पार्वत्याः तपः—हिमालयादिभिः उपदेशः / Pārvatī’s Austerity and Counsel from Himālaya and Others

Verse 1

गतेषु तेषु सूर्येषु सखीभिः परिवारिता । तपस्तेपे तदधिकं परमार्थसुनिश्चया

Nang lumipas ang mga araw na iyon, siya—na napalilibutan ng kanyang mga kasama—ay nagsagawa ng mas matinding tapas, na may matatag na pasiya sa pinakamataas na layuning espirituwal.

Verse 2

हिमालयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम् । सभार्यस्ससुतामात्य उवाच परमेश्वरीम्

Pagkaraan, dumating si Himālaya kay Pārvatī na matatag na sa kanyang panata; kasama ang kanyang asawa, anak na babae, at mga ministro, siya’y nagsalita sa Kataas-taasang Diyosa.

Verse 3

हिमालय उवाच । मा खिद्यतां महाभागे तपसानेन पार्वती । रुद्रो न दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः

Wika ni Himālaya: “O mapalad na Pārvatī, huwag kang magdalamhati dahil sa pag-aayuno at pagtitika. O bata, hindi madaling makita si Rudra; walang alinlangan—siya’y walang pagkapit at ganap na di-nakagapos.”

Verse 4

त्वं तन्वी सुकुमारांगी तपसा च विमोहिता । भविष्यसि न संदेहस्सत्यं सत्यं वदामि ते

O payat at marikit, O dalagang may malalambot na mga sangkap—bagama’t lubos kang nalulunod sa pagtitika, tunay na makakamtan mo ang itinakdang kaganapan; walang pag-aalinlangan. Katotohanan ang sinasabi ko sa iyo—katotohanang wagas.

Verse 5

तस्मादुत्तिष्ठ चैहि त्वं स्वगृहं वरवर्णिनि । किं तेन तव रुद्रेण येन दग्धः पुरा स्मरः

Kaya bumangon ka at umuwi sa sarili mong tahanan, O ginang na may magandang kutis. Ano ang pakinabang sa iyo ng Rudra na yaon, na minsang nagsunog kay Kāma (Smara) at ginawang abo?

Verse 6

अतो हि निर्विकार त्वात्त्वामादातुं वरां हराः । नागमिष्यति देवेशि तं कथं प्रार्थयिष्यसि

Kaya nga, O Devī, sapagkat si Hara ay di-nagbabago at walang anumang paglihis, hindi siya darating upang kunin ka bilang kanyang nobya. Kung gayon, paano mo pa siya maipapanalangin at mahihiling?

Verse 7

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमं शंभुं जानीहि त्वमिहानघे

Gaya ng buwan na nasa langit na hindi mahahawakan, gayon din, o walang dungis, alamin mong si Śambhu (Panginoong Śiva) ay mahirap marating.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव सा

Wika ni Brahmā: Sa gayon ding paraan, si Satī ay tinuruan ni Menā; gayundin ng Bundok Sahya. Gayon din, pinayuhan siya ni Meru, ni Mandara, at sa kaparehong paraan ni Maināka.

Verse 9

एवमन्यैः क्षितिभैश्च क्रौंचादिभिरनातुरा । तथैव गिरिजा प्रोक्ता नानावादविधायिभिः

Gayundin, ng iba pang mga hari ng bundok—si Krauñca at ang iba pa—na walang dalamhati, si Girijā (Pārvatī) ay kinausap sa sari-saring katuwiran at maraming uri ng payo.

Verse 10

ब्रह्मोवाच । एवं प्रोक्ता यदा तन्वी सा सर्वैस्तपसि स्थिता । उवाच प्रहसंत्येव हिमवंतं शुचिस्मिता

Wika ni Brahmā: Nang siya’y mapayuhan nang gayon ng lahat, ang dalagang payat at maningning ay nanatiling matatag sa mga pag-aayuno at pagninilay. Pagkaraan, na may maliwanag na ngiti, nagsalita siya kay Himavān sa isang dalisay at banayad na ngiti.

Verse 11

पार्वत्युवाच । पुरा प्रोक्तं मया तात मातः किं विस्मृतं त्वया । अधुनापि प्रतिज्ञां च शृणुध्वं मम बांधवाः

Wika ni Pārvatī: “Minamahal, ang sinabi ko noon pa man—nakalimutan mo na ba iyon, O Ina? Ngayon din, pakinggan ninyo ang aking panata, O aking mga kamag-anak.”

Verse 12

विरक्तोसौ महादेवो येन दग्धा रुषा स्मरः । तं तोषयामि तपसा शंकरं भक्तवत्सलम्

Siya yaong walang pagnanasa na Mahādeva, na sa Kaniyang poot ay sinunog si Smara (Kāma) hanggang maging abo. Sa pamamagitan ng tapasya, aking hinahangad na palugdan si Śaṅkara, ang mahabagin sa mga deboto.

Verse 13

सर्वे भवंतो गच्छंतु स्वं स्वं धाम प्रहर्षिताः । भविष्यत्येव तुष्टोऽसौ नात्र कार्य्या विचारणा

“Magsiuwi kayong lahat nang may galak sa kani-kaniyang tahanan. Tiyak na malulugod Siya; wala nang dapat pang pag-isipan sa bagay na ito.”

Verse 14

दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम् । तमानयिष्ये चात्रैव तपसा केव लेन हि

Siya na nagsunog kay Kāma (Madana)—sa Kaniya rin nasunog ang kagubatan ng bundok na ito. Dito mismo, sa pamamagitan ng tapasya lamang, aking dadalhin Siya (Śiva) sa akin.

Verse 15

तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः । जानीध्वं हि महाभागास्सत्यं सत्यं वदामि वः

Sa dakilang lakas ng tapas (pagpapakasakit), si Sadāśiva ay tunay na dapat sambahin nang may matatag na debosyon. Alamin ninyo ito, O mga mararangal—katotohanan ang sinasabi ko sa inyo, katotohanan lamang.

Verse 16

आभाष्य चैवं गिरिजा च मेनकां मैनाकबंधुं पितरं हिमालयम् । तूष्णीं बभूवाशु सुभाषिणी शिवा समंदरं पर्वतराजबालिका

Pagkasabi nang gayon, si Girijā ay nagsalita kay Menakā na kanyang ina, sa kanyang tiyuhing si Maināka, at sa kanyang amang si Himālaya. Pagkaraan, ang mahusay magsalitang Śivā—ang batang anak na babae ng Hari ng mga Bundok—ay agad na tumahimik, payapa at matatag na gaya ng karagatan.

Verse 17

जग्मुस्तथोक्ताः शिवया हि पर्वता यथागतेनापि विचक्षणास्ते । प्रशंसमाना गिरिजा मुहुर्मुहुस्सुविस्मिता हेमनगेश्वराद्याः

Sa gayong tagubilin ni Śivā, ang mga maunawang panginoon ng mga bundok ay lumisan, nagbalik sa mismong daang kanilang dinaanan. Paulit-ulit nilang pinuri si Girijā (Pārvatī), lubhang namangha—una si Hemanageśvara at ang iba pa.

Verse 19

तपसा महता तेन तप्तमासीच्चराचरम् । त्रैलोक्यं हि मुनिश्रेष्ठ सदेवासुरमानुषम्

Dahil sa napakalaking tapas na iyon, O pinakamahusay sa mga pantas, ang buong nilikha—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay waring napaso; tunay na ang tatlong daigdig, kasama ang mga deva, asura, at tao, ay labis na nagdusa sa init nito.

Verse 20

तदा सुरासुराः सर्वे यक्षकिन्नरचारणाः । सिद्धास्साध्याश्च मुनयो विद्याधरमहोरगाः

Noon, ang lahat ng mga deva at asura, kasama ang mga Yakṣa, Kinnara, at Cāraṇa; ang mga Siddha at Sādhya; ang mga pantas, Vidyādhara, at mga dakilang ahas—ay nagtipon doon.

Verse 21

सप्रजापतयश्चैव गुह्यकाश्च तथापरे । कष्टात् कष्टतरं प्राप्ताः कारणं न विदुः स्म तत्

Maging ang mga Prajāpati, ang mga Guhyaka, at iba pang nilalang ay napasailalim sa pagdurusang higit pang mabigat kaysa sa mismong sakit; ngunit hindi nila naunawaan ang tunay na sanhi ng kapahamakan na iyon.

Verse 22

सर्वे मिलित्वा शक्राद्या गुरुमामंत्र्य विह्वलाः । सुमेरौ तप्तसर्वांगा विधिं मां शरणं ययुः

Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos—na pinangungunahan ni Śakra (Indra)—ay nagtipon. Sa pagkabalisa, magalang nilang pinahintulutan at nilisan ang kanilang Guru; at habang ang buong katawan ay tila sinusunog ng tapas sa Bundok Sumeru, sila’y lumapit upang manangan sa akin, si Brahmā (Vidhī).

Verse 23

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तुतीये पार्वतीखंडे पार्वतीसांत्वनशिवदेवदर्शनवर्णनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः

Dito nagtatapos ang ikadalawampu't tatlong kabanata, na pinamagatang 'Ang Paglalarawan ng Pag-aliw kay Pārvatī at ang Pangitain ng Panginoong Śiva,' sa Pārvatīkhaṇḍa ng Rudra-saṃhitā ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 24

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । संतप्तमति कस्माद्वै न ज्ञातं कारणं विभो

Wika ng mga Deva: “Sa Iyo nilikha ang buong sansinukob na ito—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw. Ngunit ito’y nagliliyab sa dalamhati. Bakit nga ba hindi nalalaman ang sanhi nito, O Panginoong sumasaklaw sa lahat?”

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामहं स्मृत्वा शिवं हृदा । विचार्य मनसा सर्वं गिरिजायास्तपः फलम्

Sinabi ni Brahmā: “Nang marinig ko ang kanilang mga salita, inalala ko sa puso ang Panginoong Śiva; at sa pagninilay sa lahat ng bagay sa isip, aking inisip ang bunga ng tapas ni Girijā.”

Verse 27

दग्धं विश्वमिति ज्ञात्वा तैः सर्वैरिह सादरात् । हरये तत्कथयितुं क्षीराब्धिमगमं द्रुतम्

Nang mapagtanto nila nang may paggalang na ang buong daigdig ay nasunog, silang lahat ay nagmadaling tumungo sa Karagatan ng Gatas upang isalaysay ang bagay na iyon kay Hari (Viṣṇu).

Verse 28

तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा विलसंतं सुखासने । सुप्रणम्य सुसंस्तूय प्रावोचं सांजलिः सुरैः

Pagdating doon at makita si Hari (Viṣṇu) na nagliliwanag sa kagalakan habang nakaupo sa isang maginhawang luklukan, ako’y yumukod nang malalim, nagpuri sa Kanya nang marangal; at saka, nakatindig na magkasalikop ang mga kamay sa harap ng mga diyos, ay nagsalita.

Verse 29

त्राहि त्राहि महाविष्णो तप्तान्नश्शरणागतान् । तपसोग्रेण पार्वत्यास्तपत्याः परमेण हि

“Iligtas mo kami, iligtas mo kami, O Mahāviṣṇu—kami na nilalapnos at dumulog bilang mga naghahanap ng kanlungan. Sapagkat sa tunay na pinakamataas at mabagsik na tapas ni Pārvatī, ang init ng kanyang pag-aayuno at pagninilay ay naglalagablab.”

Verse 30

इत्याकर्ण्य वचस्तेषामस्मदादि दिवौकसाम् । शेषासने समाविष्टोऽस्मानुवाच रमेश्वरः

Nang marinig ang mga salita ng mga nananahan sa langit—mula sa amin—si Rameśvara, na nakaupo sa luklukan ni Śeṣa, ay nagsalita sa amin bilang tugon.

Verse 31

विष्णुरुवाच । ज्ञातं सर्वं निदानं मे पार्वती तपसोद्य वै । युष्माभिस्सहितस्त्वद्य व्रजामि परमेश्वरम्

Wika ni Viṣṇu: “Ngayong araw ay naunawaan ko ang buong sanhi at layon ng pag-aayuno at pagninilay (tapas) ni Pārvatī. Kaya, kasama kayong lahat, ngayo’y tutungo ako sa Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara (Śiva).”

Verse 32

महादेवं प्रार्थयामो गिरिजाप्रापणाय तम् । पाणिग्रहार्थमधुना लोकानां स्वस्तयेऽमराः

Kami, ang mga imortal na Deva, ay nananalangin ngayon kay Mahādeva upang si Girijā (Pārvatī) ay makamit Siya sa kasal—upang tanggapin Niya ang kanyang kamay—para sa kapayapaan at pagpapala ng lahat ng daigdig.

Verse 34

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तोऽद्यास्ते परममंगलः

Kaya, magtungo tayo sa pook na kinaroroonan ngayon ni Rudra, ang dakilang Panginoon—na kaisa ng matinding tapas—na sa Kanyang sariling pagkadiyos ay lubos na mapagpala at pinakamainam na auspicious.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्व ऊचुस्सुरादयः । महाभीता हठात् क्रुद्धाद्दग्धुकामात् लयंकरात्

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang mga salitang iyon ni Viṣṇu, nagsalita ang lahat ng mga deva at iba pa—lubhang nanginig sa takot sa Yaong biglang nagngalit, nagnanais sunugin ang lahat, at siyang kakila-kilabot na tagapaghatid ng pagkalusaw (pralaya).

Verse 36

देवा ऊचुः । महाभयंकरं क्रुद्धं कालानलसमप्रभम् । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

Sabi ng mga deva: “Siya’y lubhang kakila-kilabot, nagngangalit, at nagniningning na gaya ng apoy ni Kāla na lumalamon sa lahat. Kami, lahat, ay hindi lalapit sa makapangyarihang Virūpākṣa, ang Dakilang Panginoon.”

Verse 37

यथा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव क्रोधयुक्तो नः स धक्ष्यति न संशयः

Kung paanong noong una, ang kakila-kilabot at di-madaling madaig na si Kāma ay sinunog niya, gayon din, kapag kaisa ng poot, susunugin din niya kami—walang alinlangan.

Verse 38

ब्रह्मोवाच तदाकर्ण्य वचस्तेषां शक्रादीनां रमेश्वरः । सांत्वयंस्तान्सुरान्सर्वान्प्रोवाच स हरिर्मुने

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ni Indra at ng iba pang mga diyos, si Hari—ang Panginoon ni Lakṣmī—ay umaliw sa lahat ng mga deva, at saka nagsalita, O pantas.

Verse 39

हरिरुवाच । हे सुरा मद्वचः प्रीत्या शृणुतादरतोऽखिलाः । न वो धक्ष्यति स स्वामी देवानां भयनाशनः

Sinabi ni Hari (Viṣṇu): “O mga Deva, kayong lahat ay makinig sa aking mga salita nang may mabuting kalooban at buong pag-iingat. Ang Panginoong iyon—na nag-aalis ng takot ng mga diyos—ay hindi kayo susunugin.”

Verse 40

तस्माद्भवद्भिर्गंतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणैः । शंभुं शुभकरं मत्वा शरणं तस्य सुप्रभो

Kaya nga, O mga pantas, magsama kayo sa akin sa paglalakbay. Yamang batid na si Śambhu ang Tagapagkaloob ng pagpapala, O maningning, magkanlong at sumuko sa Kanya.

Verse 41

शिवं पुराणं पुरुषमधीशं वरेण्यरूपं हि परं पुराणम् । तपोजुषाणां परमात्मरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामः

Kami’y dumudulog at nagkakanlong sa Kataas-taasang Śiva—ang sinauna na higit sa lahat ng sinauna, ang Panginoong Soberano, may anyong pinakadakila at karapat-dapat sambahin; ang pinakamatayog na diwa ng Purāṇa; ang anyo ng Paramātman para sa mga nalulugod sa pag-aayuno at tapa; ang Transendente na lampas pa sa lampas.

Verse 42

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तास्तदा देवा विष्णुना प्रभवि ष्णुना । जग्मुस्सर्वे तेन सह द्रष्टुकामाः पिनाकिनम्

Sinabi ni Brahmā: Nang panahong iyon, nang sa gayon ay magsalita ang makapangyarihang Viṣṇu, ang lahat ng mga deva ay sumama sa kanya, nagnanais na masilayan si Pinākin—ang Panginoong Śiva, tagapagdala ng busog na Pināka.

Verse 43

प्रथमं शैलपुत्र्यास्तत्तपो द्रष्टुं तदाश्रमम् । जग्मुर्मार्गवशात्सर्वे विष्ण्वाद्यस्सकुतूहलाः

Una, sa pagnanais na masilayan ang banal na pag-aayuno at pagsasakdal (tapas) ni Śailaputrī (Pārvatī), ang lahat ng mga diyos—pinangungunahan ni Viṣṇu—ay naglakbay; at ayon sa landas ay dumating sila sa ermitanyo, puspos ng pag-uusisa.

Verse 44

पार्वत्यास्तु तपो दृष्ट्वा तेजसा व्यापृतास्तदा । प्रणेमुस्तां जगद्धात्रीं तेजोरूपां तपः स्थिताम्

Nang masdan nila ang tapas ni Pārvatī, sila’y napuspos ng tejas, ang liwanag na espirituwal. Yumukod sila sa Ina na sumasandig sa mga daigdig—yaong naging anyo ng ningning mismo, matatag na nakalagay sa tapas.

Verse 45

प्रशंसंतस्तपस्तस्यास्साक्षात्सिद्धितनोस्सुराः । जग्मुस्तत्र तदा ते च यत्रास्ते वृषभध्वजः

Pinupuri nila ang tapas niya, ang mga diyos—na wari’y ang kanilang mga katawan ay anyo ng hayag na siddhi—ay nagtungo noon sa kinaroroonan ni Vṛṣabhadhvaja, ang Panginoong Śiva na may sagisag na toro sa Kanyang watawat.

Verse 46

तत्र गत्वा च ते देवास्त्वां मुने प्रैषयंस्तदा । पश्यतो दूरतस्तस्थुः कामभस्मकृतोहरात्

Pagdating doon, ang mga diyos ay nagsugo sa iyo, O muni, upang mauna. Habang ikaw ay nakatanaw, sila’y tumindig sa malayo—matapos gawing abo ni Hara (Śiva) si Kāma.

Verse 47

नारद त्वं शिवस्थानं तदा गत्वाऽभयस्सदा । शिवभक्तो विशेषेण प्रसन्नं दृष्टवान् प्रभुम्

O Nārada, noon ay nagtungo ka sa banal na tahanan ni Śiva at nanatiling laging walang takot. Bilang natatanging deboto ni Śiva, nasilayan mo ang Panginoon—si Śiva—na nagniningning sa biyaya at lubos na nalulugod.

Verse 48

पुनरागत्य यत्नेन देवानाहूय तांस्ततः । निनाय शंकरस्थानं तदा विष्ण्वादिकान्मुने

Pagkaraan, nagbalik siyang muli nang may masusing pagsisikap, tinipon at tinawag ang mga diyos; at pagkatapos, O pantas, pinangunahan niya sila—si Viṣṇu at ang iba pa—patungo sa banal na tahanan ni Śaṅkara (Panginoong Śiva).

Verse 49

अथ विष्ण्वादयस्सर्वे तत्र गत्वा शिवं प्रभुम् । ददृशुस्सुखमासीनं प्रसन्नं भक्तवत्सलम्

Pagkatapos, si Viṣṇu at ang iba pang mga diyos ay nagtungo roon at nakita ang Panginoong Śiva, ang Kataas-taasang Guro—nakaupo nang maginhawa, payapa at nagniningning sa biyaya, laging mahabagin sa Kanyang mga deboto.

Verse 50

योगपट्टस्थितं शंभुं गणैश्च परिवारितम् । तपोरूपं दधानं च परमेश्वररूपिणम्

Nakita nila si Śambhu na nakaupo sa yogic na ayos na may yoga-strap, napaliligiran ng Kanyang mga gaṇa—taglay ang anyo ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) at nahahayag bilang Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 51

ततो विष्णुर्मयान्ये च सुरसिद्धमुनीश्वराः । प्रणम्य तुष्टुवुस्सूक्तैर्वेदोपनिषदन्वितैः

Pagdaka, si Viṣṇu, ako (Brahmā), at ang mga pinakadakilang pinuno sa hanay ng mga diyos, Siddha, at mga dakilang muni ay yumukod at nagpatirapa, at nagpuri kay (Śiva) sa pamamagitan ng mga banal na himno na may bigat ng Veda at mga Upaniṣad.