
Isinasalaysay ng adhyaya na ito ang paglapit ni Himagiri, ang hari ng mga bundok, kay Śiva dala ang mga handog na mapalad na bulaklak at prutas, at kasama ang kanyang anak na babae—na dito ay kinikilalang si Kālī (Pārvatī)—dahil sa hangarin niyang sumamba at maglingkod kay Śiva. Ibinabalangkas ni Brahmā ang pangyayari: yumukod si Himagiri sa Panginoon ng tatlong daigdig at nagsumamo para sa kanyang anak. Nakiusap siya nang tuwiran na pahintulutan ang patuloy na sevā ng dalaga kay Śaṅkara, kasama ang kanyang mga kasama, at binigyang-diin na kailangan ang pagsang-ayon at biyaya ni Śiva. Pagkaraan, minasdan ni Śiva ang dalaga sa bukana ng kabataan; lumipat ang teksto sa masining na paglalarawan ng anyo (rūpa-varṇana): kutis na tulad ng lotus, mukhang gaya ng buwan, malalawak na mata, marikit na mga biyas, at pambihirang alindog—na kaya pang yumanig sa isip kahit ng mga sanay sa pagninilay kapag nasilayan (darśana). Sa gayon, iniuugnay ng kabanata ang debosyon (ārādhana/sevā) sa paghahayag na teolohikal: ang anyo ng Diyosa ay tahanan ng kagandahan (rasa) at ng makapangyarihang śakti, na naghahanda sa mga susunod na pag-unlad sa salaysay ni Pārvatī.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ शैलपतिर्हृष्टः सत्पुष्पफलसंचयम् । समादाय स्वतनयासहितोऽगाद्धरांतिकम्
Sinabi ni Brahmā: Pagkaraan nito, ang Panginoon ng Bundok (Himālaya), na nagagalak ang puso, ay nagtipon ng marangal na handog na mga bulaklak at prutas; at kasama ang sarili niyang anak na babae, nagtungo siya sa harapan ni Dharā (Ina ng Daigdig).
Verse 2
स गत्वा त्रिजगन्नाथं प्रणम्य ध्यानतत्परम् । अर्थयामास तनयां कालीं तस्मै हृदाद्भुताम्
Pagkatapos, nagtungo siya sa Panginoon ng tatlong daigdig at yumukod sa Kanya na lubos na nakatuon sa pagninilay. Nakiusap siya na pagkalooban ng isang anak na babae—si Kālī—na kamangha-mangha at mahal sa kanyang puso.
Verse 3
फलपुष्पादिकं सर्वं तत्तदग्रे निधाय सः । अग्रे कृत्वा सुतां शम्भुमिदमाह च शैलराट्
Inilagay niya sa harapan (ni Śambhu) ang lahat ng handog—mga prutas, bulaklak, at iba pa—at iniharap ang kanyang anak na babae sa Panginoong Śambhu; saka nagsalita ang hari ng mga bundok ng ganitong mga salita.
Verse 4
हिमगिरिरुवाच । भगवंस्तनया मे त्वां सेवितुं चन्द्रशेखरम् । समुत्सुका समानीता त्वदाराधनकांक्षया
Wika ni Himālaya (Himagiri): “O Mapalad na Panginoon, ang aking anak na babae—sabik na maglingkod sa Iyo, O Candraśekhara—ay dinala rito sapagkat nananabik siyang sumamba at mag-alay ng pagsamba sa Iyo.”
Verse 5
सखीभ्यां सह नित्यं त्वां सेवतामेव शंकरम् । अनुजानीहि तां नाथ मयि ते यद्यनुग्रहः
“Nawa’y pahintulutan siyang, kasama ang dalawa niyang kasama, na laging maglingkod sa Iyo—kay Śaṅkara lamang. O Panginoon, ipagkaloob Mo ang pahintulot na ito, kung tunay na may biyaya Ka sa akin.”
Verse 6
ब्रह्मोवाच । अथ तां शंकरोऽपश्यत्प्रथमारूढयौवनाम् । फुल्लेन्दीवरपत्राभा पूर्णचन्द्रनिभाननाम्
Sinabi ni Brahmā: Pagkaraan, minasdan siya ni Śaṅkara, na kagagaling pa lamang sa unang pamumukadkad ng kabataan—nagniningning na tila mga talulot ng ganap na bukás na bughaw na lotus, at ang mukha’y tulad ng kabilugan ng buwan.
Verse 7
समस्तलीलासंस्थानशुभवेषविजृम्भिकाम् । कम्बुग्रीवां विशालाक्षीं चारुकर्णयुगोज्ज्वलाम्
Siya’y nagningning sa kagandahang angkop sa bawat banal na lila—maayos ang hubog ng katawan, mapalad at maningning ang kasuotan. Ang leeg niya’y tila kabibe ng conch, malalapad at maliwanag ang mga mata, at lalo pang pinatingkad ang ganda ng kaniyang marikit na magkaparis na tainga.
Verse 8
मृणालायतपर्य्यन्तबाहुयुग्ममनोहराम् । राजीवकुड्मलप्रख्यौ घनपीनौदृढौस्तनौ
Ang kaakit-akit na dalawang bisig ng Banal na Ina ay umaabot hanggang tuhod, gaya ng malambot na tangkay ng lotus. Ang Kanyang mga dibdib ay tulad ng mga usbong ng lotus—hitik, matatag, at bilugang ganap—na nagpapahayag ng mapalad na kasakdalan ng Kanyang banal na anyong may katawan.
Verse 9
बिभ्रतीं क्षीणमध्यां च त्रिवलीमध्यराजिताम् । स्थलपद्मप्रतीकाशपादयुग्मविराजिताम्
Taglay Niya ang payat na baywang, na pinapaganda ng tatlong maririkit na tiklop sa gitna. At ang Kanyang dalawang paa ay nagniningning na parang mga bulaklak ng lotus sa matibay na lupa—ganyan inilarawan ang mapalad na saguna na anyo ng Diyosa Pārvatī.
Verse 10
ध्यानपंजरनिर्बद्धमुनिमानसमप्यलम् । दर्शनाद्भ्रंशने शक्तां योषिद्गणशिरोमणिम्
Siya ang hiyas na korona sa mga babae—napakalakas na sa pagtanaw pa lamang sa kanya, kaya niyang guluhin ang isip ng isang muni na mahigpit na nakagapos sa hawla ng pagninilay (dhyāna).
Verse 11
दृष्ट्वा तां तादृशीं तात ध्यानिनां च मनोहराम् । विग्रहे तन्त्रमन्त्राणां वर्द्धिनीं कामरूपिणीम्
Minamahal, nang makita siya sa gayong kamangha-manghang anyo—na umaakit maging sa mga nagmumuni—nagpakita siya bilang mismong katawan ng Tantra at Mantra, tagapagpalago ng kanilang kapangyarihan, at bilang Diyosa na nag-aanyong ayon sa sariling kalooban.
Verse 12
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवहिमाचलसम्वादवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः
Kaya nagwakas, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalawang Saṃhitā (Rudra-saṃhitā), sa Ikatlong Khaṇḍa (Pārvatī-khaṇḍa), ang ikalabindalawang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pag-uusap nina Śiva at Himācala.”
Verse 14
ववन्द शीर्ष्णा च पुनर्हिमाचलः स संशयं प्रापददीनसत्त्वः । उवाच वाक्यं जगदेकबन्धुं गिरीश्वरो वाक्यविदां वरिष्ठः
Pagkaraan, muling yumukod si Himācala; nanghina ang kanyang loob at nalugmok sa pag-aalinlangan. Noon ay nagsalita sa kanya si Girīśvara—pinakadakila sa wastong paggamit ng mga salita, at tanging tunay na kamag-anak ng buong daigdig.
Verse 15
हिमाचल उवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । पश्य मां शरणम्प्राप्तमुन्मील्य नयने विभो
Wika ni Himācala: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, mahabaging Śaṅkara! O Panginoong sumasaklaw sa lahat, buksan Mo ang Iyong mga mata at pagmasdan ako, sapagkat ako’y dumulog sa Iyo bilang kanlungan.”
Verse 16
शिव शर्व महेशान जगदानन्दकृत्प्रभो । त्वां नतोऽहं महादेव सर्वापद्विनिवर्तकम्
O Śiva—Śarva, Maheśāna, Panginoong nagkakaloob ng kagalakan sa mga daigdig! O Mahādeva, yumuyuko ako sa Iyo, tagapag-alis ng bawat kapahamakan at balakid.
Verse 17
न त्वां जानंति देवेश वेदाश्शास्त्राणि कृत्स्नशः । अतीतो महिमाध्वानं तव वाङ्मनसोः सदा
O Panginoon ng mga diyos, hindi Ka ganap na nalalaman ng mga Veda at ng lahat ng śāstra. Ang landas ng Iyong kaluwalhatian ay laging lampas sa abot ng salita at isip.
Verse 18
अतद्व्यावृत्तितस्त्वां वै चकितं चकितं सदा । अभिधत्ते श्रुतिः सर्वा परेषां का कथा मता
Sapagkat Ikaw ay lampas sa lahat ng tinatawag na “hindi Iyon”—lampas sa bawat paglalarawang naglilimita—ang buong Śruti (pahayag ng Veda) ay nagsasalita tungkol sa Iyo bilang laging kamangha-mangha, laging nakapanggigilalas. Kung ang Śruti man ay ganito ang pagbanggit, ano pa ang masasabi ng sinuman upang ilarawan Ka?
Verse 19
जानंति बहवो भक्तास्त्वत्कृपां प्राप्य भक्तितः । शरणागत भक्तानां न कुत्रापि भ्रमादिकम्
Maraming deboto, sa pamamagitan ng bhakti, ay nakikilala ang Iyong biyaya matapos nila itong matanggap. Para sa mga debotong sumuko at nagkubli sa Iyo (śaraṇāgata), wala nang anumang dako para sa pagkalito, pagkalinlang, at mga katulad nito.
Verse 20
विज्ञप्तिं शृणु मत्प्रीत्या स्वदासस्य ममाधुना । तव देवाज्ञया तात दीनत्वाद्वर्णयामि हि
Dahil sa iyong pag-ibig sa akin, pakinggan mo ngayon ang aking mapagpakumbabang pagsusumamo; sapagkat ako’y sarili mong lingkod. O minamahal, ayon sa iyong banal na utos, tunay kong ilalarawan ang aking kalagayang walang magawa at dukha.
Verse 21
सभाग्योहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । मत्वा स्वदासं मां नाथ कृपां कुरु नमोऽस्तु ते
O Mahādeva, O Śaṅkara, sa iyong biyaya ako’y tunay na mapalad. O Panginoon, ituring mo akong sarili mong lingkod at igawad sa akin ang iyong habag—pagpupugay sa iyo.
Verse 22
प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो । अनया सुतया स्वामिन्निदेशं दातुमर्हसि
“O Panginoon, araw-araw akong darating upang masilayan Ka. O Guro at May-ari, ipagkaloob mo nawa ang iyong tagubilin sa pamamagitan ng anak na babaeng ito (ko).”
Verse 23
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्योन्मील्य नेत्रे महेश्वरः । त्यक्तध्यानः परामृश्य देवदेवोऽब्रवीद्वचः
Wika ni Brahmā: Nang marinig ang kanyang mga salita, binuksan ni Maheśvara ang Kanyang mga mata. Itinabi Niya ang pagninilay at nagmuni-muni sandali; saka nagsalita ang Panginoon ng mga diyos ng mga salitang ito.
Verse 24
महेश्वर उवाच । आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं सदने स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्
Sinabi ni Maheśvara: “O Bundok (Himālaya), dapat kang pumarito nang palagian upang masilayan Ako. Ilagak ang dalaga (Pārvatī) sa iyong tahanan; kung hindi, hindi mo makakamtan ang Aking darśana.”
Verse 25
ब्रह्मोवाच । महेशवचनं श्रुत्वा शिवातातस्तथाविधम् । अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकमधरः
Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ni Mahesha na gayon ang pagkakasambit, ang ama ni Śiva—si Acala (Himālaya)—na nakayuko ang ulo, ay sumagot kay Girīśa (Panginoong Śiva) nang ganito.
Verse 26
हिमाचल उवाच । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । सेवने किमयोग्येयं नाहं वेद्म्यत्र कारणम्
Wika ni Himācala: “Ipaliwanag kung bakit hindi ako dapat pumunta roon kasama niya. Ako ba’y hindi karapat-dapat sa gawaing paglilingkod na ito? Hindi ko maunawaan ang dahilan.”
Verse 27
ब्रह्मोवाच । ततोऽब्रवीद्गिरिं शंभुः प्रहसन्वृषभध्वजः । लोकाचारं विशेषेण दर्शयन्हि कुयोगिनाम्
Sinabi ni Brahmā: Pagkaraan, si Śambhu, ang Panginoong may watawat na toro, ay nakangiting nagsalita sa Bundok (Himālaya), at lalo niyang ipinakita ang mga kaugalian ng daigdig upang ilantad ang mga naliligaw na yogin.
Verse 28
शंभुरुवाच । इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चन्द्रानना शुभा । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः
Sinabi ni Śambhu: “Ang dalagang ito—may magandang balakang, payat, mukhang buwan, at mapalad—ay huwag dalhin sa aking piling. Paulit-ulit ko itong ipinagbabawal.”
Verse 29
मायारूपा स्मृता नारी विद्वद्भिर्वेदपारगैः । युवती तु विशेषेण विघ्नकर्त्री तपस्विनाम्
Ipinahayag ng mga pantas na dalubhasa sa Veda na ang “babae” ay isang anyo ng Māyā. Lalo na ang isang dalagang bata ay sinasabing nagiging sanhi ng mga hadlang sa mga ascetic na nagsasagawa ng tapasya.
Verse 30
अहं तपस्वी योगी च निर्लिप्तो मायया सदा । प्रयोजनं न युक्त्या वै स्त्रिया किं मेस्ति भूधर
Ako ay isang asetiko at yogin, laging walang pagkakadikit at di nahahawakan ng Māyā. Ano ngang layon ang mayroon para sa akin hinggil sa isang babae? Sabihin mo sa akin, O tagapasan ng bundok.
Verse 31
एवं पुनर्न वक्तव्यं तपस्विवरसंश्रित । वेदधर्मप्रवीणस्त्वं यतो ज्ञानिवरो बुधः
“Kaya nga, O ikaw na sumisilong sa pinakadakilang asetiko, huwag mo nang sabihin muli ang ganyan. Sapagkat bihasa ka sa landas ng dharma ng Veda; kaya ikaw ay pantas—tunay na pinakamainam sa mga nakaaalam.”
Verse 32
भवत्यचल तत्संगाद्विषयोत्पत्तिराशु वै । विनश्यति च वैराग्यं ततो भ्रश्यति सत्तपः
O matatag na nilalang, mula sa pakikisama roon (sa impluwensiyang makamundo), mabilis na sumisibol ang mga bagay na pang-ugnay ng pandama. Pagkaraan, nasisira ang vairāgya (pagkawalang-kapit), at mula roon bumabagsak ang tunay na sattvic na pag-aayuno at pagninilay.
Verse 33
अतस्तपस्विना शैल न कार्या स्त्रीषु संगतिः । महाविषयमूलं सा ज्ञानवैराग्यनाशिनी
Kaya nga, O Bundok, ang isang asetiko ay hindi dapat makipag-ugnayang masyadong malapit sa mga babae; sapagkat ang gayong pagkakapit ang nagiging ugat ng malalakas na pagnanasa at sumisira sa tunay na kaalaman at sa vairāgya.
Verse 34
ब्रह्मोवाच । इत्याद्युक्त्वा बहुतरं महायोगी महेश्वरः । विरराम गिरीशं तं महायोगिवरः प्रभुः
Wika ni Brahmā: Pagkasabi niya nang gayon at marami pang iba, ang Mahāyogī—si Maheśvara, ang Panginoon—ay tumahimik; yaong Girīśa, ang pinakadakila sa mga yogin, ang Makapangyarihang Guro, ay huminto muna.
Verse 35
एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहं निष्ठुरं च । कालीतातश्चकितोऽभूत्सुरर्षे तद्वत्किंचिद्व्याकुलश्चास तूष्णीम्
O pantas na rishi sa mga deva, nang marinig niya ang mga salita ni Śambhu—malinis, walang pagnanasa, at mahigpit—nagulat ang ama ni Kālī; at gayundin, bahagya siyang nabalisa at nanatiling tahimik.
Verse 36
तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य तथा गिरीशं चकितं विचार्य्य । अतः प्रणम्यैव शिवं भवानी जगाद वाक्यं विशदन्तदानीम्
Nang marinig ang sinabi ng asceta at pagnilayan—na may bahagyang pagkamangha—si Girīśa (Panginoong Śiva), si Bhavānī ay yumukod at nagpatirapa kay Śiva; at sa sandaling iyon ay nagsalita siya nang malinaw ang layon.
Himagiri approaches Śiva with offerings and formally petitions that his daughter Kālī be allowed to worship and serve Śiva; Śiva then views her and the text elaborates her divine form.
It encodes śakti as a metaphysical force: the Goddess’s form is not merely aesthetic but spiritually efficacious, capable of unsettling even meditative minds, underscoring darśana as transformative.
Śiva is invoked as Trijagannātha, Śaṅkara, and Candraśekhara; the daughter is explicitly named Kālī while functioning within the Pārvatī narrative framework.