वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

Verse 1

अचेतसामपि तदा कामासक्तिरभून्मुने । सुचेतासां हि जीवानां सेति किं वर्ण्यते कथा

O pantas, noon kahit ang mga walang malay ay napakapit sa pagnanasa. Kung gayon, ano pa ang masasabi tungkol sa mga nilalang na ganap ang kamalayan—paano mailalarawan nang sapat ang kuwentong ito?

Verse 2

वसंतस्य च यो धर्म्मः प्रससार स सर्वतः । तपस्थाने महेशस्यौषधिप्रस्थे मुनीश्वर

O panginoon sa mga pantas, ang likas na kaayusan ng tagsibol ay kumalat sa lahat ng dako; lalo na sa Auṣadhiprastha, banal na pook ng pag-aayuno at pagninilay ni Mahādeva, at nabalot ang buong lupain ng kaayusang iyon.

Verse 3

वनानि च प्रफुल्लानि पादपानां महामुने । आसन्विशेषतस्तत्र तत्प्रभावान्मुनीश्वर

O dakilang pantas, dahil sa banal na impluwensiyang iyon, ang mga gubat doon ay naging lalo pang maningning; ang mga puno at baging ay namulaklak nang sagana, O panginoon sa mga pantas.

Verse 4

पुष्पाणि सहकाराणामशोकवनिकासु वै । विरेजुस्सुस्मरोद्दीपकाराणि सुरभीण्यपि

Sa mga kakahuyang asoka, ang mga bulaklak ng punong mangga ay nagningning—mabango rin—na wari’y makapangyarihang gumigising sa maselang pag-ibig (Kāma) sa puso.

Verse 5

कैरवाणि च पुष्पाणि भ्रमराकलितानि च । बभूबुर्मदनावेशकराणि च विशेषतः

Ang mapuputing bulaklak na kairava na tila lotus, dinadagsa ng mga bubuyog, ay lalo’t higit na naging sanhi ng pag-igting ng mahika ng pag-ibig sa mga puso ng nilalang.

Verse 6

सकामोद्दीपनकरं कोकिलाकलकूजितम् । आसीदति सुरम्यं हि मनोहरमतिप्रियम्

Ang tanawin ay nag-aalab ng damdaming pagnanasa, hitik sa matamis at masining na huni ng mga kokila; tunay na napakaganda, nakaaakit sa isip, at lubhang kaibig-ibig pagmasdan.

Verse 7

भ्रमराणां तथा शब्दा विविधा अभवन्मुने । मनोहराश्च सर्वेषां कामोद्दीपकरा अपि

O pantas, ang ugong ng mga bubuyog ay naging sari-saring anyo; kaaya-aya sa lahat, at lalo pang nagpapaliyab sa pag-ibig at pananabik.

Verse 8

चंद्रस्य विशदा कांतिर्विकीर्णा हि समंतत । कामिनां कामिनीनां च दूतिका इव साभवत्

Ang dalisay at maliwanag na liwanag ng buwan ay kumalat sa lahat ng dako; para sa mga nagmamahalan, ito’y tila sugo na gumigising sa pananabik at humihila sa puso tungo sa pag-iisa.

Verse 9

मानिनां प्रेरणायासीत्तत्काले कालदीपिका । मारुतश्च सुखः साधो ववौ विरहिणोऽप्रियः

Noong panahong iyon, waring sumilang ang ‘ilawan ng Panahon,’ na nagtutulak sa mga mapagmalasakit sa dangal at maseselang puso na kumilos. O banal, ang simoy na kaaya-aya sa iba ay naging masakit sa mga pinahihirapan ng pagkawalay.

Verse 10

एवं वसंतविस्तारो मदनावेशकारकः । वनौकसां तदा तत्र मुनीनां दुस्सहोऽत्यभूत्

Kaya nga, nang lumaganap ang tagsibol sa ganap na pamumukadkad—na nagpapaliyab sa paglusob ni Kāma (pagnanasa)—noon ay naging lubhang mahirap tiisin para sa mga pantas na naninirahan sa gubat doon.

Verse 12

एवं चकार स मधुस्स्वप्रभावं सुदुस्सहम् । सर्वेषा चैव जीवानां कामोद्दीपनकारकः

Kaya nga, si Madhu sa likas niyang kapangyarihan ay naging lubhang di-mapipigil; tunay na siya ang sanhi na nagpapaliyab ng kāma sa lahat ng may buhay.

Verse 13

अकालनिमितं तात मधोर्वीक्ष्य हरस्तदा । आश्चर्य्यं परमं मेने स्वलीलात्ततनुः प्रभुः

Pagkaraan, si Hara, nang makita ang di-napapanahong palatandaan kay Madhu, ay inakalang ito’y isang sukdulang kababalaghan. Ang Panginoon—na ang mismong katawan ay hinubog ng Kanyang sariling līlā—ay pinagmunihan ito bilang gawa ng Kanyang līlā.

Verse 14

अथ लीलाकरस्तत्र तपः परमदुष्करम् । तताप स वशीशो हि हरो दुःखहरः प्रभुः

Pagkatapos, doon mismo, ang Panginoong gumagawa ng līlā ay nagsagawa ng isang lubhang mahirap na pag-aayuno at pagninilay (tapas). Tunay, si Hara—ang Kataas-taasang Panginoon, tagapag-alis ng dalamhati—ay nagsanay ng matinding tapas bilang ganap na tagapamahala ng lahat.

Verse 15

वसंते प्रसृते तत्र कामो रतिसमन्वितः । चूतं बाणं समाकृष्य स्थितस्तद्वामपार्श्वतः

Nang ganap nang lumaganap ang tagsibol doon, si Kāma—kasama si Rati—ay humugot ng palasong bulaklak ng mangga at tumindig sa kaliwang panig Niya, handang magpasiklab ng pagnanasa. Ngunit para sa Dakilang Panginoon (Pati), ang gayong pang-uudyok ay pwersang makamundo lamang na di makagagapos sa Sariling ganap na nakabatid.

Verse 16

स्वप्रभावं वितस्तार मोहयन्सकलाञ्जनान् । रत्यायुक्तं तदा कामं दृष्ट्वा को वा न मोहितः

Noon, si Kāma na kaisa ni Rati ay pinalaganap ang sariling kapangyarihan at nilinlang ang lahat ng nilalang. Sa pagkakita kay Kāma sa gayong anyo, sino nga ba ang hindi malilito at mahuhumaling?

Verse 17

एवं प्रवृत्तसुरतौ शृंगारोऽपि गणैस्सह । हावभावयुतस्तत्र प्रविवेश हरांतिकम्

Kaya nga, habang nagpapatuloy ang kanilang banal na pagsasanib ng pag-ibig, si Śṛṅgāra—ang isinakatawang damdamin ng pag-ibig at pagnanasa—ay pumasok din doon kasama ang mga gaṇa, lumapit kay Panginoong Hara, na may mapaglarong kilos at mga anyong mapagmahal.

Verse 18

मदनः प्रकटस्तत्र न्यवसच्चित्तगो बहिः । न दृष्टवांस्तदा शंभोश्छिद्रं येन प्रविश्यते

Doon, nagpakita si Madana (Kāma) ngunit nanatili sa labas, gumagalaw lamang sa sariling isipan; sapagkat noon ay wala siyang nakitang siwang kay Śambhu na maaaring pasukan (upang gambalain Siya).

Verse 19

यदा चाप्राप्तविवरस्तस्मिन्योगिवरे स्मरः । महादेवस्तदा सोऽभून्महाभयविमोहितः

Nang si Smara (Kāma) ay hindi makakita ng anumang siwang sa dakilang yogin na iyon, sa sandaling yaon si Mahādeva ay nabalot at nalito ng isang matinding takot.

Verse 20

ज्वलज्ज्वालाग्निसंकाशं भालनेत्रसमन्वितम् । ध्यानस्थं शंकरं को वा समासादयितुं क्षमः

Sino nga ba ang may kakayahang lumapit kay Śaṅkara, na nagliliyab na parang nag-aapoy na apoy, may ikatlong mata sa noo, at nananatiling nakalubog sa pagninilay?

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र सखीभ्यां संयुता शिवा । जगाम शिवपूजार्थं नीत्वा पुष्पाण्यनेकशः

Noon din, doon, si Śivā (Pārvatī), kasama ang dalawa niyang kasama, ay lumabas upang magsagawa ng pagsamba kay Panginoong Śiva, dala ang napakaraming bulaklak.

Verse 22

पृथिव्यां यादृशं लोकैस्सौंदर्यं वर्ण्यते महत् । तत्सर्वमधिकं तस्यां पार्वत्यामस्ति निश्चितम्

Anumang dakilang kagandahang inilalarawan ng mga tao na nasa daigdig—tiyak na ang lahat ng iyon ay nasa kay Pārvatī, at sa kanya’y higit pang masagana ang anyo nito.

Verse 23

आर्तवाणि सुपुष्पाणि धृतानि च तया यदा । तत्सौंदर्यं कथं वर्ण्यमपि वर्षशतैरपि

Nang hawak niya sa mga kamay ang mga bulaklak na pana-panahon, marikit at dalisay—paano mailalarawan ang gayong ganda, kahit pa sa loob ng daan-daang taon? Higit ito sa abot ng mga salita.

Verse 24

यदा शिवसमीपे तु गता सा पर्वतात्मजा । तदैव शंकरो ध्यानं त्यक्त्वा क्षणमवस्थितः

Nang ang anak na babae ng Bundok (Pārvatī) ay lumapit kay Śiva, agad na isinantabi ni Śaṅkara ang kanyang pagninilay at nanatiling tahimik sa isang saglit.

Verse 25

तच्छिद्रं प्राप्य मदनः प्रथमं हर्षणेन तु । बाणेन हर्षयामास पार्श्वस्थं चन्द्रशेखरम्

Nang masumpungan ang siwang na iyon, si Madana (Kāma) ay unang nagpakawala ng palasong nagdudulot ng ligaya, at sinikap gisingin ang tuwa kay Chandrashekhara (Śiva) na nakatayo sa tabi.

Verse 26

शृंगारैश्च तदा भावैस्सहिता पार्वती हरम् । जगाम कामसाहाय्ये मुने सुरभिणा सह

O muni, noon si Pārvatī—nakabihis ng maririkit na palamuti at puspos ng marahang damdaming gumigising sa pag-ibig—ay lumapit kay Hara (Śiva), kasama si Surabhī, at tinutulungan ni Kāma sa gawaing iyon.

Verse 27

तदेवाकृष्य तच्चापं रुच्यर्थं शूलधारिणः । द्रुतं पुष्पशरं तस्मै स्मरोऽमुंचत्सुसंयतः

Pagkahila sa mismong busog na iyon, at upang gisingin ang pagnanasa sa Tagapagdala ng Trisula (Śiva), si Smara (Kāma), na mahigpit ang pagpipigil-sa-sarili, ay mabilis na nagpakawala ng palasong bulaklak sa Kanya.

Verse 28

यथा निरंतरं नित्यमागच्छति तथा शिवम् । तन्नमस्कृत्य तत्पूजां कृत्वा तत्पुरतः स्थिता

Kung paanong si Śiva ay dumarating nang tuluy-tuloy at di nagkukulang, gayon din siya lumapit kay Śiva; matapos yumuk at magsagawa ng pagsamba, tumindig siya sa harap Niya.

Verse 29

सा दृष्टा पार्वती तत्र प्रभुणा गिरिशेन हि । विवृण्वती तदांगानि स्त्रीस्वभावात्सुलज्जया

Doon, nakita si Pārvatī ng Panginoong Girīśa (Śiva). Ayon sa likas na pagkababae at may banayad na pagkamahinhin, mahiyain niyang inayos at tinakpan ang kanyang mga sangkap.

Verse 30

सुसंस्मृत्य वरं तस्या विधिदत्तं पुरा प्रभुः । शिवोपि वर्णयामास तदंगानि मुदा मुने

O pantas, nang maalala nang malinaw ang biyayang minsang ipinagkaloob sa kanya ni Brahmā, ang Tagapag-ayos ng tadhana, si Panginoong Śiva man ay masayang nagsimulang ilarawan nang detalyado ang mga tiyak na bahagi nito.

Verse 31

शिव उवाच । कि मुखं किं शशांकश्च किं नेत्रे चोत्पले च किम् । भ्रुकुट्यौ धनुषी चैते कंदर्पस्य महात्मनः

Wika ni Śiva: “Ano ang mukha? Ano ang buwan? Ano ang mga mata, at ano ang mga lotus? Ang dalawang kilay na nakakurba ay siyang mga busog ni Kāma, ang dakilang-loob.”

Verse 32

अधरः किं च बिंबं किं किं नासा शुकचंचुका । किं स्वरः कोकिलालापः किं मध्यं चाथ वेदिका

“Ano ang kanyang mga labi—tila ba bunga ng bimba? Ano ang kanyang ilong—tila ba tuka ng loro? Ano ang kanyang tinig—tila ba awit ng kokila? At ano ang kanyang payat na baywang—tila ba banal na plataporma ng dambana?”

Verse 33

किं गतिर्वर्ण्यते ह्यस्याः किं रूपं वर्ण्यते मुहुः । पुष्पाणि किं च वर्ण्यंते वस्त्राणि च तथा पुनः

“Paano nga ba mailalarawan ang kanyang paglakad? Paano mailalarawan nang sapat ang kanyang anyo, kahit ulit-ulitin? At paano pa mailalarawan ang mga bulaklak na palamuti niya, gayundin ang kanyang mga kasuotan, nang paulit-ulit?”

Verse 34

लालित्यं चारु यत्सृष्टौ तदेकत्र विनिर्मितम् । सर्वथा रमणीयानि सर्वांगानि न संशयः

Ang lahat ng biyaya at kagandahang nasa buong sangnilikha ay wari’y pinagsama at hinubog sa iisang dako. Sa lahat ng paraan, bawat bahagi ng kanyang katawan ay kaakit-akit—walang alinlangan.

Verse 35

अहो धन्यतरा चेयं पार्वत्यद्भुतरूपिणी । एतत्समा न त्रैलोक्ये नारी कापि सुरूपिणी

Ah! Tunay na pinagpala nang labis ang Pārvatī na ito, na may anyong kahanga-hanga. Sa tatlong daigdig, wala ni isang babae na ganap ang kagandahan na maihahambing sa kaniya.

Verse 36

सुलावण्यानिधिश्चेयमद्भुतांगानि बिभ्रती । विमोहिनी मुनीनां च महासुखविवर्द्धिनी

Siya ay tunay na kayamanan ng marikit na kagandahan, taglay ang mga kagila-gilalas na sangkap ng katawan. Kaya niyang lituhin maging ang mga asceta, subalit lalo niyang pinauunlad ang sukdulang kaligayahan—sapagkat sa kaniyang banal na presensya, nahihila ang isip sa mapagpalang kapangyarihan ni Śiva.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वर्णयित्वा तु तदंगानि मुहुर्मुहुः । विधिदत्तवराध्यासाद्धरस्तु विरराम ह

Sinabi ni Brahmā: Matapos ilarawan nang paulit-ulit ang mga sangkap na iyon, si Hara (Śiva), na nakatuon sa biyayang ipinagkaloob ni Vidhī (Brahmā), ay tumigil na sa pagsasalita.

Verse 38

हस्तं वस्त्रांतरे यावदचालयत शंकरः । स्त्रीस्वभावाच्च सा तत्र लज्जिता दूरतो गता

Nang igalaw ni Śaṅkara ang Kaniyang kamay sa loob ng tiklop ng kasuotan, siya—dahil sa likas na pagkamahinhin ng babae—ay napahiya noon at umurong palayo.

Verse 39

विवृण्वती निजांगानि पश्यंती च मुहुर्मुहुः । सुवीक्षणैर्महामोदात्सुस्मिताभूच्छिवा मुने

O pantas, si Śivā (Pārvatī) ay paulit-ulit na inihahayag ang sariling mga sangkap, at muli’t muli ring nagbubuhos ng banayad at marahang sulyap; kaya siya’y ngumiti nang marahan, umaapaw sa dakilang kagalakan.

Verse 40

एवं चेष्टां तदा दृष्ट्वा शंभुर्मोहमुपागतः । उवाच वचनं चैवं महालीलो महेश्वरः

Nang makita ang gayong kilos niya, si Śambhu (Panginoong Śiva) ay panandaliang natabingan ng pagkalito. Pagkaraan, ang Dakilang Panginoon—si Mahēśvara, na ang Kanyang līlā ay malawak at banal—ay nagsalita ng ganito.

Verse 41

अस्या दर्शनमात्रेण महानंदो भवत्यलम् । यदालिंगनमेनस्याः कुर्य्यां किन्तु ततस्सुखम्

Sa pagtanaw pa lamang sa kanya, sumisilang ang dakilang kaligayahan—sapat na higit pa. Kung yayakapin ko lamang siya, gaano kaya kasukdulan ang ligayang walang sukat na susunod!

Verse 42

क्षणमात्रं विचार्य्येत्थं संपूज्य गिरिजां ततः । प्रबुद्धस्य महायोगी सुविरक्तो जगाविति

Matapos pag-isipan ito nang isang saglit, marapat Niyang pinarangalan si Girijā (Pārvatī). Pagkaraan, ang Dakilang Yogin—ganap na gising at lubos na walang pagkapit sa daigdig—ay nagsalita ng ganito.

Verse 43

किं जातं चरितं चित्रं किमहं मोहमागतः । कामेन विकृतश्चाद्य भूत्वापि प्रभुरीश्वरः

“Anong kakaibang asal ang dumating sa akin? Paano ako napasok sa pagkalito? Bagaman ako ang Panginoon, ang Kataas-taasang Īśvara, ngayo’y nabaluktot at nayanig ako ng pagnanasa.”

Verse 44

ईश्वरोहं यदीच्छेयं परांगस्पर्शनं खलु । तर्हि कोऽन्योऽक्षमः क्षुद्रः किं किं नैव करिष्यति

“Kung ako—na Panginoon—ay magnasa na hipuin ang katawan ng iba, sino pang hamak at walang kapangyarihan ang makapipigil sa sarili? Ano pa ang hindi niya gagawin?”

Verse 45

एवं वैराग्यमासाद्य पर्य्यंकासादनं च तत् । वारयामास सर्वात्मा परेशः किं पतेदिह

Kaya nga, nang makamtan ang vairāgya (pagkawalang-kapit) at mapagpasyahang humimlay na wari’y nasa higaan, pinigil iyon ng Kataas-taasang Panginoon—si Śiva, ang Panloob na Sarili ng lahat—na nag-isip: “Bakit hahayaang malugmok at mapahamak ito rito?”