हिमवतः सुमङ्गलोत्सव-नगररचना (Himavān’s Auspicious Festival Preparations and City Adornment)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ शैलेश्वरः प्रीतो हिमवान्मुनि सत्तम । स्वपुरं रचयामास विचित्रं परमोत्सवम्

Wika ni Brahmā: Pagkaraan nito, ang panginoon ng bundok na si Himavān, na puspos ng galak—O pinakadakilang muni—ay inayos ang sarili niyang lungsod, at naghanda ng isang kahanga-hanga at lubhang mapalad na pagdiriwang.

Verse 2

सिक्तमार्गं संस्कृतं च शोभितं परमर्द्धिभिः । द्वारि द्वारि च रम्भादि मङ्गलं द्रव्यसंयुतम्

Ang mga daan ay winisikan ng tubig, inayos nang maingat at pinalamutian ng pinakamarilag na kasaganaan. Sa bawat pintuan ay may mga palatandaang mapalad—naroon si Rambhā at iba pang mga apsara—kasama ang mga bagay na pangsalu-salo at pangtanggap.

Verse 3

प्रांगणं रचयामास रम्भास्तंभसमन्वितम् । पट्टसूत्रैस्संनिबद्धरसालपल्लवान्वितम्

Pagkaraan, inayos niya ang isang looban na pinalamutian ng mga haliging mula sa katawan ng saging, at ginayakan ng mga usbong ng dahon ng mangga na pinagbigkis ng mga sinulid na mula sa tela.

Verse 4

मालतीमाल्यसंयुक्तं लसत्तोरणसुप्रभम् । शोभितम्मंगलद्रव्यैश्चतुर्दिक्षु स्थितैश्शुभैः

Yaon ay pinalamutian ng mga kuwintas ng bulaklak na mālatī; ang kumikislap na mga palamuti at mga arko ng tarangkahan ay nagningning nang marikit. Sa apat na panig ay inayos ang mga banal na kagamitang mapalad; dahil sa mga sagradong paglalagay na iyon, ito’y naging maringal—nararapat sa pagsamba sa mapalad na Panginoong Śiva.

Verse 5

तथैव सर्वं परया मुदान्वितश्चक्रे गिरीन्द्रस्स्वसुतार्थमेव । गर्गम्पुरस्कृत्य महाप्रभावं प्रस्तावयोग्यं च सुमंगलं हि

Gayundin, si Girīndra (Himālaya), puspos ng kataas-taasang galak, ay inayos ang lahat para lamang sa kapakanan ng kaniyang sariling anak na babae. Inilagay niya sa unahan ang dakila at marangal na pantas na si Garga, at sinimulan ang isang mapalad na panukala—tunay na karapat-dapat iharap.

Verse 6

आहूय विश्वकर्माणं कारयामास सादरम् । मण्डपं च सुविस्तीर्णं वेदिकादिमनोहरम्

Matapos ipatawag nang may paggalang si Viśvakarmā, ipinagawa niya nang maingat ang isang maluwang na maṇḍapa, kaaya-aya sa paningin dahil sa vedikā (altar) at iba pang mapalad na paghahanda.

Verse 7

अयुतेन सुरर्षे तद्योजनानां च विस्तृतम् । अनेकलक्षणोपेतं नानाश्चर्य्यसमन्वितम्

O pantas sa mga diyos, iyon ay lumawak hanggang sampung libong yojana, taglay ang maraming natatanging katangian at puspos ng sari-saring kababalaghan.

Verse 8

स्थावरं जंगमं सर्वं सदृशन्तैर्मनोहरम् । सर्वतोऽद्भुतसर्वत्वं नानावस्तुचमत्कृतम्

Lahat—ang di-gumagalaw at ang gumagalaw—ay nagpakitang kaaya-aya at kaakit-akit, sa mga anyong angkop at magkakatulad. Sa bawat dako, nahayag ang isang kabuuang kamangha-manghang kapuspusan na lumalaganap sa lahat, na nagpapamangha sa isip sa hiwaga ng di-mabilang na sari-saring bagay.

Verse 9

जंगमं विजितन्तत्र स्थावरेण विशेषतः । जंगमेन च तत्रासीज्जितं स्थावरमेव हि

Doon, ang mga gumagalaw ay napasuko—lalo na ng mga di-gumagalaw; at sa mismong pagtatagpong iyon, ang mga di-gumagalaw ay napasuko rin nga ng mga gumagalaw.

Verse 10

पयसा च जिता तत्र स्थलभूमिर्न चान्यथा । जलं किं हि स्थलं किं हि न विदुः केऽपि कोविदाः

Doon, ang lupang matatag na tuyong pook ay napasailalim sa tubig—at hindi sa ibang paraan. May ilan, bagaman itinuturing na marurunong, ay hindi man lamang matukoy kung alin ang tubig at alin ang tuyong lupa.

Verse 11

क्वचित्सिंहाः कृत्रिमाश्च क्वचित्सारसपंक्तयः । क्वचिच्छिखण्डिनस्तत्र कृत्रिमाश्च मनोहराः

Sa ilang dako ay may mga leon na likha; sa ibang dako naman ay may mga hanay ng sārasā (mga tagak). Sa iba pa, may mga likhang paboreal na may tuktok, kaakit-akit at nakabibighani sa paningin.

Verse 12

क्वचित्स्त्रियः कृत्रिमाश्च नृत्यन्त्यः पुरुषैस्सह । मोहयन्त्यो जनान्सर्वान्पश्यन्त्यः कृत्रिमास्तथा

Sa ilang dako, may mga babaeng likha na sumasayaw kasama ng mga lalaki. Dinadaya nila ang lahat ng tao, at ang mga mapanlinlang na iyon ay lumilingon-lingon din sa paraang kunwari.

Verse 13

तथा तेनैव विधिना द्वारपाला मनोहराः । हस्तैर्धनूंषि चोद्धृत्य स्थावरा जंगमोपमाः

Sa gayunding itinakdang paraan, inilagay ang mga kaaya-ayang bantay-pinto; tangan ang mga pana, sila’y wari’y mga tanod na di gumagalaw—ngunit maihahambing sa mga nilalang na buhay at kumikilos.

Verse 14

द्वारि स्थिता महालक्ष्मीः कृत्रिमा रचिताद्भुता । सर्वलक्षणसंयुक्ता गताः साक्षत्पयोर्णवात

Sa may pintuan ay nakatayo si Mahālakṣmī—isang kagila-gilalas na anyong likhang-sining—taglay ang lahat ng mapalad na palatandaan, na wari’y tuwirang nagmula sa Karagatang Gatas.

Verse 15

गजाश्चालङ्कृता ह्यासन्कृत्रिमा अकृतोपमाः । तथाश्वाः न सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

At naroon ang mga elepanteng maringal ang palamuti—likhang-sining na di matutumbasan. Gayundin, may mga kabayong may buong kasangkapang pangsakay; at may mga elepante ring may kasamang mga mahout at mga bihasa sa paghawak ng elepante.

Verse 16

रथा रथिभिराकृष्टा महाश्चर्यसमन्विताः । वाहनानि तथान्यानि पत्तयः कृत्रिमास्तथा

May mga karwaheng pandigma na hinihila at ginagabayan ng mga karwahero, puspos ng dakilang kababalaghan; at gayundin ang iba pang mga sasakyan, kasama ang mga kawal na naglalakad—marami sa kanila’y mga likhang-mekanismong ginawa nang may talino.

Verse 17

एवं विमोहनार्थन्तु कृतं वै विश्वकर्मणा । देवानां च मुनीनां च तेन प्रीतात्मना मुने

Kaya nga, O pantas, upang sila’y tunay na malito, si Viśvakarmā ang siyang lumikha niyon—na may pusong lugod—upang ang mga deva at mga rishi ay madaya ng gayong kababalaghan.

Verse 19

तस्योपरि महादिव्यम्पुष्पकं रत्नभूषितम् । राजितं पल्लवैश्शुभ्रश्चामरैश्च सुशोभितम्

Sa ibabaw nito ay naroon ang isang lubhang dibinong baldaquin na yari sa mga bulaklak, pinalamutian ng mga hiyas—nagniningning sa sariwang usbong at lalong gumanda sa mapuputing pamaypay na chāmara (buntot-yak).

Verse 20

वामपार्श्वे गजौ द्वौ च शुद्धकाश्मीरसन्निभौ । चतुर्दन्तो षष्टिवर्षौ भेदमानौ महाप्रभौ

Sa kaliwang panig ay may dalawang elepante, waring kasingkulay ng dalisay na Kashmir (kulay-safron). Bawat isa’y may apat na pangil at animnapung taong gulang; makapangyarihan at maningning, nasa panahon ng paglalandi (rut) at nagbubuga ng dakilang karilagan.

Verse 21

तथैवार्कनिभौ तेन कृतौ चाश्वौ महाप्रभौ । चामरालंकृतौ दिव्यौ दिव्यालङ्कारभूषितौ

Gayundin, sa pamamagitan niya ay nilikha ang dalawang kabayong maningning na gaya ng araw at dakila ang karilagan—mga dibinong kabayong pinalamutian ng chāmara at ginayakan ng mga palamuting makalangit.

Verse 22

दंशिता वररत्नाढ्या लोकपालास्तथैव च । सर्वे देवा यथार्थं वै कृता वै विश्वकर्मणा

Pinalamutian at pinagyaman ng mahuhusay na hiyas; gayundin ang mga Lokapāla (Mga Tagapangalaga ng mga Daigdig)—tunay nga, ang lahat ng mga diyos—ay nilikha ni Viśvakarmā nang angkop at ganap na sakdal.

Verse 23

तथा हि ऋषयस्सर्वे भृग्वाद्याश्च तपोधनाः । अन्ये ह्युपसुरास्तद्वत्सिद्धाश्चान्येऽपि वै कृताः

Gayon din, ang lahat ng mga Ṛṣi—si Bhṛgu at ang iba pa, mayaman sa kayamanan ng pag-aayuno at tapas—ay naging gayon; gayundin ang iba pang mga upasura (mga kasamang kalahating-diyos) at maging ang iba pang mga Siddha, ang mga ganap na nilalang, ay dinala rin sa gayong kalagayan.

Verse 24

विष्णुश्च पार्षदैस्सर्वैर्गरुडाख्यैस्समन्वितः । कृत्रिमो निर्मितस्तद्वत्परमाश्चर्यरूपवान्

Gayundin, isang likhang anyo ni Viṣṇu ang ginawa, na sinasamahan ng lahat ng kaniyang mga tagapaglingkod na tinatawag na Garuḍa. Nagpakita ito sa isang anyong lubhang kagila-gilalas at kahanga-hanga.

Verse 25

तथैवाहं सुतैवेदैस्सिद्धैश्च परिवारितः । कृत्रिमो निर्मितस्तद्वत्पठन्सूक्तानि नारद

Gayon din, O Sūta, ako man ay napalilibutan ng mga Veda at ng mga Siddha. Ako’y hinubog bilang isang anyong likha, at gayon din ay bumigkas ako ng mga sagradong himno, O Nārada.

Verse 26

ऐरावतगजारूढश्शक्रस्स्वदलसंयुतः । कृत्रिमो निर्मितस्तद्वत्परिपूर्णेन्दुसंनिभः

Nakasakay sa elepanteng Airāvata, si Indra (Śakra) na kasama ang kaniyang mga kasamahan ay nilikha roon bilang isang anyong likha, ganap sa bawat detalye, at nagniningning na parang kabilugan ng buwan.

Verse 27

किं बहूक्तेन देवर्षे सर्वो वै विश्वकर्मणा । हिमागप्रेरितेनाशु क्लृप्तस्सुरसमाजकः

O banal na rishi, ano pa ang kailangan ng maraming salita? Sa pag-uudyok ng Himālaya, mabilis na inayos ni Viśvakarman ang lahat—inihanda ang buong kapulungan ng mga diyos.

Verse 28

एवंभूतः कृतस्तेन मण्डपो दिव्यरूपवान् । अनेकाश्चर्यसम्भूतो महान्देवविमोहनः

Kaya nga, sa pamamagitan niya ay itinayo ang mandapa na may tunay na anyong dibino; sumibol na may maraming kababalaghan, dakila sa karilagan, at kaakit-akit na kayang umakit maging sa mga diyos.

Verse 29

अथाज्ञप्तो गिरीशेन विश्वकर्मा महामतिः । निवासार्थं सुरादीनां तत्तल्लोकाम् हि यत्नतः

Pagkaraan, si Viśvakarmā, ang dakilang arkitektong makalangit na may malawak na pag-iisip, nang utusan ni Girīśa (Panginoong Śiva), ay masikap na nagsimulang maghanda ng angkop na mga tahanan at mga daigdig para sa mga deva at iba pang banal na nilalang.

Verse 30

तत्रैव च महामञ्चाः सुप्रभाः परमाद्भुताः । रचितास्सुखदा दिव्या स्तेषां वै विश्वकर्मणा

Doon mismo, may mga maringal na higaan—nagniningning at lubhang kagila-gilalas—na nilikha. Ang mga banal na upuang nagbibigay-ginhawa ay tunay na ginawa para sa kanila ni Viśvakarmā.

Verse 31

तथाप्तसप्तलोकं वै विरेचे क्षणतोऽद्भुतम् । दीप्त्या परमया युक्तं निवासार्थं स्वयम्भुवः

Kaya nga, si Svayambhū (Brahmā) ay agad na humubog, sa isang kagila-gilalas na sandali, ng buong pitong-daigdig—pinagkalooban ng sukdulang liwanag—upang maging tahanan ng mga nilalang na may katawan.

Verse 32

तथैव विष्णोस्त्वपरं वैकुण्ठाख्यं महोज्ज्वलम् । विरेचे क्षणतो दिव्यं नानाश्चर्यसमन्वितम्

Gayundin, para kay Viṣṇu ay lumitaw ang isa pang kahariang lubhang maningning na tinatawag na Vaikuṇṭha; sa isang kisapmata ito’y nagliwanag—banal at hitik sa maraming kababalaghan.

Verse 33

अमरेशगृहन्दिव्यं तथैवाद्भुतमुत्तमम् । विरेचे विश्वकर्मासौ सर्वैश्वर्यसमन्वितम्

Hinubog ni Viśvakarmā ang makalangit na palasyo ni Amareśa—kamangha-mangha at walang kapantay—na puspos ng lahat ng anyo ng kasaganaan at marangal na karangalan ng pagka-panginoon.

Verse 34

गृहाणि लोकपालानां विरेचे सुन्दराणि च । तद्वत्स प्रीतितो दिव्यान्यद्भुतानि महान्ति च

Dahil sa pag-ibig, O minamahal, nilikha niya ang magagandang tahanan ng mga tagapangalaga ng mga daigdig (Lokapāla). Gayundin, sa kanyang kagalakan, nilikha niya ang marami pang dakila, kagila-gilalas, at banal na mga bagay.

Verse 35

अन्येषाममराणां च सर्वेषां क्रमशस्तथा । सदनानि विचित्राणि रचितानि च तेन वै

Gayundin, para sa lahat ng iba pang mga imortal na deva, ayon sa wastong pagkakasunod, ang kanilang mga kamangha-manghang tahanan ay tunay na nilikha niya.

Verse 36

विश्वकर्मा महाबुद्धिः प्राप्तशम्भुमहावरः । विरेचे क्षणतः सर्वं शिवतुष्ट्यर्थमेव च

Si Viśvakarmā, ang lubhang marunong—matapos makamtan ang kataas-taasang biyaya mula kay Śambhu—ay hinubog ang lahat sa isang kisap, tanging upang kalugdan ng Panginoong Śiva.

Verse 37

तथैव चित्रं परमं महोज्ज्वलं महाप्रभन्देववरैस्सुपूजितम् । गिरीशचिह्नं शिवलोकसंस्थितं सुशोभितं शम्भुगृहं चकार

Gayundin, nilikha niya ang isang tahanang pambihira—pinakamangha-mangha at lubhang maningning; dakila ang karangalan, sinasamba nang wagas ng pinakamahuhusay na mga deva; taglay ang sagisag ni Girīśa (Panginoong Śiva), nakatindig sa Śivaloka, at marikit na pinalamutian—ang mismong palasyo ni Śambhu.

Verse 38

एवम्भूता कृता तेन रचना विश्वकर्मणा । विचित्रा शिवतुष्ट्यर्थं पराश्चर्या महोज्ज्वला

Kaya nga, ang gayong kamangha-manghang pagkakalikha ay ginawa niya—ni Viśvakarmā—na hitik sa sari-saring ganda, nilikha upang kalugdan si Panginoong Śiva, tunay na lubhang nakapagtataka at maningning.

Verse 39

एवं कृत्वाखिलं चेदं व्यवहारं च लौकिकम् । पर्य्यैक्षिष्ट मुदा शम्भ्वागमनं स हिमाचलः

Kaya nga, matapos maisagawa ang lahat ng kaayusang pangmundo at mga kaugalian, masayang naghintay si Himācala sa pagdating ni Śambhu—ang Panginoong Śiva.

Verse 40

इति प्रोक्तमशेषेण वृत्तान्तम्प्रमुदावहम् । हिमालयस्य देवर्षे किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि

Ganyan, O banal na ṛṣi, ganap kong isinalaysay ang masayang pangyayari tungkol kay Himālaya. Ano pa ang nais mong marinig?