अनरण्य-वंशवर्णनम् तथा पिप्पलादस्य कामोत्पत्तिः (Genealogy of King Anaraṇya and Pippalāda’s arousal of desire)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । मनोर्वंशोद्भवो राजा सोऽनरण्यो नृपेश्वर । इन्द्रसावर्णिसंज्ञस्य चतुर्दशमितस्य हि

Sinabi ni Vasiṣṭha: O panginoon ng mga hari, ang haring Anaraṇya ay isinilang sa angkan ni Manu. Siya ay kabilang sa Manvantara na tinatawag na Indra-Sāvarṇi, ang ika-labing-apat sa pagkakasunod.

Verse 2

अनरण्यो नृपश्रेष्ठस्स प्तद्वीपमहीपतिः । शम्भुभक्तो विशेषेण मङ्गलारण्यजो बली

Si Anaraṇya, ang pinakadakilang hari sa mga hari, ang panginoon ng daigdig na may pitong kontinente, ay isang makapangyarihang pinuno; at sa natatanging paraan ay isang tapat na bhakta ni Śambhu (Śiva), na isinilang sa mapalad na gubat na Maṅgalāraṇya.

Verse 3

भृगुं पुरोधसं कृत्वा शतं यज्ञांश्चकार सः । न स्वीचकार शक्रत्वं दीयमानं सुरैरपि

Itinalaga niya si Bhṛgu bilang purohita (punong pari) at nagsagawa ng sandaang yajña. Ngunit kahit ialok pa ng mga deva sa kanya ang pagka-Indra, hindi niya tinanggap ang Indrahood na iyon.

Verse 4

बभूवश्शतपुत्राश्च राज्ञस्तस्य हिमालय । कन्यैका सुन्दरी नाम्ना पद्मा पद्मालया समा

O Himālaya, ang haring iyon ay may sandaang anak na lalaki; at may iisang anak na babae, isang dalagang napakaganda na ang pangalan ay Padmā, maningning at dalisay na tulad ni Padmālayā (Lakṣmī), ang diyosang nananahan sa lotus.

Verse 5

यस्स्नेहः पुत्रशतके कन्यायाञ्च ततोऽधिकः । नृपस्य तस्य तस्यां हि बभूव नगसत्तम

O pinakamainam sa mga bundok, ang pag-ibig ng haring iyon sa kanyang anak na babae ay higit pa kaysa pag-ibig sa sandaang anak na lalaki; tunay ngang sumibol sa kanya ang malalim na pagkakaugnay sa dalaga.

Verse 6

प्राणाधिकाः प्रियतमा महिष्यस्सर्वयोषितः । नृपस्य पत्न्यः पञ्चासन्सर्वास्सौभाग्यसंयुता

Ang mga pangunahing reyna ng hari ay higit niyang minamahal kaysa sa sariling buhay, at sila ang pinakapinag-iibig sa lahat ng kababaihan. May limang asawa ang hari, at silang lahat ay pinagkalooban ng magandang kapalaran at mapalad na kasaganaan sa pag-aasawa.

Verse 7

सा कन्या यौवनस्था च बभूव स्वपितुर्गृहे । पत्रं प्रस्थापयामास सुवरान यनायसः

Ang dalagang iyon, nang sumapit sa kabataan, ay nanatili sa tahanan ng kanyang ama; at nagpadala siya ng isang sulat, na iniuutos ang mahuhusay na tao bilang mga sugo.

Verse 8

एकदा पिप्पलादर्षिर्गर्न्तुं स्वाश्रममुत्सुकः । तपःस्थाने निर्जने च गन्धर्वं स ददर्श ह

Minsan, ang pantas na si Pippalāda, sabik na magbalik sa sarili niyang āśrama, ay nakakita ng isang Gandharva sa isang liblib na pook na laan sa pag-aayuno at pagninilay.

Verse 9

स्त्रीयुतं मग्नचित्तं च शृङ्गारे रससागरे । विहरन्तं महाप्रेम्णा कामशास्त्रविशारदम्

May kasama siyang babae, at ang isip niya’y lubhang nalulunod sa pagnanasa; sa dakilang pag-ibig ay naglalaro siya sa dagat ng ligayang erotiko, bihasa sa mga śāstra ng kāma.

Verse 10

दृष्ट्वा तं मुनिशार्दूलः सकामः संबभूव सः । तपत्स्वदत्तचित्तश्चाचिंतयद्दारसंग्रहम्

Nang makita siya, ang “tigre sa mga muni” ay napukaw ng pagnanasa. Bagaman nakatuon sa tapas, lumihis ang isip niya at nagsimulang magnilay tungkol sa pag-aasawa.

Verse 11

एवंवृत्तस्य तस्यैव पिप्पलादस्य सन्मुनेः । कियत्कालो गतस्तत्र कामोन्मथितचेतसः

Kaya nga, habang ang marangal na pantas na si Pippalāda ay nasa gayong kalagayan, at ang kanyang isip ay ginugulo ng pagnanasa, gaano katagal ang lumipas doon (sa gayong kalagayan)?

Verse 12

एकदा पुष्पभद्रायां स्नातुं गच्छन्मुनीश्वरः । ददर्श पद्मां युवतीं पद्मामिव मनोरमाम्

Minsan, habang ang dakilang pantas ay papunta upang maligo sa Puṣpabhadrā, nakita niya ang dalagang si Padmā—kaakit-akit na wari’y mismong bulaklak ng lotus.

Verse 13

केयं कन्येति पप्रच्छ समीपस्थाञ्जनान्मुनिः । जना निवेदयांचक्रुर्नत्वा शापनियन्त्रिताः

Tinanong ng pantas ang mga taong malapit, “Sino ang dalagang ito?” Yumukod sila sa paggalang, at dahil sila’y napipigil ng isang sumpa, ay saka nila isinalaysay sa kanya ang pangyayari.

Verse 14

जना ऊचुः । अनरण्यसुतेयं वै पद्मा नाम रमापरा । वरारोहा प्रार्थ्यमाना नृपश्रेष्ठैर्गुणालया

Wika ng mga tao: “Tunay ngang siya ang anak na babae ni Anaraṇya, si Padmā ang pangalan, ang pinakadakilang anyo ng kagandahan at kapalaran gaya ni Rāmā. Siya’y marangal na dalaga, kaaya-ayang anyo, hinahangad na mapangasawa ng pinakamahuhusay na hari, sapagkat siya ang tahanan ng lahat ng kabutihan.”

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्वाक्यं जनानां तथ्यवादिनाम् । चुक्षोभातीव मनसि तल्लिप्सुर भवच्च सः

Sinabi ni Brahmā: “Nang marinig ng pantas ang mga salita ng mga tao—mga salitang tapat—siya’y labis na nayanig sa kalooban, at nagkaroon ng matinding hangaring makamtan yaong bagay na iyon.”

Verse 16

मुनिः स्नात्वाभीष्टदेवं सम्पूज्य विधिवच्छिवम् । जगाम कामी भिक्षार्थमनरण्यसभां गिरे

Pagkaligo, ang pantas—nagnanais sa kalooban na matupad ang kanyang layon—ay sumamba kay Panginoong Śiva, ang kanyang piniling Iṣṭa-devatā, ayon sa wastong ritwal. Pagkaraan, nagtungo siya sa kapulungan sa bundok Anaraṇya upang mamalimos.

Verse 17

राजा शीघ्रं मुनिं दृष्ट्वा प्रणनाम भयाकुलः । मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः

Nang makita agad ng hari ang pantas, siya—nababalot ng takot—ay mabilis na yumukod at nagpatirapa. Naghandog siya ng madhuparka at iba pang parangal, at sinamba siya nang may debosyon.

Verse 18

कामात्सर्वं गृहीत्वा च ययाचे कन्यकां मुनिः । मौनी बभूव नृपतिः किञ्चिनिर्वक्तुमक्षमः

Pagkaraan, ang pantas—na naudyukan ng pagnanasa—tinanggap ang lahat at humingi ng dalaga. Ngunit ang hari ay nanahimik, hindi makapagbitaw ng kahit anong salita.

Verse 19

मुनिर्ययाचे कन्यां स तां देहीति नृपेश्वर । अन्यथा भस्मसात्सर्वं करिष्यामि क्षणेन च

Hiniling ng pantas ang dalaga at nagsabi: “O panginoon sa mga hari, ibigay mo siya sa akin. Kung hindi, sa isang kisapmata’y gagawin kong abo ang lahat.”

Verse 20

सर्वे बभूववुराच्छन्ना गणास्तत्तेजसा मुने । रुरोद राजा सगणो दृष्ट्वा विप्रं जरातुरम्

O pantas, ang lahat ng mga gaṇa ay natabunan at napuspos ng ningning na iyon ng pantas. Nang makita ng hari, kasama ang kanyang mga kasama, ang brāhmaṇa na lupaypay sa katandaan, siya’y napaiyak.

Verse 21

महिष्यो रुरुदुस्सर्वा इतिकर्त्तव्यताक्षमाः । मूर्च्छामाप महाराज्ञी कन्यामाता शुचाकुला

Nagsi-iyak ang lahat ng babaeng kalabaw, walang magawa at di malaman ang dapat gawin. Sa tindi ng dalamhati, ang reyna—ina ng dalaga—ay nawalan ng malay, yumanig ang puso sa pagdadalamhati.

Verse 22

बभूवुस्तनयास्सर्वे शोकाकुलि तमानसाः । सर्वं शोकाकुलं जातं नृपसम्बन्धि शैलप

Nabalot sa dalamhati ang isipan ng lahat ng anak na lalaki ng hari. Lahat ng may kaugnayan sa sambahayan ng palasyo at sa mga kamag-anak na naninirahan sa kabundukan ay nalugmok din sa pagdadalamhati.

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे प्राज्ञो द्विजो गुरुरनुत्तमः । पुरोहितश्च मतिमानागतो नृपसन्निधिम्

Samantala, dumating sa harap ng hari ang marunong at dakilang brāhmaṇa na guro—ang matalinong punong pari ng kaharian.

Verse 24

राजा प्रणम्य सम्पूज्य रुरोद च तयोः पुरः । सर्वं निवेदयांचक्रे पप्रच्छोचितमाशु तत्

Ang hari ay yumukod at nagbigay-galang sa kanila nang nararapat; saka, umiiyak sa harap nila, isiniwalat niya ang lahat at agad na nagtanong kung ano ang dapat gawin.

Verse 25

अथ राज्ञो गुरुर्विप्रः पण्डितश्च पुरोहितः । अपि द्वौ शास्त्रनीतिज्ञौ बोधयामासतुर्नृपम्

Pagkaraan, ang guro ng hari—isang pantas na brāhmaṇa—at ang kanyang pari, kapwa marunong sa śāstra at sa matuwid na patakaran, ay nagturo sa pinuno upang maunawaan niya ang nararapat na landas.

Verse 26

शोकाकुलाश्च महिषीर्नृपबालांश्च कन्यकाम् । उत्तमा नीतिमादृत्य सर्वेषां हितकारिणीम्

Ang mga reyna, ang mga anak ng hari, at ang dalaga ay nabalot ng matinding dalamhati. Ngunit si Uttamā, yakap ang pinakamataas na wastong asal, ay kumilos para sa kapakanan ng lahat.

Verse 27

गुरुपुरोधसावूचतुः । शृणु राजन्महाप्राज्ञ वचो नौ सद्धितावहम् । मा शुचः सपरीवारश्शास्त्रे कुरु मतिं सतीम्

Sinabi ng Guru at ng saserdoteng panghari: “O Hari, dakila sa karunungan, pakinggan mo ang aming mga salitang tunay na kapaki-pakinabang. Huwag kang magdalamhati, kasama ng lahat ng iyong mga kasama. Itanim mong matatag ang isip sa śāstra, ang banal na aral.”

Verse 28

अद्य वाब्ददिनान्ते वा दातव्या कन्यका नृप । पात्राय विप्रायान्यस्मै कस्मै चिद्वा विशेषतः

O Hari, maging ngayon man o sa pagtatapos ng taon at ng araw, ang dalaga ay dapat ipagkaloob sa pag-aasawa—pinakamainam sa isang karapat-dapat na brāhmaṇa; kung hindi, sa isang iba pang angkop na tao, lalo na.

Verse 29

सत्पात्रं ब्राह्मणादन्यन्न पश्यावो जगत्त्रये । सुतां दत्त्वा च मुनये रक्ष स्वां सर्वसम्पदम्

Sa tatlong daigdig, wala kaming nakikitang higit na karapat-dapat na tatanggap kaysa sa isang tunay na brāhmaṇa. Kaya ibigay mo ang iyong anak na babae sa banal na muni, at sa gayon ay pangalagaan mo ang iyong ganap na kasaganaan at kagalingan.

Verse 30

राजन्नेकनिमित्तेन सर्वसंपद्विनश्यति । सर्वं रक्षति तं त्यक्त्वा विना तं शरणागतम्

O Hari, dahil sa iisang maling dahilan, ang lahat ng kasaganaan ay nasisira. Kapag tinalikuran ang Nag-iisang nag-iingat sa lahat at sa iba nagkanlong, ang tao’y nawawalan ng tunay na kanlungan.

Verse 31

वसिष्ठ उवाच । राजा प्राज्ञवचः श्रुत्वा विलप्य च मुहुर्मुहुः । कन्यां सालंकृतां कृत्वा मुनीन्द्राय ददौ किल

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang marinig ng hari ang mga salita ng pantas, siya’y nanaghoy nang paulit-ulit. Pagkaraan, pinalamutian niya ang kanyang anak na dalaga at tunay ngang ibinigay siya sa panginoon ng mga muni.

Verse 32

कान्तां गृहीत्वा स मुनिर्विवाह्य विधिवद्गिरे । पद्मां पद्मोपमां तां वै मुदितस्स्वालयं ययौ

Kinuha ng muni ang kanyang minamahal (Padmā) at sa bundok ay isinagawa nang wasto ang mga ritwal ng kasal ayon sa batas ng dharma. Sa pusong nagagalak, dinala niya ang Padmā na tulad ng lotus patungo sa kanyang sariling tahanan.

Verse 33

राजा सर्वान्परित्यज्य दत्त्वा वृद्धाय चात्मजाम् । ग्लानिं चित्ते समाधाय जगाम तपसे वनम्

Iniwan ng hari ang lahat at ipinakasal ang sarili niyang anak na babae sa matandang lalaki. Pagkaraan, taglay sa isip ang mabigat na panghihina, siya’y nagtungo sa gubat upang magsagawa ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay), tumalikod sa mga gapos ng daigdig at tumahak sa landas na umaakay sa paśu—kaluluwang nakagapos—patungo kay Panginoong Śiva, ang Pati, Tagapagpalaya.

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डेऽनरण्यचरितवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Rudra-saṃhitā, sa Ikatlong bahagi, ang Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-34 na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa mga Gawa ni Anaraṇya.”

Verse 35

पूज्याः पुत्राश्च भृत्याश्च मूर्च्छामापुर्नृपं विना । शुशुचुः श्वाससंयुक्तं ज्ञात्वा सर्वेपरे जनाः

Nang wala ang hari, ang mga kagalang-galang na nakatatanda, ang kanyang mga anak, at ang mga tagapaglingkod ay nawalan ng malay. At ang lahat ng iba pa, nang matantong siya’y humihinga pa, ay humagulgol nang malakas.

Verse 36

अनरण्यो वनं गत्वा तपस्तप्त्वाति शंकरम् । समाराध्य ययौ भक्त्या शिवलोकमनामयम्

Si Anaraṇya ay nagtungo sa gubat at nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay, sumamba kay Panginoong Śaṅkara (Śiva) nang may malalim na debosyon; at nang lubos niyang mapalugod ang Panginoon, narating niya ang Śivaloka—ang dalisay at walang dalamhating tahanan ni Śiva.

Verse 37

नृपस्य कीर्तिमान्नाम्ना ज्येष्ठपुत्रोथ धार्मिकः । पुत्रवत्पालयामास प्रजा राज्यं चकार ह

Ang panganay na anak ng hari, na ang pangalan ay Kīrtimān, ay tunay na matuwid sa dharma. Iningatan niya ang mga nasasakupan na parang sariling mga anak at namahala sa kaharian nang nararapat.

Verse 38

इति ते कथितं शैलानरण्यचरितं शुभम् । कन्यां दत्त्वा यथारक्षद्वंशं चाप्यखिलं धनम्

Kaya nito, isinalaysay ko na sa iyo ang mapalad na kasaysayan ng Hari ng Bundok (Himālaya) at ng naninirahan sa gubat. Matapos maipagkaloob ang anak na babae sa pag-aasawa, iningatan niya ang angkan at pinangalagaan din ang lahat ng kayamanan.

Verse 39

शैलराज त्वमप्येवं सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वकुलं सर्वान्वशान्कुरु सुरानपि

O Hari ng mga Bundok, ikaw man ay gayon din—pagkatapos maibigay ang iyong anak na babae kay Śiva—ingatan mo ang buong angkan. Ilagay mo ang lahat sa ilalim ng mapayapang paggabay, at maging ang mga diyos ay panatilihin sa nararapat na kaayusan.