शिवरूपदर्शनम् (Menā’s Vision of Śiva’s Divine Form)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे त्वं हि विष्णुना प्रेरितो द्रुतम् । अनुकूलयितुं शंभुमयास्तन्निकटे मुने

Wika ni Brahmā: Samantala, ikaw—na hinimok ni Viṣṇu—ay mabilis na lumapit kay Śambhu, O pantas, upang makamtan ang Kanyang pagsang-ayon.

Verse 2

तत्र गत्वा स वै रुद्रो भवता सुप्रबोधितः । स्तोत्रैर्नानाविधैस्स्तुत्वा देवकार्यचिकीर्षया

Pagdating mo roon, si Rudra ay lubos mong ginising upang kumilos. Pagkaraan, pinuri mo Siya sa sari-saring mga himno, taglay ang hangaring maisakatuparan ang banal na gawain ng mga deva.

Verse 3

श्रुत्वा त्वद्वचनं प्रीत्या शंभुना धृतमद्भुतम् । स्वरूपमुत्तमन्दिव्यं कृपालुत्वं च दर्शितम्

Nang marinig ni Śambhu ang iyong mga salita nang may galak, kinuha Niya ang isang kagila-gilalas na anyo; inihayag Niya ang Kanyang kataasang banal na kalikasan at ipinamalas din ang Kanyang habag.

Verse 4

तद्दृष्ट्वा सुन्दरं शम्भुं स्वरूपम्मन्मथा धिकम् । अत्यहृष्यो मुने त्वं हि लावण्यपरमायनम्

Nang makita mo ang marikit na Śambhu—na ang anyo’y humihigit pa kay Manmatha (diyos ng pag-ibig)—O pantas na muni, labis kang nagalak; sapagkat Siya ang kataas-taasang tahanan ng lahat ng kagandahan.

Verse 5

स्तोत्रैर्नानाविधैस्स्तुत्वा परमानन्दसंयुतः । आगच्छस्त्वं मुने तत्र यत्र मेना स्थिताखिलैः

Matapos purihin ang Panginoon sa sari-saring mga stotra at mapuspos ng sukdulang kaligayahan, sinabi niya: “O muni, pumaroon ka—sa kinaroroonan ni Menā, na napalilibutan ng lahat.”

Verse 6

तत्रागत्य सुप्रसन्नो मुनेऽतिप्रेमसंकुलः । हर्षयंस्तां शैलपत्नी मेनान्त्वं वाक्यमब्रवीः

Pagdating niya roon, O muni, siya’y lubhang nalugod at nag-uumapaw sa pag-ibig. Upang pasayahin ang ginang ng bundok—si Menā, asawa ni Himavat—sinabi niya sa kanya ang mga salitang ito.

Verse 7

नारद उवाच । मेने पश्य विशालाक्षि शिवरूपमनुत्तमम् । कृता शिवेन तेनैव सुकृपा करुणात्मना

Wika ni Nārada: “O malalapad ang mga mata, masdan mo ang walang kapantay na anyo ni Śiva. Sa mismong Śiva na yaon—na likas ang habag—ang mabuting biyaya (sukṛpā) ay tunay na iginawad na.”

Verse 8

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा सा तद्वचो मेना विस्मिता शैलकामिनी । ददर्श शिवरूपन्तत्परमानन्ददायकम्

Sabi ni Brahmā: Nang marinig ni Menā—ang ginang ng bundok—ang mga salitang iyon, siya’y namangha; at pagkaraan ay nasilayan niya ang anyo ni Śiva, isang pangitain na nagkakaloob ng sukdulang kaligayahan.

Verse 9

कोटिसूर्यप्रतीकाशं सर्वावयवसुन्दरम् । विचित्रवसनं चात्र नानाभूषणभूषितम्

Siya’y nagningning na parang liwanag ng isang koro ng mga araw; maganda ang bawat bahagi ng Kanyang katawan. Doon Siya’y nakasuot ng kagila-gilalas na kasuotan at pinalamutian ng sari-saring alahas.

Verse 10

सुप्रसन्नं सुहासं च सुलावण्यं मनोहरम् । गौराभं द्युतिसंयुक्तं चन्द्ररेखाविभूषितम्

Siya’y lubhang payapa, may banayad na ngiti, at may napakagandang anyo—nakabibighani sa isipan. Siya’y nagniningning sa maputing liwanag at pinalamutian ng tanda ng gasuklay na buwan.

Verse 11

सर्वैर्देवगणैः प्रीत्या विष्ण्वाद्यस्सेवितं तथा । सूर्येण च्छत्रितं मूर्ध्नि चन्द्रेण च विशोभितम्

Buong pag-ibig itong pinaglilingkuran ng lahat ng pangkat ng mga diyos—ni Viṣṇu at ng iba pa; ang tuktok nito’y nililiman ng Araw na tila maharlikang payong, at lalo pang pinaganda ng Buwan.

Verse 12

सर्वथा रमणीयं च भूषितस्य विभूषणैः । वाहनस्य महाशोभा वर्णितुं नैव शक्यते

Sa lahat ng paraan ay pinalamutian ng maningning na mga hiyas, ang banal na sasakyan ay lubhang kaakit-akit; tunay na ang dakilang ningning at ganda nito’y hindi kayang ilarawan ng mga salita.

Verse 13

गंगा च यमुना चैव विधत्तः स्म सुचामरे । सिद्धयोऽष्टौ पुरस्तस्य कुर्वन्ति स्म सुनर्त्तनम्

Itinalaga rin sina Gaṅgā at Yamunā na magpaypay gamit ang mariringal na cāmara; at ang walong Siddhi, na nakatayo sa harap niya, ay nagsayaw ng mapalad na sayaw.

Verse 14

मया चैव तदा विष्णुरिन्द्राद्या ह्यमरास्तथा । स्वं स्वं वेषं सुसम्भूष्य गिरिशेनाचरन्युताः

Noon, kasama ko si Viṣṇu, si Indra, at ang iba pang mga deva—na pawang nag-ayos at nagbihis nang maringal ayon sa kani-kanilang kasuotan—ay naglakad-lakad na kasama ni Girīśa (Panginoong Śiva).

Verse 15

तथा जयेति भाषन्तो नानारूपा गणास्तदा । स्वलङ्कृतमहामोदा गिरीशपुरतोऽचरन्

Pagkaraan, ang mga gaṇa—na nag-anyong sari-saring kababalaghan—ay naglakad sa harap ni Girīśa, sumisigaw, “Tagumpay! Tagumpay!” Palamuting-paluti ng kani-kanilang hiyas at puspos ng dakilang galak, sila’y masayang gumala sa Kanyang harapan.

Verse 16

सिद्धाश्चोपसुरास्सर्वे मुनयश्च महासुखाः । ययुश्शिवेन सुप्रीतास्सकलाश्चापरे तथा

Ang lahat ng mga Siddha, ang mga Upasura (mga kasamang diyos), at ang mga muni—puspos ng dakilang ligaya—ay nagsialis, lubhang nalugod kay Panginoong Śiva; gayundin ang lahat ng iba pa.

Verse 17

एवन्देवादयस्सर्वे कुतूहलसमन्विताः । परंब्रह्म गृणन्तस्ते स्वपत्नीभिरलंकृताः

Kaya nga, ang lahat ng mga deva at iba pang nilalang sa langit, puspos ng banal na pagkamangha, ay nagpuri sa Kataas-taasang Brahman (Śiva); at sila’y nagpakitang maringal, pinalamutian, kasama ang kani-kanilang mga kabiyak.

Verse 18

विश्वावसुमुखास्तत्र ह्यप्सरोगणसंयुताः । गायन्तोप्यग्रतस्तस्य परमं शाङ्करं यशः

Doon, sa pangunguna ni Viśvāvasu at kasama ang mga pangkat ng Apsarā, sila’y umawit sa harap Niya ng kataas-taasang kaluwalhatian ni Śaṅkara (Panginoong Śiva).

Verse 19

इत्थं महोत्सवस्तत्र बभूव मुनिस त्तम । नानाविधो महेशे हि शैलद्वारि च गच्छति

Kaya nga, O pinakadakila sa mga pantas, isang dakilang pagdiriwang ang sumibol doon. Sapagkat kapag si Mahādeva ay tumutungo sa Śailadvāra, sari-saring pagdiriwang ang likás na nagaganap, hinahatak ng debosyon sa Panginoong nagbibigay ng biyaya at kalayaan (mokṣa).

Verse 20

तस्मिंश्च समये तत्र सुषमा या परात्मनः । वर्णितुं तां विशेषेण कश्शक्नोति मुनीश्वर

At sa sandaling iyon, sa mismong lugar na iyon, ang di-mapapantayang kadakilaan ng Kataas-taasang Sarili (Śiva) ay nagningning. O panginoon sa mga pantas, sino nga ba ang may kakayahang ilarawan nang ganap at masinsin ang kaluwalhatiang iyon?

Verse 21

तथाविधं च तन्दृष्ट्वा मेना चित्रगता इव । क्षणमासीत्ततः प्रीत्या प्रोवाच वचनं मुने

Nang makita siya sa gayong anyo, si Menā ay sandaling tila larawan sa pinta—hindi makakilos sa pagkamangha. Pagkaraan, puspos ng pag-ibig, sinabi niya ang mga salitang ito, O pantas.

Verse 22

मेनोवाच । धन्या पुत्री मदीया च यया तप्तं महत्तपः । यत्प्रभावान्महेशान त्वं प्राप्त इह मद्गृहे

Wika ni Menā: “Mapalad ang aking anak na babae, sapagkat nagsagawa siya ng dakilang tapasya. O Maheśāna, sa kapangyarihan ng tapas na iyon, dumating Ka rito, sa aking tahanan.”

Verse 23

मया कृता पुरा या वै शिवनिन्दा दुरत्यया । तां क्षमस्व शिवास्वामिन्सुप्रसन्नो भवाधुना

Anumang mabigat at mahirap mapawi na paninirang-puri kay Panginoong Śiva na nagawa ko noon—O Śiva, aking Panginoon—patawarin Mo ako. Maging lubos na mapagpala at kalugdan Mo ako ngayon.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्थं सम्भाष्य सा मेना संस्तूयेन्दुललाटकम् । साञ्जलिः प्रणता शैलप्रिया लज्जापराऽभवत्

Wika ni Brahmā: Pagkasabi nang gayon, pinuri ni Menā ang Minamahal ng Bundok—yaong may gasuklay na buwan sa noo. Magkasanib ang mga palad, siya’y yumukod at sumamba; at si Śailapriyā (Pārvatī) ay naging lubhang mahinhin at nahihiya.

Verse 25

तावत्स्त्रियस्समाजग्मुर्हित्वा कामाननेकशः । बह्व्यस्ताः पुरवासिन्यश्शिवदर्शनलालसाः

Noon din, maraming kababaihan ang nagtipon, iniwan ang sari-saring pagnanasa sa daigdig. Sila’y mga babaeng taga-lungsod na napakarami, at lahat ay sabik sa mapalad na darśana—ang banal na pagtanaw kay Panginoong Śiva.

Verse 26

मज्जनं कुर्वती काचित्तच्चूर्णसहिता ययौ । द्रष्टुं कुतूहलाढ्या च शङ्करं गिरिजावरम्

Pagkaraan, isang dalaga—habang naliligo at may dalang mabangong pulbos—ay lumabas, punô ng pananabik at pag-uusisa, upang masilayan si Śaṅkara, ang marangal na kasintahang-lalaki ni Girijā (Pārvatī).

Verse 27

काचित्तु स्वामिनस्सेवां सखीयुक्ता विहाय च । सुचामरकरा प्रीत्यागाच्छम्भोर्दर्शनाय वै

Ngunit may isang dalaga, kasama ang kaibigan, ay iniwan muna ang paglilingkod sa kanyang ginang; tangan ang marikit na pamaypay na buntot-yak, masaya siyang nagtungo upang masilayan si Śambhu (Panginoong Śiva).

Verse 28

काचित्तु बालकं हित्वा पिबन्तं स्तन्यमादरात् । अतृप्तं शङ्करन्द्रष्टुं ययौ दर्शनलालसा

Isang babae ang iniwan ang kanyang munting anak na masidhing sumususo sa dibdib—ngunit di pa rin busog—at lumabas, dahil sa pananabik na matamo ang mapalad na darśana ni Śaṅkara.

Verse 29

रशनां बध्नती काचित्तयैव सहिता ययौ । वसनं विपरीतं वै धृत्वा काचिद्ययौ ततः

Isang babae ang umalis habang itinatali ang sinturon sa baywang, kasama ang isa pa. Pagkaraan, may isa pang babae ang lumisan matapos isuot ang kasuotan nang baligtad.

Verse 30

भोजनार्थं स्थितं कान्तं हित्वा काचिद्ययौ प्रिया । द्रष्टुं शिवावरं प्रीत्या सतृष्णा सकुतूहला

Iniwan ng isang minamahal na babae ang kasintahang nakaupo para sa pagkain, at lumabas—punô ng galak—upang masilayan ang dakilang Panginoong Śiva, taglay ang pananabik at pag-uusisa.

Verse 31

काचिद्धस्ते शलाकां च धृत्वांजनकरा प्रिया । अञ्जित्वैकाक्षि सन्द्रष्टुं ययौ शैलसुतावरम्

May isang minamahal na babae, may hawak na patpat na pangkulay-mata at may dalang anjana (kohl); matapos pahiran ang isang mata lamang, siya’y nagtungo upang masilayan ang dakilang anak na babae ng bundok (Pārvatī).

Verse 32

काचित्तु कामिनी पादौ रञ्जयन्ती ह्यलक्तकैः । श्रुत्वा घोषं च तद्धित्वा दर्शनार्थमुपागता

Isang dalaga, habang pinapapula ang kanyang mga paa sa pulang lak, ay nakarinig ng kaguluhan; agad niya iyong iniwan at lumapit, sabik na masilayan ang naganap.

Verse 33

इत्यादि विविधं कार्यं हित्वा वासं स्त्रियो ययुः । दृष्ट्वा तु शांकरं रूपं मोहं प्राप्तास्तदाऽभवन्

Kaya nga, iniwan ng mga babae ang sari-saring gawain sa bahay at lumabas; ngunit nang masilayan nila ang anyo ni Śaṅkara, sila’y agad nalito at nabighani—nalupig ng moha, ng pagkahumaling at pang-akit.

Verse 34

ततस्ताः प्रेमसंविग्नाश्शिवदर्शनहर्षिताः । निधाय हृदि तन्मूर्तिं वचनं चेदमब्रुवन्

Pagkaraan, ang mga babaeng iyon ay lubhang nayanig ng pag-ibig at napuspos ng galak sa darśana ni Śiva; inilagak nila sa kanilang puso ang mismong anyo Niya at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 35

पुरवासिन्य ऊचुः । नेत्राणि सफलान्यासन्हिमवत्पुरवासिनाम् । यो योऽपश्यददो रूपं तस्य वै सार्थकं जनुः

Sinabi ng mga babaeng taga-lungsod: “Mapalad ang mga mata ng mga naninirahan sa lungsod ni Himavat. Sinumang nakakita sa kamangha-manghang anyong iyon—tunay, para sa kanya ang kapanganakan ay naging may saysay at ganap.”

Verse 36

तस्यैव सफलं जन्म तस्यैव सफलाः क्रियाः । येन दृष्टश्शिवस्साक्षात्सर्वपापप्रणाशकः

Tunay na ganap ang kapanganakan ng taong iyon, at mabunga ang kanyang mga gawa—sapagkat nakita niya nang tuwiran ang Panginoong Śiva, ang Tagapaglipol ng lahat ng kasalanan.

Verse 37

पार्वत्या साधितं सर्वं शिवार्थं यत्तपः कृतम् । धन्येयं कृतकृत्येयं शिवा प्राप्य शिवम्पतिम्

Ang lahat ng pag-aayuno at mahigpit na pagsasanay na isinagawa ni Pārvatī alang-alang kay Śiva ay ganap nang natupad. Tunay na pinagpala ang Śivā (Pārvatī); natamo na niya ang kaganapan, sapagkat nakamtan niya si Śiva bilang Panginoon at kabiyak na asawa.

Verse 38

यदीदं युगलं ब्रह्मा न युंज्याच्छिवयोर्मुदा । तदा च सकलोऽप्यस्य श्रमो निष्फलतामियात्

Kung si Brahmā ay hindi, nang may galak, pag-iisahin ang magkaparis na ito—si Śiva at si Pārvatī—bilang mag-asawa, kung gayon ang lahat ng kanyang pagsisikap sa bagay na ito ay magiging walang bunga.

Verse 39

सम्यक् कृतं तथा चात्र योजितं युग्ममुत्तमम् । सर्वेषां सार्थता जाता सर्वकार्यसमुद्भवा

“Ang lahat ay nagawa nang wasto, at dito ang pinakadakilang magkaparis ay nararapat na pinag-isa. Kaya natupad ang layon ng lahat, at mula sa pag-iisang ito, nagiging posible ang pagsilang ng bawat dakilang gawain.”

Verse 40

विना तु तपसा शम्भोर्दर्शनं दुर्लभन्नृणाम् । दर्शनाच्छंकरस्यैव सर्वे याताः कृतार्थताम्

Kung walang pag-aaskeza, O Śambhu, mahirap para sa tao ang makamtan ang darśana, ang banal na pagtanaw kay Śiva. Ngunit sa darśana ni Śaṅkara lamang, silang lahat ay naging ganap—naabot ang tunay na layon ng buhay.

Verse 41

लक्ष्मीर्नारायणं लेभे यथा वै स्वामिनम्पुरा । तथासौ पार्वती देवी हरम्प्राप्य सुभूषिता

Gaya ng dating pagkamit ni Lakṣmī kay Nārāyaṇa bilang Panginoon, gayon din si Diyosa Pārvatī: nang makamtan niya si Hara (Śiva) bilang kanyang Panginoon, siya’y naging maringal sa pag-aayos, ganap sa pagpapala at biyayang banal.

Verse 42

ब्रह्माणं च यथा लेभे स्वामिनं वै सरस्वती । तथासौ पार्वती देवी हरम्प्राप्य सुभूषिता

Gaya ng pagkamit ni Sarasvatī kay Brahmā bilang Panginoon, gayon din ang Diyosa Pārvatī: nang makamtan niya si Hara (Śiva) bilang banal na kabiyak, siya’y naging marikit na pinalamutian at ganap na natupad.

Verse 43

वयन्धन्याः स्त्रियस्सर्वाः पुरुषास्सकला वराः । ये ये पश्यन्ति सर्वेशं शंकरं गिरिजापतिम्

“Tayo’y pinagpala—oo, lahat ng babae’y pinagpala, at lahat ng lalaki’y lubhang mapalad—sinumang makakita kay Śaṅkara, Panginoon ng lahat, ang Mapagpala, ang Kabiyak ni Girijā (Pārvatī).”

Verse 44

ब्रह्मोवाच इत्थमुक्त्वा तु वचनं चन्दनैश्चाक्षतैरपि । शिवं समर्चयामासुर्लाजान्ववृषुरादरात्

Wika ni Brahmā: Pagkasabi ng gayong mga salita, sinamba nila si Śiva sa pamamagitan ng pahid na sandal at bigas na buo; at sa puspos na paggalang, inihandog nila ang mga butil na inihaw na wari’y ulan na ibinubuhos.

Verse 45

तस्थुस्तत्र स्त्रियः सर्वा मेनया सह सोत्सुकाः । वर्णयन्त्योऽधिकम्भाग्यम्मेनायाश्च गिरेरपि

Doon, ang lahat ng kababaihan ay tumindig kasama ni Menā, puspos ng pananabik at galak, at pinupuri ang pambihirang kapalaran ni Menā at ng Hari ng Bundok (Himālaya) rin.

Verse 46

कथास्तथाविधाश्शृण्वंस्तद्वामा वर्णिताश्शुभाः । प्रहृष्टोऽभूत्प्रभुः सर्वैर्मुने विष्ण्वादिभिस्तदा

O pantas, nang marinig ang gayong mga salaysay—na mapalad na isinalaysay ni Vāmā—nagalak ang Panginoon (Śiva); at gayundin ang lahat ng nagtipong mga diyos, simula kay Viṣṇu, ay napuspos ng tuwa.