देवदैत्यसामान्ययुद्धवर्णनम् — Description of the General Battle Between Devas and Daityas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति ते वर्णितस्तात देवदानव सेनयोः । संग्रामस्तुमुलोऽतीव तत्प्रभ्वो शृणु नारद

Sinabi ni Brahma: "Anak ko, inilarawan ko na sa iyo ang matinding labanan sa pagitan ng mga hukbo ng Deva at Danava. Ngayon, O Narada, pakinggan mo ang kinalabasan nito."

Verse 2

एवं युद्धेऽतितुमुले देवदानवसंक्षये । तारकेणैव देवेन्द्रश्शक्त्या रमया सह

Kaya sa napakagulong digmaan—na winawasak ang mga deva at mga danava—si Indra, panginoon ng mga deva, ay nakipaglaban kay Tāraka kasama ang kanyang Śakti na nagngangalang Ramā.

Verse 3

सद्यः पपात नागाश्च धरण्यां मूर्च्छितोऽभवत् । परं कश्मलमापेदे वज्रधारी सुरेश्वरः

Agad na bumagsak sa lupa ang ahas at nawalan ng malay. Maging si Indra, panginoon ng mga diyos na may hawak ng vajra, ay sinakmal ng matinding pagkalito at dalamhati.

Verse 4

तथैव लोकपास्सर्वेऽसुरैश्च बलवत्तरैः । पराजिता रणे तात महारणविशारदैः

Gayon din, mahal kong anak, ang lahat ng mga Lokapāla ay natalo sa labanan ng mga Asura—mas makapangyarihan sa lakas at bihasa sa sining ng dakilang digmaan.

Verse 5

अन्येऽपि निर्जरा दैत्यैर्युद्ध्यमानाः पराजिताः । असहंतो हि तत्तेजः पलायनपरायणाः

Maging ang iba pang mga Deva na walang kamatayan, habang nakikipagdigma sa mga Daitya, ay natalo. Hindi nila matiis ang nakapanghihilakbot na ningning at lakas na iyon, kaya’t lubos silang nagtuon sa pagtakas.

Verse 6

जगर्जुरसुरास्तत्र जयिनस्सुकृतोद्यमाः । सिंहनादं प्रकुर्वन्तः कोलाहलपरायणाः

Doon, ang mga Asura ay umungal nang malakas—tiwala sa tagumpay at masiglang nagsisikap. Sa paglikha ng sigaw na tila ungol ng leon, sila’y lubos na nalulong sa kaguluhan at ingay ng digmaan.

Verse 7

एतस्मिन्नंतरे तत्र वीरभद्रो रुषान्वितः । आससाद गणैर्वीरैस्तारकं वीरमानिनम्

Noon din, doon mismo, si Vīrabhadra—puspos ng makatarungang poot—ay sumulong, kasama ang matatapang na Gaṇa, at hinarap si Tāraka na nagmamalaki sa kanyang kabayanihan.

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे देव दैत्यसामान्ययुद्धवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ikawalong kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Pangkalahatang Digmaan sa pagitan ng mga Deva at mga Daitya,” sa ikaapat na bahagi (Kumāra-khaṇḍa) ng ikalawang kalipunan (Rudra-saṃhitā) ng maluwalhating Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 9

तदा ते प्रमथास्सर्वे दैत्याश्च परमोत्सवाः । युयुधुस्संयुगेऽन्योन्यं प्रसक्ताश्च महारणे

Pagkaraan, ang lahat ng Pramatha at ang mga Daitya, nag-uumapaw sa kasidhian ng digmaan, ay naglaban-laban sa siksikang sagupaan, magkakadikit sa dakilang labanan.

Verse 10

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्समरेऽन्योन्यं रणे रणविशारदाः

Gamit ang trisula, sibat, panali, espada, palakol at palakol-pandigma, ang mga mandirigmang bihasa sa digmaan ay paulit-ulit na nagpasapakan sa gitna ng labanan.

Verse 11

तारको वीरभद्रेण स त्रिशूलाहतो भृशम् । पपात सहसा भूमौ क्षणं मूर्छापरिप्लुतः

Tinamaan nang marahas ni Vīrabhadra sa pamamagitan ng trident, si Tāraka ay biglang bumagsak sa lupa, at sa isang saglit ay nalugmok sa pagkahimatay at pagkalito ng diwa.

Verse 12

उत्थाय स द्रुतं वीरस्तारको दैत्यसत्तमः । लब्धसंज्ञो बलाच्छक्त्या वीरभद्रं जघान ह

Mabilis na tumindig ang matapang na si Tāraka—pinakamainam sa mga Dānava—at nang magbalik ang ulirat, hinampas niya si Vīrabhadra nang buong lakas gamit ang kanyang sibat na sandata (śakti).

Verse 13

वीरभद्रस्तथा वीरो महातेजा हि तारकम् । जघान त्रिशिखेनाशु घोरेण निशितेन तम्

Pagkaraan, ang bayaning si Vīrabhadra, na naglalagablab sa dakilang ningning, ay mabilis na tumama kay Tāraka gamit ang nakatatakot at matalas na sandatang may tatlong dulo.

Verse 14

सोपि शक्त्या वीरभद्रं जघान समरे ततः । तारको दितिजाधीशः प्रबलो वीरसंमतः

Pagkaraan, sa labang iyon, siya man ay tumama kay Vīrabhadra gamit ang kanyang sibat (śakti). Si Tāraka—panginoon ng mga Daitya—ay lubhang makapangyarihan at kinikilala sa hanay ng mga bayani.

Verse 15

एवं संयुद्ध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । नानास्त्रशस्त्रैस्समरे रणविद्याविशारदौ

Kaya nito, habang nagpapatuloy ang kanilang labanan, sila’y nagsasagupaan at nagsasakitan nang salitan sa digmaan, naghahagis ng sari-saring sandatang pamuksa at humahawak ng iba’t ibang armas—kapwa sila dalubhasa sa agham ng pakikidigma.

Verse 16

तयोर्महात्मनोस्तत्र द्वन्द्वयुद्धमभूत्तदा । सर्वेषां पश्यतामेव तुमुलं रोमहर्षणम्

Pagkaraan, sa lugar na iyon, sumiklab ang isang mabangis na tunggalian sa pagitan ng dalawang dakilang kaluluwa—isang labang umuugong na, habang pinanonood ng lahat, nagpapangatog at nagpapataas ng balahibo.

Verse 17

ततो भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः । विनेदुर्विहता वीरैश्शृण्वतां सुभयानकाः

Pagkaraan, ang mga tambol na bherī at mṛdaṅga, ang mga tambol ng digmaan, ang maliliit na tambol, at ang mga sungay na gomukha—na pinapalo ng matatapang na mandirigma—ay umalingawngaw, kapwa mapalad at nakapanghihilakbot sa mga nakarinig.

Verse 18

युयुधातेतिसन्नद्धौ प्रहारैर्जर्जरीकृतौ । अन्योन्यमतिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

Nagsuot sila ng sandata at sumigaw, “Lumaban! Lumaban!”, at nagpalitan ng mga hampas hanggang sila’y magkapunit at magkabugbog. Sa nag-aalab na galit sa isa’t isa, nagngitngit ang dalawa na tila sina Budha at Aṅgāraka (Mars).

Verse 19

एवं दृष्ट्वा तदा युद्धं वीरभद्रस्य तेन च । तत्र गत्वा वीरभद्रमवोचस्त्वं शिवप्रियः

Nang makita mo ang labang iyon ni Vīrabhadra laban sa kanya, ikaw—minamahal ni Panginoong Śiva—ay nagtungo roon at nagsalita kay Vīrabhadra.

Verse 20

नारद उवाच । वीरभद्र महावीर गणानामग्रणीर्भवान् । निवर्तस्व रणादस्माद्रोचते न वधस्त्वया

Sinabi ni Nārada: “O Vīrabhadra, dakilang bayani, ikaw ang pangunahing pinuno ng mga Gaṇa ni Śiva. Umatras ka sa labang ito; hindi nararapat na ikaw ang pumatay.”

Verse 21

एवं निशम्य त्वद्वाक्यं वीरभद्रो गणाग्रणीः । अवदत्स रुषाविष्टस्त्वां तदा तु कृतांजलिः

Nang marinig niya ang iyong mga salita, si Vīrabhadra—ang pangunahing pinuno ng mga Gaṇa ni Śiva—ay nagsalita sa iyo noon. Bagama’t sinasakmal ng poot, nagsalita siya nang magkadikit ang mga palad sa paggalang.

Verse 22

वीरभद्र उवाच । मुनिवर्य महाप्राज्ञ शृणु मे परमं वचः । तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम्

Wika ni Vīrabhadra: “O pinakadakilang muni, O lubhang marunong—pakinggan mo ang aking kataasang salita. Ngayon ay tunay kong papatayin si Tāraka; masdan ang aking kagitingan at lakas.”

Verse 23

आनयंति च ये वीरास्स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो महाक्लीबा विनश्यन्ति रणं गताः

Yaong mga mandirigmang sa kapulungan ng digmaan ay inilalapit at isinusuko ang sarili nilang panginoon sa kaaway—sila’y makasalanan, lubhang hamak at duwag; sa larangan ay napaparoon lamang upang mapuksa.

Verse 24

असद्गतिं प्राप्नुवन्ति तेषां च निरयो धुवम् । वीरभद्रो हि विज्ञेयो न वाच्यस्ते कदाचन

Sila’y nahuhulog sa masamang landas, at tiyak para sa kanila ang impiyerno. Alamin na ang kapangyarihang kumikilos dito ay si Vīrabhadra; kaya’t huwag siyang banggitin nang magaan kailanman.

Verse 25

शस्त्रास्त्रैर्भिन्नगात्रा ये रणं कुर्वंति निर्भयाः । इहामुत्र प्रशंस्यास्ते लभ्यन्ते सुखमद्भुतम्

Yaong mga napupunit ang mga sangkap ng katawan dahil sa sandata at palaso, ngunit patuloy na lumalaban nang walang takot—ang gayong mga mandirigma ay pinupuri sa daigdig na ito at sa kabilang-buhay, at nagtatamo ng kagila-gilalas na kaligayahan.

Verse 26

शृण्वन्तु मम वाक्यानि देवा हरिपुरोगमाः । अतारकां महीमद्य करिष्ये स्वामिवर्जिताम्

Makinig sa aking mga salita ang mga diyos—na pinangungunahan ni Hari. Ngayon ay gagawin kong ang Daigdig na Atārakā ay mawalan ng panginoon at tagapagtanggol.

Verse 27

इत्युक्त्वा प्रमर्थैस्सार्द्धं वीरभद्रो हि शूलधृक् । विचिंत्य मनसा शंभुं युयुधे तारकेण हि

Pagkasabi nito, si Vīrabhadra—may tangan sa trident—kasama ang mga Pramatha, ay taimtim na nagmuni sa loob tungkol kay Śambhu (Panginoong Śiva), at saka nakipagdigma kay Tāraka.

Verse 28

वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः । महावीरस्त्रिनेत्रैश्च स रेजे रणसंगतः

Napapaligiran ng maraming bayani na nakasakay sa toro, may tangan sa trident at mga pagpapala, at may karangalan ng tatlong mata, siya’y nagningning sa larangan ng digmaan sa gitna ng sagupaan.

Verse 29

कोलाहलं प्रकुर्वंतो निर्भयाश्शतशो गणाः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य युयुधुर्दानवैस्सह

Sa paglikha ng matinding ingay, daan-daang walang-takot na gaṇa ni Śiva, na si Vīrabhadra ang nasa unahan, ay sabay-sabay na lumaban laban sa mga Dānava.

Verse 30

असुरास्तेऽपि युयुधुस्तारकासुरजीविनः । बलोत्कटा महावीरा मर्दयन्तो गणान् रुषा

Ang mga asura ring yaon—na pinananatili ng kapangyarihan ni Tārakāsura—ay nagpatuloy sa pakikipaglaban. Malalakas at dakilang mandirigma, sa galit ay dinurog at pinahirapan nila ang mga gaṇa ni Śiva.

Verse 31

पुनः पुनश्चैव बभूव संगरो महोत्कटो दैत्यवरैर्गणानाम् । प्रहर्षमाणाः परमास्त्रकोविदास्तदा गणास्ते जयिनो बभूवुः

Muli’t muli, sumiklab ang isang napakakakilabot na labanan sa pagitan ng mga Gaṇa ni Shiva at ng mga pangunahing Daitya. Nagagalak at lubhang bihasa sa paggamit ng mga sandatang makalangit, ang mga Gaṇa noon ay nagwagi.

Verse 32

गणैर्जितास्ते प्रबलैरसुरा विमुखा रणे । पलायनपरा जाता व्यथिता व्यग्रमानसाः

Nadaig ng makapangyarihang mga Gaṇa ni Śiva, ang mga asura ay tumalikod sa labanan. Sa hangaring tumakas lamang, sila’y nabagabag at nanginig, at ang kanilang isip ay naguluhan.

Verse 33

एवं भ्रष्टं स्वसैन्यं तद्दृष्ट्वा तत्पालकोऽसुरः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान् ययौ

Nang makita niyang wasak ang sarili niyang hukbo, ang tagapangalaga nito—ang asurang Tāraka—ay nilamon ng poot at umalis upang lipulin ang mga pangkat ng mga Deva.

Verse 34

भुजानामयुतं कृत्वा सिंहमारुह्य वेगतः । पातयामास तान्देवान्गणांश्च रणमूर्द्धनि

Nagpakita siya ng sampung libong bisig at sumakay sa leon nang ubod-bilis; sa gitna ng digmaan ay ibinagsak niya ang mga Deva at ang mga Gaṇa.

Verse 36

स्मृत्वा शिवपदांभोजं जग्राह त्रिशिखं परम् । जज्वलुस्तेजसा तस्य दिशः सर्वा नभस्तथा

Inalaala niya ang mga paang-lotus ni Panginoong Śiva at sinunggaban ang kataas-taasang sandatang may tatlong talim. Sa naglalagablab nitong liwanag, nagliyab ang lahat ng dako—pati ang kalangitan.

Verse 37

एतस्मिन्नन्तरे स्वामी वारयामास तं रणम् । वीरबाहुमुखान्सद्यो महाकौतुकदर्शकः

Samantala, agad na pinigil ng Panginoon ang labang iyon at kinausap si Vīrabāhu at ang iba pa—Siya na nagpapamalas ng dakilang kababalaghan ng Kaniyang banal na lila.

Verse 38

तदाज्ञया वीरभद्रो निवृत्तोऽभूद्रणात्तदा । कोपं चक्रे महावीरस्तारकोऽसुरनायकः

Sa utos na iyon, umurong si Vīrabhadra mula sa larangan ng digmaan. Sa sandaling iyon, si Tāraka—makapangyarihang bayani at pinuno ng mga asura—ay nag-alab sa galit.

Verse 39

चकार बाणवृष्टिं च सुरोपरि तदाऽसुरः । तप्तोऽह्वासीत्सुरान्सद्यो नानास्त्ररणकोविदः

Pagkaraan, ang asurang iyon ay nagpaulan ng mga palaso sa mga deva. Nag-aalab sa poot at bihasa sa sari-saring sandata, agad niyang hinamon ang mga diyos sa labanan.

Verse 40

एवं कृत्वा महत्कर्म तारकोऽसुरपालकः । सर्वेषामपि देवानामशक्यो बलिनां वरः

Sa gayong paggawa ng dakilang gawa, si Tāraka—tagapagtanggol at pinuno ng mga asura—ay naging di-malupig ng lahat ng mga deva, sapagkat siya ang nangunguna sa mga makapangyarihan.

Verse 41

एवं निहन्यमानांस्तान् दृष्ट्वा देवान् भयाकुलान् । कोपं कृत्वा रणायाशु संनद्धोऽभवदच्युतः

Nang makita niyang ang mga diyos ay pinupuksa at nalulugmok sa takot at pagkalito, nag-alab sa galit si Acyuta (Viṣṇu) at agad na nagsuot ng sandata, naghanda sa labanan.

Verse 42

चक्रं सुदर्शनं शार्ङ्गं धनुरादाय सायुधः । अभ्युद्ययौ महादैत्यं रणाय भगवान् हरिः

Kinuha ng mapagpalang Hari ang Sudarśana na diskos at ang Śārṅga na busog; ganap na armado, sumulong Siya sa digmaan upang harapin ang makapangyarihang demonyo.

Verse 43

ततस्समभवद्युद्धं हरितारकयोर्महत् । लोमहर्षणमत्युग्रं सर्वेषां पश्यतां मुने

Pagkaraan, O pantas, sumiklab ang isang dakilang labanan sa pagitan nina Haritā at Tāraka—lubhang mabangis at nakapangingilabot—habang ang lahat ay nakamasid.

Verse 44

गदामुद्यम्य स हरिर्जघानासुरमोजसा । द्विधा चकार तां दैत्यस्त्रिशिखेन महाबली

Itinaas ni Hari ang kaniyang pamalo at hinampas ang demonyo nang buong lakas. Ngunit ang makapangyarihang Daitya na si Triśikha ay hinati sa dalawa ang pamalong iyon—ipinapakita na ang lakas lamang, kapag lumilihis sa kataas-taasang kalooban ng Panginoon, ay hindi makapagtatagumpay laban sa mga puwersang pinangangalagaan ng kosmikong kaayusan ni Śiva.

Verse 46

सोऽपि दैत्यो महावीरस्तारकः परवीरहा । चिच्छेद सकलान्बाणान्स्वशरैर्निशितैर्द्रुतम्

Ang makapangyarihang Daitya na si Tāraka—ang mamamatay-tao ng mga bayani ng kanyang mga kaaway—ay mabilis na pinutol ang lahat ng mga palaso gamit ang kanyang sariling matatalim na baras.

Verse 47

अथ शक्त्या जघानाशु मुरारिं तारकासुरः । भूमौ पपात स हरिस्तत्प्रहारेण मूर्च्छितः

Pagkaraan, mabilis na sinaksak ni Tārakāsura si Murāri (Viṣṇu) ng sibat; at si Hari ay bumagsak sa lupa, nawalan ng malay sa tinding tama.

Verse 48

जग्राह स रुषा चक्रमुत्थितः क्षणतोऽच्युतः । सिंहनादं महत्कृत्वा ज्वलज्ज्वालासमाकुलम्

Pagdaka’y tumindig si Acyuta (Viṣṇu) at sa poot ay sinunggaban ang Kanyang chakra; at matapos magpalabas ng malakas na ungol na tila leon, tumayo Siya na napaliligiran ng naglalagablab na apoy.

Verse 49

तेन तञ्च जघानासौ दैत्यानामधिपं हरिः । तत्प्रहारेण महता व्यथितो न्यपतद्भुवि

Sa mismong sandatang iyon, ibinagsak ni Hari (Viṣṇu) ang panginoon ng mga Daitya. Sugatan at nayayanig sa lakas ng hampas, bumagsak siya sa lupa.

Verse 50

पुनश्चोत्थाय दैत्येन्द्रस्तारकोऽसुरनायकः । चिच्छेद त्वरितं चक्रं स्वशक्त्यातिबलान्वितः

Pagkaraan, muling tumindig si Tāraka—panginoon ng mga Daitya at pinuno ng mga Asura. Taglay ang napakalabis na lakas ng sarili niyang kapangyarihan, mabilis niyang hinampas at pinutol ang cakra (discus).

Verse 51

पुनस्तया महाशक्त्या जघानामरवल्लभम् । अच्युतोऽपि महावीरा नन्दकेन जघान तम्

Muli, sa dakilang Śakti na iyon, ibinagsak niya ang minamahal ng mga deva. At maging si Acyuta (Viṣṇu), ang dakilang bayani, ay humampas sa kanya gamit ang Nandaka (kanyang espada).

Verse 52

एवमन्योन्यमसुरो विष्णुश्च बलवानुभौ । युयुधाते रणे भूरि तत्राक्षतबलौ मुने

Kaya nga, ang Asura at si Viṣṇu—kapwa makapangyarihan—ay naglaban sa isa’t isa nang paulit-ulit sa dakilang digmaan. O muni, doon sila nagtagisan nang mabagsik sa mahabang panahon, at hindi pa rin nababawasan ang kanilang lakas.

Verse 358

स दृष्ट्वा तस्य तत्कर्म वीरभद्रो गणाग्रणीः । चकार सुमहत्कोपं तद्वधाय महाबली

Nang makita ang ginawa niya, si Vīrabhadra—pinunong pangunahin ng mga gaṇa ni Śiva, makapangyarihan—ay nilamon ng napakalaking poot, na may hangaring patayin siya.