito, ang Tunay, ang Brahman, ang mismong Kamalayan—Ikaw nga ay Yaon.

Verse 15

तवैव चरणाम्भोजम्मुक्तिकामा दृढव्रताः । विसृज्योभयतस्संगं मुनयस्समुपासते

Naghahangad ng kalayaan at matatag sa panata, ang mga pantas ay sumasamba lamang sa Iyong mga paang-loto, matapos talikdan ang pagkakapit sa magkabilang panig—sa layaw ng daigdig at maging sa pagmamataas ng pagtalikod.

Verse 16

त्वम्ब्रह्म पूर्णममृतं विशोकं निर्गुणम्परम् । आनंदमात्रमव्यग्रमविकारमनात्मकम्

Ikaw ang Brahman—ganap at lubos, walang kamatayan at walang dalamhati; ang kataas-taasang Katotohanang walang katangian. Ikaw ay dalisay na Ananda lamang—di-naliligalig, di-nagbabago, at lampas sa anumang makitid na pagkatao.

Verse 17

विश्वस्य हेतुरुदयस्थितिसंयमनस्य हि । तदपेक्षतयात्मेशोऽनपेक्षस्सर्वदा विभुः

Tunay nga, Siya ang sanhi ng paglitaw, pananatili, at pagpipigil (paglusaw) ng sansinukob. Gayunman, ang Panginoon ng Sarili, ang Vibhū na sumasaklaw sa lahat, ay nananatiling laging malaya—di-nakadepende at walang kailangan, kahit ang lahat ay umaasa sa Kanya.

Verse 19

अज्ञानतस्त्वयि जनैर्विकल्पो विदितो यतः । तस्माद्भ्रमप्रतीकारो निरुपाधेर्न हि स्वतः

Sapagkat dahil sa kamangmangan, ipinapatong ng mga tao sa Iyo ang mga pagkakaibang haka-haka; kaya ang lunas sa pagkalito ay hindi kusang nagmumula sa Panginoong walang upādhi (nirupādhi). Ito’y dapat isagawa ng naliligaw na kaluluwa sa pamamagitan ng wastong pagkaunawa at disiplinadong pagsasanay.

Verse 20

धन्या वयं महेशान तव दर्शनमात्रतः । दृढभक्तजनानन्दप्रदश्शम्भो दयां कुरु

O Maheśāna, tunay kaming pinagpala sa pagkatamo lamang ng iyong darśana. O Śambhu, tagapagkaloob ng kagalakan sa matatapat na deboto—ipamalas mo ang iyong habag sa amin.

Verse 21

त्वमादिस्त्वमनादिश्च प्रकृतेस्त्वं परः पुमान् । विश्वेश्वरो जगन्नाथो निर्विकारः परात्परः

Ikaw ang pasimula, at gayon din ay walang pasimula. Higit sa Prakṛti, Ikaw ang Kataas-taasang Puruṣa—Viśveśvara, Jagannātha, di-nagbabago, at higit pa sa pinakamataas.

Verse 22

योऽयं ब्रह्मास्तिऽ रजसा विश्वमूर्तिः पितामहः । त्वत्प्रसादात्प्रभो विष्णुस्सत्त्वेन पुरुषोत्तमः

O Panginoon, ang Brahmā na ito—sa pamamagitan ng rajas ay nagiging hayag na anyo ng sansinukob at tinatawag na Pitāmaha—ay umiiral dahil sa iyong biyaya. Gayundin, sa iyong pagpapala, si Viṣṇu na nakatindig sa sattva ay nagiging Puruṣottama, ang Kataas-taasan.

Verse 23

कालाग्निरुद्रस्तमसा परमात्मा गुणः परः । सदा शिवो महेशानस्सर्वव्यापी महेश्वरः

Siya ang Kālāgnirudra, ang apoy ng Panahon na lumalamon sa lahat; Siya ang Paramātman, lampas sa mga guṇa at higit pa sa pinakamataas. Siya ang Sadāśiva, Maheśāna—ang Mahādeva na sumasaklaw sa lahat, ang Dakilang Panginoon, Maheśvara.

Verse 24

व्यक्तं महच्च भूतादिस्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च । त्वयैवाधिष्ठितान्येव विश्वमूर्ते महेश्वर

O Maheśvara, na ang anyo ay ang buong sansinukob—ang hayag na daigdig na ito, ang Mahat (kosmik na talino), ang unang pinagmulan ng mga elemento, ang mga banayad na diwa (tanmātra), at ang mga pandama—lahat ay pinananatili at pinamamahalaan Mo lamang.

Verse 25

महादेव परेशान करुणाकर शंकर । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद पुरुषोत्तम

O Mahādeva, Kataas-taasang Panginoon, mahabaging Śaṅkara, maawa at maging mapagpala. O Deva ng mga deva, masiyahan Ka; O Puruṣottama, masiyahan Ka.

Verse 26

वासांसि सागरास्सप्त दिशश्चैव महाभुजाः । द्यौर्मूर्द्धा ते विभोर्नाभिः खं वायुर्नासिका ततः

Ang pitong karagatan ang Iyong kasuotan, at ang mga dako ay Siya Mong makapangyarihang mga bisig. O Panginoong lumalaganap sa lahat, ang langit ang Iyong ulo; ang kalawakan ang Iyong pusod; at ang hangin ang Iyong ilong.

Verse 27

चक्षूंष्यग्नी रविस्सोमः केशा मेघास्तव प्रभो । नक्षत्रतारकाद्याश्च ग्रहाश्चैव विभूषणम्

O Panginoon, ang Iyong mga mata ay Apoy, Araw, at Buwan; ang Iyong buhok ay kumpol ng mga ulap. Ang mga konstelasyon, mga bituin, at mga planeta ay tunay na Iyong mga palamuti.

Verse 28

कथं स्तोष्यामि देवेश त्वां विभो परमेश्वर । वाचामगोचरोऽसि त्वं मनसा चापि शंकर

O Panginoon ng mga diyos, O Kataas-taasang lumalaganap sa lahat—paano Kita mapupuri? O Śaṅkara, lampas Ka sa abot ng pananalita, at lampas din sa isip.

Verse 29

पञ्चास्याय च रुद्राय पञ्चाशत्कोटिमूर्तये । त्र्यधिपाय वरिष्ठाय विद्यातत्त्वाय ते नमः

Pagpupugay sa Iyo—kay Rudra na may limang mukha, na nahahayag bilang limampung koṭi na anyo; ang Kataas-taasang Panginoon ng tatlong daigdig, ang Pinakamainam, ang mismong prinsipyo ng banal na kaalaman (vidyā-tattva).

Verse 30

अनिदेंश्याय नित्याय विद्युज्ज्वालाय रूपिणे । अग्निवर्णाय देवाय शंकराय नमोनमः

Pagpupugay, pagpupugay nang paulit-ulit kay Śaṅkara—ang banal na Panginoon na di-matutukoy, walang hanggan, na ang anyo’y tila liyab ng kidlat, at ang ningning ay gaya ng apoy.

Verse 31

विद्युत्कोटिप्रतीकाशमष्टकोणं सुशोभनम् । रूपमास्थाय लोकेऽस्मिन्संस्थिताय नमो नमः

Paulit-ulit na pagpupugay sa Banal na Yaon na nag-anyong napakagandang anyong may walong sulok, nagniningning na parang liwanag ng sampung milyong kidlat, at nananahan at nakatatag sa mundong ito.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां प्रसन्नः परमेश्वरः । ब्रह्मणो मे ददौ शीघ्रमभयं भक्तवत्सलः

Wika ni Brahmā: Nang marinig Niya ang kanilang mga salita, ang Kataas-taasang Panginoon ay naging mapagpala; ang Panginoong laging mahabagin sa mga deboto ay agad na nagkaloob sa akin, kay Brahmā, ng abhaya—kawalang-takot.

Verse 33

अथ सर्वे सुरास्तत्र विष्ण्वाद्या मुनयस्तथा । अभवन्सुस्मितास्तात चक्रुश्च परमोत्सवम्

Pagkaraan, doon, ang lahat ng mga diyos—na pinangungunahan ni Viṣṇu—at gayundin ang mga muni, mahal na kaibigan, ay napangiti nang banayad at nagdiwang ng isang pinakadakilang kapistahan.

Verse 34

मम तद्रेतसा तात मर्दितेन मुहुर्मुहुः । अभवन्कणकास्तत्र भूरिशः परमोज्ज्वलाः

“O minamahal, nang ang binhi ko ay paulit-ulit na dinurog at giniling, doon ay sumibol sa kasaganaan ang mga butil ng ginto na lubhang maningning.”

Verse 35

ऋषयो बहवो जाता वालखिल्यास्सहस्रशः । कणकैस्तैश्च वीर्यस्य प्रज्वलद्भिः स्वतेजसा

Pagkaraan, dahil sa bisa ng lakas na yaon, nagsilang ng di-mabilang na mga rishi—libu-libo at libu-libong Vālakhilya—maliit man ang anyo, ngunit nagliliyab sa sariling likas na liwanag, gaya ng mga kislap ng ginto.

Verse 36

अथ ते ह्यृषयस्सर्वे उपतस्थुस्तदा मुने । ममान्तिकं परप्रीत्या तात तातेति चाब्रुवन्

Pagkatapos, ang lahat ng mga rishi, O muni, ay lumapit at tumindig sa aking tabi. Sa malalim na pag-ibig at paglingap, paulit-ulit nila akong tinawag, “Mahal na anak, mahal na anak.”

Verse 37

ईश्वरेच्छाप्रयुक्तेन प्रोक्तास्ते नारदेन हि । वालखिल्यास्तु ते तत्र कोपयुक्तेन चेतसा

Tunay nga, ang mga salitang iyon ay sinabi ni Nārada, na itinulak ng kalooban ni Īśvara (Panginoong Śiva). Ngunit ang mga rishi na Vālakhilya roon, na sinakmal ng galit ang isipan, ay tumugon sa poot.

Verse 38

नारद उवाच । गच्छध्वं संगता यूयं पर्वतं गन्धमादनम् । न स्थातव्यम्भवद्भिश्च न हि वोऽत्र प्रयोजनम्

Sinabi ni Nārada: “Kayong lahat na nagkatipon dito, humayo agad sa Bundok Gandhamādana. Huwag kayong manatili rito, sapagkat sa bagay na ito ay wala kayong tungkuling mapaglilingkuran sa pananatili.”

Verse 39

तत्र तप्त्वा तपश्चाति भवितारो मुनीश्वराः । सूर्य्यशिष्याश्शिवस्यैवाज्ञया मे कथितन्त्विदम्

“Doon, matapos magsagawa ng mahigpit na tapas, ang mga dakilang muni ay tunay na magiging ganap at matagumpay. Ang salaysay na ito’y sinabi sa akin ng mga alagad ni Sūrya, ayon sa mismong utos ni Śiva.”

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तास्ते तदा सर्वे बालखिल्याश्च पर्वतम् । सत्वरम्प्रययुर्नत्वा शंकरं गन्धमादनम्

Sinabi ni Brahmā: Nang maturuan nang gayon, noon ay nagmadali ang lahat—ang mga pantas na Bālakhilya—patungo sa bundok. Pagkaraang yumuk at sumamba kay Śaṅkara sa Gandhamādana, sila’y mabilis na lumisan.

Verse 41

विष्ण्वादिभिस्तदाभूवं श्वासितोहं मुनीश्वर । निर्भयः परमेशानप्रेरितैस्तैर्महात्मभिः

O panginoon sa mga muni, noon ay muli akong nabuhay at muling nakahinga dahil kina Viṣṇu at sa iba pa—mga dakilang kaluluwang inuudyukan ni Parameśāna (Śiva). Kaya ako’y naging walang takot.

Verse 42

अस्तवञ्चापि सर्वेशं शंकरम्भक्तवत्सलम् । सर्वकार्यकरं ज्ञात्वा दुष्टगर्वापहारकम्

Nang makilala niya si Śaṅkara bilang Panginoon ng lahat—mapagmahal sa mga deboto, tagapagganap ng bawat gawain, at tagapag-alis ng masamang pagmamataas—siya rin ay naghandog ng mga himno ng papuri sa Kanya.

Verse 43

देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । त्वमेव कर्ता सर्वस्य भर्ता हर्त्ता च सर्वथा

O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, karagatan ng habag, O Panginoon—Ikaw lamang ang tunay na gumagawa ng lahat; Ikaw lamang ang nagtataguyod ng lahat, at Ikaw lamang ang bumabawi ng lahat, sa bawat paraan.

Verse 44

त्वदिच्छया हि सकलं स्थितं हि सचराचरम् । तन्त्यां यथा बलीवर्दा मया ज्ञातं विशेषतः

Tunay, sa Iyong kalooban lamang nananatiling buháy at natataguyod ang lahat—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw. Gaya ng mga baka na pinipigil at ginagabayan ng tali, gayon ko natanto nang malinaw, na ang lahat ng ito’y pinamamahalaan Mo.

Verse 45

इत्येवमुक्त्वा सोहं वै प्रणामं च कृताञ्जलिः । अन्येऽपि तुष्टुवुस्सर्वे विष्ण्वाद्यास्तं महेश्वरम्

Pagkasabi nito, ako man ay yumukod at nagbigay-galang, magkadikit ang mga palad sa pagdarasal. Pagkaraan, ang lahat ng iba pa, simula kay Viṣṇu, ay nagpuri kay Mahādeva, ang Dakilang Panginoon na si Maheśvara.

Verse 46

अथाकर्ण्य नुतिं शुद्धां मम दीनतया तदा । विष्ण्वादीनाञ्च सर्वेषां प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः

Pagkaraan, nang marinig ni Maheśvara (Śiva) ang dalisay na himno ng papuri—inihandog ko sa mapagpakumbabang panalangin, at inihandog din ng lahat ng mga diyos, simula kay Viṣṇu—siya’y naging mapagpala at lubhang nalugod.

Verse 47

ददौ सोतिवरं मह्यमभयं प्रीतमानसः । सर्वे सुखमतीवापुरत्यमोदमहं मुने

Sa pusong nalulugod, ipinagkaloob niya sa akin ang pinakadakilang biyaya—ang abhaya, ang kawalang-takot. Noon, ang lahat ay nagkamit ng napakalaking kaligayahan; at ako rin, O pantas, ay labis na nagalak.

Verse 49

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे विधिमोहवर्णनं नाम नवचत्वारिंशोऽध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang bahagi, ang Rudra-saṃhitā; at sa ikatlong seksiyon, ang Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-apatnapu’t siyam na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagkalito ni Brahmā.”

Frequently Asked Questions

During Śiva–Pārvatī’s wedding rites (homa and fire-circumambulation), Brahmā becomes deluded by desire upon seeing the goddess’s foot/toenail beauty; his semen falls, and Śiva becomes enraged upon learning of the transgression.

The episode dramatizes how kāma and māyā can overpower even creator-deities, while Śiva’s authority regulates and reorders cosmic energies (tejas/retas) within a sacramental context.

Ritual manifestations (Agni, mantra, homa, pradakṣiṇā) and psychological manifestations (kāma-moha, lajjā, krodha) are paired to show that inner states and outer rites jointly shape dharmic and cosmic outcomes.