Adhyaya 43
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 4364 Verses

मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva (Departure for Śiva’s Darśana)

Sa Adhyaya 43, ipinahayag ni Menā ang hangaring makita nang tuwiran si Śiva, ang Panginoon ni Girijā, upang maunawaan kung anong anyo ni Śiva ang karapat-dapat sa sukdulang tapas. Isinalaysay ni Brahmā na dahil sa makitid na pagtantya, agad siyang umalis kasama ang rishi na kausap niya patungong Candrasālā upang makamtan ang darśana ni Śiva. Nabanaag ni Śiva ang nakatagong ahaṃkāra (pagkamakasarili/pagmamataas) kaya nagsimula Siya ng kahanga-hangang līlā at kinausap si Viṣṇu; dumating din si Brahmā na nagliliwanag. Inutusan ni Śiva ang dalawang diyos na magtungo nang magkahiwalay sa tarangkahan ng bundok (giridvāra), at Siya’y susunod pagkatapos. Tinipon ni Viṣṇu ang mga deva at mabilis silang naghanda sa masiglang pag-alis. Pagkaraan, ipinakita kay Menā ang isang tanawin sa silid sa itaas (śirogṛha) na inayos upang guluhin ang damdamin, bilang aral laban sa mababaw na paghusga. Nang dumating ang oras, nakita niya ang maringal at mapalad na hukbo/retinue at natuwa sa tila “karaniwang” karangyaan nito. Nagsimula ang prusisyon sa magagandang Gandharva na may mariringal na kasuotan at alahas, sinundan ng sari-saring sasakyan, tugtugin, mga bandila, at pangkat ng Apsaras—isang palabas na maghahanda sa pagbubunyag ng mas malalim na katotohanan ng kalikasan ni Śiva.

Shlokas

Verse 1

मेनोवाच । निरीक्षिष्यामि प्रथमं मुने तं गिरिजापतिम् । कीदृशं शिवरूपं हि यदर्थे तप उत्तमम्

Wika ni Mena: “O pantas, nais ko munang masilayan ang Panginoon ni Girijā (Pārvatī). Ano ang anyo ni Śiva—Siya na dahil sa Kanya isinasagawa ang kataas-taasang pag-aayuno at pagninilay na ito?”

Verse 2

ब्रह्मोवाच । इत्यज्ञानपरा सा च दर्शनार्थं शिवस्य च । त्वया मुने समं सद्यश्चन्द्रशालां समागता

Wika ni Brahmā: “Kaya nga, bagaman siya’y nasa ilalim pa ng kamangmangan, dahil sa pagnanais na makamtan ang darśana ni Śiva, agad siyang dumating kasama mo, O pantas, sa Candraśālā.”

Verse 3

तावद्ब्रह्मा समायातस्तेजसां गशिरुत्तमः । सर्षिवर्य्यसुतस्साक्षाद्धर्मपुंज इव स्तुतः

Noon ding iyon, dumating si Brahmā—pinakamataas sa mga nagliliwanag, pinakadakila sa karilagan—pinupuri na wari’y siya mismo ang katawang-tao ng Dharma, hayag sa sarili, gaya ng bantog na anak ng pinakadakilang ṛṣi.

Verse 4

शिव उवाच । मदाज्ञया युवान्तातौ सदेवौ च पृथक्पृथक् । गच्छतं हि गिरिद्वारं वयं पश्चाद्व्रजेमहि

Wika ni Śiva: “Sa Aking utos, kayong dalawa—kasama ang mga diyos—magsiparoon nang magkakahiwalay sa pintuan ng bundok. Susunod Kami sa inyo.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य हरिस्सर्वानाहूयोवाच तन्मयाः । सुरास्सर्वे तथैवाशु गमनं चक्रुरुत्सुकाः

Wika ni Brahmā: Nang marinig ito, tinipon ni Hari (Viṣṇu) ang lahat at nagsalita, buong diwang nakatuon sa layuning iyon. Pagkaraan, ang lahat ng mga deva, sabik ang kalooban, ay agad na naglakbay.

Verse 6

स्थितां शिरोगृहे मेनां मुने विश्वेश्वर त्वया । तथैव दर्शयामास हृद्विभ्रंशो यथा भवेत्

O pantas, ikaw—si Viśveśvara—ay nagpakita kay Menā habang siya’y nakatayo sa kanyang silid-loob, sa paraang yumanig ang kanyang puso at nabasag ang kanyang pagpipigil.

Verse 7

एतस्मिन्समये मेना सेनां च परमां शुभाम् । निरीक्षन्ती मुने दृष्ट्वा सामान्यं हर्षिताऽभवत्

Noong sandaling iyon, O pantas na muni, si Menā ay nagmamasid sa hukbong lubhang mapalad at dakila; nang makita niyang ang lahat ay nagaganap nang maayos at nararapat, siya’y napuspos ng galak.

Verse 8

प्रथमं चैव गन्धर्वास्सुन्दरास्सुभगास्तदा । आयाताश्शुभवस्त्राढ्या नानालंकारभूषिताः

Una, dumating ang mga Gandharva—marikit at may mapalad na anyo. Sila’y nakasuot ng mararangyang kasuotan at pinalamutian ng sari-saring alahas.

Verse 9

नानावाहनसंयुक्ता नानावाद्यपरा यणा । पताकाभिर्विचित्राभिरप्सरोगणसंयुताः

Sila’y may sari-saring sasakyan at nalulugod sa iba’t ibang tugtugin ng mga instrumento; pinalamutian ng mga bandilang kahanga-hangang sari-sari, at may kasamang mga pangkat ng Apsarā.

Verse 10

अथ दृष्ट्वा वसुं तत्र तत्पतिं परमप्रभुम् । मेना प्रहर्षिता ह्यासीच्छिवोयमिति चाब्रवीत्

Pagkaraan, nakita ni Menā roon si Vasu—ang kanyang Panginoon, ang Kataas-taasang Maningning na Guro. Napuspos siya ng tuwa at nagsabi, “Ito nga ay si Śiva.”

Verse 11

शिवस्य गणका एते न शिवोयं शिवापतिः । इत्येवं त्वं ततस्तां वै अवोच ऋषिसत्तम

“Ang mga ito’y mga gaṇa lamang, mga tagapaglingkod ni Śiva; hindi ito si Śiva mismo, kundi si Śivapati, Panginoon ni Śivā (Pārvatī).” Sa gayong pananalita, O pinakadakila sa mga ṛṣi, sinabi mo nga ang mga salitang iyon sa kanya.

Verse 12

एवं श्रुत्वा तदा मेना विचारे तत्पराऽभवत् । इतश्चाभ्यधिको यो वै स च कीदृग्भविष्यति

Nang marinig ito, si Menā ay lubos na nagmuni-muni. “Kung tunay ngang may isang higit na dakila kaysa kaniya,” wika niya sa sarili, “anong uri ng nilalang kaya ang magiging Siya?”

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे यक्षा मणिग्रीवादयश्च ये । तेषां सेना तया दृष्टा शोभादिद्विगुणीकृता

Samantala, nakita siya ng mga Yakṣa—sa pangunguna ni Maṇigrīva at ng iba pa; at nang masilayan siya, ang kanilang hukbo ay lalo pang nagningning at nag-alab ang sigla, na wari’y nadoble.

Verse 14

तत्पतिं च मणिग्रीवं दृष्ट्वा शोभान्वितं हि सा । अयं रुद्रश्शिवास्वामी मेना प्राहेति हर्षिता

Nang makita niya ang kaniyang panginoong si Maṇigrīva na nagliliwanag sa karilagan, siya’y napuspos ng galak. At si Menā, na nagdiriwang, ay nagsabi: “Ito si Rudra—si Śiva mismo, ang Kataas-taasang Panginoon.”

Verse 15

नायं रुद्रश्शिवास्वामी सेवकोयं शिवस्य वै । इत्यवोचोगपत्न्यै त्वं तावद्वह्निस्स आगतः

“Hindi siya si Rudra, ni hindi siya panginoon na gaya ni Śiva; siya’y tunay na lingkod lamang ni Śiva.” Pagkasabi nito sa asawa ng pantas, sa sandaling iyon ay dumating doon si Agni, ang diyos ng Apoy.

Verse 16

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

Nang makita niya sa Kanya ang ningning na lalo pang dumoble, sinabi niya: “Ito si Rudra, ang Panginoon ni Girijā.” Ngunit noon ay sumagot ka: “Hindi, hindi ganyan.”

Verse 17

तावद्यमस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता

Noon din, dumating si Yama, na nagliliwanag na tila nadoble ang ningning. Pagkakita sa kanya, masayang nasambit ni Menā, “Ito si Rudra (Śiva)!”

Verse 18

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावन्निरृतिरागतः । बिभ्राणो द्विगुणां शोभां शुभः पुण्यजनप्रभुः

Habang sinasabi mo sa kanya, “Hindi, hindi,” noon ding sandali dumating si Nirṛti—mapalad at mabuti, panginoon ng mga pinagpala—taglay ang kagandahang nadoble ang ningning.

Verse 19

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्वरुण आगतः

Pagkakita sa kanya, masayang nasambit ni Menā, “Ito si Rudra (Śiva)!” Ngunit sumagot ka sa kanya, “Hindi.” Noon din, dumating si Varuṇa.

Verse 20

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तद्वा नेति त्वमब्रवीः

Nang makita niyang naging doble ang ningning ng Kanyang karilagan, sinabi niya: “Ito nga si Rudra, ang Panginoon ni Girijā (Pārvatī).” Ngunit ikaw ay tumugon: “Gayon ba—o hindi?”

Verse 21

तावद्वायुस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोयमिति हर्षिता

Noon din, dumating si Vāyu, na kumikislap sa ningning na doble kaysa dati. Pagkakita sa kanya, si Menā—punô ng galak—ay nagpahayag: “Ito nga si Rudra.”

Verse 22

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्धनद आगतः । ततोऽपि द्विगुणां शोभां बिभ्राणो गुह्यकाधिपः

Nang sabihin mo sa kanya, “Hindi,” sa sandaling iyon din dumating si Dhanada (Kubera); at nagpakita ang Panginoon ng mga Guhyaka, taglay ang ningning na makalawang ulit kaysa dati.

Verse 23

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावदीशान आगतः

Pagkakita niya, nagsalita si Menā nang may galak: “Ito nga si Rudra (Śiva).” Ngunit sumagot ka sa kanya, “Hindi.” Sa sandaling iyon din dumating si Īśāna (ang Kataas-taasang Panginoong Śiva).

Verse 24

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

Pagkaraan, nang makita niya sa kanya ang ningning na lalo pang dumoble, sinabi niya: “Ito si Rudra, ang Panginoon ni Girijā.” Ngunit noon ay sumagot ka: “Hindi.”

Verse 25

तावदिन्द्रस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । सर्वामरवरो नानादिव्यभस्त्रिदिवेश्वरः

Noon din dumating si Indra—at lalo pang dumoble ang kanyang liwanag. Siya ang pinakadakila sa mga imortal, ang panginoon ng tatlong daigdig; dumating siyang napapalamutian ng sari-saring banal na ningning at sagradong abo (vibhūti).

Verse 26

तं दृष्ट्वा शंकरस्सोऽयमिति सा प्राह मेनका । शक्रस्सुरपतिश्चायं नेति त्वं तदाब्रवीः

Nang makita siya, sinabi ni Menakā, “Ito nga si Śaṅkara.” Ngunit ikaw ay sumagot noon, “Hindi—ito si Śakra, ang panginoon ng mga diyos.”

Verse 27

तावच्चन्द्रस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत । दृष्ट्वा तं प्राह रुद्रोऽयं तां तु नेति त्वमब्रवीः

Noon din dumating ang Buwan, taglay ang ningning na doble ang ganda. Pagkakita sa kanya, sinabi ni Rudra, “Ito na siya,” ngunit ikaw ay sumagot tungkol sa kanya, “Hindi, hindi siya.”

Verse 28

तावत्सूर्यस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत् । दृष्ट्वा तं प्राह सा सोयन्तांतु नेति त्वमब्रवीः

Noon din dumating ang Araw, taglay ang ningning na doble ang liwanag kaysa dati. Pagkakita sa kanya, nagsalita siya; ngunit ikaw ay sumagot, “Hindi—huwag siyang papuntahin dito.”

Verse 29

तावत्समागतास्तत्र भृग्वाद्याश्च मुनीश्वराः । तेजसो राशयस्सर्वे स्वशिष्यगणसंयुताः

Noon din dumating doon ang mga dakilang muni—si Bhrigu at ang iba pa—na pawang nagliliwanag na parang mga bunton ng tejas (banal na ningning), kasama ang kani-kanilang mga pangkat ng alagad.

Verse 30

तन्मध्ये चैव वागीशं दृष्ट्वा सा प्राह मेनका । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

Nang makita ni Menakā si Vāgīśa sa gitna nila, sinabi niya: “Ito si Rudra, ang Panginoon ni Girijā (Pārvatī).” Ngunit noon ay sumagot ka: “Hindi, hindi siya.”

Verse 32

दृष्ट्वा सा तं तदा मेना महाहर्षवती मुने । सोऽयं शिवापतिः प्राह तां तु नेति त्वमब्रवीः

O pantas, nang makita ni Menā siya noon, napuspos siya ng dakilang galak at sinabi: “Ito nga si Śiva, ang Panginoon at asawa ng ating anak na babae.” Ngunit sumagot ka sa kanya: “Hindi, hindi ganyan.”

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्देवस्समागतः । सर्वशोभान्वितः श्रीमान्मेघश्यामश्चतुर्भुजः

Noon din, sa mismong lugar na iyon, dumating ang Panginoong Viṣṇu—nagniningning sa lahat ng karilagan, marangal at dakila, kulay-ulap na maitim, at may apat na bisig.

Verse 34

कोटिकन्दर्प्यलावण्यः पीताम्बरधरस्स्वराट् । राजीवलोचनश्शान्तः पक्षीन्द्रवरवाहनः

Taglay Niya ang kagandahang humihigit sa milyun-milyong Kāma-deva; nakasuot ng dilaw na kasuotan, sariling-hari at maningning. May mga matang gaya ng lotus at ganap na payapa; Siya’y sinasakyan ng pinakadakilang panginoon ng mga ibon.

Verse 35

शंखादिलक्षणैर्युक्तो मुकुटादिविभूषितः । श्रीवत्सवक्षा लक्ष्मीशो ह्यप्रमेय प्रभान्वितः

Taglay Niya ang mga mapalad na tanda gaya ng kabibe at iba pa, pinalamutian ng korona at mga banal na hiyas; sa Kanyang dibdib ay nagniningning ang Śrīvatsa. Siya ang Panginoon ni Lakṣmī—di-masusukat at puspos ng walang-hanggang liwanag.

Verse 36

तं दृष्ट्वा चकिताक्ष्यासीन्महाहर्षेण साब्रवीत् । सोऽयं शिवापतिः साक्षाच्छिवो वै नात्र संशयः

Nang Siya’y makita, nanlaki ang kanyang mga mata sa pagkamangha at, sa dakilang galak, ay nagsalita: “Ito nga ang Panginoon at kabiyak ni Śivā—si Śiva mismo na hayag na narito; walang alinlangan dito.”

Verse 37

अथ त्वं मेनकावाक्यमाकर्ण्योवाच ऊतिकृत् । नायं शिवापतिरयं किन्त्वयं केशवो हरिः

Pagdaka, nang marinig ng sugo ang mga salita ni Menakā, sinabi niya: “Hindi ito ang Panginoon (pati) ni Śivā; bagkus, ito si Keśava—si Hari (Viṣṇu) mismo.”

Verse 38

शंकरोखिलकार्य्यस्य ह्यधिकारी च तत्प्रियः । अतोऽधिको वरो ज्ञेयस्स शिवः पार्वतीपतिः

Si Śaṅkara ang may karapatang Panginoon sa lahat ng gawain, at Siya ang minamahal ng Kataas-taasang Katotohanan. Kaya alamin: ang pinakadakila at pangunahing biyaya ay ito—si Śiva, ang Panginoon at asawa ni Pārvatī.

Verse 39

तच्छोभां वर्णितुं मेने मया नैव हि शक्यते । स एवाखिलब्रह्माण्डपतिस्सर्वेश्वरः स्वराट्

Naisip ko na tunay na hindi ko kayang ilarawan ang gayong ningning. Siya lamang ang Panginoon ng lahat ng mga sansinukob—ang Soberano, ang Kataas-taasang Tagapamahala ng lahat, sariling namamahala at ganap na malaya.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मेना मेने च तां शुभाम् । महाधनां भाग्यवती कुलत्रयसुखावहाम्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang kanyang mga salita, inakala ni Menā na ang mapalad na dalaga ay tunay na karapat-dapat—mayaman sa kasaganaan, pinagpala ng mabuting kapalaran, at nakatakdang maghatid ng ligaya sa tatlong angkan (sa kanyang pinagmulan, sa tahanan ng asawa, at sa lahi ng mga anak).

Verse 41

उवाच च प्रसन्नास्या प्रीतियुक्तेन चेतसा । स्वभाग्यमधिकं चापि वर्णयन्ती मुहुर्मुहुः

May maliwanag at masayang mukha, at pusong punô ng pag-ibig at galak, siya’y nagsalita—muli’t muli niyang pinuri ang sariling kapalarang higit na dakila.

Verse 42

मेनोवाच । धन्याहं सर्वथा जाता पार्वत्या जन्मनाधुना । धन्यो गिरीश्वरोप्यद्य सर्वं धन्यतमं मम

Sinabi ni Menā: “Sa lahat ng paraan, pinagpala ako ngayon, sapagkat isinilang na si Pārvatī. Pinagpala rin ngayong araw si Girīśvara (Śiva). Lahat ng sa akin ay naging lubhang pinagpala.”

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ika-43 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kamangha-manghang Banal na Līlā ni Śiva,” sa Pārvatī-khaṇḍa (ikatlong bahagi) ng Rudra-saṃhitā (ikalawang dibisyon) ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 44

अस्याः किं वर्ण्यते भाग्यमपि वर्षशतैरपि । वर्णितुं शक्यते नैव तत्प्रभुप्राप्तिदर्शनात

Ano pa ang masasabi tungkol sa kanyang kapalarang pinagpala, kahit sa loob ng daan-daang taon? Hindi ito tunay na mailalarawan, sapagkat hayag ito sa kanyang pag-abot sa Panginoong iyon at sa tuwirang pagtanaw sa Kanya.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्यवादीच्च सा मेना प्रेमनिर्भरमानसा । तावत्समागतो रुद्रोऽद्भुतोतिकारकः प्रभुः

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi niya nang gayon, si Menā—na ang puso’y umaapaw sa pag-ibig—ay nagpatuloy; at noon ding sandali, dumating ang Panginoong Rudra, ang dakilang Soberano na ang kababalaghan ay lampas sa sukat.

Verse 47

तमागतमभिप्रेत्य नारद त्वं मुने तदा । मेनामवोचः सुप्रीत्या दर्शयंस्तं शिवापतिम्

O pantas na Nārada, nang dumating ka at maunawaan ang layon ng iyong pagparito, nagsalita ka kay Menā nang may dakilang galak, at ipinamalas sa kanya ang mismong Panginoong Śiva—ang kataas-taasang Asawa at Tagapagtanggol ni Śivā (Pārvatī).

Verse 48

नारद उवाच । अयं स शंकरस्साक्षाद्दृश्यतां सुन्दरि त्वया । यदर्थे शिवया तप्तं तपोऽति विपिने महत्

Wika ni Nārada: “O marikit, masdan—ito mismo si Śaṅkara, hayag na nasa harap mo. Alang-alang sa Kanya, si Śivā ay nagsagawa ng dakilang pag-aayuno at pagninilay sa kailaliman ng gubat.”

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हर्षिता मेना तं ददर्श मुदा प्रभुम् । अद्भुताकृतिमीशानमद्भुतानुगमद्भुतम्

Sabi ni Brahmā: “Pagkasabi nito, si Menā na punô ng galak ay minasdan nang may tuwa ang Panginoon—si Īśāna—na may anyong kamangha-mangha, may kamangha-manghang mga kasama, at lubos na kahanga-hanga.”

Verse 50

तावदेव समायाता रुद्रसेना महाद्भुता । भूतप्रेतादिसंयुक्ता नानागणसमन्विता

Noon din, dumating ang kamangha-manghang hukbo ni Rudra, kasama ang mga pangkat ng bhūta, preta, at iba pa, at punô ng sari-saring gaṇa—mga kawal at tagapaglingkod ni Śiva.

Verse 51

वात्यारूपधराः केचित्पताकामर्मरस्वना । वक्रतुंडास्तत्र केचिद्विरूपाश्चापरे तथा

Ang ilan sa kanila’y nag-anyong parang umiikot na hangin; ang iba nama’y may mga watawat at lumilikha ng kaluskos at ungol na tunog. Naroon din ang may mga tuka na baluktot, at ang iba’y may anyong kapansanan at kakaiba.

Verse 52

करालाः श्मश्रुलाः केचित्केचित्खञ्जा ह्यलोचनाः । दण्डपाशधराः केचित्केचिन्मुद्गरपाणयः

Ang ilan ay mabagsik at nakapanghihilakbot, ang ilan ay may balbas; ang ilan ay pilay, at ang ilan ay walang mga mata. Ang ilan ay may hawak na tungkod at panilo, at ang ilan ay may hawak na maso sa kanilang mga kamay.

Verse 53

विरुद्धवाहनाः केचिच्छृंगनादविवादिनः । डमरोर्वादिनः केचित्केचिद्गोमुखवादिनः

May ilan na may kakaiba at salungat na mga sinasakyang hayop; may ilan na palaaway, nakikipagtalo sa malalakas na busina ng sungay. May ilan na patuloy na tumutunog ng tambol na ḍamaru, at ang iba’y tumutugtog ng sungay na gomukha—bawat isa’y nagdudulot ng ingay sa pangkat na nakapaligid sa Panginoon.

Verse 54

अमुखा विमुखाः केचित्केचिद्बहुमुखा गणाः । अकरा विकराः केचित्केचिद्बहुकरा गणाः

Sa mga gaṇa ni Śiva, may ilan na walang mukha; may ilan na nakatalikod; may ilan na maraming mukha. May ilan na walang kamay; may ilan na baluktot ang mga kamay; at may ilan na maraming kamay.

Verse 55

अनेत्रा बहुनेत्राश्च विशिराः कुशिरास्तथा । अकर्णा बहुकर्णाश्च नानावेषधरा गणाः

Ang mga gaṇa ay nagpakita sa di-mabilang na kakaibang anyo—may walang mata, may maraming mata; may pangit ang hubog, may maayos ang anyo; may walang tainga, may maraming tainga—bawat isa’y may sari-saring bihis at anyo.

Verse 56

इत्यादिविकृताकारा अनेके प्रबला गणाः । असंख्यातास्तथा तात महावीरा भयंकराः

Kaya nga, sa napakaraming anyong baluktot at kakila-kilabot, naroon ang maraming makapangyarihang gaṇa—di-mabilang, mahal kong giliw—mga dakilang bayani, nakapanghihilakbot sa kanilang lakas.

Verse 57

अंगुल्या दर्शयंस्त्वं तां मुने रुद्रगणांस्ततः । हरस्य सेवकान्पश्य हरं चापि वरानने

Itinuro niya sa daliri, at sinabi ng babaeng may magandang mukha: “O pantas, tumingin ka roon—masdan ang mga pangkat ng Rudra-gaṇa. Masdan din ang mga tagapaglingkod ni Hara, at masdan si Hara mismo, o marikit ang mukha.”

Verse 58

असंख्यातान् गणान् दृष्ट्वा भूतप्रेतादिकान् मुने । तत्क्षणादभवत्सा वै मेनका त्राससंकुला

O pantas, nang makita niya ang di-mabilang na mga gaṇa—na may kasamang mga nilalang na bhūta at preta at iba pa—si Menakā, sa mismong sandaling iyon, ay nabalot ng matinding takot.

Verse 59

तन्मध्ये शंकरं चैव निर्गुणं गुणवत्तरम् । वृषभस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं भूतिभूषितम्

Sa gitna niyon, nasilayan niya si Śaṅkara Mismo—lampas sa mga guṇa, ngunit nahahayag din bilang Kataas-taasang Panginoon na may mga katangian—nakaluklok sa toro, may limang mukha, tatlong mata, at pinalamutian ng banal na abo (bhasma).

Verse 60

कपर्दिनं चन्द्रमौलिं दशहस्तं कपालि नम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयञ्च पिनाकवरपाणिनम्

Sumasamba ako sa Panginoong may buhol-buhol na buhok at may buwan sa tuktok; sa Kapālī na may dalang mangkok na bungo; sa Kanya na may sampung kamay, nakabalabal ng balat ng tigre, at may hawak na maringal na busog na Pināka.

Verse 61

शूलयुक्तं विरूपाक्षं विकृताकारमाकुलम् । गजचर्म वसानं हि वीक्ष्य त्रेसे शिवाप्रसूः

Nang makita siyang may tangan na trisula, may mga matang kakaiba, anyong baluktot at nakagugulo, at nakasuot ng balat ng elepante, ang ina ni Śivā (Menā) ay napasindak sa takot.

Verse 62

चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः

Nang makita mong siya’y nagulat, nanginginig, nalulupaypay at litong-lito ang isip, itinuro mo siya sa daliri at sinabi, “Ito si Śiva,” at saka mo siya kinausap.

Verse 63

त्वदीयं तद्वचः श्रुत्वा वाताहतलता इव । सा पपात द्रुतम्भूमौ मेना दुःखभरा सती

Nang marinig niya ang mga salitang sinabi mo, si Menā—ang dalisay at punô ng dalamhati—ay biglang bumagsak sa lupa, na parang baging na pinatumba ng marahas na hangin.

Verse 64

किमिदं विकृतं दृष्ट्वा वञ्चिताहं दुराग्रहे । इत्युक्त्वा मूर्च्छिता तत्र मेनका साऽभवत्क्षणात्

Nang makita ang kakaiba at baluktot na pangyayaring ito, sumigaw siya, “Ano ito? Sa aking matigas na kamangmangan, ako’y nadaya!” Pagkasabi nito, si Menakā ay agad na nawalan ng malay sa lugar na iyon.

Verse 65

अथ प्रयत्नैर्विविधैस्सखीभिरुपसेविता । लेभे संज्ञां शनै मेना गिरीश्वरप्रिया तदा

Pagkaraan, inalagaan siya ng kanyang mga kasama sa iba’t ibang masusing pagsisikap; at si Menā—minamahal ng Panginoon ng mga bundok—ay unti-unting nagbalik-malay noon.

Verse 446

अद्भुतात्मागणास्तात मेनागर्वापहारकाः । आत्मानं दर्शयन् मायानिर्लिप्तं निर्विकारकम्

O minamahal, yaong mga kamangha-manghang pangkat ng mga nilalang espirituwal—na nag-aalis ng pagmamataas ni Menā—ay naghayag ng kanilang tunay na kalikasan: ang Sarili (Ātman) na hindi nadudungisan ng Māyā at lubos na walang pagbabago.

Frequently Asked Questions

Menā’s attempt to behold Girijā’s पति (Śiva) directly, triggering a divine arrangement in which Brahmā, Viṣṇu, and the devas move toward the mountain-gate amid a staged celestial procession.

The chapter frames darśana as a test of perception: pride and ignorance are exposed through spectacle, while Śiva’s līlā guides the viewer from external grandeur to inner recognition of Śiva-tattva.

Not Śiva’s final form yet (in the provided verses), but preparatory manifestations: the devas’ retinue (surāḥ), Gandharvas, Apsarases, banners, vehicles, and music—devices that foreshadow a revelatory contrast.